Supreme Court annuls lower court decision for failing to hear property owners' compensation claims.

Απόφαση 61 / 2014 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 61/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Νικόλαο Λεοντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή, Ιωάννα Πετροπούλου και Μαρία Χυτήρογλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, την 1 Νοεμβρίου 2013, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών και τον Υπουργό ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ και ήδη ΥΠΟ.ΜΕ.ΔΙ. που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα και το οποίο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια Πάρεδρο του ΝΣΚ Σοφία Διαμαντοπούλου με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Ε. Μ. του Δ., 2 Ν. Μ. του Π. και Π. Δ. του Θ., κατοίκων ... οι οποίοι δεν παραστάθηκαν και δεν εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την υπ'αρ.κατάθ. 4/17-6-2011 αίτηση του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Εφετείο Βορείου Αιγαίου για τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης σε απαλλοτριούμενες εκτάσεις.

Εκδόθηκε η απόφαση 29/2012 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 14-2-2013 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης, Μαρία Χυτήρογλου, ανέγνωσε την από 16-10-2013 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την αναίρεση της 29/2012 απόφασης του Εφετείου Βορείου Αιγαίου για πλημμέλεια εκ του άρθ.559 αριθμ.17 ΚΠολΔ κατ' εφαρμογή της διατάξεως του άρθρου 562 παρ.4 ΚΠολΔ για το μέρος που αφορά την καθών η αίτηση και τις ιδιοκτησίες με στοιχεία ΚΠ 6,11 και 17.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις του άρθρου 576 του ΚΠολΔ προκύπτει ότι αν κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί αλλά δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος κάποιος από τους διαδίκους ο Άρειος Πάγος ερευνά αυτεπαγγέλτως αν ο απολειπόμενος διάδικος επέσπευσε εγκύρως τη συζήτηση, οπότε συζητεί την υπόθεση σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι ή αν τη συζήτηση επέσπευσε ο αντίδικος του απολειπομένου διαδίκου, οπότε εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν ο τελευταίος κλητεύθηκε νομίμως και εμπροθέσμως.

Περαιτέρω, από το συνδυασμό των διατάξεων των αρθ. 127§1, 128§4, 129, 130§1 και 139§1 στοιχ. δ` ΚΠολΔ, - των οποίων οι ρυθμίσεις, όπως και οι υπόλοιπες ρυθμίσεις του ΚΠολΔ για τις επιδόσεις (αρθ. 122-143), εφαρμόζονται σε κάθε έγγραφο, σαφώς συνάγεται ότι το έγγραφο παραδίδεται στα χέρια του προσώπου προς το οποίο γίνεται (αρθ. 127§1).

Αν ο παραλήπτης της επίδοσης δεν βρίσκεται στο κατάστημα, το γραφείο ή το εργαστήριο που προβλέπει το αρθ. 124§2, το έγγραφο παραδίδεται στα χέρια του διευθυντή του καταστήματος, του γραφείου ή του εργαστηρίου ή σε έναν από τους συνεταίρους, συνεργάτες, υπαλλήλους ή υπηρέτες, εφόσον έχουν συνείδηση των πράξεων τους και δε συμμετέχουν στη δίκη ως αντίδικοι του παραλήπτη της επίδοσης (αρθ. 129§1).

Αν κανένα από τα ανωτέρω πρόσωπα δεν βρίσκεται στο κατάστημα, στο γραφείο ή στο εργαστήριο, εφαρμόζονται όσα ορίζονται στο αρθ. 128§4 (αρθ. 129§2), βάσει των οποίων χωρεί θυροκόλληση του εγγράφου ενώπιον μάρτυρα, παράδοση αυτού στα χέρια των προσώπων που αναφέρονται στη διάταξη αυτή και ταχυδρόμηση σ` αυτόν που γίνεται η επίδοση έγγραφης ειδοποίησης που να περιλαμβάνει όσα αναφέρονται στην ίδια διάταξη (αρθ. 128§4).

Στην προκειμένη περίπτωση από τις ... ,... και .../30 -Αυγούστου 2013 εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Μυτιλήνης …προκύπτει ότι μετά από γραπτή παραγγελία της πληρεξουσίας δικηγόρου του επισπεύδοντος αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου, Σοφίας Διαμαντοπούλου (παρέδρου του ΝΣΚ), αντίγραφο της από 14-2-2013 αίτησης περί αναίρεσης της 29/2012 αποφάσεως του Εφετείου Βορείου Αιγαίου με πράξη κατάθεσης του αρμόδιου γραμματέα του Εφετείου Βορείου Αιγαίου με αριθμό 1/15-02-2013 και πράξη προσδιορισμού δικασίμου για την αρχή της παρούσας αναφερομένη, και κλήση να παραστούν σ' αυτήν επιδόθηκε νομότυπα στους αναιρεσίβλητους με θυροκόλληση του αντιγράφου και βεβαίωση επίδοσης στο οικείο αστυνομικό τμήμα και ταχυδρόμησης αυτού. Επομένως, εφόσον δεν εμφανίστηκαν κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από την σειρά του οικείου πινακίου ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο, επιτρεπτώς εξετάζεται η βασιμότητα της ένδικης αιτήσεως αναιρέσεως, παρά την απουσία αυτών (Κ.Πολ.Δ. 576 §2 εδ. 3).

Με την από 14-2-2013 αίτηση ζητείται η αναίρεση της 29/2012 αποφάσεως του Εφετείου Βορείου Αιγαίου με την οποία καθορίστηκε τιμή μονάδος για τα ακίνητα των αναιρεσιβλήτων.

Επειδή, σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ.2 του άρθρου19 του ΝΔ 797/1971 και του άρθρου 20 του Ν. 2882/2001 "εντός τριάκοντα ημερών το βραδύτερο από της κοινοποιήσεως της αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου της προσδιοριζούσης προσωρινώς την αποζημίωση, δικαιούνται οι ενδιαφερόμενοι, δι` αιτήσεως των, απευθυνομένης ενώπιον του εν τη προηγουμένη παραγράφω Εφετείου (της περιφέρειας του απαλλοτριούμενου ακινήτου), να αιτήσονται τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημιώσεως.

Εάν δεν επεδόθη απόφασις του Μονομελούς Πρωτοδικείου, περί προσωρινού προσδιορισμού αποζημιώσεως, η προθεσμία υποβολής αιτήσεως προς οριστικόν προσδιορισμόν αυτής είναι, δια πάσαν περίπτωσιν, εξ μηνών από της δημοσιεύσεως της αποφάσεως". Σύμφωνα, επίσης, με την διάταξη της παρ. 4 του άρθρου 19 του Ν.Δ. 797/71 και την όμοια διάταξη της παρ. 5 του άρθρου 20 του Ν. 2882/2001, "Αντίθετος αίτησις κατά της αποφάσεως περί προσωρινού προσδιορισμού αποζημιώσεως δύναται να ασκηθή και δια των προτάσεων, υπό παντός διαδίκου παραστάντος ενώπιον του εκδόσαντος την απόφαση ταύτην δικαστηρίου, κατατιθεμένων παρά τη γραμματεία του Εφετείου, επί ποινή απαραδέκτου, το βραδύτερον πέντε ημέρας προ της συζητήσεως της αιτήσεως".

Τέλος, σύμφωνα με την παρ. 6 του άρθρου 19 του Ν.Δ. 797/71 και την όμοια διάταξη της παρ. 4 του άρθρου 20 του Ν. 2882/2001, "Παρελθούσης απράκτου της κατά τας παρ. 2 και 5, (προκειμένου για κάτοικο αλλοδαπής ή αγνώστου διαμονής), προθεσμίας, η υπό του Μονομελούς Πρωτοδικείου προσδιορισθείσα προσωρινώς αποζημίωσις θεωρείται οριστική ως προς τον αμελήσαντα ενδιαφερόμενον.

Πάσα εμπρόθεσμος αίτησις ενδιαφερομένου περί οριστικού προσδιορισμού της αποζημιώσεως αφορά αποκλειστικώς εις το συμφέρον τούτου, προς αύξησιν ή μείωσιν μόνον υπέρ αυτού της προσωρινώς προσδιορισθείσης.". Από τον συνδυασμό των παραπάνω διατάξεων προκύπτει: α) ότι εάν ο διάδικος υπέρ του οποίου έγινε η απαλλοτρίωση ζήτησε εμπρόθεσμα να καθορισθεί από το Εφετείο οριστική αποζημίωση μικρότερη εκείνης που καθορίστηκε προσωρινά, το Εφετείο, χωρίς αίτηση ή ανταίτηση, που ασκείται παραδεκτά με τις προτάσεις, δεν μπορεί να καθορίσει την οριστική αποζημίωση για τα ακίνητα, στα οποία αναφέρεται η αίτηση του ωφελούμενου από την απαλλοτρίωση, σε ποσό μεγαλύτερο εκείνου της αποζημιώσεως που καθορίστηκε προσωρινά και β) ότι, αν παρόλα αυτά, το Εφετείο, καθορίσει στις περιπτώσεις αυτές οριστική αποζημίωση σε ποσό μεγαλύτερο της προσωρινής αποζημιώσεως, συντρέχει περίπτωση επιδικάσεως μη αιτηθέντος και θεμελιώσεως λόγου αναιρέσεως κατά το άρθρο 559 αριθ. 9 περ.

α` του ΚΠολΔ (ΑΠ 872/2012 ΑΠ 1591/2001).

Από την παραδεκτή επισκόπηση κατ' αρθ. 561 παρ.2 Κ.Πολ Δτων διαδικαστικών εγγράφων και κυρίως της αίτησης του Ελληνικού Δημοσίου περί καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος, τις 90/10 και 87/11 αποφάσεις του Μονομελούς Πρωτοδικείου Μυτιλήνης τις προτάσεις των διαδίκων και την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτουν τα εξής:

Με την 1055822/2572/0010/3-6-08 Κ.Υ.Α των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ η οποία δημοσιεύθηκε νόμιμα (ΦΕΚ 230/13-6-09) κηρύχθηκε αναγκαστική απαλλοτρίωση για λόγους δημόσιας ωφέλειας και ειδικότερα για την βελτίωση της 36ης Εθνικής οδού Μυτιλήνης -Καλλονής συνολικού εμβαδού 129.724 τμ . Το Ελληνικό Δημόσιο με την από 1.10.09 αίτησή του ,ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Μυτιλήνης ,ζήτησε τον καθορισμό προσωρινής τιμής μονάδας αποζημιώσεως των ακινήτων που απαλλοτριώθηκαν σε εκτέλεση της πιό πάνω απόφασης μεταξύ των οποίων είναι και οι ιδιοκτησίες των αναιρεσιβαλομένων.

Επί της αιτήσεως αυτής, κατά την εκδίκαση της οποίας, παραστάθηκε μόνο ο τρίτος των αναιρεσιβαλομένων εκδόθηκε η 87/2011 απόφαση του Δικαστηρίου με την οποία αφού έγινε αυτή (αίτηση) μερικά δεκτή ως ουσιαστικά βάσιμη, καθορίστηκε προσωρινή τιμή μονάδος και για τα ακίνητα των καθών η αίτηση αναιρέσεως στο ποσό των 20 ευρώ ανά τ.μ .

Στη συνέχεια το Ελληνικό Δημόσιο με την από 14-6-11 αίτησή του ενώπιον του Εφετείου Βορείου Αιγαίου ζήτησε τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδος για τα ανωτέρω απαλλοτριωθέντα ακίνητα μεταξύ των οποίων και εκείνα των καθών . Επί της αιτήσεως αυτής εκδόθηκε, ερήμην των καθών η αναίρεση, η προσβαλλομένη απόφαση του Εφετείου με την οποία καθορίστηκε τιμή μονάδος αποζημιώσεως για τα απαλλοτριούμενα ακίνητα μεταξύ των οποίων και εκείνα των καθών σε ποσό μεγαλύτερο εκείνο που είχε προσωρινά καθοριστεί με την απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Μυτιλήνης .

Ειδικότερα με την άνω απόφαση έγινε δεκτό ότι " η αξία των απαλλοτριωθέντων ακινήτων ....ανέρχεται με τις σημερινές οικονομικές και νομισματικές συνθήκες 1) για το έδαφος (α) των με αριθμό ΚΠ 2,10,22,24,26 στο ποσό των 12 ευρώ και (β) των με αριθμό ΚΠ 3,4,5,6,11,15,17,19,20,21 και 25 ιδιοκτησιών στο ποσό των 27 ευρώ ..." Από τα άνω ακίνητα το υπό στοιχεία ΚΠ 6 ανήκει στον Ε.

Μ. (πρώτο των αναιρεσιβλήτων) το ΚΠ 11 στον δεύτερο, Ν. Μ., και το ΚΠ 17 στον τρίτο, Δ. Π. του Θ.. Αυτοί ,, όμως κατά την συζήτηση για τον καθορισμό της οριστικής τιμής μονάδος ενώπιον του Εφετείου Βορείου Αιγαίου δεν άσκησαν αυτοτελή αίτηση η ανταίτηση ζητώντας τον προσδιορισμό μεγαλύτερης τιμής από εκείνη των 20 ευρώ που όρισε το Μονομελές Πρωτοδικείο Μυτιλήνης με την 87/11 απόφασή του.

Συνεπώς, το Εφετείο που με την προσβαλλόμενη απόφασή του προσδιόρισε και για τα ακίνητα των αναιρεσιβλήτων τιμή μεγαλύτερη εκείνης του Μονομελούς Πρωτοδικείου, χωρίς, όμως, αυτοί να το ζητήσουν υπέπεσε στην πλημμέλεια εκ του αριθμού 9 περ α' του αρθ.559 Κ.ΠΟΛ.Δ και θα πρέπει, κατά παραδοχή του σχετικού, μόνου, λόγου αναιρέσεως να αναιρεθεί κατά τούτο και δη μόνο κατά το μέρος που προσδιόρισε τιμή 27 ευρώ ανα τμ για τα ακίνητα των αναιρεσιβλήτων και παραπεμφθεί, κατά τούτο, η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκασή της στο αυτό Εφετείο Βορείου Αιγαίου, συντιθέμενο από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση (Κ.Πολ.Δ. 580 §3 εδ. 2). Η δικαστική δαπάνη του Ελληνικού δημοσίου που κατέθεσε προτάσεις πρέπει να επιβληθεί σε βάρος των αναιρεσιβλήτων (183 Κ.Πολ.Δ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 29/2012 απόφαση του Εφετείου Βορείου Αιγαίου κατά το κεφάλαιο που προσδιόρισε τιμή μεγαλύτερη των 20 ευρώ για τα ακίνητα με στοιχεία ΚΠ 6, 11 και 17 που καθένα αυτών ανήκει αντίστοιχα στους αναιρεσίβλητους Ε. Μ., Ν. Μ. και Δ. Π. του Θ.

Παραπέμπει κατά τούτο την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκασή της στο αυτό Εφετείο Βορείου Αιγαίου, συντιθέμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος τα οποία καθορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000,00) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 11 Δεκεμβρίου 2013.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 8 Ιανουαρίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ