Supreme Court allows appeal against traffic accident verdict due to appellate court's failure to establish causal link between driver violations and the accident.

Απόφαση 622 / 2010 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 622/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση, Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη και Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 9 Οκτωβρίου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειουσών: 1) Χ1, η οποία δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο, 2) Χ2, η οποία παραστάθηκε μετά των πληρεξουσίων δικηγόρων της Παντελή Κοκοτού και Δημητρίου Νταφούλη και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ψ1, 2) Ψ2, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Κωνσταντίνα Καφαντάρη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και δεν κατέθεσαν προτάσεις, 3) Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΝΩΣΙΣ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Μανουσάκη και κατέθεσε προτάσεις.

Στο σημείο αυτό, οι συνήγοροι της δευτέρας των αναιρεσειουσών, αφού έλαβαν το λόγο από τον Πρόεδρο, δήλωσαν ότι η υπό στοιχείο 1 αναιρεσείουσα Χ1, απεβίωσε στις 17/1/2009 σύμφωνα με την προσκομισθείσα υπ' αριθμό 10/2009 ληξιαρχική πράξη θανάτου του ληξιάρχου Δήμου ... ..., και την παρούσα δίκη συνεχίζει η μοναδική εξ αδιαθέτου κληρονόμος αυτής Χ2, το γένος ..., η οποία εκπροσωπήθηκε ως ανωτέρω, η δε βιαία διακοπή και επανάληψη της δίκης κοινοποιήθηκε στους αναιρεσιβλήτους με τις από 30/7/2009 εκθέσεις επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας ... ως προς τους 1ο και 2ο εξ αυτών και με την από 29/7/2009 έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή ... ως προς την 3η εξ αυτών.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 11/6/2004 αγωγή προσώπων που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη, την από 16/6/2004 αγωγή του δευτέρου των ως άνω ήδη αναιρεσιβλήτων και την από 10/7/2004 αγωγή των ήδη αναιρεσειουσών, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4409/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 7240/2007 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείουσες με την από 3/6/2008 αίτησή τους και τους από 26/6/2009 πρόσθετους λόγους αυτής.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ευτύχιος Παλαιοκαστρίτης ανέγνωσε την από 5/10/2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του 1α λόγου της αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ και την απόρριψη των υπολοίπων καθώς και την από 7/10/2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του δευτέρου πρόσθετου λόγου και την απόρριψη των υπολοίπων.

Οι πληρεξούσιοι της αναιρεσείουσας ζήτησαν την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της παραστάσας αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η από 3-6-2008 αίτηση αναίρεσης της 7240/2007 απόφασης του Εφετείου Αθηνών και οι από 26-6-2009 πρόσθετοι λόγοι για αναίρεση της ίδιας απόφασης πρέπει να συνεκδικαστούν, διότι είναι προφανώς συναφείς μεταξύ τους και έτσι διευκολύνεται η διεξαγωγή της δίκης και μειώνονται τα έξοδα γενικά. Ο από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 19 Κ.Πολ.Δ, προβλεπόμενος λόγος αναίρεσης ιδρύεται, όταν από τις αιτιολογίες της απόφασης δεν προκύπτουν με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις εκείνα τα πραγματικά περιστατικά που συγκροτούν το πραγματικό του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, ο οποίος ο οποίος εφαρμόστηκε (υπαγωγικός συλλογισμός, ώστε να καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής εφαρμογής της διάταξης.

Ο λόγος αυτός, άρα, δεν ιδρύεται, όταν οι ελλείψεις αναφέρονται στη αιτιολόγηση απλά του αποδεικτικού πορίσματος, εφόσον αυτό διατυπώνεται με σαφήνεια. Στην προκειμένη περίπτωση, από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης αποφάσεως προκύπτει ότι το Εφετείο δέχτηκε τα ακόλουθα : "Στις 5-12-2003 και περί ώρα 14.20 ο εναγόμενος Ψ1 οδηγώντας το με αριθμ.

κυκλ. ... ΔΧΦ αυτοκίνητο με το ... επικαθήμενο ιδιοκτησίας του ενάγοντος - εναγομένου Ψ2, που ήταν ασφαλισμένο για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη στην 3η εναγομένη ασφαλιστική εταιρία "ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΝΩΣΙΣ ΑΑΕ" εκινείτο επί της ΝΕΟ ... και στην αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας του ρεύματος προς ... με κατεύθυνση από ...

προς ... και πλησίαζε στην 205, 600 χιλ. θέση της οδού αυτής. Ας σημειωθεί ότι η ΝΕΟ ... στο ως άνω σημείο της είναι διπλής κατευθύνσεως με δύο λωρίδες κυκλοφορίας ανά κατεύθυνση, που χωρίζονται μεταξύ τους (οι δύο κατευθύνσεις) με διπλή συνεχόμενη μεν διαχωριστική γραμμή στο ρεύμα προς ... και διακεκομμένη στο ρεύμα προς ..., με συνολικό πλάτος οδοστρώματος 14,40 μ.

ευθεία σε μήκος 5 χιλιομ., ενώ κατά τον άνω χρόνο ήταν ημέρα, με επαρκή φωτισμό, με ορατότητα που δεν περιορίζετο, με κατάσταση της οδού ξηρά και κυκλοφορία οχημάτων και στις δύο κατευθύνσεις μικρή, το δε ανώτατο επιτρεπόμενο όριο ταχύτητας καθορίζετο στα 110 χιλ./ώρα για τα ΙΧΕ οχήματα και σε 70 χιλ/ώρα για τα φορτηγά (βλ.

σχετ. έκθεση αυτοψίας και το πρόχειρο σχεδιάγραμμα που τη συνοδεύει). Κατά τον ίδιο παραπάνω χρόνο ο ..., υιός της α' ενάγουσας και αδελφός της 2ης ενάγουσας της από 10/7/04 αγωγής και γαμπρός των εναγόντων της από 11/6/04 αγωγής, οδηγώντας το με αρ. κυκλ. ... ΙΧΕ αυτοκίνητο, ιδιοκτησίας του, που ήταν ασφαλισμένο για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη στην εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία "ΕΘΝΙΚΗ ΑΕΕΓΑ", έχοντας ως συνεπιβαίνοντες τη σύζυγο του ..., θυγατέρα των δύο πρώτων εναγόντων της από 11/6/04 αγωγής και αδελφή των λοιπών και νύφη των εναγουσών της από 10/7/04 αγωγής και τα δύο ανήλικα τέκνα τους ...

και ..., εγγόνια των δύο πρώτων εναγόντων της από 11/6/0-αγωγής και της πρώτης ενάγουσας της από 10/7/04 αγωγής και ανήψι των λοιπών εναγόντων, εκινείτο επί της ίδιας παραπάνω οδού, αλλά με αντίθετη κατεύθυνση προς την κατεύθυνση του ως άνω φορτηγού αυτοκινήτου, δηλ. σ' εκείνο από ... προς ... και πλησίαζε στην άνω 205,600 χιλ.

θέση όταν φθάνοντας σ' αυτή από απροσεξία και αδεξιότητά του απώλεσε τον έλεγχο τούτου το οποίο στη συνεχεία παρεξέκλινε της πορείας του προς τ' αριστερά εισήλθε στο αντίθετο προς την πορεία του ρεύμα κυκλοφορίας και επέπεσε με το εμπρόσθιο τμήμα του στο εμπρόσθιο πλάγιο αριστερό τμήμα του άνω φορτηγού αυτοκινήτου (νταλίκας) όπου και "σφηνώθηκε.

Η σύγκρουση υπήρξε σφοδρότατη και είχε ως αποτέλεσμα να υποστούν σοβαρότατες υλικές ζημιές και στα δύο οχήματα, αφού το Ι.Χ.Ε. αυτοκίνητο διαλύθηκε σε μικρά μέρη (λαμαρίνες, μηχανικά μέρη, εξαρτήματα και πλαστικά) που διασκορπίστηκαν και στα δύο ρεύματα κυκλοφορίας, το ΔΧΦ αυτοκίνητο με το επικαθήμενο ανετράπη, ακυβέρνητο σύρθηκε στο οδόστρωμα και κατέλαβε τελικά κάθετα όλο σχεδόν το πλάτος του αντίθετου ρεύματος κυκλοφορίας δηλ.

εκείνο προς ..., αφού από το κτύπημα κόπηκαν οι βίδες συγκράτησης του εμπρόσθιου άξονα με τη σούστα, έσπασε το μπράτσο του ατέρμονα κοχλία και έτσι δεν λειτούργησε το σύστημα διεύθυνσης, κόπηκαν επίσης οι ελαστικοί σωλήνες αέρος του αριστερού εμπρόσθιου τροχού και καταστράφηκαν τα αεροφυλάκια του συστήματος πέδησης και έτσι δεν λειτουργούσε το σύστημα πέδησης (βλ.

από 8/12/03 έκθεση επιθεώρησης οχημάτων των ελεγκτών ΚΤΈΟ ... και ...). Επίσης, το τραγικότερο ήταν να τραυματιστούν θανάσιμα όλοι οι επιβαίνοντες στο ΙΧΕ αυτοκίνητο γονείς και τέκνα, οι οποίοι υπέστησαν, ο οδηγός ... βαρεία κρανιοεγκεφαλική κάκωση διατομή αυχένος τρώση - πλήρη διατομή νωτιαίου μυελού στην αυχενική μοίρα, ακρωτηριασμό αριστερού άνω άκρου, επιπλεγμένο κάταγμα αρ.

μηρού (βλ. ιατροδικαστική έκθεση των ιατρών ... και ...), η ... αποκεφαλισμό, πλήρη ακρωτηριασμό άνω άκρων, σύνθλιψη θώρακος, επιπλεγμένα κατάγματα κάτω άκρων (βλ. ιατροδικαστική έκθεση των ιατρών ... και ...), ο ... κρανιοεγκεφαλική κάκωση, ρινορραγία-ωτορραγία, θλαστικό τραύμα, μώλωπα αριστ. κροταφικής χώρας, κάταγμα δεξ.

μηρού, αιμάτωμα αριστ. οφθαλμικού κόγχου (βλ. ιατροδικαστική έκθεση των ιατρών ... και ..) και ο ... βαρεία κρανιοεγκεφαλική κάκωση -έλλειψη κρανιακού θόλου και εγκεφαλικής ουσίας, ακρωτηριασμό αρ. άνω άκρου στο ύψος του βραχίονα, κατάγματα αριστ. και δεξιού μηρού (βλ. ιατροδικαστική έκθεση των ιατρών ... και ...), συνεπεία των οποίων ως μόνης ενεργούς αιτίας επήλθε ο θάνατός τους.

Υπό τα περιστατικά αυτά η υπαιτιότητα περί την πρόκληση του ενδίκου ατυχήματος και των εξ αυτού συνεπειών βαρύνει αποκλειστικά τον θανόντα οδηγό του ΙΧΕ αυτοκινήτου ..., ο οποίος δεν κατέβαλε την επιμέλεια και προσοχή που όφειλε από τις περιστάσεις και μπορούσε να επιδείξει ως μέσος συνετός οδηγός κάτω από ανάλογες περιστάσεις.

Η αμέλεια αυτού συνίσταται ειδικότερα στο ότι δεν οδηγούσε με σύνεση και με διαρκώς τεταμένη την προσοχή ώστε να μην προκαλεί με την συμπεριφορά του παρενόχληση στους λοιπούς χρήστες της οδού (12 παρ. 1 ΚΟΚ), δεν ασκούσε τον προσήκοντα έλεγχο και την εποπτεία του οχήματός του ώστε να μπορεί σε κάθε στιγμή να εκτελεί τους απαιτούμενους χειρισμούς προς αποφυγή τροχαίου ατυχήματος (19 παρ.1 ΚΟΚ), ούτε ρύθμισε μειώνοντας την αυξημένη, ενόψει της σφοδρότητας της σύγκρουσης ταχύτητα του οχήματός του έτσι ώστε να είναι σε θέση να διακόψει την πορεία του όταν οι περιστάσεις το επιβάλλουν (19 παρ.2 ΚΟΚ), αλλά οδηγούσε αμελώς και απρόσεκτα, με αποτέλεσμα ν' απωλέσει τον έλεγχο τούτου (αυτοκινήτου), το οποίο κινήθηκε ανεξέλεγκτα προς τα αριστερά, εισήλθε στο οδόστρωμα που προορίζετο για την αντίθετη προς την κατεύθυνση του κυκλοφορία (αρθ. 16 παρ. 1, 5 ΚΟΚ) και συγκρούστηκε με το φορτηγό αυτοκίνητο (νταλίκα) που οδηγούσε ο εναγόμενος οδηγός Ψ1, με τις προαναφερόμενες τραγικές συνέπειες).

Στοιχεία που να θεμελιώνουν αμέλεια και του οδηγού του ΔΧΦ αυτοκινήτου Ψ1, δεν αποδείχθηκαν. Ο τελευταίος εκινείτο κανονικά στο ρεύμα πορείας του, η δε ταχύτητα των 90 χιλ/ώρα, που είχε αναπτύξει υπερέβαινε μεν το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο των 70 χιλ/ώρα, η παράβαση αυτή όμως δεν συνδέεται αιτιωδώς με το ατύχημα, δεδομένου ότι ως εκ του αιφνιδιασμού που αυτός υπέστη από την απρόβλεπτη και απότομη είσοδο του ΙΧΕ αυτοκινήτου στο ρεύμα πορείας του κατά τα άνω και της συνέπειας αυτού μη έχοντας τον απαιτούμενο χρόνο αντίδρασης, με οποιαδήποτε ταχύτητα και αν εκινείτο, δεν θα ήταν εφικτός οποιοσδήποτε αποφευκτικός ελιγμός ή τροχοπέδηση.

Επίσης το γεγονός ότι δεν οδηγούσε το, ως άνω, φορτηγό αυτοκίνητο στο άκρο δεξιό του ρεύματος κυκλοφορίας, όπου εκινείτο, δεν είναι δυνατόν να θεμελιώσει αμέλεια τούτου, αφού η υποχρέωση αυτή έχει τεθεί για να εξασφαλίσει την ακώλυτη κυκλοφορία αυτών που κινούνται στο ίδιο ρεύμα και όχι για αποφυγή σύγκρουσης με εκείνον που εισέρχεται στο ρεύμα πορείας του από το αντίθετο ρεύμα". 'Ετσι, όμως, όπως έκρινε το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του, αναφορικά με τα κρίσιμα και ουσιώδη ζητήματα της υπαιτιότητας και συνυπαιτιότητας των οδηγών των συγκρουσθέντων οχημάτων, όπως και της ύπαρξης ή όχι αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της παράνομης συμπεριφοράς τους και του επελθόντος ζημιογόνου αποτελέσματος, ασαφείς, ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες με συνέπεια να καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος για την ορθή ή όχι εφαρμογή των διατάξεων που εφαρμόστηκαν.

Συγκεκριμένα, ενώ το Εφετείο, ενώ δέχεται, ότι ο οδηγός του φορτηγού αυτοκινήτου Ψ1 δεν εκινείτο στο άκρο δεξιό του οδοστρώματος, αλλά πλησίον της διπλής διαχωριστικής, απρόσεκτα και με αυξημένη ταχύτητα που έφθανε τα 90 χιλ. την ώρα, αντί του καθ' υπέρβαση του ανώτατου επιτρεπομένου ορίου των 70 χιλ. την ώρα, στη συνέχεια δέχτηκε, ότι η, ως άνω, παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του οδηγού του φορτηγού αυτοκίνητου δεν βρίσκεται σε αιτιώδη συνάφεια με το επελθόν ζημιογόνο αποτέλεσμα, χωρίς όμως, να διευκρινίζει α) σε ποια απόσταση από τη διπλή διαχωριστική γραμμή αν το Φορτηγό αυτοκίνητο τη στιγμή που το αυτοκίνητο του θανατωθέντος εισήλθε στο αντίθετο ρεύμα και β) ούτε και την απόσταση μεταξύ του σημείου της αρχικής εισόδου στο αντίθετο ρεύμα του ΙΧΕ αυτοκινήτου και τα σημεία συγκρούσεως.

Επίσης και κυρίως δεν διευκρινίζει σε ποια απόσταση από τη διπλή διαχωριστική γραμμή και εντός του ρεύματος πορείας του φορτηγού έγινε η σύγκρουση, ούτε πόσο μέρος του αντίθετου ρεύματος κατέλαβε το ΙΧΕ με την είσοδο του σε αυτό. Με τις ελλείψεις δε και τις ασάφειες αυτές δεν μπορεί να κριθεί, αν οι ανωτέρω παραβάσεις του ΚΟΚ από τον οδηγό του φορτηγού αυτοκινήτου βρίσκονται σε αιτιώδη συνάφεια με το ζημιογόνο αποτέλεσμα και επομένως αν έγινε ορθή η όχι εφαρμογή των περί αδικοπραξιών διατάξεων που εφαρμόστηκαν.

Η ύπαρξη δε αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της παραβάσεως της υποχρεώσεως του οδηγού, να οδηγεί στο άκρο δεξιό της οδού δεν μπορεί να αποκλειστεί από το σκοπό του νομοθέτη για τον οποίο καθιερώθηκε η ως άνω υποχρέωση αλλά με βάση τα πραγματικά περιστατικά που αποδείχτηκαν στη συγκεκριμένη περίπτωση, και ειδικά από τις συνθήκες κυκλοφορίας, την ταχύτητα των οχημάτων, την δυνατότητα του οδηγού να αντιληφθεί και να αποφύγει τους κινδύνους που δημιουργούνται από την μη τήρηση της υποχρεώσεώς του να οδηγεί στο δεξιό της οδού, ως μέσος συνετός οδηγός.

Κατά συνέπεια, το Εφετείο παραβίασε εκ πλαγίου τις εν λόγω διατάξεις και υπέπεσε στην πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθμ. 19 Κ.Πολ.Δ., που αποδίδεται με τον 1ο λόγο της αναίρεσης ο οποίος είναι βάσιμος στην ουσία και πρέπει να γίνει δεκτός. Κατόπιν αυτών παρέλκει η εξέταση των υπολοίπων λόγων της αναίρεσης και των πρόσθετων λόγων της και πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση από το δικαστήριο που την εξέδωσε του οποίου είναι δυνατή η σύνθεση από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως και να καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητοι στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων λόγω της ήττας τους (αρθρ. 176, 183 Κ.Πολ.Δ.), όπως στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 7249/2007 απόφαση του Εφετείου Αθηνών

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο Εφετείο Αθηνών το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων τα οποία ορίζει στο ποσόν των δύο χιλιάδων (2.000) ευρώ

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 19 Φεβρουαρίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 14 Απριλίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ H ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ