Supreme Court dismisses appeal against appellate court ruling on electricity debt collection and alleged damages.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court dismissed the appellant's request to overturn the Third Instance Court's final decision regarding electricity debt collection. The appellant argued that the utility company failed to collect debts, granted excessive payment deadlines, and neglected measures against defaulting producers, claiming these actions constituted tortious liability. The court rejected these claims, finding that the appellant's assertions did not constitute a violation of the general duty not to harm others or discriminatory treatment under the relevant law.
Legislator headnote
AI generatedArticles 559(1), 578 of the Code of Civil Procedure; The Supreme Court held that an appeal is inadmissible if the lower court correctly applied substantive law and interpreted statutory provisions without error, thereby rejecting the appellant's arguments regarding alleged tortious conduct and unequal treatment.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedFull text
Απόφαση 625 / 2023 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)
Αριθμός 625/2023
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
Α1' Πολιτικό Τμήμα
Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Χρήστο Κατσιάνη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Ασημίνα Υφαντή, Στέφανο-Σπυρίδωνα Πανταζόπουλο - Εισηγητή, Γεώργιο Παπαγεωργίου και Φώτιο Μουζάκη, Αρεοπαγίτες.
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 6 Μαρτίου 2023, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:
Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "... POWER ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ" και το διακριτικό τίτλο "... POWER Α.Ε.", που εδρεύει στο Μαρούσι Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνο Καραγιάννη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.
Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Α.Ε." και το διακριτικό τίτλο "Α.Δ.Μ.Η.Ε. Α.Ε.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Σταύρο Κιτσάκη και κατέθεσε προτάσεις.
Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 19/12/2016 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4272/2018 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 6004/2020 του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 30/7/2021 αίτησή της.
Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Υπόκειται προς κρίση η από 30-7-2021 αίτηση για αναίρεση της εκδοθείσας αντιμωλία των διαδίκων κατά την τακτική διαδικασία υπ' αριθμ. 6004/2020 τελεσίδικης απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. Με την προσβαλλόμενη απόφαση απερρίφθη η από 28-2-2019 έφεση της ενάγουσας, ήδη αναιρεσείουσας κατά της υπ' αριθμ. 4272/2018 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η οποία είχε απορρίψει την από 19-12-2016 αναγνωριστική αγωγή της κατά της εναγομένης, ήδη αναιρεσίβλητης, περί οφειλής των εκεί αναφερόμενων ποσών με το νόμιμο τόκο κατά τις εκεί αναφερόμενες διακρίσεις, ως μη νόμιμη ως προς την κύρια βάση και ως αόριστη και ως μη νόμιμη ως προς την σωρευθείσες επικουρική βάση από ενδοσυμβατική ευθύνη (εντολή) και ως μη νόμιμη την άλλη επικουρική βάση από την εξωσυμβατική ευθύνη. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ.1 ΚΠολΔ). Είναι συνεπώς παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 ΚΠολΔ) και πρέπει να εξεταστεί το παραδεκτό και το βάσιμο των λόγων της.
Kατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοστεί ενώ συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (ΟλΑΠ 7/2006).
Με το λόγο αυτό ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμω βάσιμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση κλπ, ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν, κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου, έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ' ουσίαν (ΟλΑΠ 27/1998, ΑΠ 538/2012).
Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν την υπόθεση, η παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών, που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν εμφανή την παράβαση (ΑΠ 531/2014).
Τούτο συμβαίνει όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη, στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται (ΟλΑΠ 7/2006, ΑΠ 114/2016).
Με το λόγο αυτό δεν επιτρέπεται να πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση κατά την εκτίμηση των αποδείξεων, υπό την επίκληση ότι αυτή παραβίασε κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που δεν ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο (ΑΠ 472/2017, ΑΠ 905/2017). Εξ άλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 111 παρ. 2, 117, 118 και 216 παρ. 1 ΚΠολΔ, συνάγεται ότι το δικόγραφο της αγωγής, πρέπει να περιέχει σαφή έκθεση των γεγονότων που θεμελιώνουν σύμφωνα με το νόμο την αγωγή και δικαιολογούν την άσκηση της από τον ενάγοντα κατά του εναγομένου, χωρίς την επίκληση των οποίων δεν είναι εφικτή η διάγνωση της επίδικης σχέσης, ακριβή περιγραφή του αντικειμένου της διαφοράς και ορισμένο αίτημα, ώστε να παρέχεται η ευχέρεια στον μεν εναγόμενο ν' αμυνθεί στον δε δικαστή η δυνατότητα ελέγχου του νομίμου της αγωγής.
Η έλλειψη ή η ανεπαρκής ή ασαφής αναφορά κάποιου από τα γεγονότα αυτά, συνιστά έλλειψη προδικασίας και καθιστά την αγωγή αόριστη και ανεπίδεκτη δικαστικής εκτίμησης, το δε δικαστήριο οφείλει να την απορρίψει για το λόγο αυτό (ΑΠ 18/2018, ΑΠ 41/2018). Η αοριστία αυτή δεν μπορεί να θεραπευθεί, ούτε με τις προτάσεις, ούτε με παραπομπή σε άλλα έγγραφα της δίκης, ούτε από την εκτίμηση των αποδείξεων (ΑΠ 971/2013, ΑΠ 1425/2010).
Ο ενάγων μπορεί κατ' άρθρο 224 εδ. β', σε συνδυασμό με το άρθρο 236 ΚΠολΔ, να διευκρινίσει, συμπληρώσει και διορθώσει με τις προτάσεις του, τους ισχυρισμούς του που περιέχονται στην αγωγή, θεραπεύοντας έτσι την ποσοτική ή ποιοτική αοριστία της με την εξειδίκευση των γεγονότων που θεμελιώνουν την αγωγή, αλλά δεν μπορεί ν' αναπληρώσει περιστατικά, τα οποία, παρ' ότι είναι αναγκαία για τη νομική της θεμελίωση, την παραγωγή δηλαδή του αγωγικού δικαιώματος, δεν περιλαμβάνονται στην αγωγή, δεν μπορεί δηλαδή να αναπληρώσει την νομική αοριστία της (ΑΠ 216/2002, ΑΠ 1374/1994), ούτε, όμως, και την ποσοτική ή ποιοτική αοριστία με έκθεση νέων περιστατικών με την προσθήκη των προτάσεων που κατατέθηκε μετά τη συζήτηση μέσα στην προθεσμία που χορηγήθηκε για αντίκρουση (ΑΠ 946/2014, ΑΠ 1848/1988).
Εξάλλου, η ανεπάρκεια των εκτιθέμενων στην αγωγή πραγματικών περιστατικών σε σχέση με αυτά που απαιτούνται από το νόμο για τη θεμελίωσή της, χαρακτηρίζεται ως νομική αοριστία και ελέγχεται με τον αναιρετικό λόγο από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ ως παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, εφόσον το δικαστήριο της ουσίας έκρινε τελικά ως ορισμένη την αγωγή, αρκούμενο σε λιγότερα ή διαφορετικά στοιχεία από αυτά που απαιτεί ο νόμος.
Με τον ίδιο λόγο ελέγχεται και το σφάλμα του δικαστηρίου της ουσίας να κρίνει ως αόριστη την αγωγή, αξιώνοντας για τη θεμελίωσή της περισσότερα στοιχεία από όσα απαιτεί ο νόμος για τη θεμελίωση του αντίστοιχου δικαιώματος (ΟλΑΠ 18/1998). Πρόκειται και πάλι για παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου ως προς τη διαπίστωση νομικής αοριστίας της αγωγής.
Επομένως νομική είναι η αοριστία που συνδέεται με τη νομική εκτίμηση του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου. Αντίθετα η έλλειψη εξειδίκευσης των πραγματικών περιστατικών που θεμελιώνουν κατ' αρχήν το ασκούμενο με την αγωγή ή την ένσταση ουσιαστικό δικαίωμα και αποτελούν την προϋπόθεση εφαρμογής του αντίστοιχου κανόνα ουσιαστικού δικαίου χαρακτηρίζεται ποσοτική αοριστία της αγωγής, ενώ η επίκληση απλώς των στοιχείων του νόμου χωρίς αναφορά πραγματικών περιστατικών χαρακτηρίζεται ως ποιοτική αοριστία της αγωγής και ελέγχονται και οι δύο αναιρετικά με τους λόγους από τους αρ. 8 και 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ (ΟλΑΠ 1573/1981, ΑΠ 34/2015, ΑΠ 538/2014).
Ειδικότερα, ο από το άρθρο 559 αρ. 8 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης ιδρύεται αν το δικαστήριο έκρινε ορισμένη και νόμιμη την αγωγή, λαμβάνοντας υπόψη αναγκαία για τη θεμελίωσή της και την περιγραφή του αντικειμένου της δίκης γεγονότα που δεν περιέχονται στο δικόγραφο αυτής (ΑΠ 661/2015, ΑΠ 935/2014). Ο ίδιος λόγος αναίρεσης ιδρύεται και εάν το δικαστήριο της ουσίας απέρριψε ως αόριστη ή μη νόμιμη την αγωγή, παραγνωρίζοντας εκτιθέμενα για τη θεμελίωση της και την περιγραφή του αντικειμένου της δίκης γεγονότα, που με επάρκεια εκτίθενται σε αυτήν.
Εξάλλου, ο από το άρθρο 559 αρ. 14 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν η πλημμέλεια αναφέρεται, εκτός των άλλων, και σε απαράδεκτο που προέρχεται από παράβαση δικονομικής διάταξης. Με το λόγο αυτό ελέγχεται και η ποσοτική ή ποιοτική αοριστία της αγωγής, στην περίπτωση που το δικαστήριο, παρά τη μη επαρκή έκθεση σε αυτήν των στοιχείων που είναι αναγκαία για τη στήριξη του αιτήματος της αγωγής, την έκρινε ορισμένη, θεωρώντας ότι αυτά εκτίθενται με επάρκεια ή αν παρά την επαρκή έκθεση των στοιχείων αυτών την απέρριψε ως αόριστη.
Ο αναιρετικός αυτός έλεγχος γίνεται με βάση την κυριαρχική εκτίμηση του δικογράφου της αγωγής από το δικαστήριο της ουσίας (ΑΠ 75/2016, ΑΠ 120/2015, ΑΠ 529/2015). Η σταδιακή απελευθέρωση και δημιουργία μιας ενιαίας και ανταγωνιστικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας αποτέλεσε έναν από τους βασικούς πυλώνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), στο πλαίσιο των ευρύτερων αλλαγών στον τομέα της ενέργειας κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1990 και προς τούτο υιοθετήθηκε νέο κανονιστικό πλαίσιο που έθεσε τις βάσεις για την επίτευξη των ανωτέρω στόχων.
Ο σκοπός αυτός επιχειρήθηκε με τρεις ενεργειακές "δέσμες μέτρων", με την έκδοση αντίστοιχων Οδηγιών και Κανονισμών. Με την Οδηγία 96/92/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου θεσπίσθηκαν κοινοί κανόνες για την παραγωγή, τη μεταφορά και τη διανομή ηλεκτρικής ενέργειας, προκειμένου να δημιουργηθεί σταδιακά μια εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, ώστε οι δραστηριότητες αυτές (παραγωγή, μεταφορά και διανομή της ηλεκτρικής ενέργειας) να καταστούν πιο αποδοτικές, με παράλληλη ενίσχυση της ασφάλειας του εφοδιασμού και της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας και με σεβασμό της προστασίας του περιβάλλοντος (αιτιολογική σκέψη 4).
Στην Ελλάδα η εναρμόνιση με το κοινοτικό δίκαιο πραγματοποιήθηκε με το ν. 2773/1999 "Απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας - Ρύθμιση θεμάτων ενεργειακής πολιτικής και λοιπές διατάξεις". Σύμφωνα με τις διατάξεις του ως άνω νόμου, στην Ελλάδα διακρίνονται οι εξής τέσσερις κατηγορίες - δραστηριότητες στο χώρο της ηλεκτρικής ενέργειας:
α) προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας σε επίπεδο χονδρικής, β) μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας, γ) διανομή ηλεκτρικής ενέργειας και δ) προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας σε επίπεδο λιανικής, η οποία μπορεί περαιτέρω να διακριθεί μεταξύ μεγάλων (πελάτες υψηλής και μεσαίας τάσης) και μικρών (πελάτες χαμηλής τάσης) πελατών.
Ο Ημερήσιος Ενεργειακός Προγραμματισμός (ΗΕΠ) συνιστά τη χονδρεμπορική αγορά μέσω της οποίας γίνονται οι συναλλαγές για το σύνολο της ηλεκτρικής ενέργειας, και των συμπληρωματικών προϊόντων αυτής, που θα παραχθεί, θα καταναλωθεί και θα διακινηθεί την επόμενη ημέρα στην Ελλάδα, ενώ οι συναλλαγές μεταξύ προμηθευτών και τελικών καταναλωτών σχηματίζουν τη λεγόμενη λιανική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι παρεμβαλλόμενες δραστηριότητες μεταξύ της χονδρεμπορικής και λιανικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, ήτοι η μεταφορά και διανομή της ηλεκτρικής ενέργειας, αφορούν τα δίκτυα μέσω των οποίων εκτελείται η διοχέτευσή της και συνιστούν τις "μη ανταγωνιστικές δραστηριότητες". Με το π.δ. 328/2000 συνεστήθη, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 14 του ν. 2773/1999 (βλ.
άρθρο 7 της οδηγίας 96/92), ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "Διαχειριστής Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας ΑΕ " (ΔΕΣΜΗΕ), με σκοπό την, κατόπιν άδειας διαχείρισης και εκμετάλλευσης του συστήματος χορηγούμενης από τον Υπουργό Ανάπτυξης ύστερα από γνώμη της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας (Ρ.Α.Ε.) και έναντι ανταλλάγματος προς την αποκλειστική κυρία αυτού, την ΔΕΗ (άρθρα 12 και 18 ν. 2773/1999), λειτουργία, εκμετάλλευση, διασφάλιση της συντήρησης και μέριμνα για την ανάπτυξη του Συστήματος, ήτοι των γραμμών υψηλής τάσης, των εγκατεστημένων στην ελληνική επικράτεια διασυνδέσεων, χερσαίων ή θαλάσσιων και όλων των εγκαταστάσεων, εξοπλισμού και εγκαταστάσεων ελέγχου που απαιτούνται για την ομαλή, ασφαλή και αδιάλειπτη διακίνηση ηλεκτρικής ενέργειας από έναν σταθμό παραγωγής σε έναν υποσταθμό, από έναν υποσταθμό σε έναν άλλο ή προς ή από οποιαδήποτε διασύνδεση, και των έργων διασύνδεσης μη διασυνδεδεμένων νησιών (βλ.
άρθρο 2 ν. 2773/1999, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 23 παρ. 4 του ν. 3175/2003, Α' 207, ήδη δε άρθρο 2 παρ. 3 περ. ιε ν. 4001/2011, Α' 179, για το Ελληνικό Σύστημα Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας - ΕΣΜΗΕ), σε ολόκληρη τη χώρα, καθώς και των διασυνδέσεών του με άλλα δίκτυα, για να διασφαλίζεται ο εφοδιασμός της χώρας με ηλεκτρική ενέργεια με τρόπο επαρκή, ασφαλή, οικονομικά αποδοτικό και αξιόπιστο (άρθρο 15 ν. 2773/1999).
Συγκεκριμένα η ΔΕΣΜΗΕ ΑΕ ανέλαβε τις δραστηριότητες λειτουργίας της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και τις δραστηριότητες μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, στις τελευταίες δε συμπεριλαμβάνεται και η αρμοδιότητα είσπραξης των ρυθμιστικών χρεώσεων, σημειουμένου ότι η λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας μέχρι την 31-1-2012 ρυθμιζόταν από τον Κώδικα Διαχείρισης Συστήματος και Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας ("ΚΔΣ&ΣΗΕ", που εγκρίθηκε με την υπ' αρ.
Δ-5ΗΛ/Β/οικ/8311/2005 απόφαση Υπ. Ανάπτυξης δημοσιευθείσα στο ΦΕΚ Β' 655/17.5.2005, όπως εκάστοτε τροποποιήθηκε). Στο άρθρο 16 του ν. 2773/1999, προβλέφθηκε ότι το Ελληνικό Δημόσιο θα κατείχε ποσοστό τουλάχιστον 51% του μετοχικού κεφαλαίου της εν λόγω εταιρείας (ΔΕΣΜΗΕ ΑΕ), αρχικώς ανερχόμενου σε 100.000.000 δραχμές, η δε ΔΕΗ (εφόσον το επιθυμούσε) ποσοστό έως 49%.
Περαιτέρω προβλέφθηκε και δυνατότητα κάλυψης του ως άνω ποσοστού (έως 49%) από κατόχους άδειας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας συνδεδεμένους στο Σύστημα, μεταξύ των οποίων και η ΔΕΗ, αναλόγως της παραγωγικής τους δυναμικότητας και, συνεκδοχικά, σταδιακός περιορισμός του προαναφερόμενου ποσοστού 49% αυτής επί του αρχικού κεφαλαίου.
Στη συνέχεια, με την Οδηγία 2003/54/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου "Σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και την κατάργηση της οδηγίας 96/92/ΕΚ", και τον Κανονισμό 714/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Ιουλίου 2009, επιχειρήθηκε η δεύτερη φάση ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, το άνοιγμα της οποίας στον ανταγωνισμό είχε ξεκινήσει με την πρώτη ως άνω Οδηγία.
Σύμφωνα με τον πρωταρχικό στόχο της ανωτέρω Οδηγίας, που είναι η δημιουργία εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, απαιτείται πλήρης, αλλά σταδιακή απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Ο στόχος αυτός του κοινοτικού νομοθέτη, που προϋποθέτει την σταδιακή εξάλειψη των εμποδίων του ανταγωνισμού στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, εκφράζεται ειδικότερα στο άρθρο 21 της Οδηγίας, σύμφωνα με το οποίο η ελεύθερη επιλογή του προμηθευτή από τους καταναλωτές αποτελεί ουσιώδες στοιχείο της διαδικασίας ελευθέρωσης.
Προς τούτο το άρθρο αυτό προβλέπει, θέτοντας ένα σταδιακό χρονοδιάγραμμα, ότι τα κράτη μέλη πρέπει να μεριμνούν ώστε όλοι οι πελάτες να είναι ελεύθεροι να αγοράζουν ηλεκτρική ενέργεια από τον προμηθευτή της επιλογής τους μετά την 1η Ιουλίου 2007. Η εν λόγω Οδηγία περιέχει επίσης συγκεκριμένες ρυθμίσεις που εκφράζουν την βούληση εναρμόνισης μεταξύ των αναγκών της ελεύθερης αγοράς και εκείνων της δημόσιας υπηρεσίας.
Για τη μεταφορά της Οδηγίας 2003/54/ΕΚ στην ελληνική έννομη τάξη εκδόθηκε ο ν. 3426/2005 "Επιτάχυνση της διαδικασίας για την απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας>>, με τον οποίο επήλθαν ευρείες τροποποιήσεις στο ν. 2773/1999. Με το άρθρο 12 του ν. 3426/2005 προβλέφθηκε η, έως την 1/7/2007, ανάληψη από τη ΔΕΣΜΗΕ, η οποία μετονομάζεται σε " Διαχειριστής Ελληνικού Συστήματος και Δικτύου Ηλεκτρικής Ενέργειας ΑΕ " (ΔΕΣΔΗΕ ΑΕ), των αρμοδιοτήτων και του Διαχειριστή Δικτύου, δηλαδή του δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας της ΔΕΗ ΑΕ που είναι εγκατεστημένο στην ελληνική επικράτεια, αποτελείται από γραμμές μέσης και χαμηλής τάσης και εγκαταστάσεις διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και από γραμμές και εγκαταστάσεις υψηλής τάσης που έχουν ενταχθεί στο δίκτυο αυτό (βλ.
άρθρο 2 ν. 2773/1999, όπως τροποποιήθηκε με άρθρο 1 ν. 3426/2005 και ήδη άρθρο 2 παρ. 3 περ. ιδ' του ν. 4001/2011 για το Ελληνικό Δίκτυο Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας-ΕΔΔΗΕ), οι οποίες (αρμοδιότητες) ασκούνταν μέχρι τότε από τη ΔΕΗ (βλ. άρθρα 21, 22 ν. 2773/1999), που εξακολούθησε να ασκεί τη διαχείριση του δικτύου μη διασυνδεδεμένων νησιών-ΜΔΝ (βλ.
άρθρο 14 ν. 3426/2005), δηλαδή των νησιών της ελληνικής επικράτειας, των οποίων το δίκτυο διανομής ηλεκτρικής ενέργειας δεν συνδέεται με το Σύστημα μεταφοράς και το Δίκτυο διανομής της ηπειρωτικής χώρας (άρθρο 2 ν. 2773/1999 και ήδη 2 παρ. 3 περ. κβ' ν. 4001/2011). Επακολούθησε η εντασσόμενη στην τρίτη ενεργειακή δέσμη Οδηγία 2009/72/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου "Σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και για την κατάργηση της οδηγίας 2003/54/ΕΚ" (L 211).
Για τη μεταφορά της εν λόγω οδηγίας στην εθνική έννομη τάξη δημοσιεύθηκε ο ν. 4001/2011 "Για τη λειτουργία Ενεργειακών Αγορών Ηλεκτρισμού και Φυσικού Αερίου, για Έρευνα, Παραγωγή και δίκτυα μεταφοράς Υδρογονανθράκων και άλλες ρυθμίσεις" (Α` 179). Κατά το άρθρο 2 του νόμου αυτού, οι όροι που χρησιμοποιούνται στις διατάξεις του, έχουν την ακόλουθη έννοια: "Ορισμοί: 1: ... (η) Ενεργειακή Δραστηριότητα:
Η Παραγωγή, Μεταφορά, Διανομή και Προμήθεια Ηλεκτρικής Ενέργειας ή Φυσικού Αερίου, καθώς και η Χρήση Εγκατάστασης Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου και η Χρήση Εγκατάστασης Αποθήκευσης Φυσικού Αερίου).... (ιγ) Σύστημα Μεταφοράς: Τα Συστήματα Μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και τα Συστήματα Μεταφοράς Φυσικού Αερίου περιλαμβανομένων των Ανεξάρτητων Συστημάτων Φυσικού Αερίου (ΑΣΦΑ). (ιδ) Πελάτης ή Καταναλωτής:
Ο Πελάτης Φυσικού Αερίου, περιλαμβανομένων των ΕΠΑ ή/και ο Πελάτης ηλεκτρικής ενέργειας, εξαιρουμένων των Διαχειριστών Συστημάτων και Δικτύων Διανομής Φυσικού Αερίου και Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς ή Δικτύων Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας. Για τους σκοπούς αυτού του νόμου οι πελάτες διακρίνονται σε πελάτες χονδρικής και σε τελικούς πελάτες, σε επιλέγοντες και μη επιλέγοντες και σε οικιακούς και μη οικιακούς. (ιε) Πελάτης χονδρικής:
Το φυσικό ή νομικό πρόσωπο που προμηθεύεται Φυσικό Αέριο ή ηλεκτρική ενέργεια με σκοπό τη μεταπώλησή τους εντός ή εκτός του συστήματος όπου είναι εγκατεστημένο. (ιστ) Τελικός Πελάτης: Το φυσικό ή νομικό πρόσωπο που αγοράζει Φυσικό Αέριο ή ηλεκτρική ενέργεια αποκλειστικά για δική του χρήση. (ιζ) Οικιακός Πελάτης:
Ο Πελάτης που αγοράζει Φυσικό Αέριο ή ηλεκτρική ενέργεια για δική του οικιακή κατανάλωση, αποκλειομένων των εμπορικών ή επαγγελματικών δραστηριοτήτων. (ιη) Μη Οικιακός Πελάτης: Ο Πελάτης που αγοράζει Φυσικό Αέριο ή ηλεκτρική ενέργεια, η οποία δεν προορίζεται για τη δική του οικιακή χρήση, συμπεριλαμβανομένων των πελατών χονδρικής και των παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας. (ιθ) Επιλέγων Πελάτης:
Ο Πελάτης που δικαιούται να επιλέγει Προμηθευτή ή αγοράζει απευθείας Φυσικό Αέριο ή ηλεκτρική ενέργεια, κατά τις διατάξεις του παρόντος.... (κα) Προμήθεια: Η πώληση, περιλαμβανομένης της μεταπώλησης, Φυσικού Αερίου (περιλαμβανομένου του ΥΦΑ) και ηλεκτρικής ενέργειας σε Πελάτες. (κβ) Προμηθευτής: Το φυσικό και νομικό πρόσωπο που ασκεί δραστηριότητα Προμήθειας Φυσικού Αερίου ή και Ηλεκτρικής Ενέργειας. (κγ) Τιμολόγια Μη Ανταγωνιστικών Δραστηριοτήτων:
Τα τιμολόγια για τη χρέωση των Βασικών Δραστηριοτήτων Φυσικού Αερίου και τα τιμολόγια για τη χρέωση χρήσης του Συστήματος Μεταφοράς και του Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας.... (κστ) Συνδεδεμένες Επιχειρήσεις: είναι οι επιχειρήσεις κατά την έννοια της παρ. 5 του άρθρου 42ε του κ.ν. 2190/1920 (Α' 37). 3. Ορισμοί που αναφέρονται ιδίως στην ηλεκτρική ενέργεια: (α)....(β) Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (Α.Π.Ε.):
Οι μη ορυκτές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως η αιολική ενέργεια, η ηλιακή ενέργεια, η ενέργεια κυμάτων, η παλιρροϊκή ενέργεια, η βιομάζα, τα αέρια που εκλύονται από χώρους υγειονομικής ταφής και από εγκαταστάσεις βιολογικού καθαρισμού, τα βιοαέρια, η γεωθερμική ενέργεια, η υδραυλική ενέργεια που αξιοποιείται από υδροηλεκτρικούς σταθμούς... (ε) Αυτοπαραγωγός:
είναι ο παραγωγός, ο οποίος παράγει ηλεκτρική ενέργεια κυρίως για δική του χρήση και διοχετεύει τυχόν πλεόνασμα της ενέργειας αυτής στο σύστημα μεταφοράς ή στο δίκτυο διανομής. (ζ) Διανομή ηλεκτρικής ενέργειας: η μεταφορά μέσω δικτύου διανομής υψηλής, σε περίπτωση που έχει ειδικά καθορισθεί ότι ανήκουν στο δίκτυο διανομής, μέσης και χαμηλής τάσης της ηλεκτρικής ενεργείας που εγχέεται σε αυτό από το διασυνδεδεμένο με αυτό σύστημα μεταφοράς και τις μονάδες παραγωγής που συνδέονται άμεσα στο δίκτυο διανομής με σκοπό την παράδοσή της σε πελάτες, μη συμπεριλαμβανομένης όμως της προμήθειας. (η) Διασυνδεδεμένο σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας, ένα σύνολο συστημάτων μεταφοράς και δικτύων διανομής ηλεκτρικής ενέργειας τα οποία συνδέονται μεταξύ τους με μία ή περισσότερες διασυνδέσεις. (θ) Διασύνδεση:
είναι οι γραμμές, οι εγκαταστάσεις και οι μετρητές που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας μέσω του Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς από ή προς την Ελληνική Επικράτεια, καθώς και με το Δίκτυο Διανομής. (ι) Διαχειριστής δικτύου διανομής: κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, το οποίο είναι υπεύθυνο για τη λειτουργία, τη συντήρηση, την παροχή πρόσβασης σε πελάτες και παραγωγούς που συνδέονται σε αυτό και, αν είναι αναγκαίο, την ανάπτυξη του δικτύου διανομής σε μία δεδομένη περιοχή και, κατά περίπτωση, των διασυνδέσεών του με άλλα δίκτυα διανομής και συστήματα μεταφοράς, και για τη μακροπρόθεσμη ικανότητα του δικτύου να ανταποκρίνεται στην εύλογη ζήτηση υπηρεσιών διανομής ηλεκτρικής ενέργειας. (ια) Διαχειριστής συστήματος μεταφοράς:
κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, το οποίο είναι υπεύθυνο για τη λειτουργία, τη συντήρηση και, αν είναι αναγκαίο, την ανάπτυξη του συστήματος μεταφοράς σε μία δεδομένη περιοχή και, κατά περίπτωση, των διασυνδέσεών του με άλλα συστήματα, και για την μακροπρόθεσμη ικανότητα του συστήματος να ανταποκρίνεται στην εύλογη ζήτηση υπηρεσιών μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.2 του ν. 2773/1999... (ιγ) Δραστηριότητα Ηλεκτρικής Ενέργειας:
είναι καθεμία από τις επιχειρηματικές δραστηριότητες παραγωγής, Μεταφοράς, Διανομής, Προμήθειας και Αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. (ιδ) Ελληνικό Δίκτυο Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΕΔΔΗΕ): είναι το δίκτυο διανομής ηλεκτρικής ενέργειας της ΔΕΗ ΑΕ που είναι εγκατεστημένο στην Ελληνική Επικράτεια, το οποίο αποτελείται από γραμμές μέσης και χαμηλής τάσης και εγκαταστάσεις διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και από γραμμές και εγκαταστάσεις υψηλής τάσης που έχουν ενταχθεί στο δίκτυο αυτό.
Το Δίκτυο, εκτός από το δίκτυο των Μη Διασυνδεδεμένων Νησιών, συνδέεται στο ΕΣΜΗΕ μέσω των υποσταθμών υψηλής τάσης και μέσης τάσης (ΥΤ/ΜΤ).... (ιε) "Ελληνικό Σύστημα Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΕΣΜΗΕ): είναι οι γραμμές υψηλής τάσης, οι εγκατεστημένες στην Ελληνική Επικράτεια διασυνδέσεις, χερσαίες ή θαλάσσιες και όλες οι εγκαταστάσεις, εξοπλισμός και εγκαταστάσεις ελέγχου που απαιτούνται για την ομαλή, ασφαλή και αδιάλειπτη διακίνηση ηλεκτρικής ενέργειας από έναν σταθμό παραγωγής σε έναν υποσταθμό, από έναν υποσταθμό σε έναν άλλο ή προς ή από οποιαδήποτε διασύνδεση.
Τα έργα διασύνδεσης Μη Διασυνδεδεμένων Νησιών με το ΕΣΜΗΕ εντάσσονται στο ΕΣΜΗΕ. Στο Σύστημα Μεταφοράς δεν περιλαμβάνονται οι εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, οι γραμμές και εγκαταστάσεις υψηλής τάσης που έχουν ενταχθεί στο Δίκτυο Διανομής, καθώς και τα δίκτυα των μη Διασυνδεδεμένων Νησιών"...(ιζ) Επικουρική υπηρεσία:
κάθε υπηρεσία που είναι αναγκαία για τη διαχείριση συστήματος μεταφοράς ή δικτύου διανομής, όπως η ρύθμιση της τάσης, η ρύθμιση της συχνότητας, η παροχή εφεδρειών, η παροχή αέργου ισχύος, η επανεκκίνηση του Συστήματος Μεταφοράς, μετά από διακοπή και η παρακολούθηση της διακύμανσης του φορτίου. (ιη) Επιχείρηση ηλεκτρικής ενεργείας:
το φυσικό ή νομικό πρόσωπο που ασκεί τουλάχιστον μία από τις ακόλουθες δραστηριότητες: παραγωγή, μεταφορά, διανομή, προμήθεια, ή αγορά ηλεκτρικής ενεργείας και είναι υπεύθυνο για τα εμπορικά και τεχνικά καθήκοντα ή /και τα καθήκοντα συντήρησης τα σχετικά με τις δραστηριότητες αυτές. Στον ορισμό αυτόν δεν περιλαμβάνονται οι τελικοί πελάτες. (ιθ) Κάθετα Ολοκληρωμένη Επιχείρηση ηλεκτρικής ενεργείας:
η επιχείρηση ηλεκτρικής ενέργειας ή όμιλος επιχειρήσεων ηλεκτρικής ενέργειας, στον οποίο το ίδιο πρόσωπο ή πρόσωπα δικαιούνται, άμεσα ή έμμεσα, να ασκούν τον Έλεγχο, και όπου η εν λόγω επιχείρηση ή ο όμιλος επιχειρήσεων ασκούν τουλάχιστον μία από τις δραστηριότητες μεταφοράς ή διανομής, και τουλάχιστον μία από τις δραστηριότητες παραγωγής ή προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας.... (κα) Μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας:
Η Μεταφορά μέσω συστήματος υπερυψηλής και υψηλής τάσης της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από μονάδες παραγωγής που συνδέονται άμεσα σε αυτό, καθώς και αυτής που εγχέεται σε αυτό μέσω των διασυνδέσεών του με όμορα συστήματα μεταφοράς με σκοπό την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας σε τελικούς πελάτες άμεσα συνδεδεμένους στο σύστημα αυτό, σε όμορα συστήματα μεταφοράς με τα οποία διασυνδέεται και σε δίκτυα διανομής, μη συμπεριλαμβανομένης όμως της προμήθειας. (κβ) Μη Διασυνδεδεμένα Νησιά:
είναι τα νησιά της Ελληνικής Επικράτειας των οποίων το δίκτυο διανομής ηλεκτρικής ενέργειας δεν συνδέεται με το Σύστημα Μεταφοράς και το Δίκτυο Διανομής της ηπειρωτικής χώρας... (κδ) Ολοκληρωμένη Επιχείρηση ηλεκτρικής ενέργειας: η επιχείρηση ηλεκτρικής ενέργειας που είναι κάθετα ή οριζόντια ολοκληρωμένη. (κε) Οριζόντια Ολοκληρωμένη επιχείρηση:
η επιχείρηση που ασκεί μία τουλάχιστον από τις δραστηριότητες παραγωγής με σκοπό την πώληση ή μεταφορά ή διανομή ή προμήθεια ηλεκτρικής ενεργείας, και μια δραστηριότητα εκτός του τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας.... (κζ) Παραγωγός ηλεκτρικής ενέργειας: κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο το οποίο παράγει ηλεκτρική ενέργεια. (κη) Πρόσβαση:
είναι η σύνδεση με το Σύστημα Μεταφοράς και το Δίκτυο Διανομής ηλεκτρικής ενέργειας και η χρήση αυτών. (κθ) Σύμβαση Προμήθειας ηλεκτρικής ενεργείας: η σύμβαση για την προμήθεια ηλεκτρικής ενεργείας, μη συμπεριλαμβανομένου παραγώγου ηλεκτρικής ενέργειας. (λ) Χρήστης συστήματος: το φυσικό ή νομικό πρόσωπο που τροφοδοτεί με ηλεκτρική ενέργεια ένα σύστημα μεταφοράς ή δίκτυο διανομής ή που τροφοδοτείται από ένα τέτοιο σύστημα ή δίκτυο".
Κατά, δε, τους κατωτέρω ορισμούς του άρθρου 2 του ν. 2773/1999, (Α' 286), στον οποίο παραπέμπει η παρ. 4 του ανωτέρω άρθρου 2 του ν. 4001/2011, "Δίκτυο, είναι το δίκτυο διανομής ηλεκτρικής ενέργειας της ΔΕΗ Α.Ε. που είναι εγκατεστημένο στην ελληνική επικράτεια, το οποίο αποτελείται από γραμμές μέσης και χαμηλής τάσης και εγκαταστάσεις διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και από γραμμές και εγκαταστάσεις υψηλής τάσης που έχουν ενταχθεί στο δίκτυο αυτό.
Το Δίκτυο, εκτός από το δίκτυο των Μη Διασυνδεμένων Νησιών, συνδέεται στο Σύστημα μέσω των υποσταθμών υψηλής τάσης και μέσης τάσης (ΥΤ/ΜΤ)", "Δραστηριότητα Ηλεκτρικής Ενέργειας, είναι καθεμιά από τις επιχειρηματικές δραστηριότητες παραγωγής, μεταφοράς, διανομής ή προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας", "Προμήθεια, είναι η πώληση ηλεκτρικής ενέργειας στους Πελάτες.
Συμπεριλαμβάνεται η εισαγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από έναν Επιλέγοντα Πελάτη για δική του αποκλειστικώς χρήση". Σύμφωνα με τα άρθρα 97 επ. του ν. 4001/2011, η διαχείριση του Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΕΣΜΗΕ- άρθρο 2 παρ. 3 περ. ιε') ανατίθεται, σε συμμόρφωση με τις διατάξεις τις Οδηγίας 2009/72/ΕΚ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδίως του κεφαλαίου V αυτής, σχετικά με το νομικό και λειτουργικό διαχωρισμό των μονοπωλιακών δραστηριοτήτων Μεταφοράς και Διανομής των καθετοποιημένων επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον κλάδο της ενέργειας, σε εταιρεία θυγατρική της ΔΕΗ, με την επωνυμία "Ανεξάρτητος Διαχειριστής Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΔΜΗΕ) ΑΕ", η οποία οργανώνεται και λειτουργεί ως Ανεξάρτητος Διαχειριστής Μεταφοράς, και στην οποία αφενός εισφέρεται, κατόπιν αποσχίσεως από τη ΔΕΗ, σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου αυτού, των άρθρων 68-79 του κ.ν. 2190/1920, καθώς και των άρθρων 1-5 του ν. 2166/1993, του συνόλου των περιουσιακών στοιχείων της τα οποία υπάγονται λειτουργικά στις δραστηριότητες της Γενικής Διεύθυνσης Μεταφοράς της ΔΕΗ Α.Ε.
και ιδίως των παγίων που αποτελούν το Σύστημα Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας, ο κλάδος της Γενικής Διεύθυνσης Μεταφοράς αυτής και αποκτά έτσι την κυριότητα του Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (άρθρο 98), αφετέρου μεταφέρεται από τη ... (άρθρο 99) ο Κλάδος Μεταφοράς αυτής, ήτοι οι οργανωτικές μονάδες και δραστηριότητες που αφορούν τη διαχείριση, λειτουργία, ανάπτυξη και συντήρηση του Συστήματος Μεταφοράς που ασκεί, συμπεριλαμβανομένων των αντίστοιχων παγίων, καθώς και του προσωπικού που απασχολείται στις εν λόγω δραστηριότητες που συνιστούν τον εν λόγω Κλάδο (άρθρο 99).
Οι δραστηριότητες που μεταφέρονται από τη ΔΕΣΜΗΕ στην ΑΔΜΗΕ είναι α) η δραστηριότητα της λειτουργίας και ελέγχου του Συστήματος, β) η δραστηριότητα ανάπτυξης και συντήρησης του Συστήματος, γ) η δραστηριότητα της εκκαθάρισης των Αποκλίσεων, δ) η δραστηριότητα εμπορικών και ρυθμιζόμενων θεμάτων, εξαιρουμένων των δραστηριοτήτων της περίπτωσης θ' της παραγράφου 2 του άρθρου 118, ε) η δραστηριότητα των μετρήσεων.
Στην παρ. 6 του ίδιου άρθρου 99 ορίζεται ότι "Εντός προθεσμίας τριών μηνών από τη θέση σε ισχύ του παρόντος νόμου η ΔΕΗ ΑΕ μεταβιβάζει στο Ελληνικό Δημόσιο το σύνολο των μετοχών που κατέχει στην ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "Διαχειριστής του Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας ΑΕ" (ΔΕΣΜΗΕ ΑΕ) που συστήθηκε με το π.δ. 328/2000 χωρίς αντάλλαγμα".
Ως εκ τούτου η ΑΔΜΗΕ ΑΕ συστάθηκε κατόπιν ενσωμάτωσης των αντίστοιχων Κλάδων Μεταφοράς της ΔΕΗ και του ... σε μία διακριτή εταιρεία, η οποία οργανώνεται και λειτουργεί ως Ανεξάρτητος Διαχειριστής Μεταφοράς, έχοντας ουσιαστική ανεξαρτησία έναντι της ΔΕΗ ΑΕ, τελούσα πάντοτε υπό τον έλεγχο (άμεσο ή έμμεσο) του Δημοσίου (άρθρο 97 παρ. 5), στην οποία μεταφέρθηκαν όλες οι σχετικές οργανωτικές λειτουργίες, το προσωπικό και τα πάγια στοιχεία του ΕΣΜΗΕ και καθίσταται, βάσει του ν. 4001/2011 (άρθρα 99 παρ. 2, 3 εδ.
στ) καθολικός διάδοχος όλων των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων που σχετίζονται με τους παραπάνω Κλάδους Μεταφοράς και η οποία έχει υποχρέωση να ασκεί τις αρμοδιότητες και να εκτελεί τα καθήκοντα του Κυρίου και Διαχειριστή του Συστήματος, σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου αυτού και των πράξεων που εκδίδονται κατ' εξουσιοδότησή του (άρθρο 97 παρ. 3), χωρίς να προβαίνει σε διακρίσεις κατά διαφορετικών ατόμων ή φορέων και χωρίς να περιορίζει, στρεβλώνει ή παρεμποδίζει τη λειτουργία του ελεύθερου ανταγωνισμού στην παραγωγή ή την προμήθεια, ιδίως προς όφελος των Συνδεδεμένων με αυτήν επιχειρήσεων.
Περαιτέρω, στο άρθρο 117 ("Ανεξάρτητος Λειτουργός της Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας") του ν. 4001/2011 ορίζεται ότι "1. Με την ολοκλήρωση της μεταφοράς των δραστηριοτήτων της ΔΕΣΜΗΕ ΑΕ στην ΑΔΜΗΕ ΑΕ, η ΔΕΣΜΗΕ ΑΕ μετονομάζεται σε "Λειτουργός Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας ΑΕ" και με διακριτικό τίτλο "ΛΑΓΗΕ ΑΕ" (εφεξής Λειτουργός Αγοράς), η οποία θα λειτουργεί σύμφωνα με τους κανόνες της ιδιωτικής οικονομίας και θα διέπεται από τις διατάξεις του κ.ν. 2190/1920 και τις διατάξεις του παρόντος νόμου, προσαρμόζοντας αντίστοιχα το Καταστατικό της. 2.
Σύμφωνα με όσα ειδικότερα ορίζονται στα άρθρα 118 και 119, η ΛΑΓΗΕ ΑΕ ασκεί τις δραστηριότητες που ασκούνταν από τη ΔΕΣΜΗΕ ΑΕ, πλην εκείνων που κατά το άρθρο 99 μεταφέρονται στην ΑΔΜΗΕ ΑΕ. Τα πάγια στοιχεία, που κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου, χρησιμοποιούνται στις παραμένουσες στη ... ΑΕ δραστηριότητες, παραμένουν σε αυτήν>>.
Στο άρθρο 118 ("Σκοπός-Αρμοδιότητες του Λειτουργού της Αγοράς") ορίζεται ότι "1. Ο Λειτουργός της Αγοράς εφαρμόζει τους κανόνες για τη λειτουργία της Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος νόμου και των κατ' εξουσιοδότηση αυτού εκδιδομένων πράξεων και ιδίως τον Ημερήσιο Ενεργειακό Προγραμματισμό όπως αυτός καθορίζεται στην παράγραφο 2. 2.
Στο πλαίσιο του παραπάνω σκοπού του, ο Λειτουργός της Αγοράς ασκεί, ιδίως, τις ακόλουθες αρμοδιότητες: (α) Διενεργεί τον Ημερήσιο Ενεργειακό Προγραμματισμό, ως εξής: (αα) Προγραμματίζει τις εγχύσεις ηλεκτρικής ενέργειας στο ΕΣΜΗΕ, καθώς και τις απορροφήσεις ηλεκτρικής ενέργειας σε αυτό, κατά τα προβλεπόμενα στον Κώδικα Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας. (ββ) Υπολογίζει την Οριακή Τιμή Συστήματος. (γγ) Εκκαθαρίζει τις συναλλαγές στο πλαίσιο του Ημερήσιου Ενεργειακού Προγραμματισμού. (β) Συνεργάζεται με τον Διαχειριστή του ΕΣΜΗΕ σύμφωνα με τις ειδικότερες προβλέψεις του Κώδικα Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας και του Κώδικα Διαχείρισης του ΕΣΜΗΕ. (γ) Τηρεί ειδικό Μητρώο Συμμετεχόντων στην Αγορά Ηλεκτρικής Ενέργειας και εγγράφει τους Συμμετέχοντες, σύμφωνα με τις ειδικότερες διατάξεις του Κώδικα Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας. (δ) Παρέχει έγκαιρα και με κάθε πρόσφορο τρόπο στους Συμμετέχοντες στην Αγορά αυτή Ηλεκτρικής Ενέργειας τις απαραίτητες πληροφορίες για τη συμμετοχή τους στην Αγορά. (ε) Αποφεύγει κάθε διάκριση μεταξύ των Συμμετεχόντων στην Αγορά Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας και εφαρμόζει κατά την παροχή των υπηρεσιών του διαφανή, αντικειμενικά και αμερόληπτα κριτήρια. (στ) Συμμετέχει σε κοινές επιχειρήσεις, ιδίως με διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς, καθώς και χρηματιστήρια ηλεκτρικής ενέργειας και άλλους ανάλογους φορείς, με στόχο τη δημιουργία περιφερειακών αγορών στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς ενέργειας. (ζ) Εισπράττει από τους Συμμετέχοντες τέλη για τη διαχείριση και λειτουργία της Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας και τηρεί τους αναγκαίους λογαριασμούς, σύμφωνα με τις ειδικότερες προβλέψεις του Κώδικα Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας. (η) Συμμετέχει σε ενώσεις, οργανώσεις ή εταιρείες, μέλη των οποίων είναι λειτουργοί αγορών ηλεκτρικής ενέργειας και χρηματιστήρια ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίες έχουν σκοπό την επεξεργασία και διαμόρφωση κανόνων κοινής δράσης που συντείνουν, στο πλαίσιο της κοινοτικής νομοθεσίας, στη δημιουργία ενιαίας εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. (θ) Συνάπτει συμβάσεις πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 12 του ν. 3468/2006 που παράγονται από εγκαταστάσεις ΑΠΕ ή ΣΗΘΥΑ, εφόσον οι εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας συνδέονται στο Σύστημα είτε απευθείας είτε μέσω του Δικτύου, και καταβάλλει τις πληρωμές που προβλέπονται στις συμβάσεις αυτές.
Τα ποσά που καταβάλλονται στους αντισυμβαλλόμενους ανακτώνται κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 143. (ι) Διενεργεί τη διευθέτηση των χρηματικών συναλλαγών στο πλαίσιο του Ημερήσιου Ενεργειακού Προγραμματισμού σε συνεργασία με τους Διαχειριστές του ΕΣΜΗΕ και του ΕΔΔΗΕ. Για τη διενέργεια της διευθέτησης των χρηματικών συναλλαγών, ο Λειτουργός της Αγοράς δύναται: (αα) Να συστήνει ή να συμμετέχει σε εταιρείες με εξειδικευμένο σκοπό την παροχή χρηματοοικονομικών υπηρεσιών. (ββ) Να αναθέτει σε τρίτους, μετά από σύμφωνη γνώμη της Ρ.Α.Ε., την ως άνω διευθέτηση, ιδίως αναφορικά με τη διαχείριση και εκκαθάριση χρηματικών συναλλαγών και τη διαχείριση πιστωτικού και συναλλακτικού κινδύνου, στο πλαίσιο της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. 3.
Κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του δυνάμει του παρόντος άρθρου, ο Λειτουργός της Αγοράς διευκολύνει κατά κύριο λόγο την ολοκλήρωση της ενιαίας εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και για το σκοπό αυτόν αναλαμβάνει κάθε αναγκαία ενέργεια, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων που του ανατίθενται με τον παρόντα νόμο, προκειμένου να διασφαλίζεται η εφαρμογή των προβλέψεων του Κανονισμού 714/2009, της Οδηγίας 72/2009 και όλων των σχετικών κατευθύνσεων και αποφάσεων που εκδίδονται από τα αρμόδια όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης>>.
Μετά την τροποποίηση του ν. 2773/1999, περί απελευθερώσεως της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, με τις διατάξεις του ν. 3175/2003, θεσπίσθηκε το έτος 2005 ο Κώδικας Διαχείρισης του Συστήματος και Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΚΔΣ & ΣΗΕ 2005), με τον οποίο υιοθετήθηκε ένα συγκεκριμένο σχήμα οργάνωσης και λειτουργίας της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, που είναι αυτό της υποχρεωτικής χονδρεμπορικής αγοράς.
Στο πλαίσιο του συστήματος αυτού δεν επιτρέπονται διμερή συμβόλαια μεταξύ των συμμετεχόντων στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά αντίθετα, το σύνολο των συναλλαγών διεξάγεται μέσω της χονδρεμπορικής αγοράς, όπου κεντρικός ρόλος αποδίδεται στο πρόσωπο που ορίζεται ως "Λειτουργός της Αγοράς". Λειτουργός της Αγοράς με τις διατάξεις του ΚΔΣ & ΣΗΕ 2005 ορίσθηκε η εταιρεία ΔΕΣΜΗΕ Α.Ε., η ίδρυση της οποίας προβλέφθηκε με το άρθρο 14 του ν. 2773/1999.
Οι συμμετέχοντες στην αγορά υποβάλλουν προς τον Λειτουργό της Αγοράς ανάλογα με τη δραστηριότητά τους είτε (α) "προσφορές έγχυσης", όταν επιθυμούν να τροφοδοτήσουν το σύστημα με ηλεκτρική ενέργεια (π.χ. παραγωγοί, εισαγωγείς), είτε (β) "δηλώσεις φορτίου", όταν επιθυμούν να απορροφήσουν ενέργεια από το σύστημα (π.χ.
προμηθευτές, εξαγωγείς). Με τη Δήλωση Φορτίου εκπρόσωπος φορτίου δηλώνει προς τον Λειτουργό της Αγοράς, κατά το άρθρο 17 του ΚΔΣ, την προβλεπόμενη ποσότητα ενέργειας την οποία θα απορροφήσουν την επόμενη ημέρα οι πελάτες του. Ο Λειτουργός της Αγοράς αντιστοιχίζει την προσφορά με τη ζήτηση προκειμένου να προγραμματισθεί η λειτουργία της αγοράς κατά την επόμενη ημέρα κατά τον πλέον οικονομικό τρόπο, δηλαδή διαμορφώνει σειρά τάξης μεταξύ των μονάδων παραγωγής που μπορούν να λειτουργήσουν έτσι ώστε να καλυφθεί η ζήτηση.
Όλες οι συναλλαγές εκκαθαρίζονται στην Οριακή Τιμή του Συστήματος (ΟΤΣ), που καθορίζεται από το σημείο τομής μεταξύ προσφοράς και ζήτησης. Ο ν. 2773/1999 αντικαταστάθηκε με τον ν. 4001/2011 και έγιναν αλλαγές ιδίως σε σχέση με τον διαχωρισμό των μονοπωλιακών δραστηριοτήτων ηλεκτρικής ενέργειας, με τη σύσταση της εταιρείας "ΑΔΜΗΕ ΑΕ" (άρθρο 97 του ν. 4001/2011), της εταιρείας "ΛΑΓΗΕ ΑΕ" (άρθρο 117 του ν. 4001/2011) και της εταιρείας "ΔΕΔΔΗΕ Α.Ε." (άρθρο 123 του ν. 4001/2011).
Επίσης ο ΚΔΣ & ΣΗΕ 2005 αντικαταστάθηκε από τους νέους Κώδικες που θεσπίσθηκαν το 2012, κατ' εξουσιοδότηση του ν. 4001/2011, ήτοι τον Κώδικα Διαχείρισης του Συστήματος (ΚΔΣ) και τον Κώδικα Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΚΣΗΕ), οι οποίοι ισχύουν και εφαρμόζονται από 1.2.2012. Οι ως άνω Κώδικες συντάχθηκαν από την ΔΕΣΜΗΕ ΑΕ και εγκρίθηκαν, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 30 παρ. 3 και 120 παρ. 2 του ν. 4001/2011, με απόφαση της ανεξάρτητης αρχής Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας (ΡΑΕ).
Όπως προκύπτει από τους κανόνες αυτών των Κωδίκων δεν έχει αλλάξει ουσιωδώς το σύστημα οργάνωσης και λειτουργίας της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, όπως αυτό περιγράφεται ανωτέρω. Ο ρόλος της ΔΕΣΜΗΕ Α.Ε. ως Λειτουργού της Αγοράς κατανέμεται αναλόγως πεδίου δραστηριότητας μεταξύ των εταιρειών ΑΔΜΗΕ Α.Ε.
και ΛΑΓΗΕ ΑΕ. Ο όρος "Λειτουργός της Αγοράς" χρησιμοποιείται εφεξής μόνον σε σχέση με την εταιρεία ΛΑΓΗΕ ΑΕ. Ειδικότερα: Με τον Κώδικα Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας καθορίζονται οι μηχανισμοί, καθώς και οι οικονομικοί και οι τεχνικοί κανόνες που διέπουν τον προγραμματισμό, τη διαχείριση και λειτουργία του Συστήματος αφενός και τις αντίστοιχες συναλλαγές οι οποίες προκύπτουν από τη λειτουργία της χονδρεμπορικής αγοράς και αφορούν την εξυπηρέτηση του φορτίου ηλεκτρικής ενέργειας, υπό όρους καλής και ασφαλούς λειτουργίας του ΕΣΜΗΕ και των εγκαταστάσεων που συνδέονται με αυτό, καθώς, επίσης, και οι προϋποθέσεις δημιουργίας και οι κανόνες λειτουργίας βραχυχρόνιων και μακροχρόνιων αγορών ηλεκτρισμού (άρθρο 120 παρ. 1 ν. 4001/2011).
Με τον άνω Κώδικα ρυθμίζονται ιδίως: (α) Ο τρόπος, η διαδικασία και οι όροι συνεργασίας μεταξύ του Διαχειριστή του ΕΣΜΗΕ και του Λειτουργού της Αγοράς για την ομαλή λειτουργία της Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας σε συνάρτηση με την αδιάκοπη, αξιόπιστη και οικονομικά αποδοτική λειτουργία του ΕΣΜΗΕ. (β) .. (γ)..
Ο τρόπος, η διαδικασία και οι όροι διευθέτησης από τον Λειτουργό της Αγοράς των πληρωμών για τις προγραμματισμένες εγχύσεις ηλεκτρικής ενέργειας στο ΕΣΜΗΕ και των χρεώσεων για τις προγραμματισμένες απορροφήσεις ηλεκτρικής ενέργειας από το ΕΣΜΗΕ. (δ) Η χρονική περίοδος που λαμβάνεται ως βάση για τον ημερήσιο ενεργειακό προγραμματισμό της κατανομής φορτίου και τον υπολογισμό της Οριακής Τιμής του Συστήματος. (ε) Το είδος, το ύψος και ο τρόπος παροχής εγγυήσεων ή άλλης ασφάλειας και καταβολής εισφορών από τους χρήστες του ΕΣΜΗΕ αναλογικά με την ενέργεια που απορροφούν από αυτό, κατά τρόπο ώστε να διασφαλίζεται η κάλυψη των δαπανών του Διαχειριστή του ΕΣΜΗΕ και του Λειτουργού της Αγοράς, σε περίπτωση τυχόν αδυναμίας των χρηστών να εκπληρώνουν τις οικονομικές τους υποχρεώσεις στο πλαίσιο του ημερήσιου ενεργειακού προγραμματισμού και της κατανομής φορτίου σε πραγματικό χρόνο. (στ) ... (θ) Κάθε άλλη ρύθμιση απαραίτητη για την εύρυθμη, διαφανή και αποδοτική λειτουργία της Αγοράς....".
Ο εν λόγω Κώδικας ορίζει, μεταξύ άλλων, τα εξής: Άρθρο 1 Σύμβαση Συναλλαγών Ημερήσιου Ενεργειακού Προγραμματισμού: "1. Στο Σύστημα Συναλλαγών Ημερήσιου Ενεργειακού Προγραμματισμού ("ΗΕΠ"), στο οποίο περιλαμβάνεται ο ΗΕΠ, συμμετέχουν κατόπιν εγγραφής στο Μητρώο Συμμετεχόντων, το οποίο τηρεί ο Λειτουργός της Αγοράς, οι ακόλουθοι (Συμμετέχοντες):
Α) οι Παραγωγοί, κάτοχοι άδειας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας Μονάδων που έχουν συνδεθεί στο Σύστημα ή το Δίκτυο και πρόκειται να εγγραφούν στο Μητρώο Μονάδων κατά το άρθρο 4 του παρόντος, Β) οι Προμηθευτές, κάτοχοι άδειας προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας, Γ) οι Έμποροι, κάτοχοι άδειας εμπορίας ηλεκτρικής ενέργειας, Δ) οι Επιλέγοντες Πελάτες οι οποίοι επιλέγουν να προμηθεύονται ενέργεια μέσω του Συστήματος Συναλλαγών ΗΕΠ προς ιδία αποκλειστική χρήση (εφεξής Αυτοπρομηθευόμενοι Πελάτες). 2.
Δια της εγγραφής στο Μητρώο Συμμετεχόντων, οι Συμμετέχοντες συνάπτουν (α) με το Λειτουργό της Αγοράς "Σύμβαση Συναλλαγών ΗΕΠ", η οποία διέπεται από τις διατάξεις του παρόντος Κώδικα (όπως εκάστοτε ισχύει) και (β) με το Διαχειριστή του Συστήματος "Σύμβαση Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας"., η οποία διέπεται από τις διατάξεις του Κώδικα Διαχείρισης Συστήματος (όπως εκάστοτε ισχύει). 3.
Η Σύμβαση Συναλλαγών ΗΕΠ έχει ως αντικείμενο τις συναλλαγές που διενεργούνται στο πλαίσιο του Συστήματος Συναλλαγών ΗΕΠ. Για το σκοπό αυτό, η Σύμβαση Συναλλαγών ΗΕΠ παρέχει στους Συμμετέχοντες δικαίωμα να συμμετέχουν στο Σύστημα Συναλλαγών ΗΕΠ, τηρώντας τις διατάξεις του παρόντος Κώδικα, και να λαμβάνουν τις πληρωμές που τους αναλογούν, και επάγεται την υποχρέωση αυτών να εξοφλούν τις χρεώσεις που τους αναλογούν, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας. 4. ... 7. ...".
Άρθρο 5 Παρακολούθηση Συστήματος Συναλλαγών ΗΕΠ: "1. Ο Λειτουργός της Αγοράς οφείλει να παρακολουθεί καθημερινά τη λειτουργία του Συστήματος Συναλλαγών ΗΕΠ και να τηρεί σχετικά αρχεία, καθώς και το Μητρώο Συμμετεχόντων που προβλέπεται στις διατάξεις του παρόντος Κώδικα. 2. ...". Ως προς τις ρυθμίσεις της λειτουργίας της χονδρεμπορικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (Ημερήσιος Ενεργειακός Προγραμματισμός, εφεξής <<ΗΕΠ>>), αυτή λειτουργεί βάσει ενός υποχρεωτικού μηχανισμού χονδρικής της "επόμενης ημέρας", κατά τον οποίο "επιλύεται" καθημερινά ο Ημερήσιος Ενεργειακός Προγραμματισμός.
Στο πλαίσιο του ΗΕΠ, η πώληση ηλεκτρικής ενέργειας εντός της Ελλάδος πραγματοποιείται με τη συμμετοχή στην αγορά αυτή, σε πρώτη φάση την προηγούμενη ημέρα από αυτήν του εφοδιασμού και την υποβολή προσφορών έγχυσης εκ μέρους των παραγωγών και δηλώσεων φορτίου εκ μέρους των εκπροσώπων φορτίου (προμηθευτών).
Σύμφωνα με το άρθρο 1 παρ. 2 του ΚΣΗΕ, δια της εγγραφής στο Μητρώο Συμμετεχόντων, οι τελευταίοι αυτοί συνάπτουν με τη ΛΑΓΗΕ ΑΕ "Σύμβαση Συναλλαγών ΗΕΠ". Δυνάμει της εν λόγω Σύμβασης, οι Συμμετέχοντες, αφενός λαμβάνουν τις πληρωμές που τους αναλογούν και, αφετέρου, υποχρεούνται να εξοφλούν τις χρεώσεις που τους βαρύνουν (άρθρα 1 παρ. 3 και 58 του Κώδικα Συναλλαγών).
Ειδικότερα οι υποβάλλοντες προσφορές έγχυσης, δηλαδή ιδίως οι παραγωγοί, λαμβάνουν αμοιβή για την ενέργεια που εγχέουν στο Σύστημα και οι Εκπρόσωποι Φορτίου, δηλαδή ιδίως οι προμηθευτές, καταβάλλουν πληρωμές για την ενέργεια που απορροφούν από το Σύστημα. Οι πληρωμές αυτές πραγματοποιούνται μέσω του Λειτουργού της αγοράς, ήτοι της εταιρείας ΛΑΓΗΕ ΑΕ, η οποία αποτελεί τον εκ του νόμου αποκλειστικό εκκαθαριστή της αγοράς (άρθρο 118 του ν. 4001/2011) και τον υποχρεωτικό ενδιάμεσο φορέα μεταξύ παραγωγών και προμηθευτών.
Ως εκ τούτου ο Λειτουργός της Αγοράς εκκαθαρίζει τις πιστώσεις (προς τους παραγωγούς) και τις χρεώσεις (προς τους προμηθευτές), οι οποίες προκύπτουν από τις εγχύσεις και απορροφήσεις, αντιστοίχως, ηλεκτρικής ενέργειας στο σύστημα. Στο πλαίσιο του ΗΕΠ, η πληρωμή των παραγωγών που εγχέουν ενέργεια στο Σύστημα προέρχεται από τις αντίστοιχες καταβολές των προμηθευτών (Εκπροσώπων Φορτίου), οι οποίοι απορροφούν την εν λόγω ενέργεια.
Περαιτέρω, με τον Κώδικα Διαχείρισης του Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας, καθορίζονται οι μηχανισμοί καθώς και οι τεχνικοί και οικονομικοί κανόνες που διέπουν τη διαχείριση και λειτουργία του Συστήματος. Ειδικότερα, στο άρθρο 1 του Κώδικα αυτού ορίζεται ότι: <<Στο Σύστημα Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος Ηλεκτρικής Ενέργειας (εφεξής Σύστημα Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος) στο οποίο περιλαμβάνεται το σύνολο των συναλλαγών που προβλέπεται στις επιμέρους διατάξεις του παρόντος Κώδικα, συμμετέχουν κατόπιν εγγραφής στο Μητρώο Συμμετεχόντων, το οποίο τηρεί ο Λειτουργός της Αγοράς, οι ακόλουθοι (Συμμετέχοντες):
Α) οι Παραγωγοί, κάτοχοι άδειας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από Μονάδες που έχουν συνδεθεί στο Σύστημα και πρόκειται να εγγραφούν ή έχουν εγγραφεί στο Μητρώο Μονάδων κατά το Άρθρο 4 του παρόντος Κώδικα, Β) οι Προμηθευτές κάτοχοι άδειας προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας, Γ) οι Έμποροι, κάτοχοι άδειας εμπορίας ηλεκτρικής ενέργειας, Δ) οι Επιλέγοντες Πελάτες οι οποίοι επιλέγουν να προμηθεύονται ενέργεια μέσω του Συστήματος Συναλλαγών ΗΕΠ προς ιδία αποκλειστική χρήση (εφεξής Αυτοπρομηθευόμενοι Πελάτες).
Οι Προμηθευτές, οι Έμποροι, οι Αυτοπρομηθευόμενοι Πελάτες και οι Παραγωγοί ορίζονται ως <<Εκπρόσωποι Φορτίου>> όταν υποβάλλουν Δηλώσεις Φορτίου κατά το Άρθρο 16 του Κώδικα Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας. 3. Δια της εγγραφής στο Μητρώο Συμμετεχόντων, οι Συμμετέχοντες συνάπτουν (α) με το Λειτουργό της Αγοράς <<Σύμβαση Συναλλαγών ΗΕΠ>>, η οποία διέπεται από τις διατάξεις του Κώδικα Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας (όπως εκάστοτε ισχύει) και (β) με το Διαχειριστή του Συστήματος <<Σύμβαση Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος Ηλεκτρικής Ενέργειας>> (εφεξής <<Σύμβαση Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος>>) η οποία διέπεται από τις διατάξεις του παρόντος Κώδικα (όπως εκάστοτε ισχύει).
Η Σύμβαση Συναλλαγών ΗΕΠ και η Σύμβαση Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος δεν υπόκεινται σε κανένα άλλο τύπο πέραν της εγγραφής στο Μητρώο Συμμετεχόντων. 4. Η Σύμβαση Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος έχει ως αντικείμενο τις συναλλαγές που διενεργούνται στο πλαίσιο του παρόντος Κώδικα. Για το σκοπό αυτό, η Σύμβαση Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος παρέχει στους Συμμετέχοντες δικαίωμα να συμμετέχουν στο Σύστημα Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος, τηρώντας τις διατάξεις του παρόντος Κώδικα και να λαμβάνουν τις πληρωμές που τους αναλογούν και επάγεται την υποχρέωση αυτών να εξοφλούν τις χρεώσεις που τους αναλογούν, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος Κώδικα. 5.
Η Σύμβαση Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος παρέχει στο Διαχειριστή του Συστήματος τα δικαιώματα και επάγεται τις υποχρεώσεις που ορίζονται στις διατάξεις του παρόντος Κώδικα σχετικά με το Σύστημα Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος....>>, στο άρθρο 2 ότι <<1. Το Μητρώο Συμμετεχόντων τηρείται από το Λειτουργό της Αγοράς.
Για την εγγραφή στο Μητρώο Συμμετεχόντων υποβάλλονται στο Λειτουργό της Αγοράς και τον Διαχειριστή του Συστήματος, αιτήσεις για σύναψη των επιμέρους συμβάσεων της Σύμβασης Συναλλαγών ΗΕΠ και της Σύμβασης Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος αντίστοιχα...>>, στο άρθρο 92 ότι <<1. Επικουρικές Υπηρεσίες είναι οι υπηρεσίες που απαιτούνται για τη μεταφορά της ηλεκτρικής ενέργειας μέσω του Συστήματος από τα σημεία έγχυσης στα σημεία κατανάλωσης και για τη διασφάλιση της ποιότητας παροχής της ηλεκτρικής ενέργειας μέσω του Συστήματος...>>, όπως ορίζονται στα άρθρα 93 έως 99 του άνω Κώδικα, στο άρθρο 100:
Υποχρεώσεις του Διαχειριστή του Συστήματος για τις Επικουρικές Υπηρεσίες και τη Συμπληρωματική Ενέργεια Συστήματος, ορίζεται ότι <<1. Ο Διαχειριστής του Συστήματος είναι υπεύθυνος για τον προγραμματισμό και για τη διαχείριση των Επικουρικών Υπηρεσιών και της Συμπληρωματικής Ενέργειας Συστήματος. Για το σκοπό αυτό:
α) εποπτεύει σχετικά με τη δυνατότητα των Κατανεμόμενων Μονάδων να παρέχουν Επικουρικές Υπηρεσίες σύμφωνα με τα Καταχωρημένα Χαρακτηριστικά τους, β)... και γ) συνάπτει τις Συμβάσεις Επικουρικών Υπηρεσιών, τις Συμβάσεις Συμπληρωματικής Ενέργειας Συστήματος και τις Συμβάσεις Εφεδρείας Εκτάκτων Αναγκών. 2.
Ο Διαχειριστής του Συστήματος μεριμνά ώστε συνολικά να είναι διαθέσιμες οι αναγκαίες Επικουρικές Υπηρεσίες για την εύρυθμη και ασφαλή λειτουργία του Συστήματος.... 3.... 5. Ο Διαχειριστής του Συστήματος εκδίδει εντολές παροχής Επικουρικών Υπηρεσιών, και εντολές Ετοιμότητας Παροχής ή Παροχής Συμπληρωματικής Ενέργειας Συστήματος, μέσω του Προγράμματος Κατανομής ή/και της έκδοσης Εντολών Κατανομής>>, στο άρθρο 101 ορίζεται η Μέθοδος υπολογισμού Αναμενόμενου Κόστους Επικουρικών Υπηρεσιών και Συμπληρωματικής Ενέργειας Συστήματος, και στο άρθρο 102 προβλέπεται η υποχρέωση των κατόχων άδειας παραγωγής για την παροχή των Επικουρικών Υπηρεσιών και τη Συμπληρωματική Ενέργεια Συστήματος, συμμορφούμενοι προς τις Εντολές Κατανομής που εκδίδει ο Διαχειριστής του Συστήματος.
Ο τελευταίος οφείλει να διασφαλίζει μέσω συμβάσεων με Συμβεβλημένες Μονάδες την επαρκή Διαθεσιμότητα Συμπληρωματικής Ενέργειας Συστήματος ώστε να υφίσταται Ετοιμότητα Παροχής υπό ανταγωνιστικούς όρους, προκειμένου να ελαχιστοποιείται ο κίνδυνος μη κάλυψης του συνολικού φορτίου του Συστήματος λόγω απρόβλεπτων καταστάσεων, καθώς και να μεριμνά για τη σύναψη κατάλληλων συμβάσεων με Μονάδες Εφεδρείας στο πλαίσιο αποφυγής Καταστάσεων Έκτακτης Ανάγκης (άρθρο 107 ΚΔΣ).
Εξάλλου, στο άρθρο 118 ορίζεται ότι <<1. Ο Διαχειριστής του Συστήματος επιτρέπεται να συνάπτει, κατόπιν διαγωνισμού, Συμβάσεις Επικουρικών Υπηρεσιών με κατόχους άδειας παραγωγής χωριστά κατά Μονάδα στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του κατά το άρθρο 94 παράγραφος 3 του Ν. 4001/2011 όπως ισχύει...2. Οι συμβάσεις Επικουρικών Υπηρεσιών αφορούν σε παροχή Επικουρικών Υπηρεσιών...>>, ήτοι όταν τούτο απαιτείται <<για την παροχή των επικουρικών υπηρεσιών και για τις ανάγκες εξισορρόπησης των αποκλίσεων παραγωγής?ζήτησης κατά τη λειτουργία του συστήματος σε πραγματικό χρόνο και στο πλαίσιο των ρυθμίσεων του Κώδικα Διαχείρισης του συστήματος>> (άρθρο 94 παρ. 3 ν. 4001/2011), στο άρθρο 142 ότι <<1.
Ως απόκλιση Παραγωγής-Ζήτησης ορίζεται χωριστά κατά Προσφορά Έγχυσης και Δήλωση Φορτίου και χωριστά κατά περίοδο Κατανομής, η διαφορά σε μεγαβατόρες (Mwh) μεταξύ της ποσότητας ηλεκτρικής ενέργειας που προγραμματίζεται για έγχυση στο Σύστημα ή για απορρόφηση από το Σύστημα σύμφωνα με το πρόγραμμα ΗΕΠ και της ποσότητας ηλεκτρικής ενέργειας που εγχέεται στο Σύστημα ή απορροφάται από το Σύστημα κατά τον πραγματικό χρόνο λειτουργίας όπως μετράται για την ίδια Περίοδο Κατανομής και αντιστοιχίζεται στον Συμμετέχοντα και στην υπόψη Προσφορά Έγχυσης και Δήλωση Φορτίου...>>, στο άρθρο 143 ότι <<Η Εκκαθάριση Αποκλίσεων περιλαμβάνει τη διευθέτηση των συναλλαγών σχετικά με τις Αποκλίσεις Παραγωγής - Ζήτησης, τις Επικουρικές Υπηρεσίες και τους Λογαριασμούς Προσαυξήσεων.
Για το σκοπό αυτό, κατά τη διαδικασία Εκκαθάρισης Αποκλίσεων και για κάθε Ημέρας Κατανομής υπολογίζονται: Α) Η ποσότητα ενέργειας των Αποκλίσεων Παραγωγής-Ζήτησης και των Επιβεβλημένων καθώς και των Μη Επιβεβλημένων Μεταβολών Παραγωγής (σε MWh), οι οποίες στη συνέχεια αντιστοιχίζονται σε κάθε Συμμετέχοντα για κάθε Περίοδο Κατανομής.
Β) Το χρηματικό ποσό χρέωσης ή πίστωσης που αντιστοιχεί σε Αποκλίσεις Παραγωγής-Ζήτησης και σε κάθε Συμμετέχοντα για μία Ημέρα Κατανομής, καθώς και οι συμπληρωματικές χρεώσεις ή πιστώσεις οι οποίες αντιστοιχούν σε Επιβεβλημένες και Μη Επιβεβλημένες Μεταβολές Παραγωγής και σε κάθε Συμμετέχοντα για την ίδια Ημέρα Κατανομής.
Γ) Το χρηματικό ποσό πίστωσης κάθε Συμμετέχοντα για την παροχή των Επικουρικών Υπηρεσιών, τη Διαθεσιμότητα Παροχής Συμπληρωματικής Ενέργειας και στο πλαίσιο των Συμβάσεων Εφεδρείας Εκτάκτων Αναγκών, μέσω του Λογαριασμού Προσαυξήσεων του Διαχειριστή του Συστήματος. Δ) Οι χρεώσεις και πιστώσεις για το Λογαριασμό Προσαυξήσεων, το Ειδικό Τέλος ΑΠΕ και τις Υπηρεσίες Δημοσίου Συμφέροντος>>, στο άρθρο 144 ότι <<1.
Μετά την παρέλευση κάθε Ημέρας Κατανομής ο Διαχειριστής του Συστήματος ενεργοποιεί τη Διαδικασία Εκκαθάρισης Αποκλίσεων, η οποία ολοκληρώνεται εντός χρονικού διαστήματος τεσσάρων (4) ημερολογιακών ημερών (Περίοδος Υπολογισμού Αποκλίσεων). Ως Ημέρα Υπολογισμού ορίζεται η τελευταία ημέρα της Περιόδου Υπολογισμού Αποκλίσεων. 2.
Οι Αποκλίσεις Παραγωγής-Ζήτησης εκκαθαρίζονται σε ενιαία τιμή (€/MWh), (Οριακή Τιμή Αποκλίσεων). 3... 4. Κατά την Περίοδο Υπολογισμού Αποκλίσεων εκκαθαρίζονται επίσης οι συναλλαγές που σχετίζονται με τους Λογαριασμούς Προσαυξήσεων, τις Επικουρικές Υπηρεσίες, τη Συμπληρωματική Ενέργεια και την Εφεδρεία Εκτάκτων Αναγκών για κάθε Περίοδο Κατανομής>>, στο άρθρο 160 ότι <<1.
Για την εκκαθάριση των ημερήσιων χρεώσεων και πιστώσεων στο πλαίσιο Εκκαθάρισης Αποκλίσεων ο Διαχειριστής χρησιμοποιεί το Σύστημα Επίλυσης και Εκκαθάρισης των Αποκλίσεων. 2. Κάθε Συμμετέχων οφείλει: Α) Να τηρεί τραπεζικό Λογαριασμό, σε πιστωτικό ίδρυμα που λειτουργεί στην Ελλάδα (Λογαριασμός Εκκαθάρισης Αποκλίσεων), για την πραγματοποίηση των πληρωμών ή εισπράξεων που του αναλογούν μέσω τραπεζικών πράξεων, κατόπιν εντολών οι οποίες εκδίδονται από τον Διαχειριστή του Συστήματος ως συνέπεια της Εκκαθάρισης Αποκλίσεων.
Β) Να διατηρεί σε ισχύ, καθόλη τη διάρκεια συμμετοχής του στο Σύστημα Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος, εξουσιοδότηση προς τον Διαχειριστή του Συστήματος, η οποία ισχύει και για τον εξουσιοδοτημένο από τον Διαχειριστή του Συστήματος Φορέα Εκκαθάρισης ΗΕΠ, για την εκτέλεση τραπεζικών πράξεων σχετικά με τον Λογαριασμό του.
Γ) Να ενημερώνει αυθημερόν τον Διαχειριστή του Συστήματος σχετικά με οποιαδήποτε αλλαγή οποιουδήποτε στοιχείου του Λογαριασμού του, υποβάλλοντας έγγραφη βεβαίωση του πιστωτικού ιδρύματος....6. Ο Διαχειριστής του Συστήματος τηρεί ειδικό λογιστικό λογαριασμό Εκκαθάρισης Αποκλίσεων χωριστά για κάθε Συμμετέχοντα με σκοπό τη λογιστική παρακολούθηση των πιστώσεων και χρεώσεων που τον αφορούν στο πλαίσιο της Εκκαθάρισης των Αποκλίσεων...>>, στο άρθρο 161 ότι <<1.
Οι εντολές πιστώσεων και χρεώσεων εκδίδονται κατά την Ημέρα Υπολογισμού και καταγράφονται σε Κατάσταση Αρχικής Εκκαθάρισης Αποκλίσεων, η οποία κοινοποιείται σε κάθε Συμμετέχοντα κατά το μέρος που τον αφορά. 2. Η Κατάσταση Αρχικής Εκκαθάρισης Αποκλίσεων περιλαμβάνει ιδίως: Α) Τις χρεώσεις και πιστώσεις κάθε Συμμετέχοντα για κάθε Περίοδο Κατανομής και για κάθε μία από τις δραστηριότητές του αναλυτικά.
Β) Το συνολικό χρηματικό ποσό που τελικά προκύπτει ως χρέωση ή πίστωση για κάθε Συμμετέχοντα. Γ) Τα δεδομένα μετρήσεων για κάθε Περίοδο Κατανομής τόσο για κάθε Μετρητή όσο και ανά Κατηγορία Μετρητών που εκπροσωπεί κάθε Συμμετέχων. Δ) Τις Εντολές Κατανομής που σχετίζονται με τον υπολογισμό των παραπάνω χρεώσεων και πιστώσεων.... 3.
Συμμετέχων που αμφισβητεί το περιεχόμενο της Κατάστασης Αρχικής Εκκαθάρισης Αποκλίσεων, απευθύνει εγγράφως και εντός προθεσμίας τεσσάρων (4) ημερολογιακών ημερών από την κοινοποίηση της Κατάστασης Αρχικής Εκκαθάρισης Αποκλίσεων αιτιολογημένες αντιρρήσεις στον Διαχειριστή του Συστήματος. 4. Ο Διαχειριστής του Συστήματος αποφαίνεται αιτιολογημένα επί των αντιρρήσεων και εκδίδει την Κατάσταση Τελικής Εκκαθάρισης Αποκλίσεων.
Τυχόν διαφορά μεταξύ των μερών επιλύεται κατά τη διαδικασία που καθορίζεται στο Άρθρο 10 του παρόντος Κώδικα. 5. Τη δέκατη τέταρτη (14) ημερολογιακή ημέρα από την Ημέρα Κατανομής, ο Διαχειριστής του Συστήματος κοινοποιεί σε κάθε Συμμετέχοντα την Κατάσταση Τελικής Εκκαθάρισης Αποκλίσεων που τον αφορά και αποστέλλει σε κάθε Συμμετέχοντα τα σχετικά παραστατικά και προβαίνει στην έκδοση των σχετικών τραπεζικών εντολών. 6.
Η Κατάσταση Τελικής Εκκαθάρισης Αποκλίσεων εκδίδεται κατά τον τύπο και το περιεχόμενο της Κατάστασης Αρχικής Εκκαθάρισης Αποκλίσεων. 7. Σε κάθε περίπτωση, ο Συμμετέχων προς τον οποίο κοινοποιείται Κατάσταση Τελικής Εκκαθάρισης Αποκλίσεων οφείλει να εξοφλεί τις χρεώσεις και να λαμβάνει τις πιστώσεις που αναφέρονται σε αυτή κατά την Ημέρα Πληρωμής.
Η παραπάνω υποχρέωση είναι ανεξάρτητη τυχόν ενστάσεων του Συμμετέχοντος και η μη συμμόρφωση προς αυτήν επάγεται συνέπειες κατά το Άρθρο 163 του παρόντος Κώδικα. 8. Ο Συμμετέχων που συνεργάζεται με τον Διαχειριστή του Συστήματος για την επίλυση της διαφωνίας που προέκυψε σε σχέση με ορισμένη Κατάσταση Αρχικής Εκκαθάρισης Αποκλίσεων, είναι υποχρεωμένος να καταβάλει τις τυχόν δαπάνες με τις οποίες επιβαρύνεται ο Διαχειριστής του Συστήματος για την πραγματοποίηση επαναληπτικών υπολογισμών εκκαθάρισης.
Τα ποσά αυτά επιστρέφονται στον Συμμετέχοντα, εάν από τη διενέργεια επαναληπτικών υπολογισμών προκύψει ότι η Κατάσταση Αρχικής Εκκαθάρισης Αποκλίσεων ήταν λανθασμένη. Οι δαπάνες αυτές εγγράφονται στην Κατάσταση Τελικής Εκκαθάρισης Αποκλίσεων. 9...>>, στο άρθρο 162 ότι <<1. Στο πλαίσιο της διαδικασίας Εκκαθάρισης Αποκλίσεων πραγματοποιούνται μεταφορές κεφαλαίων μεταξύ των Λογαριασμών Εκκαθάρισης Αποκλίσεων του Εκκαθαριστή και κάθε Συμμετέχοντα αντίστοιχα. 2.
Συμμετέχων, ο οποίος έχει καταστεί οφειλέτης βάσει της Κατάστασης Τελικής Εκκαθάρισης Αποκλίσεων υποχρεούται να προβεί σε κάθε απαραίτητη ενέργεια ώστε να ολοκληρωθεί η μεταφορά των οφειλόμενων ποσών προς το Λογαριασμό Εκκαθάρισης Αποκλίσεων του Διαχειριστή του Συστήματος εντός της προθεσμίας που προβλέπεται στο άρθρο 161 του παρόντος Κώδικα. 3.
Με τη λήξη της ως άνω προθεσμίας ο Διαχειριστής του Συστήματος ελέγχει τις διενεργηθείσες μεταφορές κεφαλαίων προς τον Λογαριασμό Εκκαθάρισης Αποκλίσεων του Διαχειριστή του Συστήματος, εγγράφει τις σχετικές πληρωμές κάθε Συμμετέχοντα στον ειδικό λογιστικό λογαριασμό Αποκλίσεων του Συμμετέχοντα και μεριμνά για τη μεταφορά τυχόν σχετικού ποσού στον Λογαριασμό Εκκαθάρισης Αποκλίσεων του κάθε Συμμετέχοντα>>, στο άρθρο 163 ότι <<1.
Σε περίπτωση υπερημερίας Συμμετέχοντος, ο Διαχειριστής του Συστήματος μεριμνά ώστε να ολοκληρωθεί η εκκαθάριση του Λογαριασμού Εκκαθάρισης Αποκλίσεων πριν από τη λήξη των τραπεζικών εργασιών της συγκεκριμένης Ημέρας Πληρωμής και για το σκοπό αυτό ενεργεί τα ακόλουθα: Α) Προβαίνει σε κάθε απαραίτητη ενέργεια ώστε να ικανοποιηθεί μέσω των εγγυήσεων που έχει παράσχει ο υπερήμερος Συμμετέχων και ενημερώνει τον υπερήμερο Συμμετέχοντα, τους λοιπούς Συμμετέχοντες καθώς και τον Φορέα Εκκαθάρισης σχετικά με την υπερημερία.
Β) Εάν δεν εξοφλείται πλήρως η ληξιπρόθεσμη οφειλή, καλύπτει το έλλειμμα μέσω του Λογαριασμού Αποθεματικού και προβαίνει σε κάθε αναγκαία ενέργεια για την έντοκη είσπραξη της ληξιπρόθεσμης οφειλής καθώς και κάθε θετικής ζημίας που υπέστη λόγω υπερημερίας. Γ) Ο υπερήμερος Συμμετέχων οφείλει να προβεί άμεσα σε κάθε απαραίτητη ενέργεια ώστε να εκπληρώνει την υποχρέωση παροχής εγγύησης που του αναλογεί κατά το Άρθρο 179 του παρόντος Κώδικα. 2.
Ο Διαχειριστής του Συστήματος δικαιούται να καταγγείλει τη Σύμβαση Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος Ηλεκτρικής Ενέργειας για τους Εκπρόσωπους Φορτίου που καθίστανται υπερήμεροι ως προς την εκπλήρωση των οικονομικών τους υποχρεώσεων κατά την εκκαθάριση Αποκλίσεων>>, στο άρθρο 164 ότι <<1. Για την κάλυψη τυχόν ελλείμματος των συναλλαγών που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του Συστήματος Συναλλαγών του Διαχειριστή του Συστήματος, ο Διαχειριστής του Συστήματος τηρεί Λογαριασμό Αποθεματικού. 2.
Οι δαπάνες τήρησης του Λογαριασμού Αποθεματικού, καθώς και κάθε άλλο χρηματοοικονομικό κόστος που σχετίζεται με αυτόν, χρεώνονται σε ειδικό δευτεροβάθμιο λογαριασμό του Λογαριασμού προσαυξήσεων σχετικά με το Λογαριασμό Αποθεματικού. 3. Εάν επιτευχθεί είσπραξη της ληξιπρόθεσμης οφειλής που καλύφθηκε από το Λογαριασμό Αποθεματικού, ο Διαχειριστής του Συστήματος πιστώνει το ποσό της είσπραξης στο Λογαριασμό Αποθεματικού>>, και στο άρθρο 179 ότι <<1.
Κάθε Συμμετέχων οφείλει κατά τη διάρκεια ισχύος της Σύμβασης Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος Ηλεκτρικής Ενέργειας να προσκομίζει εγγυήσεις για την εκπλήρωση του συνόλου των υποχρεώσεών του που πηγάζουν από τη Σύμβαση αυτή. Η προσκόμιση των εγγυήσεων αυτών αποτελεί προϋπόθεση για τη συμμετοχή του Συμμετέχοντος στο Σύστημα ΗΕΠ και στο Σύστημα Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος>>.
Επίσης, κατά το άρθρο 276, ο Διαχειριστής του Συστήματος επιμερίζει το ετήσιο κόστος του Συστήματος κατά 100% σε όλους τους Χρήστες του Συστήματος και υπολογίζει το ποσό χρέωσης για κάθε Χρήστη του Συστήματος. Εξάλλου, για την εξασφάλιση μακροχρόνιας διαθεσιμότητας επαρκούς ισχύος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και την επίτευξη των προαναφερόμενων σκοπών της ΑΔΜΗΕ ΑΕ ως προς τον εφοδιασμό της χώρας με ηλεκτρική ενέργεια, προβλέφθηκαν οι διαδικασίες του Μηχανισμού Διασφάλισης Επαρκούς Ισχύος των άρθρων 180 επ.
του Κώδικα Διαχείρισης, με τις διαγραφόμενες υποχρεώσεις και δικαιώματα του Διαχειριστή του Συστήματος, που συνίστανται, εκτός των άλλων, στον έλεγχο της έκδοσης Αποδεικτικών Διαθεσιμότητας Ισχύος (ΑΔΙ) από τους κατόχους άδειας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, στον έλεγχο της συμμόρφωσης των τελευταίων με την Υποχρέωση Επάρκειας Ισχύος, στη διεξαγωγή διαγωνισμών για τη σύναψη Συμβάσεων Διαθεσιμότητας Ισχύος (ΣΔΙ) νέων Μονάδων Παραγωγής, στη διενέργεια δημοπρασιών για τη διευκόλυνση σύναψης ΣΔΙ μεταξύ κατόχων άδειας παραγωγής και Εκπροσώπων Φορτίου και την ανάκτηση μέσω του δευτεροβάθμιου Λογαριασμού Μηχανισμού Διασφάλισης Επαρκούς Ισχύος του Λογαριασμού Προσαυξήσεων των δαπανών που υφίσταται στο πλαίσιο των άνω διαγωνισμών.
Έτσι, στο άρθρο 191 του Κώδικα αυτού ορίζεται ότι <<Οι κάτοχοι άδειας παραγωγής για Μονάδες που είναι εγγεγραμμένες στο Μητρώο Κατανεμόμενων Μονάδων οφείλουν να εκδίδουν, δια της υποβολής Αίτησης Καταχώρησης ΑΔΙ στο Μητρώο ΑΔΙ κατά τα προβλεπόμενα στο Άρθρο 192 του παρόντος Κώδικα, Αποδεικτικά Διαθεσιμότητας Ισχύος για το σύνολο της Καθαρής Ισχύος κάθε Μονάδας Παραγωγής και για κάθε ένα από το τρέχον και τα τέσσερα επόμενα Έτη Αξιοπιστίας κατ' ελάχιστο...>>, στο άρθρο 192 ότι <<Το Αποδεικτικό ενσωματώνει δήλωση για τη διατήρηση συγκεκριμένου επιπέδου τεχνικής διαθεσιμότητας της Μονάδας Παραγωγής σε μελλοντικό χρόνο...>>, στο άρθρο 194 Καταχώρηση ΣΔΙ ότι <<1.
Τα ΑΔΙ που έχουν καταχωρηθεί στο Μητρώο ΑΔΙ αποτελούν πρόταση για τη σύναψη Σύμβασης Διαθεσιμότητας Ισχύος (ΣΔΙ) με Εκπροσώπους Φορτίου. Η ΣΔΙ καταρτίζεται με την υπογραφή της Αίτησης Καταχώρισης ΣΔΙ από τον Παραγωγό και τον Εκπρόσωπο Φορτίου, την υποβολή της Αίτησης Καταχώρισης ΣΔΙ στο Μητρώο ΣΔΙ με μέριμνα του Εκπροσώπου Φορτίου και την καταχώριση της ΣΔΙ από τον Διαχειριστή του Συστήματος στο Μητρώο ΣΔΙ.7.
Για τη διευκόλυνση της σύναψης ΣΔΙ, ο Διαχειριστής του Συστήματος δύναται να διεξάγει δημοπρασίες κατά τις διατάξεις του παρόντος Κώδικα (Άρθρο 202 έως Άρθρο 209). 8. Ο Διαχειριστής του Συστήματος δύναται να συνάπτει ΣΔΙ με κατόχους άδειας παραγωγής, κατόπιν διαγωνισμού σύμφωνα με τα οριζόμενα στις διατάξεις κατά το ΚΕΦΑΛΑΙΟ 46 του παρόντος Κώδικα, με σκοπό την περαιτέρω μεταβίβασή τους σε Εκπροσώπους Φορτίου.
Ως αντισυμβαλλόμενος στο πλαίσιο αυτών των ΣΔΙ, ο Διαχειριστής του Συστήματος ενεργεί ως οιονεί Εκπρόσωπος Φορτίου. Άρθρο 195 Περιεχόμενο 1. Οι ΣΔΙ έχουν το περιεχόμενο και τους όρους που καθορίζονται στις διατάξεις του παρόντος άρθρου. Τα συμβαλλόμενα μέρη δεν δύνανται να αποκλίνουν από τους όρους αυτούς ή να προσθέσουν οποιαδήποτε οικονομική ή άλλη συμφωνία στο έγγραφο της ΣΔΙ.
Τυχόν πρόσθετοι όροι δεν επηρεάζουν το κύρος, την ισχύ, την ερμηνεία ή την εφαρμογή της ΣΔΙ και θεωρούνται μη εγγεγραμμένοι>>, στο άρθρο 198 ότι ο Διαχειριστής του Συστήματος, κατόπιν υποβολής αίτησης από τους Συμμετέχοντες στον ΗΕΠ, εγγράφει στο Μητρώο ΑΔΙ και στο Μητρώο ΣΔΙ, αντίστοιχα, ύστερα από έλεγχο, τα στοιχεία των ΑΔΙ και των ΣΔΙ, στο άρθρο 200 προϋποθέσεις, στο άρθρο 202 ότι, με σκοπό τη διευκόλυνση σύναψης ΣΔΙ μεταξύ των κατόχων άδειας παραγωγής που εκδίδουν ΑΔΙ και Εκπροσώπων Φορτίου, ο Διαχειριστής του Συστήματος μπορεί να διενεργεί δημοπρασίες Αποδεικτικών Διαθεσιμότητας Ισχύος, κατά τις οποίες οι Εκπρόσωποι Φορτίου υποβάλλουν προσφορές για το δημοπρατούμενο ΑΔΙ και εφόσον ανακηρυχθούν πλειοδότες καταβάλουν στον εκδότη του ΑΔΙ το τίμημα που προέκυψε και αποδέχονται τους όρους οικονομικής συμφωνίας που το συνοδεύουν και στο άρθρο 210 του Κώδικα αυτού, ορίζεται ότι, ο Διαχειριστής του Συστήματος, όταν διαπιστώνεται μελλοντικός κίνδυνος ανεπάρκειας ισχύος, που δεν αναμένεται να καλυφθεί από ανεξάρτητες επιχειρηματικές πρωτοβουλίες των κατόχων άδειας παραγωγής, και προκειμένου να διασφαλίσει μακροχρόνια διαθεσιμότητα επαρκούς ισχύος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, διεξάγει διαγωνισμούς με αντικείμενο τη σύναψη ΣΔΙ που αφορούν σε νέες Μονάδες Παραγωγής.
Στα άρθρα 288 επ. του Κώδικα Διαχείρισης Συστήματος, θεσπίζεται Μεταβατικός Μηχανισμός Διασφάλισης Επαρκούς Ισχύος. Οι μεταβατικές διατάξεις του Κώδικα Διαχείρισης Συστήματος που αφορούν τη διασφάλιση επαρκούς ισχύος, ισχύουν μέχρι το πέρας του Έτους Αξιοπιστίας 2011-2012, οι δε ειδικά αναφερόμενες διατάξεις του συνεχίζουν να ισχύουν μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας εκκαθάρισης του Μεταβατικού Μηχανισμού Διασφάλισης Επαρκούς Ισχύος από το Διαχειριστή του Συστήματος.
Έτσι, ορίζονται τα ακόλουθα: Στο άρθρο 289 <<Απόδειξη επάρκειας ισχύος 1. Οι Εκπρόσωποι Φορτίου υποχρεούνται να προσκομίζουν εγγυήσεις διαθεσιμότητας ισχύος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας για κάθε Ημέρα Κατανομής κατά την οποία εκπροσωπούν ολικά ή μερικά Μετρητή κατά το τρέχον Έτος Αξιοπιστίας, οι οποίες αναλογούν στην Υποχρέωση Επάρκειας Ισχύος για το σύνολο των Μετρητών που εκπροσωπούν. 2.
Η υποχρέωση προσκόμισης εγγυήσεων διαθεσιμότητας επαρκούς ισχύος των Εκπροσώπων Φορτίου είναι δυνατόν να εκπληρώνεται είτε μέσω της καταχώρησης στο Μητρώο ΣΔΙ Συμβάσεων Διαθεσιμότητας Ισχύος, είτε συνάπτοντας Σύμβαση Συμμετοχής στο Μεταβατικό Μηχανισμό Διασφάλισης Επαρκούς Ισχύος με τον Διαχειριστή του Συστήματος. 3.
Η Σύμβαση Συμμετοχής στον Μεταβατικό Μηχανισμό Διασφάλισης Επαρκούς Ισχύος αναφέρεται σε Έτος Αξιοπιστίας και συνάπτεται μεταξύ του Διαχειριστή του Συστήματος και Εκπροσώπων Φορτίου πριν από την έναρξη κάθε έτους Αξιοπιστίας ή σε περίπτωση Εκπροσώπου Φορτίου που εγγράφεται στο Μητρώο Συμμετεχόντων του Διαχειριστή του Συστήματος κατά τη διάρκεια του Έτους Αξιοπιστίας το αργότερο πέντε (5) ημέρες μετά την έκδοση της αντίστοιχης βεβαίωσης εγγραφής στο Μητρώο Συμμετεχόντων.
Η εν λόγω σύμβαση διέπεται από τις διατάξεις του παρόντος Κώδικα, και δεν υπόκειται σε κανέναν άλλο τύπο πέραν της δήλωσης του Εκπρόσωπου Φορτίου ότι θα εκπληρώνει την υποχρέωση προσκόμισης εγγυήσεων διαθεσιμότητας επαρκούς ισχύος μέσω της σύμβασης αυτής. 4. Με τη Σύμβαση Συμμετοχής στον Μεταβατικό Μηχανισμό Διασφάλισης Επαρκούς Ισχύος ο Εκπρόσωπος Φορτίου αναλαμβάνει την υποχρέωση να καταβάλλει τίμημα στον Διαχειριστή του Συστήματος, σύμφωνα με τις διατάξεις κατά το Άρθρο αυτό. 5.
Το τίμημα που υποχρεούται να καταβάλλει ο Εκπρόσωπος Φορτίου στο πλαίσιο της Σύμβασης Συμμετοχής στον Μεταβατικό Μηχανισμό Διασφάλισης Επαρκούς Ισχύος καθορίζεται αναλόγως της Υποχρέωσης Επάρκειας Ισχύος που φέρει κατά τα προβλεπόμενα στο Άρθρο 189, πολλαπλασιαζόμενης με το Μοναδιαίο Τίμημα Πληρωμής Ισχύος. 6.
Στην περίπτωση σύναψης Συμβάσεων Διαθεσιμότητας Ισχύος μεταξύ κατόχου άδειας παραγωγής και Εκπροσώπου Φορτίου επιτρέπεται η σύναψη συναφούς οικονομικής συμφωνίας κατά τις διατάξεις κατά το ΤΜΗΜΑ VII του παρόντος Κώδικα>>, στο άρθρο 290 <<Αποδεικτικά Διαθεσιμότητας Ισχύος 1. Ο Διαχειριστής του Συστήματος ορίζει ειδικό τμήμα του Μητρώου ΑΔΙ στο οποίο καταχωρούνται τα ΑΔΙ για τα οποία δεν έχουν συναφθεί ΣΔΙ, όπως αυτό διαπιστώνεται από το Μητρώο ΣΔΙ.
Στα ΑΔΙ που καταχωρούνται στο ειδικό τμήμα του Μητρώου ΑΔΙ, αναγράφεται, με ευθύνη του Διαχειριστή του Συστήματος, η Πραγματικά Διαθέσιμη Ισχύς που τους αντιστοιχεί, η οποία προσδιορίζεται κατά τις διατάξεις κατά το ΤΜΗΜΑ VII του παρόντος Κώδικα. 2. Η καταχώριση των ΑΔΙ στο ειδικό τμήμα του Μητρώου ΑΔΙ γίνεται κατόπιν σχετικής αίτησης την οποία οφείλουν να υποβάλλουν οι κάτοχοι άδειας παραγωγής τουλάχιστον ένα (1) μήνα πριν από την έναρξη κάθε έτους Αξιοπιστίας ή σε περίπτωση κατόχου άδειας παραγωγής για νέα Μονάδα Παραγωγής που εγγράφεται στο Μητρώο Μονάδων του Διαχειριστή του Συστήματος κατά τη διάρκεια του Έτους Αξιοπιστίας το αργότερο πέντε (5) ημέρες μετά την έκδοση της αντίστοιχης βεβαίωσης εγγραφής στο Μητρώο Μονάδων.
Η καταχώριση των ΑΔΙ στο ειδικό τμήμα του Μητρώου ΑΔΙ συνιστά σύναψη σύμβασης του κατόχου άδειας παραγωγής με τον Διαχειριστή του Συστήματος, η οποία παρέχει το δικαίωμα στους κατόχους άδειας παραγωγής να λαμβάνουν πληρωμές που τους αναλογούν και επάγεται την υποχρέωση αυτών να εξοφλούν τις χρεώσεις που τους αναλογούν σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος Κώδικα. 3.
Ο κάτοχος άδειας παραγωγής του οποίου τα ΑΔΙ καταχωρούνται στο ειδικό τμήμα του Μητρώου ΑΔΙ δικαιούται να λαμβάνει πληρωμή, η οποία προσδιορίζεται από το μέγεθος της Πραγματικά Διαθέσιμης Ισχύος κατά τις διατάξεις κατά το ΤΜΗΜΑ VII του παρόντος Κώδικα πολλαπλασιαζόμενη με το Μοναδιαίο Τίμημα Πληρωμής Ισχύος και με Συντελεστή Επάρκειας Ισχύος τα οποία προσδιορίζονται σύμφωνα με τις διατάξεις κατά το Άρθρο 291 του παρόντος Κώδικα>>, στο άρθρο 291 <<Τίμημα Συμβάσεων Συμμετοχής στον Μηχανισμό Διασφάλισης Ισχύος 1.
Το Μοναδιαίο Τίμημα Πληρωμής Ισχύος καθορίζεται με απόφαση της ΡΑΕ, και ισχύει για την περίοδο ισχύος των μεταβατικών διατάξεων σχετικά με τη διασφάλιση επαρκούς ισχύος. 2. Για τον καθορισμό του Μοναδιαίου Τιμήματος Πληρωμής Ισχύος λαμβάνονται υπόψη ιδίως οι δαπάνες για την εγκατάσταση Μονάδων και η διατήρηση της μέγιστης διαθεσιμότητας και αξιοπιστίας αυτών, ώστε να διασφαλίζεται η επάρκεια εγκατεστημένης ισχύος και η ασφαλής λειτουργία του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας που περιλαμβάνει το Σύστημα Μεταφοράς και τις Μονάδες Παραγωγής. 3 ... 4.
Εντός πέντε (5) ημερών από το τέλος κάθε μήνα του Έτους Αξιοπιστίας, ο Διαχειριστής του Συστήματος υπολογίζει το τίμημα που υποχρεούνται να καταβάλλουν οι Εκπρόσωποι Φορτίου, αναλόγως της Υποχρέωσης Επάρκειας Ισχύος τους, κοινοποιεί σε κάθε Εκπρόσωπο Φορτίου κατάσταση χρεώσεων του Μεταβατικού Μηχανισμού Διασφάλισης Επαρκούς Ισχύος, η οποία περιλαμβάνει ιδίως τις χρεώσεις για κάθε Μετρητή και ανά Κατηγορία Μετρητών που εκπροσωπούσε ο Εκπρόσωπος Φορτίου κατά τις Ημέρες Κατανομής του προηγούμενου ημερολογιακού μήνα και τις συνολικές χρεώσεις. 5.
Εκπρόσωπος Φορτίου ο οποίος αμφισβητεί το περιεχόμενο της κατάστασης χρεώσεων του Μεταβατικού Μηχανισμού Διασφάλισης Επαρκούς Ισχύος απευθύνει εγγράφως και εντός προθεσμίας τριών (3) ημερολογιακών ημερών από την κοινοποίηση της κατάστασης χρεώσεων του Μεταβατικού Μηχανισμού Διασφάλισης Επαρκούς Ισχύος αιτιολογημένες αντιρρήσεις στον Διαχειριστή του Συστήματος.
Ο Διαχειριστής του Συστήματος αποφαίνεται αιτιολογημένα επί των αντιρρήσεων και εκδίδει τελική κατάσταση χρεώσεων του Μεταβατικού Μηχανισμού Διασφάλισης Επαρκούς Ισχύος και αποστέλλει στον Εκπρόσωπο Φορτίου τα σχετικά παραστατικά και προβαίνει στην έκδοση των σχετικών τραπεζικών εντολών. Τυχόν διαφορά μεταξύ των μερών επιλύεται κατά τη διαδικασία που καθορίζεται κατά το Άρθρο 10 του παρόντος Κώδικα.
Σε περίπτωση υπερημερίας του Εκπροσώπου Φορτίου εφαρμόζονται οι διατάξεις του παρόντος Κώδικα κατά το Άρθρο 163 και το Άρθρο 190>>. Από τα ανωτέρω συνάγονται τα ακόλουθα: Ο εθνικός νομοθέτης, προκειμένου να εναρμονιστεί με τους θεσπισθέντες με τις Οδηγίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κοινούς κανόνες για την παραγωγή, τη μεταφορά και τη διανομή ηλεκτρικής ενέργειας, επέλεξε, ασκώντας την προς τούτο ευχέρεια επιλογής που του παρέχονταν, ως σχήμα λειτουργίας της εγχώριας αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας αυτό της χονδρεμπορικής αγοράς, αποσκοπώντας στον εκσυχρονισμό και την ανάπτυξη όλων των δραστηριοτήτων του ενεργειακού τομέα, ώστε να εξασφαλιστεί ο ενεργειακός εφοδιασμός της χώρας, και την εφαρμογή βιώσιμης πολιτικής για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας εντός της ενιαίας ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς.
Προς τούτο, η άσκηση Ενεργειακών Δραστηριοτήτων τελεί υπό την εποπτεία του Κράτους, η οποία ασκείται από Υπουργό Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής και τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ). Συμμετέχοντες στις δραστηριότητες ηλεκτρικής ενέργειας, είναι, εκτός των άλλων, παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας, δηλαδή κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο το οποίο παράγει ηλεκτρική ενέργεια, οι οποίοι, ύστερα από την κατάρτιση της κατωτέρω αναφερόμενης Σύμβασης Συναλλαγών ΗΕΠ, εγχέουν αυτήν στο Ελληνικό Σύστημα Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΕΣΜΗΕ), το οποίο είναι οι γραμμές υψηλής τάσης, οι εγκατεστημένες στην Ελληνική Επικράτεια διασυνδέσεις, χερσαίες ή θαλάσσιες και όλες οι εγκαταστάσεις, εξοπλισμός και εγκαταστάσεις ελέγχου που απαιτούνται για την ομαλή, ασφαλή και αδιάλειπτη διακίνηση ηλεκτρικής ενέργειας από ένα σταθμό παραγωγής σε ένα υποσταθμό, από ένα υποσταθμό σε έναν άλλο ή προς ή από οποιαδήποτε διασύνδεση, καθώς και οι προμηθευτές, οι οποίοι, μετά την σύναψη σχετικής σύμβασης, για την οποία γίνεται λόγος κατωτέρω, απορροφούν την ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας για την οποία έχουν υποβάλει δήλωση, ώστε μετά τη μεταφορά της μέσω του δικτύου διανομής να παραδοθεί στους πελάτες τους, ήτοι τους τελικούς καταναλωτές.
Στο πλαίσιο αυτό, ο παραγωγός πωλεί το παραγόμενο αγαθό, ο δε προμηθευτής αγοράζει τούτο. Με τον τρόπο που είναι οργανωμένη, κατά το νομοθετικό πλαίσιο που αναλύθηκε ανωτέρω, η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, οι παραγωγοί και οι προμηθευτές αυτής δεν συνάπτουν μεταξύ τους διμερείς συμβάσεις για την πώληση.
Το θεσμικό πλαίσιο της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας προβλέπει ένα σύστημα υποχρεωτικής κατάρτισης, με προσχώρηση των παραγωγών και προμηθευτών ηλεκτρικής ενέργειας, μιας αναγκαστικής σύμβασης, η οποία ρυθμίζεται με τους κατωτέρω κανόνες, χωρίς να μπορούν να επιλέξουν τον αντισυμβαλλόμενό τους, ούτε να διαπραγματευθούν τους όρους της σύμβασης.
Την οργάνωση της αγοράς διαχειρίζονται στα διάφορα στάδια αυτής, συγκεκριμένοι θεσμικοί φορείς, που είναι, υπό το ισχύον στην υπόθεση νομικό καθεστώς, ο <<ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΣ ΑΓΟΡΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΙΑΣ>> (ΛΑΓΗΕ ΑΕ) και ο <<ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ>> (ΑΔΜΗΕ ΑΕ). Στην εταιρεία ΑΔΜΗΕ ΑΕ ανατέθηκε η διαχείριση του ΕΣΜΗΕ, ενώ στην εταιρεία ΛΑΓΗΕ ΑΕ μεταφέρθηκαν οι δραστηριότητες που ασκούνταν από τη ΔΕΣΜΗΕ ΑΕ, εκτός εκείνων που μεταφέρθηκαν στην ΑΔΜΗΕ ΑΕ.
Η διαχείριση του ΕΣΜΗΕ διενεργείται σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Διαχείρισης του Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (Κώδικας Διαχείρισης Συστήματος), με τον οποίο ρυθμίζονται ειδικότερα τα ζητήματα που αναφέρονται στο άρθρο 96 παρ. 2 του ν. 4001/2011, ενώ η λειτουργία της Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας διενεργείται σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΚΣΗΕ), με τον οποίο ρυθμίζονται ειδικότερα τα ζητήματα που αναφέρονται στο άρθρο 120 παρ. 3 του ίδιου ως άνω νόμου.
Με τον Κώδικα Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας καθορίζονται ιδίως οι οικονομικοί και οι τεχνικοί κανόνες που διέπουν τον προγραμματισμό και τις συναλλαγές οι οποίες αφορούν την εξυπηρέτηση του φορτίου ηλεκτρικής ενέργειας, υπό όρους καλής και ασφαλούς λειτουργίας του ΕΣΜΗΕ και των εγκαταστάσεων που συνδέονται με αυτό, καθώς και οι προϋποθέσεις δημιουργίας και οι κανόνες λειτουργίας βραχυχρόνιων και μακροχρόνιων αγορών ηλεκτρισμού.
Με τον Κώδικα Συναλλαγών Ηλεκτρικής ενέργειας ρυθμίζονται ιδίως: (α) Ο τρόπος, η διαδικασία και οι όροι συνεργασίας μεταξύ του Διαχειριστή του ΕΣΜΗΕ και του Λειτουργού της Αγοράς για την ομαλή λειτουργία της Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας σε συνάρτηση με την αδιάκοπη, αξιόπιστη και οικονομικά αποδοτική λειτουργία του ΕΣΜΗΕ. (β) Ο τρόπος, η διαδικασία και οι όροι ημερήσιου προγραμματισμού της κατανομής φορτίου στις διαθέσιμες εγκαταστάσεις παραγωγής και στις Διασυνδέσεις, ιδίως σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στον Κώδικα Διαχείρισης του ΕΣΜΗΕ, σε από κοινού αποφάσεις Διαχειριστών Συστημάτων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας όμορων χωρών, ή άλλα κείμενα και αποφάσεις των αρμόδιων Ευρωπαϊκών Οργανισμών. (γ) Ο τρόπος, η διαδικασία και οι όροι υπολογισμού της Οριακής Τιμής Συστήματος.
Ο τρόπος, η διαδικασία και οι όροι διευθέτησης από τον Λειτουργό της Αγοράς των πληρωμών για τις προγραμματισμένες εγχύσεις ηλεκτρικής ενέργειας στο ΕΣΜΗΕ και των χρεώσεων για τις προγραμματισμένες απορροφήσεις ηλεκτρικής ενέργειας από το ΕΣΜΗΕ. (δ) Η χρονική περίοδος που λαμβάνεται ως βάση για τον ημερήσιο ενεργειακό προγραμματισμό της κατανομής φορτίου και τον υπολογισμό της Οριακής Τιμής του Συστήματος. (ε) Το είδος, το ύψος και ο τρόπος παροχής εγγυήσεων ή άλλης ασφάλειας και καταβολής εισφορών από τους χρήστες του ΕΣΜΗΕ αναλογικά με την ενέργεια που απορροφούν από αυτό, κατά τρόπο ώστε να διασφαλίζεται η κάλυψη των δαπανών του Διαχειριστή του ΕΣΜΗΕ και του Λειτουργού της Αγοράς, σε περίπτωση τυχόν αδυναμίας των χρηστών να εκπληρώνουν τις οικονομικές τους υποχρεώσεις στο πλαίσιο του ημερήσιου ενεργειακού προγραμματισμού και της κατανομής φορτίου σε πραγματικό χρόνο.
Όπως προκύπτει από τις διατάξεις του Κώδικα Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας, από την καθιέρωση αυτού, η χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας λειτουργεί βάσει ενός υποχρεωτικού μηχανισμού χονδρικής της "επόμενης ημέρας", κατά τον οποίο "επιλύεται" καθημερινά ο Ημερήσιος Ενεργειακός Προγραμματισμός (ΗΕΠ).
Στο πλαίσιο του ΗΕΠ, η πώληση ηλεκτρικής ενέργειας εντός της Ελλάδος πραγματοποιείται με τη συμμετοχή στην αγορά αυτή, σε πρώτη φάση, την προηγούμενη ημέρα από αυτήν του εφοδιασμού και με την υποβολή προσφορών έγχυσης εκ μέρους των παραγωγών και δηλώσεων φορτίου εκ μέρους των εκπροσώπων φορτίου (προμηθευτών).
Η συμμετοχή στη χονδρεμπορική αγορά είτε για την έγχυση ηλεκτρικής ενέργειας (ως παραγωγού) είτε για την απορρόφηση ηλεκτρικής ενέργειας (ως εκπροσώπου φορτίου), προϋποθέτει την εγγραφή της εταιρείας που επιθυμεί να δραστηριοποιηθεί με συγκεκριμένη ιδιότητα σε αυτήν στο Μητρώο Συμμετεχόντων που διατηρεί η εταιρεία "Λειτουργός της Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας" (ΛΑΓΗΕ ΑΕ), στην οποία έχει ανατεθεί δυνάμει των άρθρων 117 επ.
του ν. 4001/2011 η λειτουργία της οικείας αγοράς. Κατά τις ρυθμίσεις του ΚΣΗΕ, οι παραγωγοί, κάτοχοι άδειας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας Μονάδων που έχουν συνδεθεί στο Σύστημα ή το Δίκτυο και οι προμηθευτές, κάτοχοι άδειας εμπορίας ηλεκτρικής ενέργειας, προκειμένου να συμμετάσχουν στο Σύστημα Συναλλαγών Ημερήσιου Ενεργειακού Προγραμματισμού (ΗΕΠ), πρέπει να υποβάλλουν στο Λειτουργό της Αγοράς (ΛΑΓΗΕ ΑΕ), αίτηση, απευθυνόμενη τόσο προς αυτόν, όσο και προς τον Διαχειριστή του Συστήματος, συνοδευόμενη από τα αναφερόμενα δικαιολογητικά, για την εγγραφή τους στο τηρούμενο από το Λειτουργό της Αγοράς Μητρώο Συμμετεχόντων.
Δια της εγγραφής στο Μητρώο Συμμετεχόντων, οι ανωτέρω συνάπτουν με το Λειτουργό της Αγοράς "Σύμβαση Συναλλαγών ΗΕΠ", δυνάμει της οποίας οι Συμμετέχοντες, αφ' ενός λαμβάνουν τις πληρωμές που τους αναλογούν και, αφ' ετέρου υποχρεούνται να εξοφλούν τις χρεώσεις που τους βαρύνουν. Ειδικότερα, οι υποβάλλοντες προσφορές έγχυσης λαμβάνουν πληρωμές για την ενέργεια που εγχέουν στο Σύστημα και οι Εκπρόσωποι Φορτίου εξοφλούν χρεώσεις για την ενέργεια που απορροφούν από το Σύστημα.
Η ΛΑΓΗΕ ΑΕ αποτελεί τον εκ του νόμου αποκλειστικό εκκαθαριστή της αγοράς (άρθρο 118 του ν. 4001/2011) και τον υποχρεωτικό ενδιάμεσο φορέα μεταξύ υποβαλλόντων προσφορών έγχυσης και εκπροσώπων φορτίου στη χονδρεμπορική αγορά. Εκκαθαρίζει δηλαδή τις πιστώσεις και χρεώσεις των λογαριασμών συμμετεχόντων, οι οποίες προκύπτουν από τις εγχύσεις και απορροφήσεις, αντιστοίχως, ηλεκτρικής ενέργειας στο Σύστημα.
Η πληρωμή των παραγωγών και εισαγωγέων που εγχέουν ενέργεια στο Σύστημα προέρχεται από τις αντίστοιχες καταβολές των εκπροσώπων φορτίου (προμηθευτών και εξαγωγών), οι οποίοι απορροφούν την εν λόγω ενέργεια. Έλλειμμα Συναλλαγών ΗΕΠ δημιουργείται όταν κάποιος Εκπρόσωπος Φορτίου δεν εκπληρώσει τις οικονομικές του υποχρεώσεις προς τη ΛΑΓΗΕ ΑΕ.
Κατά τις διατάξεις του ΚΣΗΕ, τυχόν αδυναμία καταβολής εκ μέρους των εκπροσώπων φορτίου δεν αναστέλλει ούτε εμποδίζει την εξέλιξη της διαδικασίας εκκαθάρισης ΗΕΠ. Η ΛΑΓΗΕ ΑΕ, όταν διαπιστώσει εκκρεμείς οικονομικές υποχρεώσεις των Εκπροσώπων Φορτίου, αποστέλλει σε αυτούς σχετική επιστολή όπου προσδιορίζει την προθεσμία τακτοποίησης των υποχρεώσεων.
Σε περίπτωση υπερημερίας των εκπροσώπων φορτίου, η ΛΑΓΗΕ ΑΕ προβαίνει σε καταγγελία της Σύμβασης Συναλλαγών ΗΕΠ και α) αφενός ειδοποιεί τον Φορέα Κάλυψης, εφόσον υπάρχει, ώστε αυτός να καλύψει το Έλλειμμα Συναλλαγών (άρθρο 60 παρ. 8 ήδη παρ.10 ΚΣΗΕ), β) αφετέρου ενημερώνει σχετικά τους Εκπροσώπους Φορτίου και υπολογίζει, λαμβάνοντας υπόψη τη σύμβαση με τον Φορέα Κάλυψης, εφόσον έχει συναφθεί, το ύψος του Προσωρινού Έκτακτου Κόστους Κάλυψης, το οποίο επιμερίζει σ' αυτούς (άρθρο 61 παρ. 1).
Μέχρις ότου, όμως, να ορισθεί από τον Λειτουργό της Αγοράς Φορέας Κάλυψης (άρθρο 14 παρ. 2 περ. ΙΓ), ισχύουν, κατ' άρθρο 89 παρ. 2 του ΚΣΗΕ, οι "μεταβατικές διατάξεις" του άρθρου 92 του ΚΣΗΕ, σύμφωνα με τις οποίες σε περίπτωση δημιουργίας ελλείμματος Συναλλαγών κατά την Εκκαθάριση ΗΕΠ, ο Λειτουργός της Αγοράς α) αφενός κάνει χρήση των εγγυήσεων που έχουν καταθέσει οι Συμμετέχοντες σύμφωνα με το άρθρο 91 του ΚΣΗΕ και β) αφετέρου καθορίζει, κατ' αναλογία της Περιόδου Εκκαθάρισης που έχει επιλέξει κάθε Εκπρόσωπος Φορτίου (μηνιαία/εβδομαδιαία - άρθρο 92 παρ. 2), το αντίστοιχο έκτακτο αντίτιμο χρηματοοικονομικού κόστους κάλυψης, το οποίο δικαιούται να απαιτεί από τους εκπροσώπους φορτίου (άρθρα 14 παρ. 2 στοιχ.
ΙΔ, 61, 89 παρ. 4 του ΚΣΗΕ). Επίσης, οι ανωτέρω Συμμετέχοντες (παραγωγοί, έμποροι, αυτοπρομηθευόμενοι πελάτες), που ορίζονται ως Εκπρόσωποι Φορτίου όταν υποβάλλουν δηλώσεις φορτίου κατά το άρθρο 16 του ΚΣΗΕ, με την εγγραφή τους στο Μητρώο Συμμετεχόντων και δια της εγγραφής τους αυτής, συνάπτουν με το Διαχειριστή του Συστήματος, ήτοι την ΑΔΜΗΕ ΑΕ, <<Σύμβαση Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας>> (Σύμβαση Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος), η οποία διέπεται από τις διατάξεις του Κώδικα Διαχείρισης Συστήματος.
Η Διαχείριση του Συστήματος διενεργείται σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα αυτού. Κατά τις διατάξεις αυτού του Κώδικα, στο Σύστημα Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος Ηλεκτρικής Ενέργειας περιλαμβάνονται η Διαδικασία Κατανομής, η Εκκαθάριση Αποκλίσεων, η Εκκαθάριση Επικουρικών Υπηρεσιών, η Χρέωση Χρήσης Συστήματος και ο Μηχανισμός Διασφάλισης Επαρκούς Ισχύος.
Η Σύμβαση Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος έχει ως αντικείμενο τις συναλλαγές που διενεργούνται στο πλαίσιο των Συναλλαγών Αποκλίσεων Ηλεκτρικής Ενέργειας, των Επικουρικών Υπηρεσιών, της Χρέωσης Χρήσης Συστήματος και του Μηχανισμού Διασφάλισης Επαρκούς Ισχύος, παρέχει δε στους Συμμετέχοντες το δικαίωμα να λαμβάνουν τις πληρωμές που τους αναλογούν και επάγεται την υποχρέωση αυτών να εξοφλούν τις χρεώσεις που τους αναλογούν, σύμφωνα με τους ορισμούς των διατάξεων του Κώδικα (άρθρα 1 και 2).
Η ΑΔΜΗΕ ΑΕ, Διαχειριστής του Συστήματος, αρμόδιος φορέας για τη διαχείριση του ΕΣΜΗΕ, λειτουργούσα ως ενδιάμεσος διαχειριστής στις συναλλαγές των παραγωγών με τους προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας, έχει την ευθύνη για την ομαλή λειτουργία του Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας και τον εφοδιασμό της αγοράς με ηλεκτρική ενέργεια, παρέχει πρόσβαση στο Σύστημα στους κατόχους άδειας παραγωγής, προμήθειας ή εμπορίας ηλεκτρικής ενέργειας, διασφαλίζει την ικανότητα του Συστήματος για τη μεταφορά της, την αξιόπιστη και αποδοτική λειτουργία του καθώς και τη διαθεσιμότητα των αναγκαίων Επικουρικών Υπηρεσιών.
Επίσης, εντάσσεται στις αρμοδιότητές της η διενέργεια Εκκαθάρισης των Αποκλίσεων Παραγωγής-Ζήτησης, των Επικουρικών Υπηρεσιών και των Λογαριασμών Προσαυξήσεων, καθώς και της Διευθέτησης των χρηματικών συναλλαγών και προς τούτο ανέλαβε, μεταξύ άλλων, να τηρεί τους αναγκαίους διαχειριστικούς λογαριασμούς για την είσπραξη των εσόδων από τη διαχείριση των διασυνδέσεων και των λοιπών χρεώσεων για τη χρήση του συστήματος, καθώς και να εισπράττει τις ρυθμιστικές χρεώσεις των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ) και του ειδικού τέλους Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), ήδη ΕΤΜΕΑΡ και να τα αποδίδει στους δικαιούχους.
Σύμφωνα με το άρθρο 168 του Κώδικα Διαχείρισης Συστήματος, με το λογιστικό του σύστημα ο Διαχειριστής του Συστήματος τηρεί τους εξής διακριτούς λογιστικούς λογαριασμούς: <<(Λ-Γ) Λογαριασμός Εκκαθάρισης Αποκλίσεων Παραγωγής - Ζήτησης και Εκκαθάρισης Επιβεβλημένων και Μη Επιβεβλημένων Μεταβολών Παραγωγής, ο οποίος επίσης περιλαμβάνει επιμέρους Λογαριασμούς Εκκαθάρισης Αποκλίσεων Παραγωγής -Ζήτησης και Εκκαθάρισης Επιβεβλημένων και Μη Επιβεβλημένων Μεταβολών Παραγωγής χωριστά για κάθε Συμμετέχοντα (Λ-Δ) Λογαριασμός Επικουρικών Υπηρεσιών, ο οποίος επίσης περιλαμβάνει επιμέρους Λογαριασμούς κατά κατηγορία και χωριστά για κάθε Συμμετέχοντα (Λ-Ε) Λογαριασμός Αποθεματικού σχετικά με την κάλυψη τυχόν ελλειμμάτων συναλλαγών εκτός Διαδικασίας Εκκαθάρισης ΗΕΠ (Λ-ΣΤ) Λογαριασμός Μηχανισμού Διασφάλισης Επαρκούς Ισχύος, ο οποίος επίσης περιλαμβάνει επιμέρους Λογαριασμούς Μηχανισμού Διασφάλισης Επαρκούς Ισχύος χωριστά για κάθε Συμμετέχοντα (Λ-Ζ) Λογαριασμός Χρεώσεων Μη Συμμόρφωσης, ο οποίος περαιτέρω διαχωρίζεται για κάθε κατηγορία μη συμμόρφωσης, οι οποίες προβλέπονται κατά το Άρθρο 12, το Άρθρο 15, το Άρθρο 16, το Άρθρο 18, το Άρθρο 22, το Άρθρο 61, το Άρθρο 117 και το Άρθρο 190, και ο οποίος επίσης περιλαμβάνει επιμέρους Λογαριασμούς Χρεώσεων Μη Συμμόρφωσης χωριστά για κάθε Συμμετέχοντα (Λ-Η) Λογαριασμός για το Κόστος Χρήσης του Συστήματος (Λ-ΙΑ) Λογαριασμός για το κόστος των Υπηρεσιών Δημοσίου Συμφέροντος (Λ-ΙΒ) Λογαριασμός Διοικητικών Δαπανών του Διαχειριστή του Συστήματος (Λ-ΙΓ) Λογαριασμός για την Κατανομή της Ικανότητας Μεταφοράς των Διασυνδέσεων (Λ-ΙΔ) Λογαριασμός Προσαυξήσεων, ο οποίος αποτελείται από τους εξής δευτεροβάθμιους λογιστικούς λογαριασμούς:
ΛΠ-2: Προσαυξήσεις για το Λογαριασμό Ισοσκελισμού Εκκαθάρισης ΛΠ-3: Προσαυξήσεις για το Λογαριασμό για την παροχή Επικουρικών Υπηρεσιών, τη διαθεσιμότητα παροχής Επικουρικών Υπηρεσιών από Συμβεβλημένες Μονάδες Επικουρικών Υπηρεσιών, τη Διαθεσιμότητα, Ετοιμότητα και Παροχή Συμπληρωματικής Ενέργειας Συστήματος από Συμβεβλημένες Μονάδες Συμπληρωματικής Ενέργειας, Έκτακτες Εισαγωγές και Μονάδες Εφεδρείας Εκτάκτων Αναγκών και τον αποσυγχρονισμό των Κατανεμόμενων Μονάδων κατόπιν Εντολής Κατανομής ΛΠ-4:
Προσαυξήσεις για το Λογαριασμό Αποθεματικού ΛΠ-5: Προσαυξήσεις για το Λογαριασμό Μηχανισμού Διασφάλισης Επαρκούς Ισχύος ΛΠ-6: Προσαυξήσεις για το Λογαριασμό για το Κόστος Χρήσης του Συστήματος>>. Στα άρθρα 169 επ. του Κώδικα Διαχείρισης Συστήματος, ρυθμίζονται αναλυτικά οι λογιστικές πράξεις που περιλαμβάνει κάθε λογαριασμός, ιδίως οι πράξεις χρέωσης και πίστωσης Συμμετεχόντων και, κατά περίπτωση, χρεώσεις των Λογαριασμών που αντιστοιχούν σε πληρωμή δικαιούχων, όπως του Κυρίου του Συστήματος για το κόστος χρήσης αυτού και του Διαχειριστή του Συστήματος για διοικητικές δαπάνες.
Επίσης, καθορίζεται χωριστά για κάθε δευτεροβάθμιο Λογαριασμό Προσαυξήσεων ο τρόπος υπολογισμού των χρεώσεων ή επιστροφών πληρωμών Συμμετεχόντων, καθώς και ο τρόπος επιμερισμού των χρεώσεων και πιστώσεων, καθώς επίσης του ελλείμματος ή του πλεονάσματος του αντίστοιχου Λογαριασμού, τις περιόδους που αφορά το ποσό του Λογαριασμού, τις συνέπειες που επάγεται θετικό ή αρνητικό αποτέλεσμα αυτού, σε ποιόν επιμερίζεται το κόστος και με ποια αναλογία.
Ορίζεται δε ρητά ότι αν το αποτέλεσμα της Διαδικασίας Εκκαθάρισης Αποκλίσεων ο Λογαριασμός Ισοσκελισμού Εκκαθάρισης δεν είναι ισοσκελισμένος στο τέλος του ημερολογιακού έτους, το τυχόν έλλειμμα καλύπτεται με την επιβολή πρόσθετων χρεώσεων με τον καθοριζόμενο τρόπο επιμερισμού, καθώς και ότι με τον ίδιο τρόπο υπολογίζονται τα ποσά προς επιστροφή στους Εκπροσώπους Φορτίου εφόσον το ετήσιο αποτέλεσμα προκύψει πλεονασματικό για κάποιο ημερολογιακό έτος, και σ' αυτές τις περιπτώσεις αναφέρεται σε απόδοση των ποσών στον δικαιούχο παραγωγό.
Ο Διαχειριστής του Συστήματος εκδίδει τις Εντολές Κατανομής για τη λειτουργία των Κατανεμόμενων Μονάδων, των Συμβεβλημένων Μονάδων και των Μονάδων Εφεδρείας Εκτάκτων Αναγκών, με τρόπο ώστε να εφαρμόσει κατά το δυνατόν το Πρόγραμμα Κατανομής, λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες λειτουργίας του Συστήματος σε πραγματικό χρόνο και τα τυχόν έκτακτα συμβάντα, έτσι ώστε να διασφαλίσει την αξιόπιστη λειτουργία του Συστήματος, έχοντας ως βάση την ποσότητα της καθαρής παραγωγής ενέργειας κάθε Μονάδας, συμπεριλαμβανομένων και των Μονάδων ΑΠΕ (Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας) και ΣΗΘΥΑ (Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού και Θερμότητας Υψηλής Απόδοσης), την ποσότητα καθαρής ροής ενέργειας μέσω των Διασυνδέσεων, την ποσότητα που απορροφάται από το Σύστημα, την εκτίμηση του τρέχοντος και του αναμενόμενου Φορτίου του Συστήματος, τη μεταβολή των παραμέτρων λειτουργίας του Συστήματος και τα λειτουργικά χαρακτηριστικά των Μονάδων (άρθρα 56-60).
Οι κάτοχοι άδειας παραγωγής πρέπει να συμμορφώνονται στις Εντολές αυτές. Ως Επικουρικές Υπηρεσίες ορίζονται εκείνες που απαιτούνται για τη μεταφορά της ηλεκτρικής ενέργειας μέσω του Συστήματος από τα σημεία έγχυσης στα σημεία κατανάλωσης και για τη διασφάλιση της ποιότητας παροχής της ηλεκτρικής ενέργειας μέσω του Συστήματος.
Για το ενδεχόμενο της μη επαρκούς παροχής Επικουρικών Υπηρεσιών από Κατανεμόμενες Μονάδες σύμφωνα με τις σχετικές υποχρεώσεις τους, επιτρέπεται στο Διαχειριστή του Συστήματος να συνάπτει, κατόπιν διαγωνισμού, Συμβάσεις Επικουρικών Υπηρεσιών με κατόχους άδειας παραγωγής χωριστά κατά Μονάδα στο πλαίσιο της σχετικής αρμοδιότητας που του παρέχεται στο άρθρο 94 παρ. 3 του ν. 4001/2011, οι πληρωμές δε αυτών διενεργούνται από το Λογαριασμό (Λ-Δ) για Επικουρικές Υπηρεσίες και Συμπληρωματική Ενέργεια (άρθρα 118-119).
Η Εκκαθάριση Αποκλίσεων περιλαμβάνει τη διευθέτηση συναλλαγών σχετικά με τις Αποκλίσεις Παραγωγής-Ζήτησης, τις Επικουρικές Υπηρεσίες και τους Λογαριασμούς Προσαυξήσεων. Για το σκοπό αυτό κατά τη διαδικασία Εκκαθάρισης Αποκλίσεων και για κάθε Ημέρα Κατανομής υπολογίζονται: α) Η ποσότητα ενέργειας των Αποκλίσεων Παραγωγής-Ζήτησης και των Επιβεβλημένων καθώς και των μη Επιβεβλημένων Μεταβολών Παραγωγής (σε Mwh), οι οποίες στη συνέχεια αντιστοιχίζονται σε κάθε Συμμετέχοντα για κάθε Περίοδο Κατανομής, Β) το χρηματικό ποσό χρέωσης ή πίστωσης που αντιστοιχεί σε Αποκλίσεις Παραγωγής-Ζήτησης και σε κάθε Συμμετέχοντα για μία Ημέρα Κατανομής, καθώς και οι συμπληρωματικές χρεώσεις ή πιστώσεις οι οποίες αντιστοιχούν σε Επιβεβλημένες και μη Επιβεβλημένες Μεταβολής Παραγωγής και σε κάθε Συμμετέχοντα για την ίδια Ημέρα Κατανομής.
Γ) Το χρηματικό ποσό κάθε Συμμετέχοντα για την παροχή Επικουρικών Υπηρεσιών, τη Διαθεσιμότητα Παροχής Συμπληρωματικής Ενέργειας και στο πλαίσιο των Συμβάσεων Εφεδρείας Εκτάκτων Αναγκών μέσω του Λογαριασμού Προσαυξήσεων του Διαχειριστή του Συστήματος. Δ) Οι χρεώσεις και πιστώσεις για το Λογαριασμό Προσαυξήσεων, το Ειδικό Τέλος ΑΠΕ και τις Υπηρεσίες Δημοσίου Συμφέροντος.
Ως Απόκλιση Παραγωγής-Ζήτησης ορίζεται χωριστά κατά Προσφορά Έγχυσης και Δήλωση Φορτίου και χωριστά κατά Περίοδο Κατανομής, η διαφορά σε μεγαβατόρες (Mwh) μεταξύ της ποσότητας ηλεκτρικής ενέργειας που προγραμματίζεται για έγχυση στο Σύστημα ή για απορρόφηση από το Σύστημα σύμφωνα με το πρόγραμμα ΗΕΠ και της ποσότητας ηλεκτρικής ενέργειας που εγχέεται στο Σύστημα ή απορροφάται από το Σύστημα κατά τον πραγματικό χρόνο λειτουργίας όπως μετράται για την ίδια Περίοδο Κατανομής και αντιστοιχίζεται στον Συμμετέχοντα και στην υπόψη Προσφορά έγχυσης και Δήλωση Φορτίου.
Για την εκκαθάριση των ημερήσιων χρεώσεων και πιστώσεων στο πλαίσιο της Εκκαθάρισης Αποκλίσεων ακολουθείται η διαγραφόμενη στα άρθρα 160 επ. του άνω Κώδικα διαδικασία. Ο Διαχειριστής του Συστήματος χρησιμοποιεί το Σύστημα Επίλυσης και Εκκαθάρισης των Αποκλίσεων. Κάθε Συμμετέχων οφείλει να τηρεί έναν τραπεζικό λογαριασμό σε πιστωτικό ίδρυμα που λειτουργεί στην Ελλάδα (Λογαριασμός Εκκαθάρισης Αποκλίσεων), για την πραγματοποίηση των πληρωμών ή εισπράξεων που του αναλογούν μέσω τραπεζικών πράξεων, κατόπιν εντολών οι οποίες εκδίδονται από τον Διαχειριστή του Συστήματος ως συνέπεια της Εκκαθάρισης Αποκλίσεων, να διατηρεί σε ισχύ, καθόλη τη διάρκεια συμμετοχής του στο Σύστημα Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος, εξουσιοδότηση προς το Διαχειριστή του Συστήματος, η οποία ισχύει και για το Διαχειριστή του Συστήματος Φορέα Εκκαθάρισης ΗΕΠ, για την εκτέλεση τραπεζικών πράξεων σχετικά με το Λογαριασμό του και να ενημερώνει για κάθε μεταβολή οποιουδήποτε στοιχείου του Λογαριασμού του.
Οι εντολές πιστώσεων και χρεώσεων εκδίδονται κατά την Ημέρα Υπολογισμού και καταγράφονται σε Κατάσταση Αρχικής Εκκαθάρισης Αποκλίσεων, η οποία κοινοποιείται σε κάθε συμμετέχοντα κατά το μέρος που τον αφορά. Η Κατάσταση Αρχικής Εκκαθάρισης Αποκλίσεων περιλαμβάνει ιδίως τις χρεώσεις και πιστώσεις κάθε Συμμετέχοντα για κάθε Περίοδο Κατανομής και για κάθε μία από τις δραστηριότητές του αναλυτικά, το συνολικό χρηματικό ποσό που τελικά προκύπτει ως χρέωση ή πίστωση για κάθε Συμμετέχοντα, τα δεδομένα μετρήσεων για κάθε Περίοδο Κατανομής τόσο για κάθε Μετρητή όσο και ανά Κατηγορία Μετρητών που εκπροσωπεί κάθε Συμμετέχων, τις Εντολές Κατανομής που σχετίζονται με τον υπολογισμό των χρεώσεων και πιστώσεων, καθώς και κάθε άλλο στοιχείο που κατά την κρίση του Διαχειριστή του Συστήματος επεξηγεί την Κατάσταση Αρχικών Αποκλίσεων και δεν είναι εμπιστευτικό.
Σε περίπτωση αμφισβήτησης του περιεχόμενου της Κατάστασης Αρχικής Εκκαθάρισης Αποκλίσεων από το Συμμετέχοντα, αποφαίνεται ο Διαχειριστής του Συστήματος αιτιολογημένα και εκδίδει την Κατάσταση Τελικής Εκκαθάρισης Αποκλίσεων και την 14η ημερολογιακή ημέρα από την Ημέρα Κατανομής ο Διαχειριστής του Συστήματος κοινοποιεί σε κάθε Συμμετέχοντα αυτή την Κατάσταση με τα σχετικά παραστατικά και προβαίνει στην έκδοση των σχετικών τραπεζικών εντολών.
Ο Συμμετέχων οφείλει, ανεξάρτητα από τυχόν ενστάσεις του, να εξοφλεί τις χρεώσεις και να λαμβάνει τις πιστώσεις που αναφέρονται στην Κατάσταση Τελικής Εκκαθάρισης Αποκλίσεων, κατά την Ημέρα Πληρωμής, άλλως καθίσταται υπερήμερος. Επίσης, πρέπει να καταβάλει τις δαπάνες με τις οποίες επιβαρύνεται ο Διαχειριστής του Συστήματος για την πραγματοποίηση επαναληπτικών υπολογισμών εκκαθάρισης, πλην όμως, σε περίπτωση που ο αρχικός υπολογισμός ήταν λανθασμένος του επιστρέφεται το ποσό αυτό.
Στο πλαίσιο της διαδικασίας Εκκαθάρισης Αποκλίσεων πραγματοποιούνται μεταφορές κεφαλαίων μεταξύ των Λογαριασμών Εκκαθάρισης Αποκλίσεων του Διαχειριστή και κάθε Συμμετέχοντα αντίστοιχα. Κάθε Συμμετέχων που έχει καταστεί οφειλέτης, υποχρεούται να προβεί σε κάθε απαραίτητη ενέργεια ώστε να ολοκληρωθεί η μεταφορά των οφειλόμενων ποσών στο Λογαριασμό Εκκαθάρισης Αποκλίσεων του Διαχειριστή του Συστήματος κατά την Ημέρα Πληρωμής.
Μετά τη λήξη της προθεσμίας αυτής ο Διαχειριστής του Συστήματος ελέγχει τις διενεργηθείσες μεταφορές κεφαλαίων προς το Λογαριασμό Εκκαθάρισης Αποκλίσεων του Διαχειριστή του Συστήματος, εγγράφει τις σχετικές πληρωμές κάθε Συμμετέχοντα στον ειδικό λογιστικό λογαριασμό Αποκλίσεων του Συμμετέχοντα και μεριμνά για τη μεταφορά τυχόν σχετικού ποσού στο Λογαριασμό Εκκαθάρισης Αποκλίσεων του Συμμετέχοντα.
Σε περίπτωση υπερημερίας Συμμετέχοντα, ο Διαχειριστής του Συστήματος μεριμνά ώστε να ολοκληρωθεί η εκκαθάριση του Λογαριασμού Εκκαθάρισης Αποκλίσεων πριν από τη λήξη των τραπεζικών εργασιών της συγκεκριμένης Ημέρας Πληρωμής και για το σκοπό αυτό ενεργεί τα ακόλουθα: α) Προβαίνει σε κάθε απαραίτητη ενέργεια ώστε να ικανοποιηθεί μέσω των εγγυήσεων που έχει παράσχει ο υπερήμερος Συμμετέχων και ενημερώνει τον υπερήμερο Συμμετέχοντα, τους λοιπούς Συμμετέχοντες καθώς και το Φορέα Εκκαθάρισης σχετικά με την υπερημερία.
β) Εάν δεν εξοφλείται πλήρως η ληξιπρόθεσμη οφειλή, καλύπτει το έλλειμμα μέσω του Λογαριασμού Αποθεματικού, τον οποίο τηρεί ο Διαχειριστής του Συστήματος για την κάλυψη τυχόν ελλείμματος των συναλλαγών που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της Διαδικασίας Εκκαθάρισης Αποκλίσεων, οι δαπάνες τήρησης του οποίου, καθώς και κάθε άλλο χρηματοοικονομικό κόστος που σχετίζεται με αυτόν, χρεώνονται σε ειδικό δευτεροβάθμιο Λογαριασμό του Λογαριασμού Προσαυξήσεων σχετικά με το Λογαριασμό Αποθεματικού και προβαίνει σε κάθε αναγκαία ενέργεια για την έντοκη είσπραξη της ληξιπρόθεσμης οφειλής καθώς και κάθε θετικής ζημίας που υπέστη λόγω υπερημερίας.
Εάν επιτευχθεί είσπραξη της ληξιπρόθεσμης οφειλής που καλύφθηκε από το Λογαριασμό Αποθεματικού, ο Διαχειριστής του Συστήματος πιστώνει το ποσό της είσπραξης στο Λογαριασμό Αποθεματικού. γ) Ο υπερήμερος Συμμετέχων οφείλει να προβεί άμεσα σε κάθε απαραίτητη ενέργεια ώστε να εκπληρώνει την υποχρέωση εγγύησης που του αναλογεί κατά το άρθρο 179 του Κώδικα αυτού.
Ο Διαχειριστής του Συστήματος δικαιούται να καταγγείλει τη Σύμβαση Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος Ηλεκτρικής Ενέργειας για τους Εκπροσώπους Φορτίου που καθίστανται υπερήμεροι ως προς την εκπλήρωση των οικονομικών τους υποχρεώσεων κατά την Εκκαθάριση Αποκλίσεων. Κάθε ημερολογιακό έτος χωρίζεται σε τέσσερα τρίμηνα, καθένα από τα οποία ορίζεται ως Περίοδος Συγκεντρωτικής Εκκαθάρισης Αποκλίσεων.
Μετά την παρέλευση κάθε τέτοιας Περιόδου, ο Διαχειριστής του Συστήματος προβαίνει στη Συγκεντρωτική Εκκαθάριση Αποκλίσεων και αφού εντοπιστούν τυχόν σφάλματα στους μέχρι τότε υπολογισμούς, γίνει η επαλήθευση με βάση νεότερα δεδομένα και ληφθεί υπόψη η έκβαση τυχόν διαδικασίας επίλυσης διαφορών, ο Διαχειριστής του Συστήματος εκδίδει και αποστέλλει σε κάθε Συμμετέχοντα Προσωρινή Κατάσταση Συγκεντρωτικής Εκκαθάρισης Αποκλίσεων.
Αφού στη συνέχεια ακολουθηθεί η διαδικασία της τυχόν αμφισβήτησης του περιεχομένου αυτής και της απόφασης επί των αντιρρήσεων, εκδίδει την Τελική Κατάσταση Συγκεντρωτικής Εκκαθάρισης Αποκλίσεων, με αντίστοιχες, όπως ανωτέρω, υποχρεώσεις για τις χρεώσεις και πιστώσεις και δαπάνες πραγματοποίησης επαναληπτικών υπολογισμών.
Τέλος, στο άρθρο 179 του ίδιου Κώδικα, προβλέπεται η υποχρέωση κάθε Συμμετέχοντα, κατά τη διάρκεια της Σύμβασης Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος Ηλεκτρικής Ενέργειας, να προσκομίζει και μάλιστα ως προϋπόθεση για τη συμμετοχή του στο Σύστημα ΗΕΠ, καθορισμένες κατά τις διατάξεις του, εγγυήσεις, είτε με την κατάθεση εγγυητικής επιστολής είτε με κατάθεση μετρητών χρημάτων σε ειδικό λογαριασμό που τηρεί ο Διαχειριστής του Συστήματος, είτε με άλλο τρόπο στον οποίο ο τελευταίος θα συναινέσει, για την εκπλήρωση του συνόλου των υποχρεώσεών του που πηγάζουν από τη Σύμβαση αυτή.
Από όλα τα ανωτέρω, συνάγονται και τα ακόλουθα: Οι μόνοι συμβαλλόμενοι στις συμβάσεις αγοραπωλησίας της ηλεκτρικής ενέργειας, είναι αφενός οι Παραγωγοί αυτού του αγαθού, οι οποίοι είναι πωλητές και αφετέρου οι Προμηθευτές που είναι οι αγοραστές αυτής. Οι Παραγωγοί με τους Προμηθευτές δεν συνάπτουν μεταξύ τους διμερείς συμβάσεις πώλησης της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας, ούτε οι Παραγωγοί μπορούν να επιλέξουν τον Προμηθευτή, ούτε να διαπραγματευθούν τους όρους της σύμβασης, ήτοι και την τιμή πώλησης, ούτε μπορούν να επιδιώξουν συμβατικά την εξασφάλιση της είσπραξης των απαιτήσεών τους από την ηλεκτρική ενέργεια που διέθεσαν στο Σύστημα, ούτε και να στραφούν εναντίον συγκεκριμένου Προμηθευτή.
Οι ανωτέρω Συμμετέχοντες, μπορούν μόνο με συγκεκριμένο τρόπο και τύπο, ήτοι με την εγγραφή τους στο Μητρώο Συμμετεχόντων να καταρτίσουν τις προβλεπόμενες Συμβάσεις και συγκεκριμένα με την ΑΔΜΗΕ ΑΕ, Διαχειριστή του Συστήματος, τη <<Σύμβαση Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας>> (Σύμβαση Συναλλαγών Διαχειριστή), που δεν είναι προϊόν ιδιωτικής βούλησης αυτών, αλλά πρόκειται για σύμβαση αμφιμερώς αναγκαστική, την κατάρτιση της οποίας δεν μπορεί να αρνηθεί η ΑΔΜΗΕ ΑΕ, έντονα ρυθμισμένη από το νόμο, με περιεχόμενο που προβλέπεται από τον Κώδικα Διαχείρισης Συναλλαγών, μη διαπραγματεύσιμο από τους εμπλεκόμενους.
Η ΑΔΜΗΕ ΑΕ, στη διαδικασία της έγχυσης της ηλεκτρικής ενέργειας από τον Παραγωγό στο Σύστημα και της εν συνεχεία απορρόφησης αυτής από τον Προμηθευτή, δεν είναι αγοραστής της ηλεκτρικής ενέργειας από τους Παραγωγούς, ούτε πωλητής αυτής προς τους Προμηθευτές. Τοποθετείται ως ενδιάμεσος φορέας μεταξύ των αντισυμβαλλόμενων Παραγωγών και Προμηθευτών, οι οποίοι είναι οι μόνοι που συνδέονται με τη συμβατική σχέση της αγοραπωλησίας της ηλεκτρικής ενέργειας και οι οποίοι έχουν άμεσο οικονομικό συμφέρον από την κατάρτιση της σύμβασης στο πλαίσιο της χονδρεμπορικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, δεδομένου ότι η ΑΔΜΗΕ ΑΕ δεν λαμβάνει αντάλλαγμα για την εκτέλεση των αρμοδιοτήτων που της ανατέθηκαν από το νόμο σχετικά με τη διαδικασία της Εκκαθάρισης των Αποκλίσεων.
Κυριότερος πόρος της ΑΔΜΗΕ ΑΕ είναι η Χρέωση Χρήσης Συστήματος, το οποίο υπολογίζει ο Διαχειριστής του Συστήματος με τον τρόπο που ορίζεται στο άρθρο 275 του Κώδικα Διαχείρισης Συστήματος και επιμερίζει τούτο σε όλους τους χρήστες του Συστήματος καθορίζοντας και το ποσό χρέωσης κάθε χρήστη (άρθρα 15 ν. 4001/2011 και 276 ΚΔΣ).
Επίσης, οι Επικουρικές Υπηρεσίες που παρέχουν οι Παραγωγοί έναντι αμοιβής, κατόπιν σχετικών εντολών παροχής Επικουρικών Υπηρεσιών που εκδίδει η ΑΔΜΗΕ ΑΕ, δεν παρέχονται στην ΑΔΜΗΕ ΑΕ, αλλά στο Σύστημα, εκδίδονται δε οι εντολές από αυτήν λόγω της άνω ιδιότητας του Διαχειριστή του Συστήματος και όχι στα πλαίσια σύμβασης παροχής υπηρεσιών που καταρτίζεται για λογαριασμό της ΑΔΜΗΕ ΑΕ, ώστε να οφείλει αντιπαροχή γι' αυτές.
Οι παραγωγοί τις παρέχουν υποχρεωτικά, καθώς αναλαμβάνουν την υποχρέωση αυτή με την επιλογή τους να συμμετέχουν στην χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και την κατάρτιση της Σύμβασης Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος, σχετιζόμενες με την εύρυθμη και ασφαλή λειτουργία του Συστήματος (άρθρο 100 Κώδικα Διαχείρισης Συστήματος) και για την πληρωμή του κόστους που αναλογεί για την παροχή αυτών των Υπηρεσιών ενέχονται οι Προμηθευτές και οι λοιποί Εκπρόσωποι Φορτίου.
Η ΑΔΜΗΕ ΑΕ, ως Διαχειριστής του Συστήματος, έχοντας στις αρμοδιότητές της την εκκαθάριση των ημερήσιων χρεώσεων και πιστώσεων στο πλαίσιο Εκκαθάρισης Αποκλίσεων (εκτός ΗΕΠ), προβαίνει σε μια σειρά διαδικασιών που αποσκοπεί στην εξεύρεση του τελικού ποσού των χρεώσεων και πιστώσεων, τη λογιστική απεικόνιση αυτών, το συνυπολογισμό τους και τη διαπίστωση του τελικού αποτελέσματος του ποσού που έχουν υποχρέωση να πληρώσουν οι Προμηθευτές και εκείνου που πρέπει συνολικά να καταβληθεί σε κάθε Παραγωγό για το τίμημα της ηλεκτρικής ενέργειας και την αμοιβή για τις Επικουρικές Υπηρεσίες.
Αυτή η αρμοδιότητα δεν καθιστά την ΑΔΜΗΕ ΑΕ αντισυμβαλλόμενο των Συμμετεχόντων στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Η σύμβαση που καταρτίζει η ΑΔΜΗΕ ΑΕ με τους ως άνω Συμμετέχοντες, είναι η Σύμβαση Συναλλαγών Διαχειριστή, που έχει συγκεκριμένο αντικείμενο, σύμφωνο με τις αρμοδιότητες, τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που επιφορτίζεται και αναλυτικά περιγράφονται στις διατάξεις του Κανονισμού Διαχείρισης Συναλλαγών, οι οποίες όμως δεν μπορούν να υπαγάγουν αυτήν στους κανόνες των συμβάσεων του αστικού δικαίου της πώλησης, της παροχής υπηρεσιών ή της σύμβασης έργου, ώστε να οφείλει με βάση τη σύμβαση αυτή στους Παραγωγούς τίμημα από πώληση ή αμοιβή από σύμβαση παροχής υπηρεσιών ή σύμβαση έργου.
Στις περιπτώσεις που ο νομοθέτης έκρινε ότι είχε δικαίωμα ο τρίτος Διαχειριστής του Συστήματος (κατά τους Κώδικες) είτε η ΛΑΓΗΕ ΑΕ είτε η ΑΔΜΗΕ ΑΕ να καταρτίσουν σύμβαση πώλησης όρισε τούτο ρητά, όπως με το άρθρο 94 του ν. 4001/2011, που παρέχεται στην ΑΔΜΗΕ ΑΕ δυνατότητα να συνάπτει, ύστερα από διαγωνισμό συμβάσεις αγοραπωλησίας ηλεκτρικής ενέργειας, εφόσον απαιτείται για την παροχή Επικουρικών Υπηρεσιών και για τις ανάγκες εξισορρόπησης των αποκλίσεων παραγωγής-ζήτησης κατά τη λειτουργία του συστήματος σε πραγματικό χρόνο, καθώς και με το άρθρο 118 παρ. 2 περ.
θ' του ίδιου νόμου, με το οποίο παρέχεται το δικαίωμα στην ΛΑΓΗΕ ΑΕ να συνάπτει συμβάσεις πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας που παράγονται από εγκαταστάσεις ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ, εφόσον συνδέονται στο Σύστημα είτε απευθείας είτε μέσω του Δικτύου και καταβάλει τις πληρωμές που προβλέπονται από τις συμβάσεις αυτές, ανακτώντας ακολούθως τα καταβληθέντα κατά τους ορισμούς του άρθρου 143 του νόμου αυτού.
Η χονδρική αγορά της ηλεκτρικής ενέργειας είναι οργανωμένη με τις ρυθμίσεις του νόμου και των Κανονισμών κατά τέτοιο τρόπο, ώστε, αν δεν εμφανιστούν προβλήματα στην εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους από τους Προμηθευτές και καταβάλουν αυτοί τα ποσά που οφείλουν για την ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας που πράγματι έχουν απορροφήσει, τότε εξοφλούνται οι αξιώσεις των Παραγωγών για την ηλεκτρική ενέργεια που έχουν εγχύσει στο Σύστημα και τις λοιπές ρητά οριζόμενες Υπηρεσίες που προαναφέρθηκαν.
Σε περίπτωση, όμως, υπερημερίας κάποιου Προμηθευτή, εμφανίζεται έλλειμμα και δεν μπορεί να γίνει εξόφληση των αξιώσεων αυτών όλων των Παραγωγών. Η ΑΔΜΗΕ ΑΕ, ως Διαχειριστής του Συστήματος, σύμφωνα με τις αυστηρά διαρθρωμένες αρμοδιότητές του για την αντιμετώπιση του προβλήματος της υπερημερίας Συμμετέχοντος, εάν κατά την Εκκαθάριση των Αποκλίσεων Παραγωγής-Ζήτησης και την Εκκαθάριση των Επικουρικών Υπηρεσιών, προκύψει, συνεπεία της υπερημερίας αυτής, διαφορά και ο Παραγωγός δικαιούται χρημάτων που δεν μπορούν, λόγω μη καταβολής τους από τον Προμηθευτή, να πιστωθούν στο Λογαριασμό του, πρέπει να προσφύγει για την κάλυψη του ελλείμματος σε συγκεκριμένες, ειδικά προσδιοριζόμενες, πηγές.
Έτσι, πρέπει πρώτα να προκαλέσει κατάπτωση των εγγυήσεων που ο υπερήμερος Συμμετέχων έχει παράσχει για την ικανοποίηση του Παραγωγού. Εάν και οι εγγυήσεις αυτές δεν επαρκούν, τότε θα προσφύγει στο Λογαριασμό Αποθεματικού από τον οποίο θα λάβει το απαιτούμενο για την ικανοποίηση του Παραγωγού ποσό και ακολούθως θα πρέπει να προβεί σε κάθε αναγκαία ενέργεια για την έντοκη είσπραξη της ληξιπρόθεσμης οφειλής καθώς και κάθε θετικής ζημίας που υπέστη λόγω υπερημερίας, σε περίπτωση δε που πετύχει την είσπραξη της απαίτησης θα πιστώσει το ποσό που θα εισπράξει στο Λογαριασμό Αποθεματικού.
Από τις προπαρατεθείσες διατάξεις δεν ιδρύεται υποχρέωση της ΑΔΜΗΕ ΑΕ να εξοφλεί από δικούς της πόρους και κεφάλαια υποχρεώσεις των Συμμετεχόντων. Η ανάληψη πιστωτικού κινδύνου σε σχέση με τις υποχρεώσεις που προκύπτουν από τις συναλλαγές της χονδρικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα της ΑΔΜΗΕ ΑΕ, ούτε κατά το Εθνικό ούτε κατά το Ενωσιακό δίκαιο.
Ουδεμία διάταξη του ν. 4001/2011 ή του Κανονισμού Διαχείρισης Συναλλαγών, ορίζει ρητά ή έστω έμμεσα, ότι η ΑΔΜΗΕ ΑΕ, καταβάλει από δικούς της πόρους, κεφάλαια ή περιουσία τα οφειλόμενα σε παραγωγό ποσά από την έγχυση ηλεκτρικής ενέργειας στο Σύστημα ή από άλλη αιτία, και συγκεκριμένα για την παροχή άλλων υπηρεσιών (επικουρικές υπηρεσίες), όπως θα συνέβαινε εάν αυτή ήταν πρόθεση του νομοθέτη, δεδομένου ότι πρόκειται για υποχρεώσεις τρίτων, ήτοι των συναλλασσόμενων Προμηθευτών και όχι της ίδιας, η οποία, όπως προαναφέρθηκε, δεν είναι συναλλασσόμενος.
Η ΑΔΜΗΕ ΑΕ, ως φορέας που ασκεί την εκτεθείσα ανωτέρω λειτουργία, δεν συμπίπτει με τον Κεντρικό Αντισυμβαλλόμενο που αναλαμβάνει τον κίνδυνο εκπλήρωσης των οικονομικών υποχρεώσεων από τις ενεργειακές συναλλαγές. Όπως σαφώς προκύπτει και από τον Κανονισμό 2015/1222 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σύμφωνα με τον οποίο το ρόλο του Κεντρικού Αντισυμβαλλομένου δεν επιτρέπεται να αναλάβουν οι διαχειριστές συστημάτων ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά μόνο τα χρηματιστήρια ενέργειας των Κρατών μελών, η ΑΔΜΗΕ ΑΕ, ως Διαχειριστής Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας, δεν επιτρέπεται να αναλαμβάνει τις χρηματικές υποχρεώσεις από τις ενεργειακές συναλλαγές.
Η ίδια κρίση σχηματίζεται και από τις διατάξεις του ν. 4425/2016, με τον οποίο επιχειρείται η αναδιοργάνωση της ελληνικής αγοράς ενέργειας, σε εφαρμογή της νομοθεσίας για την ολοκλήρωση της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και ιδίως των διατάξεων των αναφερόμενων στο άρθρο 4 αυτού Κανονισμών (ΕΚ) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου.
Στις διατάξεις του νόμου αυτού, γίνεται διάκριση μεταξύ του κεντρικού αντισυμβαλλομένου και του διαχειριστή του ΕΣΜΗΕ, προβλέπεται η δυνατότητα διενέργειας της εκκαθάρισης των συναλλαγών ηλεκτρικής ενέργειας είτε από το Χρηματιστήριο Ενέργειας, είτε από άλλο Φορέα Εκκαθάρισης ή από τον κεντρικό αντισυμβαλλόμενο.
Επίσης, προβλέπεται σαφώς α) η αρμοδιότητα των διαχειριστών των Αγορών για την κάλυψη των συναλλαγών που διενεργούνται στις Αγορές σε περίπτωση αδυναμίας των Συμμετεχόντων να εκπληρώσουν τις οικονομικές τους υποχρεώσεις, δυναμένων, για τη διαχείριση του πιστωτικού κινδύνου, να ζητούν την παροχή εγγυήσεων ή και να συστήσουν συνεγγυητικό ταμείο χρηματοδοτούμενο από εισφορές των Συμμετεχόντων στις Αγορές (άρθρο 11 παρ. 1 περ.
α' ν. 4425/2016) με την αναφορά ότι η ρύθμιση αυτή ισχύει από τη θέση σε ισχύ του νόμου (30-9-2016) και ότι μέχρι τη θέση σε ισχύ των αντίστοιχων Κωδίκων, οι ρυθμίσεις αυτές για την Κάλυψη των Συναλλαγών, καθορίζονται με απόφαση της ΡΑΕ (άρθρο 11 παρ. 6), β) η αρμοδιότητα του Διαχειριστή του ΕΣΜΗΕ με λειτουργία, μεταξύ άλλων, την κάλυψη των Συναλλαγών στις Αγορές τις οποίες διαχειρίζεται (άρθρο 12 παρ. 2 εδ.
ιθ') με την αναφορά ότι (παρ. 9) η ισχύς των διατάξεων του άρθρου αυτού αρχίζει από την έναρξη λειτουργίας της Αγοράς Εξισορρόπησης και συνεπώς δεν ισχύει για προγενέστερο χρονικό διάστημα, και γ) η αρμοδιότητα της ΛΑΓΗΕ ΑΕ για την κάλυψη των Συναλλαγών στις Αγορές τις οποίες διαχειρίζεται (άρθρο 13 παρ. 1 εδ.
δ'), με την αναφορά ότι (παρ. 4) η έναρξη ισχύος των διατάξεων του άρθρου αυτού αρχίζει από την έναρξη λειτουργίας της Αγοράς Επόμενης Ημέρας και συνεπώς δεν ισχύει για το προγενέστερο χρονικό διάστημα. Για να διακρίνει, δε, σαφώς τη διαφορά με τις νομοθετικές ρυθμίσεις που ίσχυαν το προγενέστερο χρονικό διάστημα υπό την ισχύ του ν. 4001/2011, που είναι το κρίσιμο διάστημα της παρούσας υπόθεσης, στο άρθρο 16 παρ. 2 των μεταβατικών διατάξεων του ανωτέρω νόμου, ορίζεται ρητά ότι ο Διαχειριστής του ΕΣΜΗΕ ασκεί τις αρμοδιότητες του άρθρου 11, άρα και την ανωτέρω της παρ. 2 εδ.
ιθ' περί της κάλυψης των Συναλλαγών στις Αγορές τις οποίες διαχειρίζεται, μετά την εκκίνηση της Αγοράς Εξισορρόπησης και ότι η αρμοδιότητα αυτή <<δεν αφορά ελλείμματα που δημιουργήθηκαν από τη λειτουργία της αγοράς που προβλέπεται στο ν. 4001/2011>>. Από την τελευταία διάταξη προκύπτει σαφώς ότι ο νομοθέτης αποκλείει την ευθύνη της ΑΔΜΗΕ ΑΕ για τα κονδύλια αυτά.
Περαιτέρω, η ίδια κρίση συνάγεται και από τα αναφερόμενα στο άρθρο 111 του Κώδικα Διαχείρισης Συναλλαγών, ότι σε περίπτωση συστηματικής παραβίασης από την ΑΔΜΗΕ ΑΕ των υποχρεώσεων που υπέχει σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος νόμου, ιδίως σε περίπτωση κατ' εξακολούθηση μεροληπτικής συμπεριφοράς προς όφελος της Κάθετα Ολοκληρωμένης Επιχείρησης ΔΕΗ ΑΕ, η ΡΑΕ δύναται με αιτιολογημένη απόφασή της, που λαμβάνεται κατόπιν προηγούμενης ακρόασης της ΑΔΜΗΕ ΑΕ, να διορίσει τρίτο πρόσωπο Διαχειριστή του ΕΣΜΗΕ ο οποίος οργανώνεται και λειτουργεί ως Ανεξάρτητος Διαχειριστής Συστήματος, ενώ η ΑΔΜΗΕ ΑΕ διατηρεί την κυριότητα του ΕΣΜΗΕ.
Ο Διαχειριστής αυτός πρέπει, εκτός των άλλων, να διαθέτει τους απαιτούμενους οικονομικούς, τεχνικούς, υλικούς και ανθρώπινους πόρους ώστε να έχει τη δυνατότητα να εκτελέσει τα καθήκοντα που αναλαμβάνει με το διορισμό του και τα οποία περιγράφονται στο άρθρου 94 του ν. 4001/2011 και αναφέρονται ανωτέρω. Όμως, ουδόλως αναφέρεται υποχρέωση του Ανεξάρτητου αυτού Διαχειριστή σε ανάληψη του κινδύνου κάλυψης του τυχόν εμφανιζόμενου ελλείμματος των συναλλαγών από δικά του κεφάλαια, ούτε διαλαμβάνεται άλλη ρύθμιση τέτοιου ζητήματος, όπως θα ήταν αναγκαίο για την περίπτωση που έφερε τον κίνδυνο αυτό η ΑΔΜΗΕ ΑΕ, ούτε, επίσης, απαιτείται ως προϋπόθεση του διορισμού ως Ανεξάρτητου Διαχειριστή η οικονομική ευρωστία για την αντιμετώπιση των τυχόν ελλειμμάτων.
Την σχηματισθείσα ανωτέρω κρίση, ενισχύουν και τα ακόλουθα: Σε περίπτωση που εμφανιστεί υπερημερία Συμμετέχοντα η ΑΔΜΗΕ ΑΕ, μεριμνά ώστε να ικανοποιηθεί το έλλειμμα από την εγγύηση του υπερήμερου και ενημερώνει όχι μόνο αυτόν, αλλά και τους λοιπούς Συμμετέχοντες. Δεν υπήρχε λόγος ενημέρωσης των λοιπών Συμμετεχόντων, εάν η ίδια είχε υποχρέωση τελικής κάλυψης του τυχόν ελλείμματος.
Επίσης, εάν ο νομοθέτης ήθελε να επιρρίψει την ευθύνη του πιστωτικού κινδύνου στην ΑΔΜΗΕ ΑΕ, θα όριζε, την κάλυψη του ελλείμματος που θα υπήρχε μετά και τη χρησιμοποίηση του ποσού του Λογαριασμού Αποθεματικού, από την ΑΔΜΗΕ ΑΕ και στη συνέχεια, σε περίπτωση είσπραξης του οφειλόμενου από τον υπερήμερο Συμμετέχοντα, την πίστωση του δικού της Λογαριασμού από τον οποίο κατέβαλε την οφειλή και δεν θα ολοκλήρωνε τη διαγραφόμενη στις διατάξεις του διαδικασία με την ικανοποίηση του Παραγωγού από το Λογαριασμό Αποθεματικού και ακολούθως την πίστωση του Λογαριασμού αυτού σε περίπτωση είσπραξης της ληξιπρόθεσμης οφειλής.
Αντίθετη, εξ άλλου, κρίση δεν μπορεί να συναχθεί από τη διάταξη του άρθρου 118 παρ. 2 εδ. (ββ) ν. 4001/2011, σύμφωνα με την οποία ο Διαχειριστής του Συστήματος, μπορεί <<να αναθέτει σε τρίτους, μετά από σύμφωνη γνώμη της ΡΑΕ, την ως άνω διευθέτηση, ιδίως αναφορικά με τη διαχείριση και εκκαθάριση χρηματικών συναλλαγών και τη διαχείριση πιστωτικού και συναλλακτικού κινδύνου, στο πλαίσιο της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας>>, διάταξης όμοιας με το άρθρο 94 παρ. 3 του νόμου αυτού, η οποία αναφέρεται σε αντίστοιχη δυνατότητα που παρέχεται στο Λειτουργό της Αγοράς (ΛΑΓΗΕ ΑΕ).
Η διάταξη αυτή δεν αναφέρεται σε μεταβίβαση του πιστωτικού κινδύνου σε τρίτον ώστε να μπορεί να συναχθεί συμπέρασμα ότι η ΑΔΜΗΕ ΑΕ φέρει τον πιστωτικό κίνδυνο και για το λόγο αυτό έχει και τη δυνατότητα να τον μεταβιβάσει, αλλά, έχοντας η ίδια τη διαχείριση του κινδύνου λόγω της ευθύνης της για την εύρυθμη λειτουργία και ασφάλεια του Συστήματος και μη εμφάνισης προβλήματος στην επάρκεια ηλεκτρικής ενέργειας συνεπεία της επίδρασης στους Παραγωγούς της μη εκπλήρωσης των υποχρεώσεων των οφειλετών Προμηθευτών, παρέχει την ευχέρεια της ανάθεσης της διαχείρισης αυτού του κινδύνου σε τρίτον.
Αντίθετη κρίση δεν στηρίζει ούτε η επικαλούμενη έκδοση τιμολογίων από την ΑΔΜΗΕ ΑΕ για τους Προμηθευτές και λοιπούς Εκπροσώπους Φορτίου στα πλαίσια διευθέτησης συγκεκριμένων συναλλαγών μεταξύ αυτών και των Παραγωγών, ή η αποδοχή των τιμολογίων των Παραγωγών. Αυτή η έκδοση τιμολογίων στο όνομα της ΑΔΜΗΕ ΑΕ, αποτελεί πρακτική που, ενόψει όσων αναπτύχθηκαν ανωτέρω περί της μη συμμετοχής του Διαχειριστή του Συστήματος στη συμβατική σχέση της αγοραπωλησίας της ηλεκτρικής ενέργειας ως συναλλασσόμενου, δεν μπορεί να προσδώσει σ' αυτήν την ιδιότητα του οφειλέτη, ούτε του δικαιούχου, του τιμήματος της ηλεκτρικής ενέργειας ή της αμοιβής των Επικουρικών Υπηρεσιών.
Άλλωστε, στο πλαίσιο της χονδρεμπορικής αγοράς της ηλεκτρικής ενέργειας, όπως τούτο προσδιορίστηκε ανωτέρω, θα ήταν αδύνατη η έκδοση τιμολογίων για τις παραπάνω αιτίες, στο όνομα Συμμετεχόντων, αφού δεν πωλείται η ηλεκτρική ενέργεια, ούτε παρέχονται οι Επικουρικές Υπηρεσίες, από συγκεκριμένο Παραγωγό σε συγκεκριμένο Προμηθευτή.
Περαιτέρω, κατά το άρθρο 713 του ΑΚ, "με τη σύμβαση της εντολής ο εντολοδόχος έχει υποχρέωση να διεξαγάγει, χωρίς αμοιβή, την υπόθεση που του ανέθεσε ο εντολέας", ενώ στο άρθρο 714 του ίδιου κώδικα ορίζεται ότι "ο εντολοδόχος ευθύνεται για κάθε πταίσμα". Από τις διατάξεις αυτές, σε συνδυασμό προς εκείνες των άρθρων 297, 298, 330 και 914 του ΑΚ, προκύπτει ότι, με τη σύμβαση της εντολής, που είναι σύμβαση διαρκής, συναινετική, αιτιώδης και ετεροβαρής (ΑΠ 875/2017), δημιουργείται μονομερής, σε βάρος του εντολοδόχου, υποχρέωση να διεξάγει, χωρίς αμοιβή, την ανατεθείσα σ' αυτόν υπόθεση, να πράξει δηλαδή για λογαριασμό του εντολέα του, ό,τι υποσχέθηκε και επιβάλλει η φύση της υπόθεσης, ευθυνόμενος έναντι του εντολέα για κάθε πταίσμα.
Έτσι, σε περίπτωση μη εκπλήρωσης της σύμβασης ή πλημμελούς εκπλήρωσης ή παράβασης των νόμιμων υποχρεώσεών του, όπως παράλειψης οφειλόμενης από τον εντολοδόχο κατά την εκτέλεσης της εντολής ενέργειας, ο εντολοδόχος έχει υποχρέωση να ανορθώσει κάθε ζημία, θετική και αποθετική, την οποία υπέστη ο εντολέας και η οποία έχει ως γενεσιουργό αιτία πταίσμα του (ακόμη και ελαφρά αμέλεια) (ΑΠ 854/2017, ΑΠ 536/2016, ΑΠ 1359/2013, ΑΠ 1005/2009).
Με τις διατάξεις αυτές, αξιώνεται, για την ευθύνη του εντολοδόχου και την υποχρέωση ανόρθωσης της ζημίας του εντολέα, όχι ο μειωμένος βαθμός επιμέλειας των λοιπών χαριστικών συμβάσεων (δόλος ή βαριά αμέλεια), αλλά, λόγω του εμπιστευτικού χαρακτήρα της εντολής, η αυξημένη επιμέλεια κοινού οφειλέτη (ΑΠ 2212/2014).
Συνεπώς, ο εντολοδόχος, κατά την εκτέλεση των υποχρεώσεών του, όχι μόνο πρέπει να απέχει από κάθε δόλια ενέργεια, αλλά οφείλει να καταβάλει την επιμέλεια, την οποία καταβάλλει στις συναλλαγές ο συνετός άνθρωπος, ευθυνόμενος διαφορετικά και για ελαφρά αμέλεια (ΑΠ 1082/2013, ΑΠ 1711/2012). Το πταίσμα του εντολοδόχου και επομένως η κατά το άρθρο 714 ΑΚ ευθύνη του προς αποζημίωση τεκμαίρεται από τη μη τήρηση των υποχρεώσεών του προς εκπλήρωση της εντολής (ΑΠ 112/2016, ΑΠ 1115/2003).
Για την υποχρέωση αποζημίωσης απαιτείται να υπάρχει αιτιώδης συνάφεια μεταξύ του πταίσματος του εντολοδόχου και της ζημίας που επήλθε στον εντολέα. Αν, επομένως, ο εντολέας δεν υπέστη ζημία ή αν αυτή δεν είναι συνέπεια του πταίσματος του εντολοδόχου, ο τελευταίος δεν ευθύνεται σε αποζημίωση του εντολέα.
Η αξίωση αποζημίωσης για ζημία, που προκλήθηκε από το ότι ο εντολοδόχος εκτέλεσε πλημμελώς τις από τη σύμβαση υποχρεώσεις του ή παρέλειψε οφειλόμενη απ' αυτόν κατά την εκτέλεση της εντολής ενέργεια, θεμελιώνεται στα άρθρα 714 και 330 του ΑΚ και όχι σε αδικοπραξία, εκτός αν συντρέχουν οι όροι του άρθρου 919 ΑΚ ή ειδικές περιστάσεις, που στοιχειοθετούν αδίκημα (όπως απάτη, υπεξαίρεση κ.λ.π.) οπότε υπάρχει συρροή αξιώσεων (ΑΠ 346/2018, ΑΠ 487/2017, ΑΠ 675/2014, ΑΠ 637/2011).
Ο ενάγων, δικαιούχος εντολέας προς αποκατάσταση της ζημίας του, η οποία προκλήθηκε από πταίσμα του εντολοδόχου κατά την εκτέλεση της εντολής, οφείλει να προσδιορίσει στο δικόγραφο της αγωγής του, για την διαδικαστική πληρότητα της ιστορικής βάσης αυτής, ευσύνοπτα και σαφώς, τα, προσδιοριστικά της σχέσης της εντολής, στοιχεία, ήτοι τη σύμβαση της εντολής, με την οποία αυτός αναθέτει και ο εντολοδόχος αναλαμβάνει τη διεξαγωγή υπόθεσης του για λογαριασμό αυτού (εντολέα), χωρίς αμοιβή, το περιεχόμενο της εντολής και το είδος της υπόθεσης που ανατέθηκε στον εντολοδόχο, το πταίσμα του εντολοδόχου, τη ζημία του, το νομικό λόγο που γεννά την ευθύνη και την αιτιώδη συνάφεια ζημίας και ζημιογόνου γεγονότος (ΑΠ 118/2002, ΑΠ 1449/1998).
Παράλληλα, από τις διατάξεις των άρθρων 298, 299, 330, 914 και 932 ΑΚ προκύπτει ότι προϋποθέσεις, οι οποίες απαιτείται να συντρέχουν αθροιστικώς, για τη θεμελίωση της αξίωσης αποζημίωσης σε περίπτωση πρόκλησης περιουσιακής ζημίας ή χρηματικής ικανοποίησης στην περίπτωση πρόκλησης ηθικής βλάβης, την οποία μπορούν να ζητήσουν και τα νομικά πρόσωπα και εν προκειμένω οι ανώνυμες εταιρείες, εφόσον με την αδικοπραξία προσβλήθηκε η εμπορική τους πίστη, η επαγγελματική τους υπόληψη και γενικά το εμπορικό τους μέλλον (ΟλΑΠ 2/2008, ΑΠ 932/2019, ΑΠ 193/2018, ΑΠ 718/2017), από αδικοπρακτική ευθύνη, είναι:
α) παράνομη συμπεριφορά προσώπου, η οποία μπορεί να συνίσταται σε πράξη ή σε παράλειψη ορισμένης ενέργειας, η οποία αντίκειται σε συγκεκριμένο επιτακτικό ή απαγορευτικό κανόνα δικαίου ή σε γενική επιταγή της έννομης τάξης και προσβάλλει δικαίωμα ή προστατευόμενο έννομο συμφέρον του ζημιωθέντος προσώπου, β) η πράξη ή η παράλειψη να είναι υπαίτια, οφειλόμενη σε δόλο ή αμέλεια, γ) πρόκληση θετικής ή αποθετικής ζημίας και ηθικής βλάβης σε άλλο πρόσωπο, δ) αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της πράξης ή παράλειψης του δράστη και της, περιουσιακού ή μη χαρακτήρα, ζημίας.
Περαιτέρω, μόνη η αθέτηση προϋφιστάμενης ενοχής δεν συνιστά αδικοπραξία. Βέβαια αποτελεί πράξη παράνομη, όμως οι έννομες συνέπειες της παράβασης ρυθμίζονται όχι από τις περί αδικοπραξιών διατάξεις, αλλά από τις διατάξεις για τη μη εκπλήρωση της παροχής (αδυναμία παροχής, υπερημερία του οφειλέτη, πλημμελής εκπλήρωση της σύμβασης κλπ).
Είναι όμως δυνατόν ένα και το αυτό βιοτικό γεγονός, που αποτελεί υπαίτια (από δόλο ή αμέλεια) και ζημιογόνα πράξη ή παράλειψη, και γεννά ενδοσυμβατική ευθύνη του οφειλέτη επειδή συγκεντρώνει τις προϋποθέσεις της αθέτησης της σύμβασης, πέρα από την αξίωση που πηγάζει από τη σύμβαση, να θεμελιώσει ευθύνη και από αδικοπραξία.
Τούτο συμβαίνει όταν η ενέργεια αυτή καθεαυτή και χωρίς την προϋπάρχουσα συμβατική σχέση διαπραττόμενη, θα ήταν παράνομη, ως αντικείμενη στο γενικό καθήκον, που επιβάλλει το άρθρο 914 ΑΚ, να μην προκαλεί κανείς υπαίτια ζημία σε άλλον ((ΟλΑΠ 967/1973, ΑΠ 920/2018, ΑΠ 1028/2015, ΑΠ 1738/2013) ή και αν ακόμα, πιο γενικά, όταν η ενέργεια χωρίς να συνιστά παράβαση συγκεκριμένου απαγορευτικού ή επιτακτικού κανόνα δικαίου, είναι αντίθετη στο γενικότερο πνεύμα του ή στις καθόλου επιταγές της έννομης τάξης, εφόσον ενέχει παράβαση των γενικών υποχρεώσεων, που επιβάλλουν να μην προσβάλλει κανείς το πρόσωπο ή τα προστατευόμενα υλικά ή ηθικά αγαθά του άλλου (ΑΠ 985/2015, ΑΠ 493/2015, ΑΠ 357/2013, ΑΠ 1120/2005).
Αιτιώδης, δε, συνάφεια υπάρχει, όταν η φερόμενη ως ζημιογόνα πράξη ή παράλειψη του ευθυνόμενου προσώπου ήταν κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ικανή και μπορούσε να επιφέρει, κατά τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων, ή τις ειδικές περιστάσεις της συγκεκριμένης περίπτωσης, το επιζήμιο αποτέλεσμα, επέφερε, δε, πράγματι τούτο στη συγκεκριμένη περίπτωση (ΑΠ 895/2019, ΑΠ 810/2017, ΑΠ 622/2017).
Στην περίπτωση συνδρομής δικαιοπρακτικής και αδικοπρακτικής ευθύνης υπάρχουν δυο αξιώσεις που μπορούν να ασκηθούν και να κριθούν, κατά την επιλογή του δανειστή, είτε ανεξάρτητα η μια από την άλλη είτε επιβοηθητικά και οι δύο, αλλά η ικανοποίηση της μιας αποφέρει την απόσβεση και της άλλης, εκτός αν η άλλη έχει μεγαλύτερο αντικείμενο, οπότε σώζεται για το επιπλέον (ΟλΑΠ 967/1973, ΑΠ 1145/2003, ΑΠ 212/2000).
Στην περίπτωση που ο ενάγων ασκήσει την αξίωσή του για αποζημίωση και χρηματική ικανοποίηση από την αδικοπρακτική ευθύνη, είναι υποχρεωμένος να επικαλεστεί με σαφήνεια στην ιστορική βάση της αγωγής του, όλα τα γεγονότα, είτε του εξωτερικού είτε του εσωτερικού κόσμου, τα οποία σύμφωνα με τον εφαρμοστέο, ως άνω, κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του άρθρου 914 ΑΚ, θεμελιώνουν τη ζητούμενη έννομη συνέπεια και αποτελούν, κατά τα προαναφερόμενα, τις προϋποθέσεις εφαρμογής του (ΑΠ 515/2016, ΑΠ 473/2016).
Στην προκειμένη περίπτωση με την από 19-12-2016 αγωγή της, το περιεχόμενο της οποίας έλαβε υπόψη της και η προσβαλλόμενη απόφαση, η ενάγουσα ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "Κόρινθος Power AE" ισχυρίστηκε ότι, ως ανεξάρτητος παραγωγός ηλεκτρικής αγοράς, διαθέτει προς πώληση την παραγόμενη απ' αυτήν ηλεκτρική ενέργεια, στην εκ του νόμου διαμορφωθείσα υποχρεωτική χονδρεμπορική αγορά, προκειμένου δε να συμμετάσχει στην ως άνω αγορά, ενεγράφη στο Μητρώο Συμμετεχόντων και συνήψε, από της εγγραφής της στο Μητρώο, τόσο με την ΛΑΓΗΕ Α.Ε, όσο και με την εναγομένη, αναγκαστικές εκ του νόμου συμβάσεις, των οποίων το περιεχόμενο είναι προκαθορισμένο και αυστηρώς οριοθετημένο, από τις διατάξεις των Κωδίκων Συναλλαγών και Διαχείρισης.
Ότι βάσει των αναγκαστικών συμβάσεων (σύμβαση συναλλαγών διαχειριστή συστήματος και συμμετοχής στον μεταβατικό μηχανισμό διασφάλισης επαρκούς ισχύος), που συνήψε με την εναγομένη, η τελευταία, ως αναγκαστική αντισυμβαλλόμενή της, οφείλει να της καταβάλει αμοιβές, που προκύπτουν από τις Αποκλίσεις Παραγωγής - Ζήτησης, καθώς και αμοιβές που αφορούν την παροχή Επικουρικών Υπηρεσιών και την Ανάκτηση Μεταβλητού Κόστους.
Ότι, ενώ η ίδια έχει εκπληρώσει προσηκόντως τις υποχρεώσεις της έναντι της εναγομένης, αυτή δυστροπεί να της εξοφλήσει τα αναφερόμενα, κατ' αύξοντα αριθμό, ημερομηνία έκδοσης, παρασχεθείσα υπηρεσία και αξία, τιμολόγια, τα οποία ενσωματώνει αυτούσια στην αγωγή, για το χρονικό διάστημα από Δεκέμβριο 2011 έως Οκτώβριο 2016, αρνούμενη ότι υπέχει σχετική ευθύνη, εφόσον δεν έχει εισπράξει τα αντίστοιχα οφειλόμενα, από τους προμηθευτές, ποσά.
Επικουρικά, η ενάγουσα ισχυρίσθηκε ότι η εναγομένη οφείλει να της καταβάλει τα τιμολογηθέντα ποσά, δυνάμει της σύμβασης εντολής, καθόσον, ως εντολοδόχος, δεν τήρησε τις προβλεπόμενες, από τον Κώδικα Διαχείρισης, υποχρεώσεις της και δεν ενεργοποίησε τα νομικά εργαλεία, που έχει στη διάθεσή της, προκειμένου να εκπληρώσει την εντολή, ήτοι να προβεί στην πληρωμή των δικαιούχων Συμμετεχόντων, κατά την Ημέρα Πληρωμής, καλύπτοντας τα τυχόν ελλείμματα, με την κατάπτωση των εγγυήσεων των υπερήμερων Συμμετεχόντων και σε περίπτωση ανεπάρκειας αυτών, αξιοποιώντας τους χρηματικούς πόρους του Λογαριασμού Αποθεματικού, σε κάθε δε περίπτωση να διεκδικήσει εντόκως τα οφειλόμενα από τους υπόχρεους Συμμετέχοντες.
Ότι η εναγομένη ουδέποτε έκανε χρήση των παρασχεθεισών εγγυήσεων, παρά τις δυσθεώρητες οφειλές των υπερήμερων Συμμετεχόντων, όπως στην περίπτωση των εταιρειών ENERGA και HELLAS POWER, παρότι γνώριζε την αφερεγγυότητά τους από τα τέλη του έτους 2011, γεγονός που έχει, κατ' επανάληψη, ομολογήσει στις εκάστοτε αντιδικίες της με έτερους δικαιούχους παραγωγούς, αλλά αντίθετα έχει υιοθετήσει, μία τακτική ανοχής αναφορικά με τις υπερημερίες των Συμμετεχόντων, ενώ τηρεί μεροληπτική στάση, έναντι της .μητρικής της εταιρείας ΔΕΗ, η οποία καθυστερεί, συστηματικά την καταβολή των οφειλομένων, επιβαρύνοντας την αγορά με τεράστια χρέη, ενόψει και του σημαντικότατου μεριδίου συμμετοχής της σ' αυτήν (την αγορά).
Ότι σε περίπτωση που οι εγγυήσεις δεν επαρκούσαν για την εξόφληση των ληξιπρόθεσμων οφειλών, η εναγομένη δεν διέθεσε τους υφιστάμενους χρηματικούς πόρους του Λογαριασμού Αποθεματικού, ώστε τα διαθέσιμα σε αυτόν κεφάλαια να καλύψουν, κατά τον χρόνο εμφάνισης των ελλειμμάτων, ισόποσα το ύψος των κατά κεφάλαιο απαιτητών, και ληξιπρόθεσμων απαιτήσεων, με συνέπεια τη διόγκωση των ανεξόφλητων οφειλών.
Ότι το έτος 2012, το αποθεματικό της εναγόμενης ανερχόταν στο ποσό των 19.000.000 ευρώ, το οποίο, όφειλε να είχε διαθέσει εξ ολοκλήρου για την ικανοποίηση των ανεξόφλητων απαιτήσεων δικαιούχων και, επομένως, και των δικών της, οι οποίες ανέρχονταν, κατά τον χρόνο εκείνο, στο ποσό των 39.188.020,15 ευρώ. Ότι ουδέποτε προέβη σε καταγγελία των Συμβάσεων Συναλλαγών με υπερήμερους Συμμετέχοντες, ενώ επέδειξε μεγάλη καθυστέρηση στην έντοκη διεκδίκηση των οφειλομένων, ασκώντας αγωγή κατά της ΔΕΗ, η οποία είχε περιέλθει σε υπερημερία ήδη από το έτος 2012, μόλις το έτος 2015.
Ότι οι προαναφερόμενες υπαίτιες παραλείψεις της εναγομένης τελούν σε αιτιώδη συνάφεια με την προκληθείσα στην ίδια ζημία, δεδομένου ότι, εάν είχε ενεργήσει εγκαίρως και προσηκόντως, θα είχε διασφαλίσει την αναγκαία ρευστότητα, ώστε να είναι σε θέση να την πιστώνει (την ενάγουσα) με τις οφειλόμενες αμοιβές.
Έτι επικουρικότερα, η ενάγουσα ισχυρίσθηκε ότι η συμπεριφορά της εναγομένης είναι παράνομη, ακόμη κι αν δεν προϋπήρχε η σύμβαση, καθόσον παραβίασε θεμελιώδεις υποχρεώσεις ενέργειας, προβλεπόμενες από τον Κώδικα Διαχείρισης και ειδικότερα παρέλειψε να προβεί, εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών, στις απαιτούμενες χρεοπιστώσεις των τραπεζικών λογαριασμών των Συμμετεχόντων, ότι δεν ανταποκρίθηκε στο θεσμικό της ρόλο, αφού δεν έλαβε τα προσήκοντα προληπτικά και κατασταλτικά μέτρα, έναντι των υπερήμερων Συμμετεχόντων, συμμορφούμενη στην αρχή της ίσης μεταχείρισης των Συμμετεχόντων, δηλαδή η εναγομένη έπρεπε να φέρεται προς όλους τους Συμμετέχοντες Παραγωγούς και Προμηθευτές, της Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας, χωρίς διακρίσεις, ώστε να αποφεύγονται στρεβλώσεις και να φροντίζει να εισπράττει από τους Προμηθευτές τα ποσά που όφειλαν για την απορρόφηση της ηλεκτρικής ενέργειας από το Σύστημα και τις Επικουρικές Υπηρεσίες, κατά τον τρόπο που προσδιορίζεται και να εξοφλήσουν την απαίτηση της ενάγουσας που προέρχονταν από την έγχυση ηλεκτρικής ενέργειας ως Παραγωγός στο Σύστημα και δικαιούχος της αμοιβής από τις εν γένει Επικουρικές Υπηρεσίες, αλλά αντίθετα επέδειξε ολιγωρία μέχρι το έτος 2015, ενώ επέκεινα προέβη σε διεκδικήσεις, οι οποίες, όμως, ήταν προσχηματικές.
Με βάση αυτό το ιστορικό, ζήτησε, όπως το αρχικώς καταψηφιστικό αίτημα περιορίστηκε παραδεκτώς και ετράπη σε αναγνωριστικό, να αναγνωρισθεί η υποχρέωση της εναγόμενης να της καταβάλει το ποσό των 783.962,23 ευρώ, νομιμοτόκως από την επίδοση της αγωγής (όποια αγωγική βάση ήθελε-γίνει δεκτή), άλλως (σε περίπτωση ευδοκίμησης, είτε της κύριας βάσης, είτε της πρώτης επικουρικής) το ποσό των 156.580 ευρώ, νομιμοτόκως από την επίδοση της αγωγής και το ποσό των 627.382,23 ευρώ, από την ημέρα επέλευσης του ληξιπρόθεσμου, σύμφωνα με το π.δ. 166/2003.
Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 4272/2018 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία απορρίφθηκε εν συνόλω η αγωγή ως μη νόμιμη ως προς την κύρια βάση της από τις διατάξεις του ν. 4001/2001 και των κωδίκων συναλλαγών ηλεκτρικής ενέργειας και συναλλαγών διαχείρισης, και ως αόριστη κατά την επικουρική βάση της σύμβασης εντολής και ως μη νόμιμη για την άλλη επικουρική βάση από αδικοπραξία.
Ασκηθείσας έφεσης κατ' αυτής από την ενάγουσα, το Εφετείο με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφασή του απέρριψε αυτήν κατ'ουσίαν δεχόμενο ότι η αγωγή κατά την κύρια βάση της είναι μη νόμιμη με διαφορετική αιτιολογία από την απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, την οποίαν αντικατέστησε κατά το άρθρο 534 ΚΠολΔ, και ότι η πρώτη επικουρική βάση από τη σύμβαση εντολής είναι αόριστη, ενώ η άλλη βάση από αδικοπραξία είναι μη νόμιμη.
Σύμφωνα, όμως, με τα προαναφερθέντα, με το εκτιθέμενο περιεχόμενο η αγωγή δεν ευρίσκει έρεισμα στις προπαρατεθείσες διατάξεις των άρθρων 513 επ., 648 επ. και 683 επ. του ΑΚ, καθώς και των διατάξεων των αναλυόμενων ανωτέρω άρθρων των νόμων 2773/1999, 3175/2003 και 4001/2011 και των Κωδίκων Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας και Συναλλαγών Διαχείρισης, καθόσον, όπως αναλυτικά εκτέθηκε στην προηγηθείσα μείζονα σκέψη, αφ' ενός μεν, με την εγγραφή της ενάγουσας στο Μητρώο Συναλλασσομένων, δεν καταρτίζεται σύμβαση πώλησης της ηλεκτρικής ενέργειας από την ενάγουσα στην εναγόμενη, ούτε σύμβαση παροχής υπηρεσιών αυτής προς την τελευταία, ούτε σύμβαση έργου μεταξύ αυτών, ώστε να δημιουργείται υποχρέωση της εναγομένης ως αντισυμβαλλόμενης για καταβολή του τιμήματος ή της αμοιβής από τέτοιας μορφής συμβάσεις, ούτε και σύμβαση εντολής, αφ' ετέρου, με τις ειδικές ως άνω διατάξεις των νόμων για την οργάνωση της χονδρικής αγοράς της ηλεκτρικής ενέργειας, δεν ανατίθεται στην εναγομένη ο κίνδυνος εκπλήρωσης από δικούς της πόρους των οικονομικών υποχρεώσεων που προκύπτουν από τις συναλλαγές με βάση το Σύστημα των συναλλασσόμενων παραγωγών και προμηθευτών ηλεκτρικής ενέργειας, για την περίπτωση εμφάνισης ελλείμματος στο Λογαριασμό από οποιαδήποτε αιτία και κυρίως λόγω μη συμμόρφωσης από Εκπρόσωπο Φορτίου προς τις υποχρεώσεις του για καταβολή οφειλόμενων χρηματικών ποσών στο Σύστημα (ΑΠ 560/2022, 1589/2022, 133/2023).
Περαιτέρω ως προς την επικουρική βάση από την αδικοπραξία η ένδικη αγωγή ανεξάρτητα από την αοριστία της, διότι η ενάγουσα ισχυρίζεται α) κωλυσιεργία στην είσπραξη των οφειλών της ΔΕΗ, χωρίς να εκτίθεται σε τι συνίσταται η καθυστέρηση στην είσπραξη, χρονικά και κατά ποσό, β) χορήγηση μεγαλύτερων προθεσμιών εξόφλησης από τη ΔΕΗ των οφειλών της, χωρίς να διευκρινίζεται ποια είναι χρονικά η προθεσμία που χορηγήθηκε κάθε φορά και για ποιο ποσό οφειλής, γ) ότι δεν λάμβανε οποιοδήποτε μέτρο εναντίον των υπερήμερων συμμετεχόντων στο σύστημα παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας και ιδίως της ΔΕΗ για την είσπραξη των οφειλών αυτής προς το Σύστημα, χωρίς να προσδιορίζει ποια μέτρα έπρεπε να λάβει εναντίον τους για την είσπραξη των οφειλών αυτών και τα οποία θα ήταν κατάλληλα για την επίτευξη της είσπραξης των ποσών που όφειλε, και τα οποία παρέλειψε να λάβει, δ) δεν εκτίθεται το ποσό των εγγυήσεων των οφειλετών προμηθευτών που έπρεπε να καταπέσουν, ε) δεν εκτίθενται τα ποσά στα οποία ανέρχονται οι οφειλές των συμμετεχόντων στο Σύστημα, (στοιχεία που είναι αναγκαία για τη θεμελίωση και το σχηματισμό κρίσης για την στήριξη ή μη της αιτιώδους συνάφειας της ζημίας που ισχυρίζεται η ενάγουσα ότι υπέστη με την αποδιδόμενη ζημιογόνα συμπεριφορά της εναγομένης από την αδικοπρακτική ευθύνη της, εφόσον η ζημία της προκαλείται μόνο σε περίπτωση που η εναγομένη δεν ενεργούσε τις φερόμενες ζημιογόνες πράξεις ή δεν παρέλειπε τις οφειλόμενες ενέργειες) είναι και μη νόμιμη, διότι τα ως άνω επικαλούμενα πραγματικά περιστατικά από την ενάγουσα βάσει των οποίων στήριξε την δήθεν ενδοσυμβατική ευθύνη της εναγομένης δεν συνιστούν αδικοπραξία αυτής, καθότι αυτή δεν παραβιάζει το γενικό καθήκον να μην ζημιώνει κάποιον άλλον υπαίτια, ούτε συνιστούν άνιση και διακριτική μεταχείριση κάποιων από τους συμμετέχοντες στο Σύστημα κατ' άρθρο 94 παρ. 2 στοιχ.
θ ν. 4001/2011 με συνδ. με το προαναφερθέν άρθρο 163 ΚΔ, που να προκαλεί αιτιωδώς και υπαιτίως ζημία στην ενάγουσα. Επομένως, το Εφετείο, το οποίο με την προσβαλλόμενη απόφασή του απέρριψε την αγωγή ως προς την κύρια βάση και τις επικουρικές βάσεις της, έστω με εν μέρει διάφορη αιτιολογία, δεν έσφαλε ως προς την ερμηνεία και εφαρμογή των επικαλούμενων από την αναιρεσείουσα διατάξεων και οι σχετικοί 1ος, 2ος και 3ος λόγοι της αναίρεσης από τους αρ. 1, 8, 14 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ορθώς εντασσόμενοι στον αρ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ ως προς όλα τα σκέλη τους, είναι αβάσιμοι.
Επομένως, πρέπει κατ' εφαρμογή του άρθρο 578 ΚΠολΔ να απορριφθεί η ένδικη αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθμ. 6004/2020 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών και να διαταχθεί, κατά την παρ. 3 του άρθρου 495 ΚΠολΔ, η εισαγωγή στο δημόσιο ταμείο του παραβόλου που κατατέθηκε από την αναιρεσείουσα κατά την άσκηση της αίτησης αναίρεσης.
Τα δικαστικά έξοδα της δίκης μεταξύ των διαδίκων πρέπει να συμψηφιστούν στο σύνολό τους καθόσον η ερμηνεία των κανόνων που εφαρμόστηκαν ήταν ιδιαίτερα δυσχερής (άρθρα 179 εδ.α, 183 ΚΠολΔ).
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Απορρίπτει την αίτηση αναίρεσης κατά της υπ' αριθμ. 6004/2020 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.
Συμψηφίζει μεταξύ των διαδίκων τη δικαστική δαπάνη.
ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 3 Απριλίου 2023.
ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 25 Απριλίου 2023.
Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ