Supreme Court dismisses appeal due to judge recusal based on prior participation in the case.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court dismissed the appeal because a judge serving as the rapporteur had previously participated in the case as a judge at the Athens Court of Appeal. The court found that this judge was legally excusable from the current hearing under Article 52 of the Code of Civil Procedure. Consequently, the proceedings were ordered to be repeated before a newly composed panel of the same court.
Legislator headnote
AI generatedArticles 52(1)(st), 580(3) and 307 of the Code of Civil Procedure; A judge who previously served as a member of the court that issued the appealed decision must be recused from the retrial to ensure impartiality.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedFull text
Απόφαση 616 / 2019 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 616/2019
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
Γ' Πολιτικό Τμήμα
Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ασπασία Μαγιάκου, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη, Πέτρο Σαλίχο, Ιωάννη Φιοράκη, Παρασκευή Καλαϊτζή και Ανθή Γκάμαρη- Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, την 10η Οκτωβρίου 2018 με την παρουσία και της γραμματέως Σπυριδούλας Τζαβίδη, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:
Του εκκαλούντος-καθου η κλήση : Ελληνικού Δημοσίου, νόμιμα εκπροσωπουμένου από τον Υπουργό Οικονομικών που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσιά του Στελιανή Κουστουμπάρδη, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ. Των εφεσιβλήτων-καλούντων: 1)Α. συζ. Σ. Π., το γένος Ν Π., κατοίκων ... 2)Ε. Π. του Ν., κατοίκου ..., 3)Γ. Π. του Ν., κατοίκου ..., και 4)Ι. - Μ. Π. του Ν., κατοίκου ..., που παραστάθηκαν οι 1η 2η και 4η δια και ο 3ος μετά του πληρεξούσιου δικηγόρου τους Γεώργιου Τράκη.
Της εφεσιβλήτου-καθής η κλήση: Ιεράς Μονής ..., που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Μποτή, που ανακάλεσε την από 9-10-2018 δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ και παραστάθηκε στο ακροατήριο.
Η ένδικη διαφορά άρχισε με α)την από 21-6-1985 αγωγή του αρχικού διαδίκου Γ. Ζ. και β)την από 9-10-1985 πρόσθετη παρέμβαση της Ιεράς Μονής ... που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2794/1986 του ίδιου Δικαστηρίου και 3693/1987 του Εφετείου Αθηνών που ανέπεμψε την υπόθεση στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Κατόπιν αυτού εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3114/1987 μη οριστική, 7319/2005 οριστική του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών και 4153/2007 του Εφετείου Αθηνών. Κατά της απόφασης αυτής ασκήθηκε αναίρεση και εκδόθηκε η 1646/2009 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία την αναίρεσε.
Στη συνέχεια εκδόθηκε η 2418/2013 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, την αναίρεση της οποίας ζήτησε το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο με την από 15-11-2013 αίτησή τoυ.
Εκδόθηκε η 711/2015 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία ακύρωσε την ως άνω προσβαλλόμενη, κράτησε την υπόθεση, προς ουσιαστική εκδίκαση σε νέα συζήτηση, μετά την επίσπευση του επιμελέστερου των διαδίκων. Η υπόθεση επανέρχεται για νέα συζήτηση με την από 2-3-2018 κλήση των καλούντων.
Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.
Για την πιστοποίηση των παραπάνω συντάχθηκε αυτό το πρακτικό.
Μετά τη συζήτηση της υπόθεσης στο ακροατήριο, την 10.10.2018 το μέλος του δικαστηρίου, η Αρεοπαγίτης Ανθή Γκάμαρη κατέθεσε την από 8.5.2019 δήλωση της εξαίρεσης απευθυνόμενη προς την Προεδρεύουσα του Γ Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου κα Ασπασία Μαγιάκου Αρεοπαγίτη, η οποία έχει ως εξής:
" ΠΡΟΣ Την Κα Πρόεδρο του Γ. Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου Ασπασία Μαγιάκου.
Δήλωση Εξαίρεσης Της Αρεοπαγίτη Ανθής Γκάμαρη.
Κα Πρόεδρε, Κατά τη δικάσιμο της 10ης Οκτωβρίου 2018 συζητήθηκε ενώπιον του Γ. Τμήματος του Αρείου Πάγου, στη σύνθεση του οποίου συμμετείχα ως μέλος, (με άριθ.πιν 1) η από 2-3-2018 κλήση των καλούντων 1) Α. Σ.Π., το γένος Ν.Π., 2) Ε. Ν. Π., 3) Γ. Ν.Π. και 4) Ι. –Μ. Ν.Π. στρεφομένη κατά των καθ'ων η κλήση 1) Ελληνικού Δημοσίου και 2) Ιεράς Μονής ... (ΝΠΔΔ).
Με την κλήση αυτή ήχθη ενώπιον του προς ουσιαστική εκδίκαση η από 23-3-2006 έφεση του πρώτου των καθ'ων η κλήση Ελληνικού Δημοσίου-εναγομένου-εκκαλούντος - αναιρεσείοντος, στρεφομένη κατά της 7319/2005 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών και κατά 1) της ήδη 1ης καλούσας 2) της Α. χας Ν.Π.- εφεσιβλήτων-αναιρεσιβλήτων, που υπεισήλθαν στη δικονομική θέση του αρχικού ενάγοντος Γ.
Ζ., μετά το θάνατο του τελευταίου, κατά τη διάρκεια της πρωτοβάθμιας δίκης, ως κληρονόμοι του, ενώ' μετά τον επίσης επακολουθήσαντα θανατο της Α. χας Ν. Π. κατά τη διάρκεια της δεύτερης αναιρετικής δίκης, στη δικονομική θέση της τελευταίας υπεισήλθαν ως κληρονόμοι της οι λοιποί 2η, 3ος και 4η των καλούντων, και 3) της ήδη 2ης καθ'ης η κλήση -προσεπικληθείσας-προσθέτως παρεμβαίνουσας υπέρ του αρχικού ενάγοντος- εφεσίβλητης -αναιρεσίβλητης Ιεράς Μονής ..., μετά την έκδοση της 711/2015 δεύτερης αναιρετικής απόφασης του τμήματος τούτου του Αρείου Πάγου, με την οποία αναιρέθηκε η 2418/2013 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, κρατήθηκε η υπόθεση στο ίδιο τμήμα προς ουσιαστική εκδίκαση σε νέα συζήτηση μετά από επίσπευση του επιμελέστερου από τους διαδίκους.
Κατά τη συζήτηση της εν λόγω υπόθεσης στο ακροατήριο ορίσθηκα από Εσάς, ως Εισηγήτρια Δικαστής. Κατά τη μελέτη της υπόθεσης προς διάσκεψη, διαπίστωσα ότι η παραπάνω αναιρεθείσα 2418/2013 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, με την οποία απορρίφθηκε κατ'ουσίαν η ως άνω έφεση του Ελληνικού Δημοσίου, και επικυρώθηκε η πρωτοβάθμια απόφαση, που είχε δεχθεί ως ουσιασικά βάσιμες την αναγνωριστική αγωγή κυριότητας ακινήτου του αρχικού ενάγοντος και την υπέρ αυτού πρόσθετη παρέμβαση της Ιεράς Μονής, εκδόθηκε από αυτό, ως δικαστηρίου της παραπομπής, μετά την έκδοση της 1646/2009 πρώτης αναιρετικής απόφασης του τμήματος αυτού του Αρείου Πάγου, με την οποία αναιρέθηκε η 4153/2007 απόφαση του ίδιου Εφετείου Αθηνών και παραπέμφθηκε η υπόθεση σε αυτό για περαιτέρω εκδίκαση.
Στην σύνθεση του Εφετείου Αθηνών που εξέδωσε την αμέσως παραπάνω πρώτη αναιρεθείσα απόφαση (ΕφΑΘ 4153/2007), με την οποία επίσης απορρίφθηκε κατ' ουσίαν η ως άνω έφεση του Ελληνικού Δημοσίου, και επικυρώθηκε η προσβαλλόμενη πρωτοβάθμια απόφαση (Π.Π.ΑΘ. 7319/2005)συμμετείχα ως εισηγήτρια δικαστής, υπηρετώντας τότε ως Εφέτης στο Εφετείο Αθηνών.
Κατόπιν τούτου, υπάρχει λόγος εξαίρεσής μου από την εκδίκαση της ένδικης έφεσης σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 52 παρ. 1 περ. στ ΚΠολΔ και 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ, ενόψει και της διάταξης του άρθρου 580 παρ. 3 ΚΠολΔ , κατά την οποία επί παραπομπής της υπόθεσης για περαιτέρω εκδίκαση, μετά από πρώτη αναίρεση, αυτή μπορεί να γίνει στο ίδιο δικαστήριο που εξέδωσε την αναιρεθεσείσα απόφαση μόνο αν είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές.
Θέτω τα ανωτέρω υπόψη Σας , κατ' άρθρο 55 παρ. 1 ΚΠολΔ για τις νόμιμες ενέργειες.
Αθήνα 8-5-2019
Με τιμή
Η δηλούσα
υπογραφή
Ανθή Γκάμαρη Αρεοπαγίτης".
Στη συνέχεια το Δικαστήριο συγκροτήθηκε (σε συμβούλιο) από τους Ασπασία Μαγιάκου Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη, Πέτρο Σαλίχο, Παρασκευή Καλαϊτζή, Γεώργιο Παπανδρέου και Λάμπρο Καρέλο, Αρεοπαγίτες, και από την ίδια ως άνω γραμματέα, προκειμένου να αποφασίσει για την ανωτέρω αίτηση και δήλωση. Εισηγητής ορίστηκε ο Αρεοπαγίτης Γεώργιος Παπανδρέου.
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Κατά το άρθρο 55 παρ.1 και 4 ΚΠολΔ."Δικαστές πολυμελών πρωτοδικείων και εισαγγελείς, αν υπάρχει λόγος εξαίρεσής τους, οφείλουν να το δηλώσουν στον Πρόεδρο του δικαστηρίου","Το δικαστήριο αποφασίζει χωρίς τη συμμετοχή εκείνου που υπέβαλε τη δήλωση και χωρίς συζήτηση στο ακροατήριο".
Συνεπώς, νόμιμα φέρεται στο δικαστήριο τούτο, που συνεδριάζει σε συμβούλιο, η από 8-5-2019 δήλωση κωλύματος (αυτοεξαίρεσης )που υποβλήθηκε από την Αρεοπαγίτη Ανθή Γ κάμαρη, μέλους της συνθέσεως του Γ' Πολιτικού Τμήματος του Δικαστηρίου τούτου και πρέπει αυτή να ερευνηθεί. Από τη διάταξη του άρθρου 52 παρ. 1 περ.
ι του Κ.Πολ.Δ προκύπτει ότι οι δικαστές μπορεί να προτείνουν την εξαίρεση τους ή να εξαιρεθούν από οποιοδήποτε διάδικο, αν διεξήγαγαν την υπόθεση, από την οποία προήλθε η διαφορά ή είχαν μετάσχει στη σύνθεση του δικαστηρίου του οποίου η απόφαση έχει προσβληθεί με έφεση ή αναίρεση.(ΑΠ 693/2009). Η δήλωση αυτού του κωλύματος δεν υπόκειται σε κανένα χρονικό περιορισμό και μπορεί να γίνει και κατά τη μελέτη της υπόθεσης προς διάσκεψη, για την έκδοση της σχετικής απόφασης, οπότε, αν αποφασισθεί η εξαίρεση του εξαιρετέου από τη σύνθεση δικαστή, οφείλει ο τελευταίος να απόσχει από την εκδίκαση της υπόθεσης.
Στην προκείμενη περίπτωση από τα έγγραφα δικογραφίας προκύπτουν τα εξής: Μετά τη συζήτηση στο ακροατήριο κατά την 10-10-2018 της κρινόμενης με αριθμό πινακίου 1 από 2-3-2018 κλήσης των Α. Σ. Π. κλπ κατά των καθών Ελληνικού Δημοσίου κλπ.για συζήτηση της υπόθεσης ,μετά από δεύτερη αναίρεση ,το μέλος της σύνθεσης και εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ανθή Γ κάμαρη, διαπίστωσε ότι συντρέχει περίπτωση αυτοεξαίρεσής της,γι' αυτό και υπέβαλε προς την Προεδρεύουσα του Γ' Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου την ακόλουθη δήλωση:
"ΠΡΟΣ Την Κα Πρόεδρο του Γ. Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου Ασπασία Μαγιάκου.
Δήλωση Εξαίρεσης Της Αρεοπαγίτη Ανθής Γκάμαρη.
Κα Πρόεδρε, Κατά τη δικάσιμο της 10ης Οκτωβρίου 2018 συζητήθηκε ενώπιον του Γ. Τμήματος του Αρείου Πάγου, στη σύνθεση του οποίου συμμετείχα ως μέλος, (με άριθ.πιν 1) η από 2-3-2018 κλήση των καλούντων 1) Α. Σ.Π., το γένος Ν.Π., 2) Ε. Ν. Π., 3) Γ. Ν.Π. και 4) Ι. –Μ. Ν.Π. στρεφομένη κατά των καθ'ων η κλήση 1) Ελληνικού Δημοσίου και 2) Ιεράς Μονής ... (ΝΠΔΔ).
Με την κλήση αυτή ήχθη ενώπιον του προς ουσιαστική εκδίκαση η από 23-3-2006 έφεση του πρώτου των καθ'ων η κλήση Ελληνικού Δημοσίου-εναγομένου-εκκαλούντος - αναιρεσείοντος, στρεφομένη κατά της 7319/2005 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών και κατά 1) της ήδη 1ης καλούσας 2) της Α. χας Ν.Π.- εφεσιβλήτων-αναιρεσιβλήτων, που υπεισήλθαν στη δικονομική θέση του αρχικού ενάγοντος Γ.
Ζ., μετά το θάνατο του τελευταίου, κατά τη διάρκεια της πρωτοβάθμιας δίκης, ως κληρονόμοι του, ενώ' μετά τον επίσης επακολουθήσαντα θανατο της Α. χας Ν. Π. κατά τη διάρκεια της δεύτερης αναιρετικής δίκης, στη δικονομική θέση της τελευταίας υπεισήλθαν ως κληρονόμοι της οι λοιποί 2η, 3ος και 4η των καλούντων, και 3) της ήδη 2ης καθ'ης η κλήση -προσεπικληθείσας-προσθέτως παρεμβαίνουσας υπέρ του αρχικού ενάγοντος- εφεσίβλητης -αναιρεσίβλητης Ιεράς Μονής ..., μετά την έκδοση της 711/2015 δεύτερης αναιρετικής απόφασης του τμήματος τούτου του Αρείου Πάγου, με την οποία αναιρέθηκε η 2418/2013 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, κρατήθηκε η υπόθεση στο ίδιο τμήμα προς ουσιαστική εκδίκαση σε νέα συζήτηση μετά από επίσπευση του επιμελέστερου από τους διαδίκους.
Κατά τη συζήτηση της εν λόγω υπόθεσης στο ακροατήριο ορίσθηκα από Εσάς, ως Εισηγήτρια Δικαστής. Κατά τη μελέτη της υπόθεσης προς διάσκεψη, διαπίστωσα ότι η παραπάνω αναιρεθείσα 2418/2013 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, με την οποία απορρίφθηκε κατ'ουσίαν η ως άνω έφεση του Ελληνικού Δημοσίου, και επικυρώθηκε η πρωτοβάθμια απόφαση, που είχε δεχθεί ως ουσιασικά βάσιμες την αναγνωριστική αγωγή κυριότητας ακινήτου του αρχικού ενάγοντος και την υπέρ αυτού πρόσθετη παρέμβαση της Ιεράς Μονής, εκδόθηκε από αυτό, ως δικαστηρίου της παραπομπής, μετά την έκδοση της 1646/2009 πρώτης αναιρετικής απόφασης του τμήματος αυτού του Αρείου Πάγου, με την οποία αναιρέθηκε η 4153/2007 απόφαση του ίδιου Εφετείου Αθηνών και παραπέμφθηκε η υπόθεση σε αυτό για περαιτέρω εκδίκαση.
Στην σύνθεση του Εφετείου Αθηνών που εξέδωσε την αμέσως παραπάνω πρώτη αναιρεθείσα απόφαση (ΕφΑΘ 4153/2007), με την οποία επίσης απορρίφθηκε κατ' ουσίαν η ως άνω έφεση του Ελληνικού Δημοσίου, και επικυρώθηκε η προσβαλλόμενη πρωτοβάθμια απόφαση (Π.Π.ΑΘ. 7319/2005)συμμετείχα ως εισηγήτρια δικαστής, υπηρετώντας τότε ως Εφέτης στο Εφετείο Αθηνών.
Κατόπιν τούτου, υπάρχει λόγος εξαίρεσής μου από την εκδίκαση της ένδικης έφεσης σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 52 παρ. 1 περ. στ ΚΠολΔ και 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ, ενόψει και της διάταξης του άρθρου 580 παρ. 3 ΚΠολΔ , κατά την οποία επί παραπομπής της υπόθεσης για περαιτέρω εκδίκαση, μετά από πρώτη αναίρεση, αυτή μπορεί να γίνει στο ίδιο δικαστήριο που εξέδωσε την αναιρεθεσείσα απόφαση μόνο αν είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές.
Θέτω τα ανωτέρω υπόψη Σας , κατ' άρθρο 55 παρ. 1 ΚΠολΔ για τις νόμιμες ενέργειες.
Αθήνα 8-5-2019
Με τιμή
Η δηλούσα
υπογραφή
Ανθή Γκάμαρη Αρεοπαγίτης".
Η διαπίστωση αυτή της δηλούσας ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, καθόσον, όπως προκύπτει από την πιο πάνω 4153/2007 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, στη σύνθεση του συμμετείχε, ως μέλος αυτού και ως εισηγήτρια, η ανωτέρω δικαστική λειτουργός. Επομένως, είναι βάσιμα τα αναφερόμενα στη δήλωση της και πρέπει να αποφανθεί το δικαστήριο τούτο, ότι η προαναφερόμενη Αρεοπαγίτης είναι εξαιρετέα στην εξεταζόμενη υπόθεση.
Συνεπώς ,πρέπει να διαταχθεί η επανάληψη της προκείμενης υπόθεσης ,κατά το άρθρο 307 ΚΠολΔ.
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Αποφαίνεται ότι η Αρεοπαγίτης Ανθή Γκάμαρη, μέλος της σύνθεσης του Δικαστηρίου τούτου στη δικάσιμο της 10.10.2018, είναι εξαιρετέα στη συζήτηση της αναφερόμενης στο σκεπτικό υπόθεσης, στην οποία ορίσθηκε εισηγήτρια. Διατάσσει την επανάληψη της συζήτησης της κρινόμενης με αριθμό πινακίου 1 από 2-3-2018 κλήσης των Α. Σ. Π. κλπ κατά των καθών Ελληνικού Δημοσίου κλπ.σε νέα δικάσιμο που θα ορισθεί με επιμέλεια των διαδίκων, ενώπιον του ιδίου τμήματος του Αρείου Πάγου ,στη σύνθεση του οποίου δεν θα μετέχει η εξαιρετέα δικαστής.
ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 15 Μαΐου 2019.
ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 6 Ιουνίου 2019.
Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ
Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ