Supreme Court dismisses appeal on procedural grounds, ruling that substantive law violations do not justify appeal under Article 559.

Απόφαση 616 / 2022 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 616/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Θεόδωρο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αικατερίνη Κρυσταλλίδου, Μαρία Ανδρικοπούλου, Κυριάκο Μπαμπαλίδη και Παναγιώτα Πασσίση - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 22 Νοεμβρίου 2021, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων - καλούντων: 1) Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα και 2) Κτηματικής Υπηρεσίας Κέρκυρας, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Προϊστάμενο αυτής, κάτοικο Κέρκυρας. Το πρώτο αναιρεσείον εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσιά του Σπυριδούλα Ραυτοπούλου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ., ενώ η δεύτερη αναιρεσείουσα δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο. Της αναιρεσίβλητης - καθής η κλήση: Ομόρρυθμης εταιρείας με την επωνυμία "…..Ο.Ε.", που εδρεύει στον …. Κέρκυρας, εκπροσωπείται νόμιμα και δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 13-10-2004 ανακοπή της ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Κέρκυρας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 170/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 111/2010 του Εφετείου Κέρκυρας. Κατά της τελευταίας αυτής απόφασης ασκήθηκε αναίρεση και εκδόθηκε η υπ' αριθ. 322/2016 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία κήρυξε απαράδεκτη τη συζήτηση της από 20 Δεκεμβρίου 2012 αίτησης για αναίρεση της 111/2010 απόφασης του Εφετείου Κέρκυρας. Την υπόθεση επαναφέρουν προς συζήτηση οι καλούντες με την από 21-11-2019 κλήση τους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο το πρώτο αναιρεσείον, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Παναγιώτα Πασσίση ανέγνωσε την από 15-10-2015 έκθεση της ήδη αποχωρήσασας από την Υπηρεσία Αρεοπαγίτη Αβροκόμης Θούα, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης ως προς τη δεύτερη των αναιρεσειόντων και να γίνουν δεκτοί οι τρεις πρώτοι λόγοι αναίρεσης του πρώτου των αναιρεσειόντων και να απορριφθεί ο τέταρτος.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 108, 110 παρ. 2, 498 παρ. 1, 568 παρ. 1-3 και 576 παρ. 1-3 ΚΠολΔ, προκύπτει ότι, αν κατά τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί αλλά δεν μετάσχει με τον προσήκοντα τρόπο σ' αυτήν κάποιος διάδικος, το δικαστήριο ερευνά αυτεπαγγέλτως ποιος από τους διαδίκους επέσπευσε τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης και, αν μεν τη συζήτησή της επέσπευσε εγκύρως ο απολειπόμενος διάδικος, κλητεύοντας νόμιμα και εμπρόθεσμα τους λοιπούς, ή κλητεύθηκε ο ίδιος νόμιμα και εμπρόθεσμα από άλλον επισπεύδοντα τη συζήτηση διάδικο, η υπόθεση συζητείται σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι.

Διαφορετικά, αν, δηλαδή, δεν προκύπτει έγκυρη επίσπευση της συζήτησής της ή δεν μπορεί να διαπιστωθεί ποιος διάδικος την επέσπευσε, η συζήτηση κηρύσσεται απαράδεκτη και η υπόθεση επαναφέρεται προς συζήτηση με νέα κλήση. Τις κλητεύσεις επικαλείται και αποδεικνύει ο παριστάμενος διάδικος (ΑΠ 119/2019). Περαιτέρω, στο άρθρο 83 παρ. 2 του ν. 4790/2021, που περιλαμβάνει διατάξεις για την επαναλειτουργία των πολιτικών δικαστηρίων μετά την αναστολή λειτουργίας τους προς αντιμετώπιση του ιού COVID-19, για το χρονικό διάστημα από 1.4.2021 έως 30.6.2021 (παρ. 3 του ίδιου άρθρου), oρίζεται ότι "Σε περίπτωση που η συζήτηση υπόθεσης οποιουδήποτε βαθμού δικαιοδοσίας και οποιασδήποτε διαδικασίας ματαιώθηκε διαρκούσης της αναστολής λειτουργίας των δικαστηρίων λόγω των έκτακτων μέτρων προστασίας της δημόσιας υγείας από την πανδημία του κορωνοϊού COVID-19, ορίζεται αυτεπαγγέλτως με πράξη του προέδρου του τμήματος ή του προϊσταμένου του δικαστηρίου, νέα ημέρα και ώρα συζήτησης στο ακροατήριο στη συντομότερη διαθέσιμη δικάσιμο.

Η εγγραφή της υπόθεσης στο οικείο πινάκιο ή έκθεμα, το οποίο μπορεί να τηρείται και ηλεκτρονικά, γίνεται με πρωτοβουλία του γραμματέα και ισχύει ως κλήτευση όλων των διαδίκων. Προς ενημέρωση των διαδίκων, και πάντως όχι επί ποινή ακυρότητας, η νέα δικάσιμος γνωστοποιείται από τον γραμματέα στον δικηγορικό σύλλογο της έδρας του δικαστηρίου.

Στις υποθέσεις με διάδικο το Ελληνικό Δημόσιο, ο γραμματέας του δικαστηρίου γνωστοποιεί στην Κεντρική Υπηρεσία του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους τη νέα δικάσιμο με το οικείο πινάκιο ή έκθεμα. Με πρωτοβουλία επίσης του γραμματέα μπορεί να γνωστοποιείται η νέα δικάσιμος με αποστολή ηλεκτρονικού μηνύματος στη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου των διαδίκων ή με ανάρτηση στην πύλη ψηφιακών υπηρεσιών δικαστηρίων solon.gov.gr, για όσα δικαστήρια και διαδικασίες έχουν ενταχθεί στο εν λόγω σύστημα".

Από την αμέσως παραπάνω διάταξη συνάγεται ότι, σε περίπτωση που η συζήτηση αίτησης αναιρέσεως ματαιώθηκε λόγω της προσωρινής αναστολής λειτουργίας των πολιτικών δικαστηρίων εξαιτίας του ιού COVID-19, με πράξη του προέδρου του αντίστοιχου τμήματος του Αρείου Πάγου ορίζεται νέα σύντομη δικάσιμος, χωρίς όμως να απαιτείται να επιδοθεί κλήση από τον ένα διάδικο στον άλλο για τη συζήτηση της υπόθεσης, καθώς η εγγραφή της υπόθεσης στο οικείο πινάκιο του δικαστηρίου, που γίνεται από το γραμματέα, ισχύει ως κλήτευση όλων των διαδίκων για τη νέα δικάσιμο.

Κατ' αναλογική δε εφαρμογή των όσων ισχύουν σε περίπτωση αναβολής της υπόθεσης με αίτημα των διαδίκων και εγγραφής της στο πινάκιο από το γραμματέα, προϋπόθεση της εγκυρότητας της κλητεύσεως αυτής λόγω της εγγραφής στο πινάκιο είναι ότι ο απολειπόμενος, κατά την οίκοθεν ορισθείσα νέα δικάσιμο, διάδικος, είχε νομίμως και εμπροθέσμως κλητευθεί να παραστεί κατά την αρχική δικάσιμο, κατά την οποία η συζήτηση της υπόθεσης ματαιώθηκε.

Εν προκειμένω, με την από 21.11.2019 κλήση του (πρώτου) αναιρεσείοντος, νομίμως επαναφέρεται προς συζήτηση η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης, μετά την έκδοση της υπ' αριθ. 322/2016 αποφάσεως του Δικαστηρίου τούτου, με την οποία κηρύχθηκε απαράδεκτη η συζήτησή της αφενός λόγω εκπρόθεσμης κλήτευσης της αναιρεσίβλητης για την αρχική δικάσιμο της 26ης.10.2015 και αφετέρου λόγω έλλειψης πληρεξουσιότητας της δικηγόρου που την εκπροσώπησε κατά την ίδια δικάσιμο.

Από την υπ' αριθ. 753/15.7.2020 έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας του Εφετείου Κέρκυρας, με έδρα το Πρωτοδικείο Κέρκυρας, Γεωργίας Γ. Δήμου, προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της πιο πάνω κλήσης με την επ' αυτής από 28.11.2019 πράξη του Προέδρου του Α2 Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου, με την οποία ορίστηκε νέα δικάσιμος για εκδίκαση της υπόθεσης η 12.4.2021, και με κλήση προς συζήτηση για την τελευταία αυτή δικάσιμο, επιδόθηκε, κατ' άρθρο 6Α παρ. 1 του Διατάγματος της 26 Ιουνίου - 10 Ιουλίου 1944 "Περί κώδικος των νόμων, περί δικών του Δημοσίου", το οποίο προστέθηκε με το άρθρο 46 παρ. 3 του ν. 4305/2014, νόμιμα και εμπρόθεσμα, με επιμέλεια του επισπεύδοντος την παρούσα συζήτηση αναιρεσείοντος, στο δικηγόρο Κέρκυρας Αριστείδη Δελλάρτα, ως αντίκλητο της αναιρεσίβλητης, ο οποίος, ως πληρεξούσιος δικηγόρος της, την εκπροσώπησε κατά τη συζήτηση ενώπιον του (Τριμελούς) Εφετείου Κέρκυρας, μετά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση (ΑΠ 263/2020, ΑΠ 226/2017).

Κατά την άνω ορισθείσα νέα δικάσιμο (12.4.2021) η υπόθεση δεν εκφωνήθηκε λόγω της προσωρινής αναστολής λειτουργίας των δικαστηρίων εξαιτίας της πανδημίας COVID-19. Ακολούθως, δυνάμει του ως άνω άρθρου 83 παρ. 2 του ν. 4790/2021, εκδόθηκε η από 12.5.2021 Πράξη του Προέδρου του Α2 Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου, με την οποία ορίστηκε αυτεπαγγέλτως ως νέα ημέρα συζήτησης στο ακροατήριο της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης η αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας απόφασης δικάσιμος (22.11.2021), ενώ, παράλληλα, με πρωτοβουλία του Γραμματέα η υπόθεση ενεγράφη στο οικείο πινάκιο με αύξοντα αριθμό 42, προς ενημέρωση δε των διαδίκων η ημερομηνία της νέας δικασίμου γνωστοποιήθηκε με ανάρτησή της στην πύλη ψηφιακών υπηρεσιών δικαστηρίων solon.gov.gr, στο site του Αρείου Πάγου www.areiospagos.gr, στη διαδικτυακή πύλη της Ολομέλειας των Δικηγορικών Συλλόγων portal.olomeleia.gr και στην Κεντρική Υπηρεσία του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, αφού πρόκειται για υπόθεση με διάδικο το Ελληνικό Δημόσιο.

Όμως, η αναιρεσίβλητη δεν εμφανίστηκε στην τελευταία ορισθείσα νέα δικάσιμο, κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε από τη σειρά στο οικείο πινάκιο, ούτε κατέθεσε δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ. Επομένως, ενόψει ότι η οίκοθεν αναγραφή της υπόθεσης στο πινάκιο ισχύει ως κλήτευση όλων των διαδίκων (άρθρο 83 παρ. 2 ν. 4790/2020), πρέπει η συζήτηση της υπόθεσης να προχωρήσει χωρίς την παρουσία της, αφού δεν ήταν αναγκαία νέα κλήτευση αυτής, κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο (άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ).

Κατά τη διάταξη του άρθρου 62 εδ. α' ΚΠολΔ, όποιος έχει ικανότητα να είναι υποκείμενο δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, έχει και την ικανότητα να είναι διάδικος. Με την έννοια αυτή, ικανότητα διαδίκου δεν έχει η οποιαδήποτε υπηρεσία του Ελληνικού Δημοσίου, διότι σ' αυτήν δεν απονέμεται από κάποια διάταξη νόμου ικανότητα να είναι υποκείμενο δικαιωμάτων και υποχρεώσεων ως υπηρεσία ανεξάρτητη από το Ελληνικό Δημόσιο (ΑΠ 1326/2019).

Επομένως, η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης, κατά το μέρος που ασκήθηκε από την Κτηματική Υπηρεσία Κέρκυρας, η οποία, ως υπηρεσία του Ελληνικού Δημοσίου, δεν έχει, κατά τα προαναφερθέντα, αυτοτελή και ανεξάρτητη (έναντι του Δημοσίου) νομική προσωπικότητα, και δεν μπορεί, συνεπώς, να είναι διάδικος σε δίκη, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη.

Η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης κατά της, εκδοθείσας αντιμωλία κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων, υπ' αριθ. 111/2010 τελεσίδικης απόφασης του Εφετείου Κέρκυρας, ασκήθηκε νομότυπα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 566 παρ.1 ΚΠολΔ) και εμπρόθεσμα, καθόσον η προσβαλλόμενη απόφαση, η οποία δεν επιδόθηκε, δημοσιεύθηκε στις 14.4.2010 και η αίτηση αναίρεσης κατατέθηκε στις 28.12.2012, ήτοι εντός της τριετούς καταχρηστικής προθεσμίας, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 564 παρ. 3 ΚΠολΔ, όπως αυτή ίσχυε πριν από την αντικατάστασή της με το άρθρο πρώτο, άρθρο τρίτο του ν. 4335/2015 και εξακολουθεί να ισχύει για αποφάσεις που δημοσιεύθηκαν πριν από την 1.1.2016, που ίσχυσε ο πιο πάνω νόμος, αλλά δεν επιδόθηκαν, όπως στην προκείμενη περίπτωση (ΟλΑΠ 10/2018).

Επομένως, η αίτηση είναι παραδεκτή (άρθρο 577 παρ.1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς τους λόγους της (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Κατά την παράγραφο 1 του άρθρου 115 του προεδρικού διατάγματος της 11/12.11.1929 "περί διοικήσεως δημοσίων κτημάτων", το οποίο εκδόθηκε κατ` εξουσιοδότηση του άρθρου 2 ν. 4266/1929 και αντικαταστάθηκε με το άρθρο 5 ν. 5895/1933, όπως περαιτέρω τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε με τα άρθρα 20 α.ν. 1540/1938, 19 α.ν. 1919/1939, 2 α.ν. 1925/1951 και 5 παρ.4 α.ν. 263/1968, σε βάρος εκείνων που χωρίς συμβατική σχέση καρπώνονται ή κάνουν χρήση δημοσίων κτημάτων, βεβαιώνεται αποζημίωση για το χρονικό διάστημα που έκαναν χρήση.

Η αποζημίωση που καθορίζεται με το πρωτόκολλο συνίσταται στην ωφέλεια την οποία εκείνος που καρπούται ή κάνει αυθαίρετα χρήση του δημοσίου κτήματος αδικαιολογήτως απεκόμισε, ήτοι ό,τι θα κατέβαλε οποιοσδήποτε τρίτος στο Δημόσιο ως αντάλλαγμα, αν με έγκυρη σύμβαση χρησιμοποιούσε το αυθαιρέτως χρησιμοποιούμενο δημόσιο κτήμα (ΑΠ 263/2020, ΑΠ 1517/2017).

Από τις ανωτέρω διατάξεις προκύπτει ότι προϋποθέσεις για την έκδοση του πρωτοκόλλου αποζημίωσης είναι : α) το ακίνητο να ανήκει στο Δημόσιο κατά κυριότητα, νομή και κατοχή, β) ανυπαρξία έννομης σχέσης αυτού που κάνει χρήση του ακινήτου με το Δημόσιο, γ) αυθαίρετη χρήση. Η καθοριζόμενη υπέρ του Δημοσίου, με το πρωτόκολλο, αποζημίωση σε βάρος εκείνου που αυθαιρέτως χρησιμοποιεί δημόσιο κτήμα, έχει γενεσιουργό αιτία αφενός την αδικοπραξία, με την έννοια του άρθρου 914 επ.

ΑΚ, και αφετέρου τον αδικαιολόγητο πλουτισμό του αυθαίρετου κατόχου, ο οποίος από τη χρήση καθίσταται αδικαιολογήτως πλουσιότερος χωρίς νόμιμη αιτία επί ζημία του ιδιοκτήτη, που είναι το Ελληνικό Δημόσιο, κατά το ποσό που θα πλήρωνε, εάν είχε συναφθεί νόμιμη μίσθωση, με αντίστοιχη ζημία του Δημοσίου από τη μη λήψη του μισθώματος (ΑΠ 155/2016, ΑΠ 1024/2011, ΑΠ 2131/2007).

Αν περισσότεροι με κοινή πράξη ή με σύγχρονη ή διαδοχική ενέργειά τους χρησιμοποιούν κατά τον αυτό χρόνο, χωρίς συμβατική σχέση, την ίδια έκταση αιγιαλού ή παραλίας, είτε ως συναυτουργοί, είτε, όταν περισσότεροι ενήργησαν συγχρόνως ή διαδοχικά, χωρίς να είναι δυνατόν να εξακριβωθεί ειδικότερα ποίου εξ αυτών η πράξη επέφερε τη ζημία του Δημοσίου, με αντίστοιχη ωφέλεια του αυθαιρέτως χρησιμοποιούντος το δημόσιο κτήμα, αυτοί ευθύνονται, εις ολόκληρον ο καθένας, έναντι του Δημοσίου για την καταβολή της καθοριζόμενης, σύμφωνα με το άρθρο 115 του από 11/12.11.1929 π.δ/τος, αποζημίωσης (ΑΠ 2131/2007).

Αν είναι δυνατό να εξακριβωθεί ποιος προκάλεσε το ζημιογόνο αποτέλεσμα ή σε ποιο ποσοστό συνέβαλε ο καθένας σ' αυτό, δεν εφαρμόζεται η εις ολόκληρον ενοχή. Περαιτέρω, το άρθρο 60 παρ. 1 και 2 του π.δ. 11/12.11.1929 "περί διοικήσεως δημοσίων κτημάτων", όπως ίσχυε μέχρι την κατάργησή του με το άρθρο 34 παρ. 3 του ν. 2971/2001, η ισχύς του οποίου άρχισε την 19.12.2001, όριζε ότι: "1.

Η εκμετάλλευσις των αιγιαλών διενεργείται υπό της Δ.Δ.Κ. διά μονοετούς ή πολυετούς κατά τας διατάξεις του προηγουμένου κεφαλαίου παραχωρήσεως της χρήσεως αυτών, προς ίδρυσιν εργοστασίων κλπ., εφόσον δεν παραβιάζεται εντεύθεν ο προορισμός αυτών ως κοινοχρήστων. 2. Επιτρέπεται υπό τους ως άνω όρους κατόπιν αποφάσεως της Διοικητικής επιτροπής η άνευ δημοπρασίας χορήγησις επί μισθώματι αδειών απλής χρήσεως των αιγιαλών μέχρις ενός έτους εις τους έχοντας γειτονικάς ιδιοκτησίας ή καταστήματα ως επίσης δια το αυτό χρονικό διάστημα χορήγησις αδειών δι' εγκατάστασιν λουτήρων δι' ατομικήν ή οικογενειακήν χρήσιν".

Εξάλλου, το άρθρο 11 παρ. 1 και 3 του α.ν. 2344/1940 "περί αιγιαλού και παραλίας", όπως ίσχυε μέχρι την 19.12.2001, οπότε επίσης καταργήθηκε με το άρθρο 34 παρ.3 του ν. 2971/2001, όριζε: "1. Επιτρέπεται η κατά κυριότητα ή πολυετή, ουχί όμως μακροτέραν της 45ετούς, χρήσιν παραχώρησις επ` ανταλλάγματι εις νομικά ή φυσικά πρόσωπα α') νησίδων ακατοικήτων, β') υφάλων ή σκοπέλων και γ') αβαθούς θαλάσσης μετά του έσωθεν ταύτης αιγιαλού, υπό τον όρον της προσχώσεως και κατασκευής ορισμένων προστατευτικών έργων και επί τω σκοπώ ανεγέρσεως επ' αυτών οικοδομών, χρησιμοποιηθησομένων είτε ως κατοικιών είτε διά δημιουργίαν επ` αυτών κέντρων εξυπηρετούντων τον αθλητισμόν ή τον τουρισμόν ή τας ανάγκας του γενικού ναυτικού. "Ομοίως επιτρέπεται η πολυετής ουχί όμως μακροτέρα της 25ετούς, κατά χρήσιν παραχώρησις επ' ανταλλάγματι εις νομικά ή φυσικά πρόσωπα νησίδων ακατοικήτων προς ανάπτυξιν της κτηνοτροφίας (εκτροφήν εν γένει ζώων, εγκατάστασιν μελισσοκομείων, κοχλιοτροφείων κλπ.) των όρων της εκμεταλλεύσεως, καθοριζομένων διά Β.Δ/των εκδιδομένων τη προτάσει του Προέδρου της Κυβερνήσεως και των Υπουργών των Οικονομικών και Γεωργίας". 2.

Η παραχώρησις γίνεται είτε κατόπιν δημοπρασίας, ενεργουμένης κατά τας περί δημοπρασιών προς εκποίησιν ή πολυετή μίσθωσιν δημοσίων κτημάτων ισχυούσας εκάστοτε διατάξεις, είτε και απ' ευθείας εις νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου ή κοινής ωφελείας ή και εις ιδιώτας, εφ' όσον και μόνον μετά την διενέργειαν δύο τουλάχιστον δημοπρασιών δεν εφανερώθη ενδιαφέρον άλλων ιδιωτών και δεν ανεπτύχθη πραγματικός συναγωνισμός, κατά την περί τούτου ελευθέραν κρίσιν του υπουργού των Οικονομικών.

Προ πάσης ενεργείας δημοπρασίας απαιτείται σύμφωνος γνώμη του γενικού επιτελείου ναυτικού, καθορίζοντος άπαντας τους όρους, υφ` ους γενήσεται η παραχώρησις, και ομοία του κατά το άρθρον 26 συμβουλίου. Τα πρακτικά της δημοπρασίας υπόκεινται εν πάση περιπτώσει υπό την έγκρισιν του υπουργού των Οικονομικών.

Ομοία γνώμη του γενικού επιτελείου ναυτικού και του κατά το άρθρον 26 συμβουλίου απαιτείται και προκειμένου περί απ' ευθείας παραχωρήσεως. Η παραχώρησις γίνεται διά β.διατάγματος, εκδιδομένου προτάσει του επί των Οικονομικών υπουργού. 3. Ο προς ον η παραχώρησις δεν δύναται να μεταβιβάση εν όλω ή εν μέρει το δικαίωμα αυτού εις άλλον ή να συνάψη οιανδήποτε εμπράγματον ή ενοχικήν σχέσιν αφορώσαν το παραχωρηθέν αυτώ κτήμα άνευ εγκρίσεως των υπουργών Οικονομικών και Ναυτικών, παρεχομένης μετά σύμφωνον γνώμην του γενικού επιτελείου ναυτικού και του κατά το άρθρον 26 συμβουλίου.

Η παράβασις του όρου τούτου, υφ' όν γίνεται η παραχώρησις, συνεπάγεται αυτοδικαίως την ακύρωσιν της παραχωρήσεως, απαγγελλομένην διά β.διατάγματος, εκδιδομένου προτάσει του επί των Οικονομικών υπουργού". Ειδική διάταξη που ρύθμιζε την παραχώρηση κοινόχρηστων χώρων σε Δήμους και Κοινότητες κατά το ένδικο χρονικό διάστημα 2000 έως και 2004, είναι εκείνη της παρ. 3 του άρθρου 49 του ν. 1416/1984, όπως αντικαταστάθηκε με την παρ. 11 του άρθρου 7 του ν. 2307/1995, με την οποία οριζόταν ότι: "Με απόφαση του Περιφερειακού Διευθυντή, κοινόχρηστοι χώροι που ανήκουν στο Δημόσιο μπορεί να παραχωρούνται κατά χρήση, χωρίς να μεταβάλλεται ο χαρακτήρας τους ως κοινοχρήστων, σε δήμους και κοινότητες, στην περιφέρεια των οποίων βρίσκονται".

Και βέβαια με τη διάταξη αυτή δεν ρυθμίζεται ρητά το ζήτημα αν υπάρχει η δυνατότητα της περαιτέρω προς τρίτους παραχώρησης των παραχωρούμενων σε Δήμο ή Κοινότητα κοινοχρήστων και, μάλιστα, με το δικαίωμα της εκμετάλλευσης αυτών. Κατ' αρχήν, κατά το γράμμα της διάταξης αυτής ούτε επιτρέπεται αλλά ούτε και απαγορεύεται ρητά η παραχώρηση αυτή.

Ενόψει, όμως, ότι η περαιτέρω προς τρίτους παραχώρηση, δυνάμει εννόμου σχέσεως, κοινόχρηστων χώρων και αιγιαλών, όχι μόνο δεν αποδοκιμάζεται από τη σχετική αλλά και την εν γένει νομοθεσία, αλλά προβλέπεται και σε άλλες διατάξεις, επιβάλλεται στην προκείμενη περίπτωση με διασταλτική ερμηνεία (interpretatio extensiva) να γίνει δεκτό ότι οι Δήμοι και οι Κοινότητες έχουν τη δυνατότητα να παραχωρούν τα παραχωρηθέντα σ` αυτούς κοινόχρηστα σε τρίτους δυνάμει εννόμου σχέσεως (όπως είναι και η εκμίσθωσή τους), αφού κάτι τέτοιο δεν περιλαμβάνεται μεν στο γράμμα του νόμου, ανταποκρίνεται, όμως, στο πνεύμα αυτού, δηλαδή περιέχεται στο λογισμό του νομοθέτη.

Τέτοιες διατάξεις είναι οι προαναφερθείσες διατάξεις του άρθ. 11 παρ. 1 του α.ν. 2344/1940 "περί αιγιαλού και παραλίας" (που ίσχυσε μέχρι 19.12.2001, οπότε καταργήθηκε με το άρθρο 34 παρ. 3 του ν. 2971/2001), με τον οποίο επιτρέπονταν η παραχώρηση επ' ανταλλάγματι νησίδων, υφάλων ή σκοπέλων, και αβαθούς θάλασσας "μετά του έσωθεν ταύτης αιγιαλού" σε νομικά ή φυσικά πρόσωπα, και στον οποίο προβλεπόταν στην παρ. 3 του άρθρου 11 αυτού η δυνατότητα "ο προς ον η παραχώρησις" "να μεταβιβάση εν όλω ή εν μέρει το δικαίωμα αυτού ή άλλου ή να συνάψη οιανδήποτε εμπράγματον ή ενοχικήν σχέσιν αφορώσαν το παραχωρηθέν" εφόσον είχε την έγκριση των Υπουργών Οικονομικών και Ναυτικών (ΟλΑΠ 17/2011, ΟλΑΠ 18/2011, ΑΠ 263/2020, ΑΠ 634/2014).

Τέτοια απόφαση παραχώρησης χρήσης είναι η υπ' αριθ. 1043770/4190/Β0010/3.4.1999 του Υπουργού Οικονομικών, με την οποία είχε παραχωρηθεί στο Δήμο Φαιάκων η απλή χρήση των υπαγομένων στην αρμοδιότητά του χώρων αιγιαλού με σκοπό την απευθείας εκμετάλλευση από το Δήμο ή τη μεταβίβαση αυτού του δικαιώματος σε ιδιώτες έναντι ανταλλάγματος.

Με το άρθρο 14 παρ. 2 του ν. 2399/1997 ορίστηκε, μεταξύ άλλων, ότι οι αρμοδιότητες του Περιφερειακού Δ/ντή περιήλθαν στο Γενικό Γραμματέα της Περιφέρειας, ενώ με το άρθρο 1 παρ. 1 και 6 του ν. 2503/1997 ορίστηκε μεταξύ άλλων ότι οι περιφερειακές υπηρεσίες του Υπουργείου Οικονομικών σε επίπεδο νομού ή νομαρχίας δεν καταργούνται με τις διατάξεις του παρόντος νόμου και εξακολουθούν να αποτελούν υπηρεσίες των Υπουργείων Οικονομικών και μπορεί να υπαχθούν στην Περιφέρεια με προεδρικά διατάγματα, που εκδίδονται με πρόταση του Υπουργού Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης και του αρμόδιου υπουργού κατά περίπτωση.

Κύριος διατάκτης των πιστώσεων του προϋπολογισμού των ανωτέρω υπηρεσιών ορίζεται, με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, προϊστάμενος υπηρεσίας, η οποία εδρεύει στο νομό". Περαιτέρω, με τα άρθρα 13 παρ. 1, 2, 3 και 5 του ν. 2971/2001, "Παραχώρηση απλής χρήσης αιγιαλού, παραλίας", η ισχύς του οποίου άρχισε στις 19.12.2001, και, ειδικότερα, για το ένδικο έτος 2002, ορίζονται τα εξής:

άρθρο 13. " 1. Απλή χρήση του αιγιαλού και της παραλίας είναι κάθε χρήση, εφόσον από αυτήν δεν παραβιάζεται ο προορισμός τους ως κοινόχρηστων πραγμάτων και δεν επέρχεται αλλοίωση στη φυσική μορφολογία τους και τα βιοτικά στοιχεία τους. 2. Η παραχώρηση της απλής χρήσης του αιγιαλού και της παραλίας γίνεται με απόφαση του Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών έναντι ανταλλάγματος, κατά τις διατάξεις για την εκμίσθωση δημόσιων κτημάτων.

Σε ό,τι αφορά αιγιαλό και παραλία που περιβάλλει ή εντός του οποίου βρίσκονται αρχαιολογικοί χώροι, μνημεία και ιστορικοί τόποι, απαραίτητη προϋπόθεση για την παραχώρηση της απλής χρήσης του αποτελεί η σύμφωνη γνώμη του Υπουργού Πολιτισμού. Σε Ο.Τ.Α., φορείς διοίκησης και εκμετάλλευσης Λιμένων, οργανισμούς κοινής ωφέλειας και Ν.Π.Δ.Δ.

η παραχώρηση δύναται να γίνει και απευθείας με ή χωρίς αντάλλαγμα. Σε ιδιωτικό φορέα διαχείρισης η παραχώρηση γίνεται πάντοτε με αντάλλαγμα. 3. Είναι δυνατή η παραχώρηση, με τη διαδικασία και τους όρους του πρώτου εδαφίου της προηγούμενης παραγράφου, της απλής χρήσης αιγιαλού για την άσκηση δραστηριοτήτων, που εξυπηρετούν τους λουομένους ή την αναψυχή του κοινού (όπως εκμίσθωση θαλάσσιων μέσων αναψυχής, καθισμάτων, ομπρελών, λειτουργία τροχηλάτου αναψυκτηρίου κ.λπ.)... 5.

Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης και Οικονομικών επιτρέπεται η απ` ευθείας παραχώρηση με ή χωρίς αντάλλαγμα της απλής χρήσης του αιγιαλού και της παραλίας σε Δήμους και Κοινότητες για την άσκηση των δραστηριοτήτων της παρ. 2. Με την ίδια απόφαση καθορίζονται οι όροι, οι προϋποθέσεις, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια.

Με τις διατάξεις του άρθρου 15 παρ. 5 του ν. 2971/2001 ορίζεται ότι με την επιφύλαξη της παραγράφου 6 του άρθρου 14 και άλλων ειδικών διατάξεων ο παραχωρησιούχος δεν επιτρέπεται να μεταβιβάσει ολικά ή μερικά το δικαίωμά του σε άλλον ή να συνάψει οποιαδήποτε σχέση γι` αυτό, με ή χωρίς αντάλλαγμα, που να αφορά την έκταση που παραχωρήθηκε ή τις εγκαταστάσεις και γενικά τα έργα πάνω σε αυτή, χωρίς έγκριση του Υπουργού Οικονομικών, σε περίπτωση δε που ο παραχωρησιούχος είναι Ο.Τ.Α.

και του Υπουργού Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης. Η απαγόρευση αυτή δεν καταλαμβάνει τη μεταβίβαση δικαιώματος Ο.Τ.Α. σε αμιγή επιχείρηση του ιδίου Ο.Τ.Α. Η παράβαση της διάταξης του προηγούμενου εδαφίου συνεπάγεται αυτοδικαίως την ανάκληση της παραχώρησης ...". Εξάλλου, με το ν. 301/1976 ορίζεται ότι "1.

Διά της Εφημερίδος της Κυβερνήσεως δημοσιεύονται: α) ... β)... γ) Αι κανονιστικού χαρακτήρος πράξεις... των υπουργών ..." (άρθρο 1), καθώς και ότι "Η Εφημερίς της Κυβερνήσεως εκδίδεται εις τα κάτωθι τεύχη: α) ... β) Τεύχος Δεύτερον: Εις το τεύχος τούτο καταχωρούνται αι κανονιστικαί εν γένει αποφάσεις των υπουργών..." (άρθρο 5).

Αντίστοιχες διατάξεις περιλαμβάνονται στο άρθρο 5 παρ. 2 περ. θ' και στο άρθρο 7 παρ. 2 περ. β' του μεταγενέστερου ν. 3469/2006, από της ενάρξεως ισχύος του οποίου (01.09.2006) καταργήθηκε ο ν. 301/1976 (άρθρο 25 παρ. 1 περ. α'), όπως είχε τροποποιηθεί και ίσχυε. Επομένως, σύμφωνα με τις παραπάνω διατάξεις, προκειμένου να αποκτήσει νόμιμη υπόσταση η κανονιστικού περιεχομένου κοινή υπουργική απόφαση που εκδίδεται κατ' εφαρμογή της παραγράφου 5 του άρθρου 13 του ν. 2971/2001 πρέπει να δημοσιευθεί στο Β' Τεύχος της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως.

Με την 1047427/4612/Β0016/3.6.2002 κοινή απόφαση των Υφυπουργών Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης και Οικονομίας και Οικονομικών "Απευθείας παραχώρηση, με αντάλλαγμα, του δικαιώματος απλής χρήσης αιγιαλού και παραλίας στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) Α' Βαθμού", στο στοιχείο 1 του προοιμίου της οποίας γίνεται επίκληση του άρθρου 13 του ν. 2971/2001, παραχωρήθηκε απ' ευθείας και με αντάλλαγμα στους Ο.Τ.Α.

Α' Βαθμού το δικαίωμα της απλής χρήσης των ευρισκομένων εντός των ορίων της διοικητικής τους περιφερείας αιγιαλού και παραλίας, για το χρονικό διάστημα από 01.06.2002 έως 31.05.2005, δυνάμενο να μεταβιβασθεί από κάθε Ο.Τ.Α. σε δική του αμιγή επιχείρηση για το ίδιο χρονικό διάστημα (άρθρο 1). Με τα άρθρα 2 και επόμενα της κοινής αυτής υπουργικής απόφασης καθορίστηκαν τα είδη του αιγιαλού και παραλίας που εξαιρούνται της παραχωρήσεως, καθώς και οι όροι και οι προϋποθέσεις της προβλεπόμενης στο άρθρο 1 αυτής παραχώρησης.

Η ισχύς της ως άνω κοινής υπουργικής αποφάσεως παρατάθηκε με διαδοχικές υπουργικές αποφάσεις. Οι κοινές αυτές υπουργικές αποφάσεις έχουν κανονιστικό χαρακτήρα, εφόσον με αυτές παραχωρείται για ορισμένο χρονικό διάστημα και με καθοριζόμενους με αυτές όρους και προϋποθέσεις, μέρος του συνόλου των αιγιαλών της Χώρας.

Επομένως, για να αποκτήσουν νόμιμη υπόσταση, έπρεπε να δημοσιευθούν στο Β' Τεύχος της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως. Αυτό, όμως, δεν συνέβη, με αποτέλεσμα αυτές να τυγχάνουν ανυπόστατες και οι σχετικές παραχωρήσεις από το Δήμο σε τρίτο να είναι άκυρες (άρθρ. 174 και 180 ΑΚ - ΣτΕ 943/2010, ΣτΕ 3868/2008). Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου.

Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, και η παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή.

Με το λόγο αυτόν ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμω βάσιμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση κλπ, ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου, έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ' ουσίαν.

Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν την υπόθεση, η παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών, που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν εμφανή την παράβαση.

Τούτο συμβαίνει, όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη, στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται (ΟλΑΠ 2/2019, ΟλΑΠ 6/2019).

Εν προκειμένω, το Εφετείο δέχθηκε, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, κατά το ενδιαφέρον τον αναιρετικό έλεγχο μέρος, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Περί το έτος 1980, η τότε Κοινότητα ... και ήδη δημοτικό διαμέρισμα του Δήμου Φαιάκων, με την οικονομική στήριξη..., κατασκεύασε στη θέση "…..", περιοχής ..., και επί του αιγιαλού της εκεί θαλάσσιας περιοχής, ξύλινη εξέδρα, συνολικού εμβαδού 408,05 τ.μ.

με εμπηγμένους πασσάλους στον πυθμένα της θάλασσας προς στήριξη της εξέδρας, προκειμένου αφενός να προσδένουν σ' αυτήν καΐκια και να πραγματοποιούν τα θαλάσσια σπόρ δια της εξέδρας, καθόσον υπήρχε μεγάλη τουριστική ανάδειξη στην περιοχή και εζητείτο η δημιουργία εξέδρας από τους επιχειρηματίες που ασχολούντο με τον τουρισμό.

Η εξέδρα αυτή συντηρείτο από την τότε Κοινότητα και ήδη Δ.Δ. του Δήμου Φαιάκων, δια της οικείας εταιρίας αναπτύξεως, καθώς και από τους χρήστες αυτής. Λόγω μεταβιβάσεως στους οικείους Δήμους, της χρήσεως του αιγιαλού από το Δημόσιο, ο Δήμος Φαιάκων, άρχισε να εκμισθώνει τη χρήση της εξέδρας αυτής, στους ενδιαφερομένους, αντί μισθώματος που προσδιορίζονταν κατά την καταρτιζόμενη κάθε χρόνο οικεία σύμβαση.

Έτσι κατά τα έτη 2000, 2001, 2003 και 2004 καταρτίσθηκαν συμβάσεις μεταξύ της ανακόπτουσας (ήδη αναιρεσίβλητης) και του Δήμου Φαιάκων, κατά τις οποίες ο τελευταίος εκμίσθωνε στην ανακόπτουσα την επίμαχη εξέδρα, αντί εφάπαξ για ένα χρόνο προσδιορισθέντος εκάστοτε μισθώματος, προκειμένου η ανακόπτουσα να αναπτύσσει δια της εξέδρας αυτής θαλάσσια σπορ, όπως σκι, αλεξίπτωτο κλπ.

Για τη χρήση έτους 2000, το μίσθωμα καθορίστηκε σε 150.000 δραχμές (σχετ. υπ' αριθμ. πρωτ. 2140/22.6.2000 σύμβαση), για το έτος 2001 σε 550.000 δραχμές (σχετ. υπ' αριθμ. πρωτ. 319/16.10.2001 σύμβαση), για το έτος 2002, σε 1453 ευρώ (σχετ. υπ' αριθμ. 14/13.1.2003 σύμβαση), για τα έτη 2003 και 2004, σε 2341 ευρώ για το πρώτο έτος, ενώ για το δεύτερο θα καθορίζονταν μέχρι την 31.3.2004 (σχετ.

υπ' αριθμ. πρωτ. 49/7.7.2003 σύμβαση), το δε μίσθωμα αυτό καταβάλλονταν ανελλιπώς στο Δήμο Φαιάκων από την ανακόπτουσα. Πρόκειται για την εξέδρα, που για τη χρήση αυτής από την ανακόπτουσα, της επεβλήθη δια του προσβαλλομένου πρωτοκόλλου αποζημίωση αυθαιρέτου χρήσεως ...ς 55.392,79 ευρώ για τα έτη 2000 έως και 2004. Όμως, ως προεξετέθη, η ανακόπτουσα δεν έκανε αυθαίρετη χρήση της εξέδρας αυτής, αλλά με βάση σύμβαση που καταρτίσθηκε μεταξύ αυτής και του Δήμου Φαιάκων, ήτοι νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου.

Συνεπώς, ελλείπει το ουσιαστικό στοιχείο της αυθαιρέτου χρήσεως τμήματος αιγιαλού και παραλίας, για την έκδοση του προσβαλλομένου πρωτοκόλλου επιβολής αποζημιώσεως αυθαιρέτου χρήσεως και επομένως ακυρωτέο τυγχάνει το εν λόγω πρωτόκολλο, κατά παραδοχή των ουσιαστικών λόγων της υπό κρίση ανακοπής". Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο δέχθηκε την έφεση του καθ' ου η ανακοπή και ήδη αναιρεσείοντος, εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση (που είχε κάνει δεκτή την ανακοπή της αναιρεσίβλητης και είχε ακυρώσει το προσβαλλόμενο πρωτόκολλο για παραβίαση του άρθρου 20 παρ. 2 του Συντάγματος) και δικάζοντας επί της ανακοπής, δέχθηκε αυτήν και ακύρωσε το ένδικο πρωτόκολλο λόγω έλλειψης του ουσιαστικού στοιχείου της αυθαίρετης χρήσης.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε και δεν παραβίασε τις προαναφερθείσες διατάξεις του ν. 301/1976, του άρθρου 115 του από 11/12.11.1929 π.δ/τος "περί διοικήσεως δημοσίων κτημάτων" (όπως τούτο αντικαταστάθηκε με το άρθρο 5 του ν. 5895/1933) και 49 παρ. 3 του ν. 1416/1984, 967, 180, 926 ΑΚ, καθόσον η αναιρεσίβλητη, υπό τα ως άνω ανελέγκτως δεκτά γενόμενα ως αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά, ότι, δηλαδή, έκανε χρήση της ένδικης έκτασης αιγιαλού αλλά και της ευρισκόμενης εντός της θάλασσας από το έτος 1980 ξύλινης εξέδρας, δυνάμει κατ' έτος καταρτιζόμενων συμβάσεων μισθώσεως με το Δήμο Φαιάκων, δεν έκανε, κατά το ένδικο χρονικό διάστημα, αυθαίρετη έναντι του Δημοσίου χρήση της κοινόχρηστης έκτασης αιγιαλού και της εξέδρας.

Και τούτο, διότι, για το χρονικό διάστημα των ετών 2000 και 2001, υπό την ισχύ των διατάξεων των άρθρων 49 παρ. 3 του ν. 1416/1984, νόμιμα παραχωρήθηκε στο Δήμο Φαιάκων, κατά τα εκτιθέμενα στη μείζονα σκέψη, όχι μόνο η χρήση της ένδικης έκτασης αιγιαλού αλλά και το δικαίωμα εκμετάλλευσης αυτής με την περαιτέρω προς τρίτους εκμίσθωσή της έναντι ανταλλάγματος, ενώ, στη συνέχεια, υπό την ισχύ του ν. 2971/2001 (άρθρ. 13), οι παραλείψεις των μεν οργάνων του Δημοσίου να δημοσιεύσουν την υπ' αριθ. 1047427/4612/Β0016/3.6.2002 ΚΥΑ των Υφυπουργών Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης και Οικονομίας και Οικονομικών για παραχώρηση της χρήσης της έκτασης στους ΟΤΑ (και συνεπώς και στο Δήμο Φαιάκων), του δε εν λόγω Δήμου να λάβει έγκριση για την περαιτέρω παραχώρηση της χρήσης της έκτασης και των εγκαταστάσεων αυτής προς την αναιρεσίβλητη, με σχετική απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης (άρθρ. 15 παρ. 5 του ν. 2971/2001) και, ως εκ τούτου, η μη ολοκλήρωση της διαδικασίας παραχώρησης χρήσης και εκμετάλλευσης της ένδικης δημόσιας έκτασης, με τη δημοσίευση των κανονιστικών πράξεων της αρμόδιας αρχής και την έκδοση αδειών χρήσης, εκμετάλλευσης και κατασκευής έργων, δεν δύνανται, σύμφωνα με τις αρχές της χρηστής διοίκησης, που διέπουν τη λειτουργία του Ελληνικού Δημοσίου και του ν.π.δ.δ. (πρώην) Δήμου Φαιάκων, και τις αρχές της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης του συναλλασσομένου προς τη Διοίκηση, να επιρριφθούν στη διοικούμενη καλόπιστη αναιρεσίβλητη, που επέδειξε, κατά τη νοηματική εκτίμηση του περιεχομένου της προσβαλλόμενης απόφασης, την απαιτούμενη στις συναλλαγές επιμέλεια και δεν προκάλεσε ούτε μετέσχε στην επικαλούμενη από το αναιρεσείον ζημία που προκλήθηκε σ' αυτό από τις πιο πάνω παραλείψεις και ενέργειες των οργάνων αυτού και του άνω Δήμου.

Επομένως, οι, από τον αρ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, πρώτος (όπως εκτιμάται), δεύτερος και τρίτος λόγοι αναίρεσης, με τους οποίους το αναιρεσείον αιτιάται την προσβαλλόμενη απόφαση για παραβίαση των προαναφερθεισών διατάξεων, και ειδικότερα, με τον πρώτο λόγο αναίρεσης, ότι η μίσθωση ήταν άκυρη, τόσο για τα έτη 2000 και 2001, αφού ο Δήμος Φαιάκων δεν έλαβε άδεια από τους Υπουργούς Οικονομίας, Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, όσο και για τα έτη 2002, 2003 και 2004 υπό την ισχύ του άρθρου 13 του ν. 2971/2002, επειδή δεν έλαβε χώρα δημοσίευση στο Β' τεύχος της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως της υπ' αριθ. 1047427/4612/Β0016/3.6.2002 κοινής απόφασης των Υφυπουργών Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, Οικονομίας και Οικονομικών, με την οποία παραχωρήθηκε απευθείας και με αντάλλαγμα στους Ο.Τ.Α.

το δικαίωμα απλής χρήσης του αιγιαλού και της παραλίας, που βρίσκονται στα όρια της διοικητικής τους περιφέρειας, με το δεύτερο λόγο, ότι δεν παραχωρήθηκε προς τον άνω Δήμο το δικαίωμα περαιτέρω παραχώρησης της ένδικης έκτασης, και, συνεπώς, ήταν άκυρη η εκμίσθωση προς την αναιρεσίβλητη, αφού έγινε παρά μη κυρίου και επί δημοσίων ακινήτων δεν ισχύει η αρχή της μίσθωσης αλλότριου ακινήτου, ότι η εκμίσθωση από τον ίδιο Δήμο προς την αναιρεσίβλητη χρήστη έγινε χωρίς να προηγηθεί σχετική έγκριση των Υπουργών Οικονομικών, Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, καθώς και ότι επί του επίδικου τμήματος του αιγιαλού κατασκευάστηκε από την αναιρεσίβλητη η ξύλινη εξέδρα, που αφενός αλλοιώνει τη μορφή και αφετέρου αναιρεί τον κοινόχρηστο χαρακτήρα του αιγιαλού, και με τον τρίτο λόγο ότι ουδεμία έννομη σχέση υφίσταται μεταξύ του αναιρεσείοντος και της αναιρεσίβλητης, που να δικαιολογεί τη χρήση του επίδικου τμήματος του αιγιαλού, είναι αβάσιμοι.

Κατά την παράγραφο 2 του άρθρου 115 του προεδρικού διατάγματος της 11/12.11.1929 "περί διοικήσεως δημοσίων κτημάτων", το οποίο εκδόθηκε κατ` εξουσιοδότηση του άρθρου 2 ν.4266/1929 και αντικαταστάθηκε με το άρθρο 5 ν.5895/1933, όπως περαιτέρω τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε με τα άρθρα 20 α.ν. 1540/1938, 19 α.ν. 1919/1939, 2 α.ν. 1925/1951 και 5 παρ.4 α.ν.263/1968, η βεβαιούμενη, κατά την παρ. 1, αποζημίωση σε βάρος εκείνων που χωρίς συμβατική σχέση καρπώνονται ή κάνουν χρήση δημοσίων κτημάτων, "ορίζεται κατά κρίση αγαθού ανδρός με πρωτόκολλο το οποίο κοινοποιείται σε αυτόν που καρπώνεται ή χρησιμοποιεί το ακίνητο, ο οποίος δικαιούται να ασκήσει ανακοπή ενώπιον του Ειρηνοδίκου ή του Προέδρου Πρωτοδικών, αναλόγως του ποσού της αποζημιώσεως, οι οποίοι, κρίνοντες εκ των ενόντων, ακυρώνουν ή επικυρώνουν το πρωτόκολλο ή περιορίζουν την αποζημίωση....

Αν όμως αμφισβητείται με την ανακοπή το δικαίωμα του Δημοσίου, η απόφαση του Ειρηνοδίκου ή του Προέδρου ουδεμία ασκεί επιρροή στη δίκη για το δικαίωμα, η οποία ήθελε κινηθεί ενώπιον του αρμόδιου Δικαστηρίου. Το πρωτόκολλο αποζημιώσεως, εφόσον δεν ανακοπεί εμπροθέσμως ή εφόσον επικυρωθεί ή τροποποιηθεί, αποτελεί τίτλο διοικητικής εκτελέσεως κατά το νόμο περί εισπράξεως δημοσίων εσόδων, κατά της οποίας ουδεμία ανακοπή χωρεί από τις διατάξεις του νόμου αυτού".

Mετά την εισαγωγή του ΚΠολΔ, αρμοδιότητα για την εκδίκαση της ως άνω ανακοπής έχει, κατά τις διατάξεις των άρθρων 1 εδ. ε και στ, 3 παρ. 1, 2, 4, 24 παρ. 1 και 39 παρ. 1 του ΕισΝΚΠολΔ, σε πρώτο βαθμό το Μονομελές Πρωτοδικείο, που δικάζει κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων. Κατά το άρθρο 3 παρ. 1 και 2 του ΕισΝΚΠολΔ, "Στις περιπτώσεις που ειδικοί νόμοι παραπέμπουν σε διατάξεις οι οποίες καταργούνται με το νόμο αυτόν, από την εισαγωγή του ΚΠολΔ εφαρμόζονται οι αντίστοιχες διατάξεις του, ενώ στις περιπτώσεις που διατάξεις του Αστικού Κώδικα ή άλλου νόμου παραπέμπουν στην αρμοδιότητα και στην επ' αναφορά διαδικασία γενικά του Προέδρου Πρωτοδικών, από την εισαγωγή του ΚΠολΔ είναι αρμόδιο το Μονομελές Πρωτοδικείο, δικάζοντας κατά τη διαδικασία των άρθρων 686 επ.

ΚΠολΔ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά". Από τις ως άνω διατάξεις, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 1 εδ. ε και στ' και 4 του ΕισΝΚΠολΔ, κατά τις οποίες "καταργούνται όλες οι διατάξεις που αφορούν θέματα που ρυθμίζει ο ΚΠολΔ, εφόσον δεν συμβιβάζονται με τις διατάξεις αυτού, ή καθιερώνουν ειδικές διαδικασίες ή ειδικούς κανόνες για ορισμένες κατηγορίες υποθέσεων", προκύπτει ότι από την εισαγωγή του ΚΠολΔ, αρμόδιο καθ` ύλην δικαστήριο για την εκδίκαση των διαφορών από τη βεβαίωση με πρωτόκολλο της αποζημίωσης που οφείλει στο Δημόσιο εκείνος ο οποίος καρπώνεται ή κάνει χρήση αυθαίρετα δημόσιου κτήματος, είναι αποκλειστικά το Μονομελές Πρωτοδικείο, το οποίο δικάζει κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων (ΑΠ 1408/2012).

Η σχετική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου, υπόκειτο, μέχρι την έναρξη ισχύος του ν. 4072/2012 στα ένδικα μέσα της εφέσεως και της αναιρέσεως (ΟλΑΠ 21-22/2002). Ανεξαρτήτως του ότι η απόφαση που εκδίδεται στις διαφορές αυτές τέμνει οριστικώς την υπόθεση και δεν έχει το χαρακτήρα ασφαλιστικού μέτρου, λόγω της εφαρμογής της διαδικασίας των ασφαλιστικών μέτρων για το σκοπό της ταχύτερης εκδίκασής της, δεν απαιτείται να τηρηθούν οι εγγυήσεις της τακτικής διαδικασίας, αλλά εφαρμόζονται ειδικά οι διατάξεις της διαδικασίας των ασφαλιστικών μέτρων, μεταξύ των οποίων και εκείνη του άρθρου 690 ΚΠολΔ, σύμφωνα με την οποία το δικαστήριο (πρωτοβάθμιο και δευτεροβάθμιο) αρκείται σε πιθανολόγηση των κρίσιμων πραγματικών γεγονότων (ΑΠ 1326/2019, ΑΠ 401/2016).

Εν προκειμένω, το αναιρεσείον με τον τέταρτο λόγο της αίτησης αναίρεσης πλήττει την προσβαλλόμενη απόφαση για την κατά πιθανολόγηση κρίση της, ισχυριζόμενο ότι το Εφετείο, κατ' εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή του άρθρου 690 ΚΠολΔ, έκρινε με πιθανολόγηση τα γενόμενα δεκτά πραγματικά περιστατικά και όχι με πλήρη απόδειξη, υποπίπτοντας, έτσι, στις με αριθμό 1 και 10 του άρθρου 559 ΚΠολΔ αναιρετικές πλημμέλειες.

Ο ανωτέρω λόγος αναίρεσης, κατά το πρώτο σκέλος του, είναι απαράδεκτος, καθόσον η αιτίαση από τον αρ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, αφορά παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, δηλαδή κανόνα, που ρυθμίζει τις βιοτικές σχέσεις, την κτήση των δικαιωμάτων και τη γένεση των υποχρεώσεων και επιβάλλει κυρώσεις, και όχι κανόνες δικονομικού δικαίου, δηλαδή όσων καθορίζουν τον τρόπο, τα όργανα και τη μορφή της ένδικης προστασίας (ΟλΑΠ 3/1997, ΑΠ 55/2021, ΑΠ 383/2021), όπως στην προκείμενη περίπτωση, κατά την οποία πλήττεται η διαδικασία που τηρήθηκε κατά την παροχή της ένδικης προστασίας.

Ο ίδιος λόγος, κατά το δεύτερο σκέλος του, είναι αβάσιμος, διότι, σύμφωνα με τις προεκτεθείσες σχετικές νομικές σκέψεις, το Εφετείο ορθώς έκρινε, κατά πιθανολόγηση, αφού δεν πρόκειται για αγωγή αναγνωριστική ανυπαρξίας του δικαιώματος του Δημοσίου προς αποζημίωση. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης.

Δικαστικά έξοδα δεν επιβάλλονται σε βάρος του ηττώμενου αναιρεσείοντος, ελλείψει σχετικού αιτήματος, αφού η αναιρεσίβλητη ερημοδικεί.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 20.12.2012 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου για αναίρεση της υπ' αριθ. 111/2010 αποφάσεως του Εφετείου Κέρκυρας.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, την 1η Μαρτίου 2022.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 13 Απριλίου 2022.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ