Supreme Court allows appeal against High Court's 3% lawyer fee ruling, establishing the 2% statutory rate for compensation claims.

Απόφαση 624 / 2017 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 624/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Σοφία Ντάντου, Γεώργιο Χοϊμέ, Αλεξάνδρα Κακκαβά και Μαρία Τζανακάκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 4 Νοεμβρίου 2016, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην …, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον Ευάγγελο Μαρίνη, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους.

Των αναιρεσιβλήτων: Α. 1) Α. χας Α. Λ., 2) Ι. Α. Λ., 3) Δ. Α. Λ., 4) Δ. Π. Μ., 5) Μ. συζ. Π. Μ., 6) Π. Α. Μ., 7) Π. Σ. Φ., 8) Α. Η. Κ., κατοίκων ..., όλων φερομένων ως δικαιούχων αποζημίωσης αναφορικά με τις με αρ. ... απαλλοτριωθείσες ιδιοκτησίες, Β. 1) Κ. Π. Π., 2) Ε. συζ. Κ. Π., το γένος Κ., 3) Ε. συζ. Ν. Κ., το γένος Π., ..., Γ. 1) Σ. συζ. Γ. Χ., το γένος Τ., 2) Γ.

Α. Χ., 3) Α. θυγ. Γ. Χ., 4) Α. Γ. Χ., 5) Ν. Ι. Τ., κατοίκων ..., ..., Δ. 1) Ή. χας Π. Μ., το γένος Μ., 2) Χ. το γένος Π. Μ., 3) Χ. το γένος Π. Μ. και Δ. Π. του Δ., ως ασκούντων από κοινού τη γονική μέριμνα στο ανήλικο τέκνο τους Π. Π., 4) Ή. θυγ. Δ. Π., 5) Δ. Δ. Π., 6) Φ. το γένος Π. Μ., συζ. Θ. Α., 7) Φ. Μ. και Θ. Α., ως ασκούντων από κοινού τη γονική μέριμνα στα ανήλικα τέκνα τους α) Α.

Α. και β) Ε. Α., κατοίκων ..., ..., Ε. Ι. Χ. Π., κατοίκου ..., ..., ΣΤ. 1) Β. Κ. Σ., 2) Κ. συζ. Σ. Ρ., το γένος Κ., 3) Σ. Δ. Ρ., κατοίκων ..., ..., Z. 1) Α. Δ. Α., κατοίκου ..., ..., 2) Ε. συζ. Γ. Δ., θυγ. Δ. Α., κατοίκου ..., ..., 3) Γ. συζ. Δ. Α., το γένος Κ., κατοίκου ..., ... και …, Η. 1) Ν. Κ. Φ., 2) Α. - Σ. συζ. Ν. Φ., το γένος Ν., κατοίκων ..., ..., Θ. 1) Π. Α. Τ., κατοίκου ..., ..., 2) Τ.

Α. T., κατοίκου ..., ..., 3) Ν. Δ. Μ., κατοίκου ..., ..., 4) Δ. Ι. Α., κατοίκου ..., ..., 5) Μ. Ι. Α., κατοίκου ..., ..., 6) Ι. Μ. Α., κατοίκου ..., ..., 7) Σ. συζ. Α. Τ., το γένος Ε., κατοίκου ..., ..., Ι. 1) Ε. χας Ι. Μ., 2) Χ. Ι. Μ., 3) Έ. συζ. Α. Ξ., το γένος Μ., κατοίκων ..., ..., Κ. 1) Δ. Δ. Α., κατοίκου ..., 2) Λ. - Κ. - Α. Α. του Δ., κατοίκου ..., Λ. 1) ανώνυμης εταιρίας "...", που εδρεύει στα ...

και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) Δ. Ι. Π., 3) Β. Ι. Π., 4) Θ. Ι. Π., κατοίκων ..., Κ.Π. ..., Μ. Γ. Μ. - Μ. Δ., κατοίκου ..., ..., Ν. 1) Σ. Σ. Φ., κατοίκου ...., 2) Ο. Σ. Σ. - Π. Φ., κατοίκου ...., 3) Ε. Σ. Σ. - Π. Φ., κατοίκου ..., 4) Α. Σ. Σ. - Π. Φ., κατοίκου ...., ..., Ξ. Α. Χ. Ζ., κατοίκου ..., Ο. 1) Σ. Σ. - Π. Φ. του Ι., 2) Σ. Ι. Φ., κατοίκων ..., ..., Π. 1) Ν. Σ. Δ., 2) Ι. - Ε. χας Σ. Δ., κατοίκων ..., ..., Ρ. 1) Κ.

Δ. Κ., 2) Ζ. συζ. Κ. Κ., το γένος Β., 3) Α. θυγ. Κ. Κ., 4) Χ. θυγ. Κ. Κ., κατοίκων ..., ... και ..., που εδρεύει στα ... και εκπροσωπείται νόμιμα, ..., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15-11-2004 αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης απαλλοτρίωσης του ήδη αναιρεσείοντος (μετά την έκδοση της 1485/2004 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών που καθόρισε προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης), που κατατέθηκε στο Εφετείο Αθηνών και συνεκδικάστηκε με τις (διά των προτάσεων) ανταιτήσεις και παρεμβάσεις των ήδη αναιρεσιβλήτων.

Εκδόθηκε η 10038/2005 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών, την αναίρεση της οποίας ζητεί το αναιρεσείον με την από 13-12-2006 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο το αναιρεσείον όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Μαρία Τζανακάκη διάβασε την από 25-10-2016 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την ουσιαστική παραδοχή του 2ου αναιρετικού λόγου εκ του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ (ευθεία παραβίαση των ουσιαστικών κανόνων δικαίου περί του τρόπου υπολογισμού της δικαστικής δαπάνης σε δίκη απαλλοτρίωσης για την αμοιβή του δικηγόρου του δικαιούχου, για τη σύνταξη ανταίτησης και παρέμβασης, με τις προτάσεις) και την απόρριψη του 1ου αναιρετικού λόγου εκ του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ (εκ πλαγίου παραβίαση του άρθρ. 13 ΚΑΑΑ) και την αναίρεση (κατά το κεφάλαιο της δικαστικής δαπάνης) της υπ’ αριθμ. 10038/2005 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την διάταξη του άρθρ. 22 παρ. 4 του ν. 2882/2001 όπως αυτή προστέθηκε με την διάταξη του άρθρ. 131 παρ. 2 του ν. 4070/ 2012, σε περίπτωση που ο αριθμός των αναιρεσιβλήτων υπερβαίνει τους είκοσι (20) η κλήτευσή τους στη δίκη μπορεί να διενεργηθεί κατά τις διατάξεις του δεύτερου, τρίτου και τέταρτου εδαφίου της παραγράφου 4 του άρθρ. 19, ήτοι η αίτηση μαζί με την πράξη προσδιορισμού της δικασίμου τοιχοκολλάται, δεκαπέντε, τουλάχιστον, πλήρεις ημέρες πριν από τη δικάσιμο στο κατάστημα του δικαστηρίου στο οποίο απευθύνεται και στο κατάστημα του δήμου ή της κοινότητας στην περιφέρεια των οποίων βρίσκονται τα απαλλοτριούμενα.

Η τοιχοκόλληση πιστοποιείται με έκθεση που συντάσσεται από το γραμματέα του δικαστηρίου ή της κοινότητας αντιστοίχως. Η ειδοποίηση στην οποία μνημονεύονται το δικαστήριο στο οποίο απευθύνεται η αίτηση, η τοιχοκόλληση αυτής, η δικάσιμος, περίληψη του αιτήματος και περίληψη της απαλλοτριωτικής πράξης, δημοσιεύεται σε τρεις ημερήσιες εφημερίδες που εκδίδονται στην Αθήνα ή σε δύο που εκδίδονται στην Αθήνα και σε μία που εκδίδεται στη Θεσσαλονίκη, όταν η απαλλοτριούμενη έκταση ή το μεγαλύτερο μέρος αυτής βρίσκεται στα όρια του Υπουργείου Βόρειας Ελλάδας, καθώς και σε μία εφημερίδα που εκδίδεται στην πρωτεύουσα του νομού στην περιφέρεια του οποίου βρίσκεται η απαλλοτριούμενη έκταση ή το μεγαλύτερο μέρος αυτής.

Επίσης, σύμφωνα με την παρ. 10 του άρθρου 146 του ανωτέρω Ν. 4070/2012 ορίζεται ότι "η παρ. 4 του άρθρου 22 του Ν. 2882/2001, που προστίθεται με την παρ. 4 του άρθρ. 132 του παρόντος νόμου, εφαρμόζεται και στις εκκρεμείς κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος αιτήσεις αναίρεσης". Τέλος, κατά την διάταξη του άρθρ. 576 παρ. 2 ΚΠολΔ "αν ο αντίδικος εκείνου που επισπεύδει τη συζήτηση δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί αλλά δεν λάβει μέρος σ’ αυτήν με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος, συζητεί την υπόθεση σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι" (ΑΠ 161/2016, πρβλ.

επίσης ΑΠ 1133/2014, ΑΠ 2141/ 2013). Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από τις προσκομιζόμενες με νόμιμη επίκληση από το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο από 4-7-2016, με αρ. πρωτ. ...6-7-2016 και από 9-8-2016, εκθέσεις τοιχοκόλλησης της Γραμματείας του Αρείου Πάγου και των αρμοδίων υπαλλήλων του Δήμου Πεντέλης και Βριλησσίων αντίστοιχα, επικυρωμένα αντίγραφα της ένδικης από 13-12-2006 (αρ.

κατ. .../2006) αίτησης αναίρεσης της υπ’ αρ. 10038/2005 οριστικής απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών, μαζί με την πράξη προσδιορισμού δικασίμου της Προέδρου του Δ’ Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου (άρθρ. 568 παρ. 2 ΚΠολΔ) για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας απόφασης δικάσιμο (4-11-2016), τοιχοκολλήθηκε στον πίνακα δημοσιεύσεων του Αρείου Πάγου και των Δήμων Πεντέλης και Βριλησσίων αντίστοιχα, ενώ παράλληλα, δημοσιεύτηκε, σε τρεις ημερήσιες εφημερίδες, που εκδίδονται στην Αθήνα, η από 9-8-2016 ειδοποίηση - κλήση του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου, που επισπεύδει τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης (βλ.

τα με αρ. ...19-8-2016 (σελ. 4), .../11-8-2016 (σελ. 6) και .../11-8-2016 (σελ. 4) φύλλα των ημερήσιων εφημερίδων, που εκδίδονται στην Αθήνα, "...", αντίστοιχα, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 19 παρ. 4 εδ. β’ και γ’ του Ν. 2882/2001 (ΚΑΑΑ). Ωστόσο, όπως προκύπτει από τα ταυτάριθμα με την παρούσα απόφαση πρακτικά συνεδριάσεως, κατά την εκφώνηση της υπόθεσης στη σειρά της από το οικείο πινάκιο, δεν εμφανίστηκε κανένας από τους αναιρεσιβλήτους, ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο, με δήλωση παράστασης του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, αν και όλοι οι αναιρεσίβλητοι κλητεύθηκαν νόμιμα και εμπρόθεσμα κατά τα ανωτέρω, πλην των Σ.

Φ., Ο. Φ. και Α. Φ. (υπό στοιχείο ... και 4 αναιρεσίβλητοι), κατοίκων ΗΠΑ, για τους οποίους η από 9-8-2016 ειδοποίηση - κλήση δεν επιδόθηκε πριν από 90 ημέρες, όπως ορίζεται στη διάταξη του άρθρου 568 παρ. 4 ΚΠολΔ, στην οποία παραπέμπει το άρθρο 22 παρ. 4 ΚΑΑΑ. Ειδικότερα, η προθεσμία των ενενήντα (90) ημερών άρχισε να τρέχει την επομένη της ειδοποίησης - κλήσης, δηλαδή στις 10-8-2016 και συμπληρώθηκε στις 7-11-2016, ημέρα Δευτέρα, δηλαδή μετά την παρούσα δικάσιμο, στις 4-11-2016.

Επομένως, η συζήτηση της αίτησης αναίρεσης πρέπει να κηρυχθεί απαράδεκτη ως προς τους ανωτέρω αναιρεσιβλήτους κατ’ άρθρ. 576 παρ. 2 περ. β’ ΚΠολΔ. Διάταξη περί δικαστικών εξόδων δεν θα περιληφθεί στην απόφαση αυτή, διότι δεν είναι οριστική (ΑΠ Ολ. 4/2013). Περαιτέρω και ως προς τους λοιπούς αναιρεσιβλήτους η συζήτηση της αίτησης αναίρεσης πρέπει να προχωρήσει και παρά την απουσία αυτών, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 19 παρ. 4, 22 παρ. 4 του ΚΑΑΑ, που εφαρμόζονται, κατ’ άρθρ. 146 παρ. 10 του Ν. 4070/2012 στην παρούσα εκκρεμή κατά την έναρξη της ισχύος του αίτησης αναίρεσης και αυτές σε συνδυασμό με την διάταξη του άρθρ. 576 παρ. 2 ΚΠολΔ, εφόσον όλοι οι ανωτέρω αναιρεσίβλητοι έλαβαν νόμιμα και εμπρόθεσμα γνώση του περιεχομένου και της ημερομηνίας συζήτησης της αίτησης αναίρεσης για τη σημερινή δικάσιμο και, αφού χωριστεί η υπόθεση λόγω της δικονομικής σχέσης της απλής ομοδικίας ως προς τους ανωτέρω μη κλητευθέντες νομίμως τρεις αναιρεσιβλήτους, η συζήτηση της αίτησης αναίρεσης χωρεί νομίμως ως προς τους λοιπούς αναιρεσιβλήτους κατ’ άρθρ. 576 παρ. 3 περ.

β’ ΚΠολΔ, σε συνδ. 22 παρ. 4 εδ. ε’ ΚΑΑΑ (ΑΠ 423/2016). Εξάλλου, η αίτηση αναίρεσης με την οποία διώκεται η αναίρεση της υπ’ αρ. 10038/ 2005 οριστικής απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών, περί οριστικού προσδιορισμού της αποζημίωσης έχει ασκηθεί εμπρόθεσμα εντός ενός έτους από τη δημοσίευση της προσβαλλόμενης απόφασης (άρθρ. 22 παρ. 1 ΚΑΑΑ), ενώ για το παραδεκτό της άσκησης αυτής προσκομίζεται η θετική υπ’ αρ. 203/2007 γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους (άρθρ. 12 Ν. 2298/1995).

Επομένως, η αίτηση αναίρεσης κατά το μέρος που κρίθηκε παραδεκτή, πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και το βάσιμο των κατ’ ιδίαν λόγων αυτής (άρθρ. 577 παρ. 1 και 3 ΚΠολΔ).

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παράγραφος 3 του Συντάγματος προκύπτει, ότι ο προβλεπόμενος απ’ αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται, όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή του (ανεπαρκής αιτιολογία), ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία) (Ολ.ΑΠ 1/1999).

Δεν υπάρχει, όμως, ανεπάρκεια αιτιολογιών, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές αλλά πλήρεις αιτιολογίες (ΑΠ 622/1983). Εξάλλου, το κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα, και να μην καταλείπονται αμφιβολίες (ΑΠ 413/1993).

Ελλείψεις δε αναγόμενες μόνο στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα ως προς την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δεν συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες (Ολ.ΑΠ 861/1984). Δηλαδή, μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται στην απόφαση πλήρως και σαφώς, και όχι γιατί αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε (ΑΠ 1547/1997).

Τα επιχειρήματα δε του δικαστηρίου, που σχετίζονται με την εκτίμηση των αποδείξεων δεν συνιστούν παραδοχές επί τη βάσει των οποίων διαμορφώνεται το αποδεικτικό πόρισμα και ως εκ τούτου δεν αποτελούν "αιτιολογία" της απόφασης, ώστε στο πλαίσιο της ερευνώμενης διάταξης του άρθρου 559 αριθ. 19 να επιδέχεται αυτή μομφή για αντιφατικότητα ή ανεπάρκεια, ενώ δεν δημιουργείται ο ίδιος λόγος αναίρεσης του αριθμού 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ ούτε εξαιτίας του ότι το δικαστήριο δεν αναλύει ιδιαιτέρως και διεξοδικά τα μη συνιστώντα αυτοτελείς ισχυρισμούς επιχειρήματα των διαδίκων, οπότε ο σχετικός λόγος αναίρεσης απορρίπτεται ως απαράδεκτος (ΑΠ 465/ 1988).

Τέλος, από τη διάταξη του άρθρου 561 § 1 του ΚΠολΔ προκύπτει, ότι η εκτίμηση από το δικαστήριο της ουσίας των πραγματικών περιστατικών, εφόσον δεν παραβιάστηκαν με αυτά κανόνες ουσιαστικού δικαίου, στους οποίους περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί, ή εφόσον η εκτίμησή τους δεν ιδρύει λόγους αναίρεσης από τους αριθμούς 19 και 20 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, είναι από τον Άρειο Πάγο ανέλεγκτη, ο δε αντίστοιχος λόγος αναίρεσης, εκ του περιεχομένου του οποίου προκύπτει ότι δεν συντρέχει καμία από τις προαναφερθείσες εξαιρετικές περιπτώσεις απορρίπτεται ως απαράδεκτος, εφόσον πλέον πλήττεται η ουσία της υπόθεσης που δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο (ΑΠ 1987/2007).

Εξάλλου κατά το άρθρο 13 του Κώδικα Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων (ΚΑΑΑ), τελ. εδάφιο, "ως κριτήριο για την εκτίμηση της αξίας του απαλλοτριωμένου ακινήτου λαμβάνονται υπόψη, ιδίως, η αξία που έχουν κατά τον κρίσιμο χρόνο παρακείμενα και ομοειδή ακίνητα, που προσδιορίζονται κυρίως από την αντικειμενική αξία, τα τιμήματα σε συμβόλαια μεταβίβασης κυριότητας ακινήτων τα οποία συντάχθηκαν κατά το χρόνο κήρυξης της απαλλοτρίωσης, καθώς και η πρόσοδος του απαλλοτριωμένου (άρθρο 9 § 1 ν. 3193/2003)".

Από τις διατάξεις αυτές συνάγεται, ότι τα δικαστήρια κατά τον καθορισμό τιμής μονάδας αποζημίωσης ακινήτου, που εμπίπτει στο ισχύον σύστημα αντικειμενικού προσδιορισμού της αξίας του, υποχρεούνται να λαμβάνουν υπόψη και την αντικειμενική αξία αυτού, καθώς και των ομόρων και ομοειδών προς αυτό ακινήτων, κατά τον κρίσιμο χρόνο, ως ασφαλές και αντικειμενικό μέτρο κρίσης για την εξεύρεση της πραγματικής αξίας του απαλλοτριωμένου ακινήτου, η οποία πάντως σε καμιά περίπτωση δεν δεσμεύει τη δικαστική κρίση για την πραγματική αξία του.

Κατά την έννοια της διάταξης αυτής τα διαγραφόμενα κριτήρια δεν είναι αποκλειστικά και υποχρεωτικά για το δικαστήριο για τη διάγνωση της πραγματικής αξίας του απαλλοτριουμένου κατά τον κρίσιμο χρόνο, έτσι ώστε να θεωρείται ότι παραβιάζεται, στην περίπτωση που το δικαστήριο δεν τα λάβει υπόψη του ή θα λάβει υπόψη του άλλα τέτοια.

Το δικαστήριο μπορεί να στηρίζει την κρίση του για την πραγματική αξία του απαλλοτριουμένου ακινήτου, ενόψει της χρησιμοποίησης στην ανωτέρω διάταξη της λέξης "ιδίως" σε κάθε πρόσφορο συγκριτικό στοιχείο, αφού το αξιολογήσει προσηκόντως. Η δε σχετική για το πρόσφορο ή όχι του συγκριτικού στοιχείου κρίση του ανάγεται στην εκτίμηση πραγμάτων και ως εκ τούτου δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 561 § 1 ΚΠολΔ (ΑΠ 558/2014, πρβλ.

επίσης, ΑΠ 130/2010, ΑΠ 600/2010).

Με τον 1ο λόγο της αίτησης αναίρεσης το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια εκ του αριθμού 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ για έλλειψη νόμιμης βάσης με την εκ πλαγίου παραβίαση του ουσιαστικού κανόνα δικαίου του άρθρου 13 του Ν. 2882/2001 (Κώδικας Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακινήτων - ΚΑΑΑ), με ανεπαρκείς αιτιολογίες, διότι το Εφετείο δεν αναφέρει τα πρόσφορα αποδεικτικά μέσα, στα οποία βασίσθηκε η γνώση του για τον καθορισμό των οριστικών τιμών των απαλλοτριουμένων ακινήτων, ενώ από τα εισφερθέντα έγγραφα προέκυπτε μόνο η αντικειμενική τους αξία και η τιμή που καθόρισε υπερέβαινε κατά ποσοστό 100% την αντικειμενική αξία των ακινήτων.

Ο λόγος αυτός είναι προεχόντως απαράδεκτος, διότι υπό την επίφαση της πλημμέλειας του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ πλήττεται η αναιρετικώς ανέλεγκτη περί των πραγμάτων κρίση του Δικαστηρίου της ουσίας και επί πλέον αφορά ελλείψεις, που ανάγονται στην ανεπάρκεια αιτιολόγησης του αποδεικτικού πορίσματος σε σχέση με την αξία των ακινήτων.

Σε κάθε περίπτωση όμως, αν γίνει δεκτό ότι το αναιρεσείον αιτιάται ελλείψεις στις παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα, διότι καταλείπονται αμφιβολίες, εάν καλύπτεται πλήρως το πραγματικό του ουσιαστικού κανόνα δικαίου του άρθρ. 13 παρ. 1 ΚΑΑΑ, που εφαρμόστηκε, ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμος.

Πιο συγκεκριμένα, από την προσβαλλόμενη απόφαση έγιναν δεκτά τα ακόλουθα, κατά την ανέλεγκτη, κατ’ άρθρ. 561 αρ. 1 ΚΠολΔ, εκτίμηση των αποδείξεων: "Με τη .../7-10-1999 απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων που δημοσιεύτηκα στο Φ.Ε.Κ. 760/18-10-1999 (τεύχος Δ’ ) κηρύχθηκε κατεπείγουσας ανάγκης και επισπεύσθηκε από το αιτούν Ελληνικό Δημόσιο η διαπλάτυνση της Λεωφόρου Πεντέλης από Πολυδρόσου μέχρι την ...

στους Δήμους Χαλανδρίου και Βριλησσίων, κατ’ εφαρμογή των από: α) 4-6-1958 (Φ.Ε.Κ. 88/10-6-1958, τεύχος Α’ ), β) 14-12-1979 (Φ.Ε.Κ. 7/12-1-1980, τεύχος Δ’ ), γ) 22-2-1980 (Φ.Ε.Κ. 167/12-3-1980, τεύχος Δ’ ), δ) 8-12-1980 (Φ.Ε.Κ. 7/14-1-1981, τεύχος Δ’ ), ε) 28-2-1995 (Φ.Ε.Κ. 128/9-3-1995, τεύχος Δ’ ), στ) 25-11-1997 (Φ.Ε.Κ. 1138/30-12-1997, τεύχος Δ’ ), ζ) 10-6-1935 (Φ.Ε.Κ. 257/12-6-1935, τεύχος Α’ ), η), 17-4-1969 (Φ.Ε.Κ. 102/ 27-5-1969, τεύχος Δ’ ), θ) 22-9-1975 (Φ.Ε.Κ. 267/21-11-1975, τεύχος Δ’ ), ι) 12-9-1974 (Φ.Ε.Κ. 238/4-10-1974, τεύχος Δ’ ), ια) 9-12-1961 (Φ.Ε.Κ. 147/23-12-1961, τεύχος Δ’ ), ιβ) 25-7-1986 (Φ.Ε.Κ. 775/8-9-1986, τεύχος Δ’ ) και ιγ) 11-8-1987 (Φ.Ε.Κ. 859/8-9-1987, τεύχος Δ’ ) ρυμοτομικών διαταγμάτων, όπως οι εδαφικές αυτές εκτάσεις εμφαίνονται στο από 3-6-2002 κτηματολογικό διάγραμμα και τον αντίστοιχο κτηματολογικό πίνακα της 50/2001 πράξεως αναλογισμού αποζημιώσεως ιδιοκτησιών, τα οποία έχει συντάξει ο Δ.

Μ. και έχει θεωρήσει ο Διευθυντής της Διευθύνσεως Τοπογραφήσεων και Απαλλοτριώσεων του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων Κ. Δ.. Στις εδαφικές εκτάσεις που απαλλοτριώνονται περιλαμβάνονται οι ιδιοκτησίες που φέρουν αριθμούς κτηματολογικού πίνακα ..., ..., των οποίων ως εικαζόμενοι ιδιοκτήτες στον κτηματολογικό πίνακα αναφέρονται οι καθ’ ων η αίτηση ως προς τους οποίους κρίθηκε νόμιμη και ορισμένη η αίτηση...

Περαιτέρω από τα ίδια αποδεικτικά στοιχεία που αναφέρθηκαν προηγουμένως αποδείχτηκε ότι η εδαφική έκταση που απαλλοτριώνεται βρίσκεται στην τοπική περιφέρεια των Δήμων Βριλησσίων και ... εντός σχεδίου πόλεως και συγκεκριμένα στη Λεωφόρο …, στο τμήμα της από την οδό .... Η περιοχή είναι οικιστικά και πολεοδομικά ανεπτυγμένη και παρουσιάζει πολύ μεγάλη εμπορική κίνηση, τα δε κτίσματα που υπάρχουν σ’ αυτήν είναι κυρίως καταστήματα.

Ειδικότερα εκεί υπάρχουν υποκαταστήματα Τραπεζών (Πειραιώς, Κύπρου κ.λπ.), super market (Α-Β Βασιλόπουλος, Μαρινόπουλος, Dia, Βερόπουλος), εστιατόρια (Goody’ s, Μc Donald’ s, Πίτα Παν, Ρίzzα Ηut κ.λπ.), ζαχαροπλαστεία (Flocafe, Ηaagen Dazs κ.λπ.), καταστήματα πωλήσεως ηλεκτρονικών συσκευών (Γερμανός, Vodafon, Cosmote), μεγάλα καταστήματα πωλήσεως παιδικών παιχνιδιών (Ζαχαριάς, Jumbo), καταστήματα, πωλήσεως επίπλων και ηλεκτρικών συσκευών και γενικά κτίρια με κάθε είδους εμπορική δραστηριότητα.

Εξυπηρετείται από αστική συγκοινωνία και από όλα τα δίκτυα κοινής ωφέλειας. Βρίσκεται πολύ κοντά στο σημείο στο οποίο συμβάλλουν η Λεωφόρος …, που οδηγεί προς Χαλάνδρι, η Λεωφόρος Αναπαύσεως που οδηγεί προς Άνω Βριλήσσια, Γέρακα και Σταυρό και η Λεωφόρος Δημοκρατίας που οδηγεί προς Μελίσσια και Μαρούσι.

Απέχει περίπου 400 μέτρα από την Αττική Οδό και το ίδιο από το Σταθμό Δουκίσης Πλακεντίας του metro. Η αντικειμενική αξία των ακινήτων στην απαλλοτριούμενη περιοχή ανέρχεται: Α) Για τα ακίνητα της περιφέρειας του Δήμου Βριλησσίων: α) για τα ακίνητα που βρίσκονται στο οικοδομικό ... (αριθ. ιδιοκτ. ...) σε 913,448 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο, β) για τα ακίνητα που βρίσκονται στα οικοδομικά τετράγωνα ... (αριθ.

ιδιοκτ. ...) σε 707,112 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο, γ) για τα ακίνητα που βρίσκονται στα οικοδομικά τετράγωνα ... (αριθ. ιδιοκτ. ...) σε 504,225 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο, δ) για τα ακίνητα που βρίσκονται στο οικοδομικό ... (αριθ. ιδιοκτ. ...) σε 996,984 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο. Β) Για τα ακίνητα της περιφέρειας του Δήμου Μελισσίων που βρίσκονται στα οικοδομικά τετράγωνα ... (αριθ.

ιδιοκτ. ...) σε 324,70 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο (βλ. το ... 23-3-2005 έγγραφο της Κτηματικής Υπηρεσίας Ανατολικής Αττικής, το οποίο επικαλείται και προσκομίζει το αιτούν). Όσον αφορά την πραγματική τους αξία οι μάρτυρες Ε. Α., Χ. Ρ., Μ. Λ. και Σ. Λ. που εξετάστηκαν ενώπιον αυτού του δικαστηρίου με επιμέλεια των καθ’ ων και των παρεμβαινόντων προσδιορίζουν την αξία των εδαφικών εκτάσεων ανά τετραγωνικό μέτρο ο πρώτος σε 3.000 ευρώ για τα γωνιακά και σε 2.800 ευρώ για τα διαμπερή, η δεύτερη σε 3.000 ευρώ για όσα βρίσκονται στη δεξιά πλευρά της λεωφόρου Πεντέλης και σε 2.700 - 2.800 ευρώ για τα υπόλοιπα, η τρίτη σε 3.000 ευρώ για όσα βρίσκονται στη δεξιά πλευρά της λεωφόρου Πεντέλης, για δε τα υπόλοιπα σε 2.500 ευρώ για τα γωνιακά και σε 2.300 ευρώ για τα μεσαία, ενώ η τέταρτη δεν προσδιορίζει την αξία των εδαφικών εκτάσεων.

Οι διάδικοι προσκομίζουν τα εξής συγκριτικά στοιχεία: 1) Το αιτούν Ελληνικό Δημόσιο: Την 2346/2004 απόφαση αυτού του δικαστηρίου, με την οποία καθορίστηκε η οριστική τιμή μονάδος αποζημιώσεως για ακίνητα αντικειμενικής αξίας 37,42 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο που βρίσκονται στην εκτός σχεδίου πόλεως περιοχή του Δήμου Χαλανδρίου, στην ..., με κρίσιμο χρόνο 7-3-2003, στο ποσό των 230 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο.

Το συγκριτικό αυτό στοιχείο μειονεκτεί των απαλλοτριούμενων όχι μόνο από άποψη κρίσιμου χρόνου αλλά και διότι τα ακίνητα που αφορά είναι εκτός σχεδίου πόλεως και πολύ χαμηλής αντικειμενικής αξίας σε σχέση με τα απαλλοτριούμενα. Η άλλη απόφαση αυτού του δικαστηρίου, την οποία επίσης επικαλείται το αιτούν (.../2003) δεν προσκομίζεται από αυτό. 2) Ο τεσσαρακοστός δεύτερος καθ’ ου και δέκατος τρίτος παρεμβαίνων Δήμος Βριλησσίων Αττικής:

Το ...12-9-2003 συμβόλαιο της συμβολαιογράφρου Χαλανδρίου Ε. Μ.. με το οποίο ο Γ. Λ. πώλησε στους Ε. και Α. Μ. μία οριζόντια ιδιοκτησία (οροφοδιαμέρισμα) του πρώτου ορόφου της πολυώροφης οικοδομής που βρίσκεται στη Λεωφόρο ..., στα Βριλήσσια, επιφανείας 113,17 τετραγωνικών μέτρων, με συμφωνημένο τίμημα 129.126,94 ευρώ, ήτοι 1.141 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο.

Το συγκριτικό αυτό στοιχείο δεν είναι απόλυτα πρόσφορο για τον υπολογισμό της αξίας των απαλλοτριούμενων γιατί περιλαμβάνει και κτίσματα. 3) Ο τεσσαρακοστός έκτος καθ’ ου Δήμος ...: α) τη .../2003 απόφαση αυτού του δικαστηρίου, με την οποία καθορίστηκε η οριστική τιμή μονάδος αποζημιώσεως για ακίνητο αντικειμενικής αξίας 273 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο που βρίσκεται στη συμβολή των οδών ..., στα ..., με κρίσιμο χρόνο 4-2-2003, στο ποσό των 350 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο, β) τη 1482/2002 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία καθορίστηκε η προσωρινή τιμή μονάδος αποζημιώσεως για ακίνητα που βρίσκονται στην οδό Δημοκρατίας, στα ..., με κρίσιμο χρόνο 2-11-2001, στα ποσά των 183,83 και των 261,30 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο, γ) την 766/2002 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία καθορίστηκε η προσωρινή τιμή μονάδος αποζημιώσεως για ακίνητα αντικειμενικής αξίας 183,82 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο (τα γωνιακά) και 170,21 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο (τα λοιπά), τα οποία βρίσκονται στην εκτός σχεδίου πόλεως περιοχή του Δήμου ..., με κρίσιμο χρόνο 1-3-2002, στα πιο πάνω ποσά της αντικειμενικής τους αξίας, δ) την 2070/2002 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία καθορίστηκε η προσωρινή τιμή μονάδος αποζημιώσεως για ακίνητα που βρίσκονται στα ..., χωρίς ειδικότερο προσδιορισμό της θέσεώς τους, με κρίσιμο χρόνο 12-4-2002, στο ποσό των 350 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο, ε) τη 1911/2002 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία καθορίστηκε η προσωρινή τιμή μονάδος αποζημιώσεως για ακίνητα που βρίσκονται στην περιοχή του Δήμου ..., χωρίς ειδικότερο προσδιορισμό της θέσεώς τους, με κρίσιμο χρόνο 6-9-2002, στο ποσό των 188 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο και στ) τη 1914/2003 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία καθορίστηκε η προσωρινή τιμή μονάδος αποζημιώσεως για ακίνητα που βρίσκονται στην περιοχή του Δήμου ..., χωρίς ειδικότερο προσδιορισμό της θέσεώς τους, με κρίσιμο χρόνο 4-4-2003, στο ποσό των 300 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο για τα γωνιακά και των 270 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο για τα λοιπά.

Τα πιο πάνω συγκριτικά στοιχεία δεν είναι πρόσφορα για τον υπολογισμό της πραγματικής αξίας των απαλλοτριούμενων διότι το μεν πρώτο αφορά ακίνητα που βρίσκονται σε διαφορετική περιοχή από τα απαλλοτριούμενα, τα δε λοιπά είναι αποφάσεις του μονομελούς πρωτοδικείου και δεν προκύπτει αν οι καθορισθείσες με αυτές προσωρινές τιμές έγιναν οριστικές. 4) Οι παρεμβαίνοντες της όγδοης παρεμβάσεως Α.

Λ. κ.λπ. δύο αποκόμματα της εφημερίδος "..." της 27-2-2005 και της 15-5-2005, από τα οποία προκύπτει ότι κατά τις πιο πάνω ημερομηνίες προσφερόταν για πώληση νεόδμητο ισόγειο κατάστημα επιφανείας 87 τετραγωνικών μέτρων με υπόγειο 100 τετραγωνικών μέτρων και πατάρι 70 τετραγωνικών μέτρων αντί του ποσού των 650.000 ευρώ στις 27-2-2005 και των 670.000 ευρώ στις 15-5-2005.

Το πιο πάνω συγκριτικό στοιχείο δεν είναι πρόσφορο για τον υπολογισμό της πραγματικής αξίας των απαλλοτριούμενων, πέρα από το ότι περιλαμβάνει και κτίσματα, και διότι δεν προκύπτει αν πράγματι έλαβε χώρα αγοραπωλησία με το κατά τ’ ανωτέρω ζητούμενο τίμημα. Επί πλέον οι καθ’ ων και οι παρεμβαίνοντες προσκομίζουν μισθωτήρια, από τα οποία προκύπτει η μισθωτική αξία των απαλλοτριούμενων ακινήτων.

Τέλος το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών με την προαναφερθείσα απόφασή του (1485/2004) και με κρίσιμο χρόνο 28-5-2004 καθόρισε την προσωρινή αποζημίωση για τις εδαφικές εκτάσεις: α) για τις ιδιοκτησίες με αριθμούς κτηματολογικού πίνακα ... σε 1.600 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο, β) για τις ιδιοκτησίες με αριθμούς κτηματολογικού πίνακα ...

σε 1.700 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο, γ) για τις ιδιοκτησίες με αριθμούς κτηματολογικού πίνακα ... σε 1.500 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο, δ) για τις ιδιοκτησίες με αριθμούς κτηματολογικού πίνακα ... σε 1.550 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο, ε) για τις ιδιοκτησίες με αριθμούς κτηματολογικού πίνακα ... σε 1.900 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο, στ) για τις ιδιοκτησίες με αριθμούς κτηματολογικού πίνακα ...

σε 2.000 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο, ζ) για τις ιδιοκτησίες με αριθμούς κτηματολογικού πίνακα ... σε 1.700 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο και η) για τις ιδιοκτησίες με αριθμούς κτηματολογικού πίνακα ... σε 1.750 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο, για δε τα επικείμενα αυτών διάφορες τιμές. Ενόψει όλων αυτών, λαμβανομένων υπόψη και των μη ειδικώς μνημονευομένων αποδεικτικών στοιχείων, το δικαστήριο κρίνει ότι κατά τον κρίσιμο στην προκειμένη περίπτωση (σε σχέση με τους καθ’ ων) χρόνο συζητήσεως της αιτήσεως για τον προσωρινό καθορισμό της αποζημιώσεως, ήτοι στις 28-5-2004, αλλά και κατά το χρόνο συζητήσεως της υπό κρίση αιτήσεως ενώπιον αυτού του δικαστηρίου (που είναι ο κρίσιμος όσον αφορά τους παρεμβαίνοντες για πρώτη φορά ενώπιον αυτού του δικαστηρίου) ήτοι στις 24-5-2005 (άρθρο 13 παρ. 1 εδ.

α’ ΚΑΑΑ), η πραγματική αξία των απαλλοτριούμενων ακινήτων με τα επικείμενά τους, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη οποιαδήποτε μεταβολή αυτής (υποτίμηση ή ανατίμηση), η οποία επήλθε μετά τη δημοσίευση της πράξεως της απαλλοτριώσεως και μόνο εξαιτίας της, και συνακόλουθα η πλήρης αποζημίωση, δηλαδή εκείνη με την οποία μπορούν οι δικαιούχοι να αντικαταστήσουν τα απαλλοτριούμενα με άλλα ισάξια (Ολ.ΑΠ 13/2000 Ελλ.Δικ. 41.950), ανερχόταν για τις εδαφικές εκτάσεις και τα επικείμενα αυτών στα ποσά που αναλυτικά αναφέρονται στο διατακτικό.

Συνεπώς πρέπει να γίνουν δεκτές κατά ένα μέρος τους οι συνεκδικαζόμενες αίτηση, ανταιτήσεις και παρεμβάσεις (εκτός εκείνων που κρίθηκαν απορριπτέες κατά τ’ ανωτέρω) ως βάσιμες και από ουσιαστική άποψη και να καθορισθεί η οριστική τιμή μονάδος αποζημιώσεως για τα απαλλοτριούμενα ακίνητα και τα επικείμενά τους στα ποσά αυτά".

Επομένως, το Εφετείο, με την ανωτέρω απόφασή του και τις παραδοχές της, καθόρισε την οριστική τιμή μονάδος αποζημίωσης για τα απαλλοτριούμενα ακίνητα και τα επικείμενα αυτών, που βρίσκονται σε περιοχή που ισχύει το σύστημα αντικειμενικού προσδιορισμού της αξίας τους (άρθρ. 9 Ν. 3193/2003) με βάση την πραγματική - αγοραστική αξία τους, λαμβάνοντας υπόψη αποδεικτικά στοιχεία, που ειδικά μνημονεύει και αξιολογεί, αλλά και μη ειδικά μνημονευόμενα, όπως άλλωστε έχει δικαίωμα (ΑΠ 89/2013, ΑΠ 847/ 2010).

Η προσβαλλόμενη απόφαση εξάλλου έχει νόμιμη βάση, διότι με πλήρη και σαφή αιτιολογία και χωρίς λογικά κενά και αντιφάσεις καλύπτεται το πραγματικό του εφαρμοστέου κανόνα ουσιαστικού δικαίου της διάταξης του άρθρου 13 παρ. 1 Ν. 2882/2001 (ΚΑΑΑ), την οποία δεν παραβίασε εκ πλαγίου. Ειδικότερα, το Εφετείο έλαβε υπόψη του την αξία που είχαν κατά τον κρίσιμο χρόνο παρακείμενα και ομοειδή ακίνητα, τις δικαστικές αποφάσεις, που προσκόμισαν τα διάδικα μέρη, με τις οποίες έχει καθοριστεί οριστική τιμή μονάδος αποζημίωσης για παρακείμενα και ομοειδή ακίνητα, συνεκτίμησε το υπ’ αρ. ...2003 συμβολαιογραφικό έγγραφο, το ...2005 έγγραφο της Κτηματικής Υπηρεσίας Ανατολικής Αττικής, που είχαν προσκομίσει ο Δήμος Βριλησσίων και το αναιρεσείον αντίστοιχα, τεχνικές εκθέσεις και έκθεση αυτοψίας, καθώς και τις μαρτυρικές καταθέσεις, ενώ, δεν ήταν αναγκαία η παράθεση και άλλων αποδεικτικών στοιχείων για τον καθορισμό της πραγματικής αγοραίας αξίας, που δέχθηκε το Εφετείο, ενόψει του ότι η αντικειμενική αξία ήταν κατά τον κρίσιμο χρόνο συνήθως αρκετά υποδεέστερη της πραγματικής (ΑΠ 1881/2011).

Επομένως, το Εφετείο δεν στέρησε την απόφασή του από νόμιμη βάση και έχει σαφείς αιτιολογίες, που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθή εφαρμογή της ουσιαστικής διάταξης του άρθρ. 13 παρ. 1 Ν. 2882/2001, την οποία δεν παραβίασε εκ πλαγίου, όπως αβάσιμα αιτιάται το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο, με τον 1ο αναιρετικό λόγο, εκ του αρ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ο οποίος, συνακόλουθα, πρέπει να απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμος.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 18 παρ. 4 του Ν. 2882/2001 (ΚΑΑΑ), όπως ίσχυε κατά το χρόνο δημοσίευσης της προσβαλλόμενης απόφασης (30-12-2005), δηλαδή, πριν την τροποποίησή του με το άρθρο 130 του ν. 4070/2012 και εφαρμόζεται στην παρούσα υπόθεση, σύμφωνα με τη διαχρονικού δικαίου διάταξη του άρθρου 533 παρ. 2 ΚΠολΔ, (διότι η ορθότητα της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης κρίνεται σύμφωνα με το νόμο, που ίσχυε, κατά το χρόνο δημοσίευσής της), ορίζεται ότι "η δικαστική δαπάνη βαρύνει τον υπόχρεο προς αποζημίωση και επιδικάζεται από το δικαστήριο με την ίδια απόφαση, εφόσον δεν ορίζεται διαφορετικά από τον παρόντα νόμο.

Η εκκαθάριση της δικαστικής δαπάνης γίνεται σύμφωνα με τις οικείες διατάξεις που ισχύουν κάθε φορά. Το άρθρο 22 του Ν. 3693/1957 δεν εφαρμόζεται. Η απόφαση του μονομελούς πρωτοδικείου, με την οποία καθορίζεται η προσωρινή τιμή μονάδας, αποτελεί, ως προς τη δικαστική δαπάνη, εκτελεστό τίτλο σε βάρος του υπόχρεου προς αποζημίωση, εάν και οι δύο διάδικοι αποδέχθηκαν την απόφαση αυτή ή πέρασε άπρακτη η προθεσμία της παρ. 2 του άρθρου 20.

Σε περίπτωση εμπρόθεσμης αίτησης, το Εφετείο αποφαίνεται ενιαίως, τόσο για τη δικαστική δαπάνη της ενώπιον αυτού διαδικασίας, όσο και για τη δικαστική δαπάνη του προσωρινού προσδιορισμού της αποζημίωσης". Από τη διάταξη αυτή κατά την οποία τα δικαστικά έξοδα στα οποία υποβάλλεται ο δικαιούχος της αποζημίωσης, προκειμένου να επιτύχει τον προσδιορισμό και την είσπραξη αυτής, στα οποία περιλαμβάνεται και η αμοιβή του δικηγόρου του, αποτελούν σύμφωνα και με την επιταγή του άρθρου 17 του Συντάγματος περί πλήρους αποζημιώσεως, παρακολούθημα της εν λόγω αποζημίωσης και προσαυξάνουν το ποσό αυτής, ώστε να μην επέρχεται, φαλκίδευση της πλήρους αποζημίωσης, που αυτός δικαιούται (Ολ.ΑΠ 502/2005 και 17/2000, ΑΠ 413/2012), προκύπτει, ότι στη δίκη του προσωρινού ή οριστικού προσδιορισμού της αποζημίωσης του απαλλοτριωμένου, σύμφωνα με τα άρθρα 18, 19 και 20 του άνω νόμου (ΚΑΑΑ), ένα είναι το αντικείμενο της δίκης, ο προσδιορισμός της αποζημίωσης και συνεπώς μία αμοιβή του δικηγόρου σε ποσοστό επί της αξίας του αντικειμένου αυτού της δίκης ορίζεται, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 100 παρ. 1 και 114 παρ. 5 του Κώδικα Δικηγόρων.

Έτσι, σε περίπτωση εμπρόθεσμης αίτησης για τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης στο Εφετείο, μετά τον προσωρινό προσδιορισμό αυτής, η δικαστική δαπάνη περιλαμβάνει: 1) τα γενόμενα για την διεξαγωγή και υπεράσπιση της δίκης έξοδα, που ήταν απαραίτητα (άρθρ. 189 παρ. 1 ΚΠολΔ), 2) την αμοιβή του δικηγόρου του δικαιούχου για την παράστασή του ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου και ενώπιον του Εφετείου (άρθρα 109 και 111 του Κώδικα Δικηγόρων) και 3) την αμοιβή του δικηγόρου του δικαιούχου σε ποσοστό επί της καθοριζομένης οριστικής αποζημίωσης και δη 2% για τη σύνταξη αίτησης, ανταίτησης ή παρέμβασης, 1% για τη σύνταξη προτάσεων επί της αίτησης, αντένστασης ή παρέμβασης και 2% για την άσκηση ανταίτησης με τις προτάσεις ή κύριας παρέμβασης με τις προτάσεις ή τη σύνταξη απλών προτάσεων του καθού, κατά τις διατάξεις των άρθρ. 100 παρ. 1, 103, 107 παρ. 1 και 110 παρ. 3 του Κώδικα Δικηγόρων (ΑΠ 163/2016, ΑΠ 158/2014, ΑΠ 1181/2011).

Με τον 2ο λόγο της αίτησης αναίρεσης το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο πλήττει την προσβαλλόμενη απόφαση του Εφετείου για την πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, με την αιτίαση, ότι παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 100 παρ. 1 περ. α’ , 103, 107 παρ. 1, 110 παρ. 3 και 114 παρ. 5 του Κώδικα Δικηγόρων, που εφαρμόζονται για τον υπολογισμό της νόμιμης αμοιβής των δικηγόρων σε δίκη απαλλοτρίωσης, διότι η προσβαλλόμενη εφετειακή απόφαση επιδίκασε σε βάρος του αιτούντος και ήδη αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου, ως αμοιβή των πληρεξουσίων δικηγόρων των δικαιούχων καθών η αίτηση, που άσκησαν ανταίτηση με τις προτάσεις τους, όπως επίσης και των δικηγόρων των παρεμβαινόντων, που προέβαλαν δικαιώματα κυριότητας στα απαλλοτριούμενα ακίνητα και άσκησαν παρέμβαση διά των προτάσεών τους, σε ποσοστό 3% επί της αποζημίωσης αντί του νόμιμου ποσοστού 2%.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την επιτρεπτή επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης (άρθρ. 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), κατά τη συζήτηση της αίτησης του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου, ενώπιον του Εφετείου Αθηνών, για τον οριστικό προσδιορισμό της τιμής μονάδος αποζημίωσης των ακινήτων με τα επικείμενα αυτών, που απαλλοτριώθηκαν αναγκαστικά με την .../7-10-1999 απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων (ΦΕΚ 760Δ/18-10-1999), άσκησαν παραδεκτά ανταίτηση και παρέμβαση, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 20 παρ. 5 και 19 παρ. 5 του ΚΑΑΑ, με τις προτάσεις τους, οι αναιρεσίβλητοι, ως εικαζόμενοι ιδιοκτήτες στον Κτηματολογικό Πίνακα και οι αναιρεσίβλητοι, ως προβάλλοντες δικαιώματα κυριότητας, αντίστοιχα, ως κατωτέρω.

Ειδικότερα, οι αναφερόμενοι στο αναιρετήριο αναιρεσίβλητοι, με στοιχεία ... άσκησαν την υπό στοιχείο Θ, στην προσβαλλόμενη απόφαση, παρέμβαση, οι αναιρεσίβλητοι με στοιχεία ... άσκησαν την παρέμβαση με στοιχείο Ι, οι αναιρεσίβλητοι με στοιχεία ... άσκησαν την παρέμβαση ΙΑ, οι αναιρεσίβλητοι με στοιχεία ...

άσκησαν την παρέμβαση Ε, οι αναιρεσίβλητοι με στοιχείο Ε άσκησαν την παρέμβαση με στοιχείο Ζ, οι αναιρεσίβλητοι με στοιχείο ... άσκησαν την παρέμβαση με στοιχείο Γ, οι αναιρεσίβλητοι με στοιχείο ... άσκησαν την παρέμβαση με στοιχείο ΙΓ, οι αναιρεσίβλητοι με στοιχείο ... άσκησαν την παρέμβαση ΣΤ, οι αναιρεσίβλητοι με οτοιχείο ...

άσκησαν την παρέμβαση Β, οι αναιρεσίβλητοι με στοιχείο ... άσκησαν την παρέμβαση με στοιχείο ΙΒ και τέλος, οι αναιρεσίβλητοι με στοιχείο ... άσκησαν την παρέμβαση με στοιχείο, στην προσβαλλόμενη απόφαση, Η (βλ. σελίδες 3α έως 5α της προσβαλλόμενης απόφασης σε συνδυασμό με το αναιρετήριο για την αναλυτική αναγραφή των ονομάτων των ανωτέρω διαδίκων ως παρεμβαινόντων).

Επίσης, κατά τη συζήτηση στο Εφετείο οι υπόλοιποι αναιρεσίβλητοι, ως προς τους οποίους ερευνάται παραδεκτά κ αίτηση αναίρεσης, με την ιδιότητά τους ως καθών η αίτηση, άσκησαν διά των προτάσεών τους ανταίτηση και, ειδικότερα, ως εξής: η 58η καθής η αίτηση και ήδη υπό στοιχείο Β3 αναιρεσίβλητη, οι 59η και 60ος καθών η αίτηση και ήδη ...

αναιρεσίβλητοι, ο 75ος καθού η αίτηση και ήδη Ζ1 αναιρεσίβλητος, οι 33η, 70ος, 71ος και 72ος καθών η αίτηση και ήδη ... αναιρεσίβλητοι, ο 28ος καθού η αίτηση και ήδη Μ αναιρεσίβλητος, η 25η των καθών η αίτηση και ήδη Ν3 αναιρεσίβλητη, ο 23ος καθού η αίτηση και ήδη Ξ αναιρεσίβλητος, οι 7ος και 8ος καθών η αίτηση και ήδη Ο αναιρεσίβλητοι, οι 5ος και 6η καθών η αίτηση και ήδη Π αναιρεσίβλητοι, οι 64ος, 63η, 66η και 65η των καθών η αίτηση και ήδη Ρ αναιρεσίβλητοι και τέλος ο 42ος καθού η αίτηση και ήδη με στοιχείο Σ αναιρεσίβλητος.

Εξάλλου, από το αιτιολογικό και το διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης, όπως παραδεκτά επισκοπείται, προκύπτει ότι το Εφετείο καταδίκασε το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο, ως υπόχρεο, στη δικαστική δαπάνη των καθών η αίτηση και των παρεμβαινόντων, την οποία όρισε α) σε ποσοστό 3% επί της αποζημίωσης, που καθορίστηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση για τους καθών η αίτηση, που είχαν ασκήσει ανταίτηση και για τους καθών η αίτηση που άσκησαν παρέμβαση και σε ποσοστό 2% επί της ίδιας αποζημίωσης για τους καθών η αίτηση, που απλώς παραστάθηκαν, χωρίς να ασκήσουν ανταίτηση και β) στο ποσό των 450 ευρώ ως αμοιβή για την παράσταση του πληρεξουσίου δικηγόρου κάθε αυτοτελώς παραστάντος δικαιούχου και κάθε ομάδας δικαιούχων ενώπιον του Εφετείου και ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών στη δίκη για τον προσωρινό καθορισμό της αποζημίωσης μαζί με τα έξοδα.

Σύμφωνα όμως με όσα έχουν εκτεθεί στη προηγούμενη νομική σκέψη, εφόσον οι ανταιτήσεις και οι παρεμβάσεις των αναιρεσιβλήτων ασκήθηκαν με τις προτάσεις τους και όχι με αυτοτελές δικόγραφο, η αμοιβή των πληρεξουσίων δικηγόρων τους θα έπρεπε να καθοριστεί σε ποσοστό 2% επί της αποζημίωσης. Επομένως, το Εφετείο με το να προσδιορίσει την αμοιβή των δικηγόρων των ανωτέρω ανταιτούντων - παρεμβαινόντων (διά των προτάσεων) και ήδη αναιρεσιβλήτων σε ποσοστό 3% επί της αποζημίωσης παραβίασε ευθέως τις παραπάνω διατάξεις του Κώδικα Δικηγόρων, σε συνδ.

με τη διάταξη του άρθρ. 18 παρ. 4 Ν. 2882/2001, όπως ίσχυε, κατά το χρόνο της δημοσίευσης της προσβαλλόμενης απόφασης (30-12-2005), την οποία διάταξη, σημειωτέον, αν και το αναιρεσείον δεν την αναφέρει αριθμητικά, αναλύει όμως ειδικά το περιεχόμενό της. Κατόπιν τούτου ο 2ος λόγος της αίτησης αναίρεσης εκ του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ πρέπει να γίνει δεκτός ως ουσιαστικά βάσιμος και να αναιρεθεί κατά το κεφάλαιο αυτό η προσβαλλομένη υπ’ αρ. 10038/2005 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Εξάλλου, με δεδομένο, ότι δεν χρειάζεται άλλη διευκρίνιση, πρέπει να κρατηθεί η υπόθεση κατά το μέρος αυτό (άρθρ. 580 παρ. 3 περ. α’ ΚΠολΔ) από το παρόν Δικαστήριο και να καθορισθεί η αμοιβή των πληρεξουσίων δικηγόρων των καθών η αίτηση για τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης - ανταιτούντων (διά των προτάσεων) και των δικηγόρων των καθών η αίτηση - παρεμβαινόντων (διά των προτάσεων), ως δικαιούχων της αποζημίωσης, που βαρύνει το αιτούν τον οριστικό καθορισμό, υπόχρεο Ελληνικό Δημόσιο, στο ανωτέρω νόμιμο ποσοστό του 2% επί του ποσού της αποζημίωσης.

Τέλος, τα δικαστικά έξοδα της αναιρετικής δίκης κατανεμόμενα κατ’ ίσο μέρος κατά το λόγο της μερικής νίκης και ήττας των διαδίκων πρέπει να συμψηφιστούν στο σύνολό τους μεταξύ αυτών (άρθρ. 22 παρ. 3 Ν. 2882/2001, σε συνδ. 178, 183 ΚΠολΔ), όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση ως προς τους υπό στοιχεία ... και 4 των αναιρεσιβλήτων, ήτοι Σ. Φ., Ο. Φ. και Α. Φ., αντίστοιχα.

Αναιρεί την υπ’ αρ. 10038/2005 οριστική απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών που εκδόθηκε με την ειδική διαδικασία του Ν. 2882/2001 (ΚΑΑΑ) κατά το κεφάλαιο περί επιβολής δικαστικής δαπάνης, ποσοστού 3% επί της αποζημίωσης, υπέρ των ανταιτούντων (διά των προτάσεων) και παρεμβαινόντων (διά των προτάσεων).

Κρατεί και δικάζει επί της από 15-11-2004 (αρ. κατ. .../ 2004) αίτησης καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης του Ελληνικού Δημοσίου κατά το άνω αναιρεθέν μέρος.

Καταδικάζει το Ελληνικό Δημόσιο στην πληρωμή της αμοιβής των δικηγόρων των καθών η αίτηση - ανταιτούντων και παρεμβαινόντων για τη σύνταξη των διά των προτάσεων ανταιτήσεων και παρεμβάσεων σε ποσοστό 2% επί του ποσού της αποζημίωσης.

Και

Συμψηφίζει εξ ολοκλήρου τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των διαδίκων (πλην των Σ. Φ., Ο. Φ. και Α. Φ., κατοίκων ΗΠΑ).

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 7 Απριλίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 25 Απριλίου 2017.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ