Supreme Court allows appeal against insurance company's refusal to pay damages due to policy exclusion clause.

Απόφαση 619 / 2011 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 619/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Γεωργία Λαλούση, Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή και Βασίλειο Λαμπρόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 4 Μαρτίου 2011, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "IMPERIO BONANCA COMPANHIA DE SEGUROS S.A.", πρώην "COMPANHIA DE SEGUROS IMPERIO S.A." που εδρεύει στην Λισαβόνα Πορτογαλίας και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Σωτήριο Καλαμίτση με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ζ. Μ. του Ν., κατοίκου ..., ο οποίος δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 23/2/2003 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Χαλκίδας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 17/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 79/2006 του Εφετείου Αθηνών (Μεταβατική έδρα Χαλκίδας). Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 22/5/2009 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Δημητρούλα Υφαντή ανέγνωσε την από 10/2/2010 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του μοναδικού λόγου της από 22-5-2009 αίτησης αναίρεσης, και την αναίρεση της υπ' αριθ. 79/2006 απόφασης του Εφετείου Αθηνών (Μεταβατική έδρα Χαλκίδας).

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την προσκομιζόμενη και επικαλούμενη από την παριστάμενη αναιρεσείουσα υπ' αριθμ. 5039/22.9.2010 έκθεση επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Χαλκίδας ..., προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της ένδικης αίτησης αναιρέσεως με πράξη ορισμού δικασίμου εκείνης της 19.2.2010 κατά την οποία η συζήτηση της υποθέσεως ματαιώθηκε, επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στον αναιρεσίβλητο.

Επίσης από την υπ' αριθμ. 5060/22.9.2010 έκθεση επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Χαλκίδας ..., που προσκομίζει και επικαλείται η αναιρεσείουσα προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της από 19.4.2010 κλήσεως της αναιρεσείουσας με πράξη ορισμού δικασίμου μετά τη ματαίωση της συζήτησης για την αρχική δικάσιμο και κλήση προς εμφάνιση και συζήτηση της υπόθεσης για τη δικάσιμο εκείνη που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στον αναιρεσίβλητο.

Ο αναιρεσίβλητος όμως, όπως προκύπτει από τα πρακτικά δεν εμφανίσθηκε, ούτε κατέθεσε έγγραφη δήλωση κατά το άρθρο 242§2 Κ.Πολ.Δ. κατά την παραπάνω συνεδρίαση, όταν η υπόθεση εκφωνήθηκε κατά τη σειρά του πινακίου. Επομένως πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία του αναιρεσίβλητου (άρθρ. 576§2 Κ.Πολ.Δ.).

Ο λόγος αναίρεσης του αριθ. 8 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ ιδρύεται όταν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη του πράγματα που δεν προτάθηκαν, ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής ως "πράγματα" θεωρούνται οι πραγματικοί ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο και άρα στηρίζουν το αίτημα αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης, ή λόγου έφεσης.

Οι ισχυρισμοί αυτοί πρέπει να είχαν προταθεί νόμιμα στο δικαστήριο της ουσίας, το οποίο διαφορετικά δεν μπορούσε να τους λάβει υπόψη (Ολ.ΑΠ. 2/2001). Δηλαδή, δεν αρκεί οι ισχυρισμοί αυτοί να είχαν προταθεί παραδεκτά και νόμιμα στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο, αλλά πρέπει να είχαν επαναφερθεί νόμιμα και στο δεύτερο βαθμό κατά το άρθρο 240 Κ.Πολ.Δ.

Δε συνιστά δε νόμιμη επαναφορά η απλή αναφορά στο σύνολο των πρωτόδικων προτάσεων αλλά η σαφής και ορισμένη αναφορά σε συγκεκριμένα μέρη ή ισχυρισμούς των επαναφερομένων προτάσεων, ώστε να προκύπτει ποιοι ισχυρισμοί επαναφέρονται.

Στην προκείμενη περίπτωση, η αναιρεσείουσα με το μοναδικό λόγο αναίρεσης από τον αριθ. 8 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ. αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια ότι το Εφετείο για την απόρριψη της αγωγής της (αναγωγής της) κατά του αναιρεσιβλήτου ασφαλισμένου της, έλαβε υπόψη του κι έκρινε ως βάσιμο κατ' ουσία τον καταλυτικό ισχυρισμό του τελευταίου από τη διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ, καίτοι ο ισχυρισμός αυτός δεν επαναφέρθηκε παραδεκτά στο Εφετείο με βάση τη διάταξη του άρθρου 240 Κ.Πολ.Δ.

Από την κατ' άρθρο 561 § 2 του ΚΠολΔ επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης προκύπτουν τ' ακόλουθα: Με την από 23.2.2003 αγωγή της, ζήτησε η αναιρεσείουσα να υποχρεωθεί ο αναιρεσίβλητος ασφαλισμένος της να της καταβάλει αναγωγικά το ποσό των 7.336,76 Ευρώ νομιμοτόκως, που κατέβαλε σε ζημιωθέντα εκ μέρους του τελευταίου σε αυτοκινητικό ατύχημα, που προήλθε από υπαιτιότητά του, για το λόγο ότι η συγκεκριμένη ζημία κατά τη μεταξύ τους ασφαλιστική σχέση δεν καλυπτόταν ασφαλιστικά, με ρητό όρο του ασφαλιστηρίου.

Η αγωγή αυτή απορρίφθηκε από το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, με την παραδοχή ως βάσιμου του ισχυρισμού, του αναιρεσίβλητου ότι δεν υπέγραψε το ασφαλιστήριο συμβόλαιο και δεν έλαβε γνώση του απαλλακτικού όρου για την ευθύνη της αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρείας. Κατά της απόφασης εκείνης η αναιρεσείουσα άσκησε την από 15.3.2004 έφεσή της, με την οποία διατύπωσε ως μοναδικό λόγο την εσφαλμένη παραδοχή του πιο πάνω ισχυρισμού του αναιρεσίβλητου, το δε Εφετείο Αθηνών που συνεδρίασε στη μεταβατική έδρα Χαλκίδας, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε την έφεση και κατ' ουσίαν, εξαφάνισε την εκκληθείσα πρωτόδικη απόφαση και απέρριψε τον πιο πάνω ισχυρισμό του εφεσίβλητου που είχε γίνει δεκτός πρωτόδικα.

Στη συνέχεια το Εφετείο, δικάζοντας κατ' ουσίαν την υπόθεση, δέχτηκε την ένσταση από τη διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ του αναιρεσίβλητου και τότε εφεσίβλητου και απέρριψε την αγωγή. Πλην όμως κατά τη συζήτηση της υπόθεσης στο Εφετείο, ο αναιρεσίβλητος δεν επανέφερε σ' αυτό με τις κατατεθείσες έγγραφες προτάσεις του τον ισχυρισμό αυτό από τη διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ που είχε προτείνει στο Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, και τον οποίο κατά τη διάταξη του άρθρου 527 ΚΠολΔ μπορούσε να προβάλλει παραδεκτά ακόμα και για πρώτη φορά στο Εφετείο για την απόκρουση της εναντίον του έφεσης.

Αρκέστηκε δε ν' αναφέρει στις έγγραφες προτάσεις του, που κατέθεσε στο Εφετείο, ότι αρνείται το μοναδικό λόγο της έφεσης της αναιρεσίβλητης και ότι προσκομίζει αντίγραφο των προτάσεών του που υπέβαλε στο Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο.

Η γενική όμως και μόνο αναφορά στις πρωτόδικες προτάσεις δεν συνιστά νόμιμο τρόπο επαναφοράς του συγκεκριμένου μέρους τους, και συνακόλουθα νόμιμο τρόπο επαναφοράς του προαναφερομένου ισχυρισμού αφού δε δεν έγινε νόμιμη επαναφορά και επίκληση αυτού, ο πιο πάνω αντίστοιχος λόγος αναίρεσης κρίνεται βάσιμος. Επομένως πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές (άρθρ. 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.) και να καταδικασθεί ο αναιρεσίβλητος στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας (άρθρ. 176 και 183 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την αριθ. 79/2006 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, που ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 5 Απριλίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 15 Απριλίου 2011.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ O ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ