Supreme Court dismisses appeal on architect's liability for false building permit claims.

Απόφαση 616 / 2010 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 616/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές:Δημήτριο Δαλιάνη, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 18 Ιανουαρίου 2010, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος:..., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Βασίλειο Τσίπρα.

Του αναιρεσιβλήτου:..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Απόστολο Γκουτίδη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 28-6-2002 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές ΠρωτοδικείοΑθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4779/2005του ίδιου Δικαστηρίου και 2453/2007 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 4-7-2008 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Χρυσόστομος Ευαγγέλου ανέγνωσε την από 7-1-2010 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ο από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης για έλλειψη νόμιμης βάσης, ιδρύεται όταν στο αιτιολογικό της αποφάσεως του δικαστηρίου της ουσίας δεν περιέχονται καθόλου ή δεν αναφέρονται με πληρότητα, σαφήνεια και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά εκείνα γεγονότα που είναι αναγκαία για αν κριθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν ή όχι οι προϋποθέσεις εφαρμογής του κατάλληλου κανόνα ουσιαστικού δικαίου ή αν έγινε ή όχι ορθός νομικός χαρακτηρισμός των κρίσιμων πραγματικών γεγονότων.

Στην προκείμενη υπόθεση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο δέχθηκε, σχετικά με την αδικοπρακτική ευθύνη του αναιρεσείοντος, ότι ο τελευταίος, που είναι αρχιτέκτονας-πολιτκός μηχανικός, παρέστησε, εν γνώσει του, ψευδώς, στον αναιρεσίβλητο, κύριο ενός οικοπέδου επιφάνειας 3.390,10 τ.μ., που βρίσκεται στον..., ότι είναι δυνατή κατά νόμο η ανέγερση στο εν λόγω οικόπεδο βιομηχανικού κτηρίου με εξάντληση του συντελεστή δόμησης και σε απόσταση από το πίσω όριο 2,50 μ., κατά παρέκκλιση των προβλεπομένων 10 μ.

Στις ψευδείς αυτές παραστάσεις του εναγομένου ο ενάγων έδωσε πίστη και του ανέθεσε τη σύνταξη των αναγκαίων μελετών, την έκδοση οικοδομικής άδειας με τους παραπάνω οικοδομικούς όρους και την επίβλεψη της ανέγερσης του βιομηχανικού κτηρίου, αντί συνολικής αμοιβής 22.000.000 δρχ., από την οποία 2.000.000 δρχ. αφορούσαν την αμοιβή για τα προσχέδια και 13.000.000 δρχ.

αφορούσαν την αμοιβή για την κατάθεση του σχετικού φακέλου στην Πολεοδομία για την έκδοση της οικοδομικής άδειας. Έναντι της συμφωνηθείσης αμοιβής ο ενάγων προκατέβαλε στον εναγόμενο 2.000.000 δρχ. και στη συνέχεια 10.000.000 δρχ., πεισθείς στις διαβεβαιώσεις του ότι όλα ήταν έτοιμα για την έκδοση της οικοδομικής άδειας, δηλ.

ότι είχε συντάξει τις απαραίτητες μελέτες και επρόκειτο να καταθέσει στο Πολεοδομικό Γραφείο ...τον σχετικό φάκελο, τον οποίο και κατέθεσε στις 11-12-2000. Η έκδοση οικοδομικής άδειας με τήρηση απόστασης 2,50 μ. από το πίσω όριο δεν ήταν κατά νόμο δυνατή, διότι επρόκειτο για ανέγερση βιομηχανικού κτηρίου επί του οποίου εφαρμογή είχε το Π.Δ. 31-3-1987 (ΦΕΚ 303 Δ'), το οποίο επιβάλλει την τήρηση απόστασης 10 μ., ενώ η προβλεπόμενη κατά παρέκκλιση τήρηση απόστασης 2.50 μ.

αφορούσε μόνο την ανέγερση κατοικιών.

Για τους λόγους αυτούς αξίωσε η άνω Πολεοδομική Υπηρεσία την τήρηση των ειρημένων διατάξεων και την αναπροσαρμογή αναλόγως των μελετών που είχαν κατατεθεί, επειδή δε ο φάκελος δεν συμπληρώθηκε τέθηκε στο αρχείο. Ο αναιρεσείων γνώριζε το ισχύον νομοθετικό καθεστώς και ότι δεν ήταν δυνατή η έκδοση οικοδομικής άδειας κατά παρέκκλιση.

Στην κρίση αυτή, αναφέρει η προσβαλλόμενη απόφαση, το δικαστήριο καταλήγει αφού λαμβάνει κυρίως υπόψη του : "α) την κατάθεση του μάρτυρα του ενάγοντα, ο οποίος, μεταξύ άλλων, αναφέρει ότι ο εναγόμενος είπε ψέματα στον ενάγοντα ότι μπορεί να γίνουν παρεκκλίσεις στα βιομηχανικά κτήρια, διότι οι παρεκκλίσεις αφορούσαν μόνο τις κατοικίες και β) την ιδιότητα του εναγόμενου αρχιτέκτονα - πολιτικού μηχανικού και τις εξ αυτού του λόγου ειδικές επιστημονικές του γνώσεις, που δεν δικαιολογούν άγνοιά του επί ενός τέτοιου θέματος, όταν μάλιστα, όπως ο ίδιος δέχεται, ερεύνησε το θέμα αυτό.

Εξάλλου από τον "έλεγχο μελέτης" της Πολεοδομίας ..., που επικαλείται και προσκομίζει ο εναγόμενος, προκύπτει ότι διατάχθηκε ο επανέλεγχος του κτηρίου, διότι με το ΦΕΚ 303 η απόσταση του κτηρίου πρέπει να είναι 10 μ.. Το ισχυριζόμενο από τον εναγόμενο ότι πίστευε ότι είναι δυνατή η κατά παρέκκλιση ανοικοδόμηση, διότι αρμόδια υπάλληλος του ΥΠΕΧΩΔΕ τον είχε διαβεβαιώσει σχετικά, όταν ερευνούσε το θέμα, η οποία μάλιστα τον είχε εφοδιάσει και με τις εγκυκλίους 35/6-4-1988 και 9/2-2-1993, σχετικές με τη μείωση των πλαγίων αποστάσεων των κτισμάτων από τα όρια γηπέδου τριγωνικού σχήματος εκτός σχεδίου με μήκος μεγαλύτερο των 20 μ., δεν κρίνεται πειστικό.

Ο μάρτυρας αυτού δεν αναφέρει κάτι σχετικά, περιοριζόμενος απλώς να καταθέσει "νομίζω ότι με παρεκκλίσεις προσπάθησε να εκδώσει άδεια ο εναγόμενος" και παρακάτω "δεν μπορώ να γνωρίζω τις ιδιαίτερες συμφωνίες των διαδίκων για παρεκκλίσεις κ.λ.π, αν τα γνώριζε αυτά ο ενάγων".....Ο εναγόμενος γνώριζε, όταν κατέθετε την αίτηση για έκδοση οικοδομικής άδειας, ότι ο φάκελος δεν ήταν πλήρης, διότι δεν υπήρχαν σ' αυτόν οι αναφερόμενες στην αίτηση έκδοσης της οικοδομικής άδειας ως συνημμένες μελέτες.

Αυτό προκύπτει κυρίως από το με αριθ. ...έγγραφο της Πολεοδομίας ...., στο οποίο αναφέρεται ότι, πλην της αρχιτεκτονικής μελέτης, της πυροπροστασίας και της ενεργητικής πυροπροστασίας, έλλειπαν η μελέτη αμοιβών και φορολογικών καθώς και οι λοιπές μελέτες που αναφέρονται στην αίτηση. Από την παράνομη και υπαίτια ως άνω συμπεριφορά του εναγόμενου, συνεχίζει το Εφετείο, ο ενάγων υπέστη ζημία 12.000.000 δρχ.

ή 35.216,43 ευρώ, το οποίο και κατέβαλε, πεισθείς στις ψευδείς παραπάνω διαβεβαιώσεις του. Ακολούθως το Εφετείο δέχθηκε την έφεση του ενάγοντος, εξαφάνισε την απορριπτική της αγωγής πρωτόδικη απόφαση, δέχθηκε εν μέρει την αγωγή και επιδίκασε στον ενάγοντα το ανωτέρω ποσό των 35.216,43 ευρώ και επί πλέον το ποσό των 2.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση για ηθική του βλάβη.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του επαρκείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες αναφορικά με την παράνομη συμπεριφορά του αναιρεσείοντος, την υπαιτιότητά του και την ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της εν λόγω συμπεριφοράς και της ζημίας. Ειδικότερα, δέχθηκε ότι ο εναγόμενος, αν και γνώριζε ότι η κατά παρέκκλιση οικοδόμηση επιτρεπόταν μόνο επί κατασκευής κατοικίας και όχι βιομηχανικού κτηρίου, εν τούτοις παρέστησε στον ενάγοντα ότι ήταν δυνατή η κατά παρέκκλιση έκδοση οικοδομικής άδειας και προσέτι ότι ενώ δεν είχε συντάξει όλες τις απαιτούμενες από το νόμο μελέτες και δεν ήταν πλήρης ο σχετικός φάκελος για την κατάθεσή του στην Πολεοδομία, παρέστησε ψευδώς στον ενάγοντα ότι είχε ετοιμάσει πλήρη φάκελο που επρόκειτο να τον καταθέσει στην Πολεοδομία, με αποτέλεσμα ο ενάγων πεισθείς στις διαβεβαιώσεις αυτές, να του αναθέσει τη σύνταξη των αναγκαίων μελετών και την έκδοση οικοδομικής άδειας, να του προκαταβάλει 2.000.000 δρχ.

και στη συνέχεια, έναντι της συμφωνηθείσης αμοιβής για τη σύνταξη των μελετών, την κατάθεση του φακέλου στην Πολεοδομία και την έκδοση της άδειας το ποσό των 10.000.000 δρχ., ενέργειες στις οποίες δεν θα προέβαινε αν γνώριζε ότι είναι αδύνατη η κατά παρέκκλιση οικοδόμηση. Η παραδοχή του, ότι ο αναιρεσείων γνώριζε κατά τον χρόνο λήψεως της προκαταβολής των 2.000.000 δραχμών πως ήταν αδύνατη η έκδοση οικοδομικής άδειας κατά παρέκκλιση, δεν είναι αντιφατική, δεν τελεί δηλαδή σε λογική ανακολουθία προς την παραδοχή του, ότι ο ίδιος γνώριζε, όταν κατέθεσε τη σχετική αίτηση στην Πολεοδομία, τη μη πληρότητα του αντίστοιχου φακέλου, ως προς τις αναφερόμενες στην αίτηση τεχνικές μελέτες, γεγονός που "προκύπτει κυρίως από το με αριθ. ....

έγγραφο της Πολεοδομίας .....". Επίσης οι αναφορές στην απόφασή του, ότι ο αναιρεσείων κηρύχθηκε αθώος της πράξεως της απάτης με απόφαση του ποινικού δικαστηρίου και ότι επιβλήθηκε σ' αυτόν από το ΤΕΕ η πειθαρχική ποινή της επίπληξης για την, εξ αμελείας του και όχι από δόλο, μη διευκρίνιση των όρων δόμησης, δεν καθιστούν "ασαφή και αντιφατική" την παραδοχή του, ως προς το είδος της υπαιτιότητας του αναιρεσείοντος.

Επομένως, σε σχέση με τις περί του αντιθέτου αιτιάσεις, ο εκ του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ απορρέων πρώτος λόγος του αναιρετηρίου είναι αβάσιμος.

Με τον ίδιο (πρώτο) λόγο υπό την επίκληση του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, αποδίδεται στο Εφετείο η αιτίαση ότι ουδεμία διέλαβε αιτιολογία αναφορικά : α) με την προβληθείσα, με τις προτάσεις του αναιρεσείοντος τόσο στην πρωτοβάθμια όσο και στην έκκλητη δίκη, ένστασή του περί συνυπαιτιότητας του αναιρεσιβλήτου (άρθρο 300 Α.Κ.) και β) ως προς τη σημασία των μελετών που αυτός και οι συνεργάτες του εκπόνησαν και ο ίδιος υπέβαλε στην Πολεοδομία, καθώς και ως προς την επιστημονική εργασία τους και την αντιστοιχούσα σ' αυτήν αμοιβή. Ο προκείμενος λόγος, υπαγόμενος κατ' εκτίμηση στη ρύθμιση του άρθρου 559 αρ. 8 ΚΠολΔ, είναι, κατά μεν το πρώτο σκέλος του αβάσιμος, διότι από την επισκόπηση των προτάσεων του αναιρεσείοντος προκύπτει ότι αυτός δεν υπέβαλε την από το άρθρο 300 Α.Κ. ένσταση, κατά δε το δεύτερο σκέλος του, αόριστος, διότι δεν προσδιορίζεται στο αναιρετήριο η ουσιώδης επιρροή που ασκούσαν στην έκβαση της δίκης τα ως άνω περιστατικά.

Ο προβλεπόμενος στο άρθρο 559 αριθ. 11 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως ιδρύεται και όταν το δικαστήριο της ουσίας σχημάτισε την αποδεικτική του κρίση χωρίς να λάβει υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία προσκόμισαν και επικαλέσθηκαν οι διάδικοι προς άμεση ή έμμεση (δια τεκμηρίων) απόδειξη πραγματικών γεγονότων ασκούντων ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης (στο διατακτικό της απόφασης). Στην προκειμένη περίπτωση με τον δεύτερο από το άρθρο 559 αριθ. 11 ΚΠολΔ λόγο του αναιρετηρίου προβάλλεται η αιτίαση ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη του για τον σχηματισμό του αποδεικτικού του πορίσματος, αφενός μεν την 2098/2005 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών, στην οποία περιέχεται κατάθεση του αναιρεσίβλητου ότι αγόρασε το οικόπεδο ξέροντας ότι δικαιούται να κτίσει, αφετέρου δε την από 24-2-2000 "απόδειξη", στην οποία αναφέρεται ότι η προκαταβολή δόθηκε για τη μελέτη - επίβλεψη του κτηρίου, χωρίς αναφορά σε ειδικούς όρους δόμησης. Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, διότι από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη του τα ανωτέρω έγγραφα, τα οποία μάλιστα ειδικώς μνημονεύει.

Ο από το άρθρο 559 αριθ. 8 Κ.Πολ.Δ. λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως πράγματα νοούνται οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί που τείνουν στη θεμελίωση ή παρακώλυση του ασκούμενου με την αγωγή, ένσταση ή αντένσταση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος καθώς και οι κύριοι ή πρόσθετοι λόγοι εφέσεως που αφορούν σε αυτοτελείς πραγματικούς ισχυρισμούς.

Δεν αποτελούν, συνεπώς, πράγματα οι αρνητικοί της αγωγής ή της ενστάσεως (και αντενστάσεως) ή των λόγων εφέσεως ισχυρισμοί. Στην προκειμένη περίπτωση με τον τρίτο από το άρθρο 559 αριθ. 8 και 11 ΚΠολΔ λόγο της αίτησης αναίρεσης αποδίδονται στο Εφετείο οι αιτιάσεις ότι παρά τον νόμο δεν έλαβε υπόψη του τους προς απόκρουση των λόγων έφεσης του αναιρεσιβλήτου ισχυρισμούς του εφεσίβλητου (αναιρεσείοντος) που προβλήθηκαν με τις προτάσεις του στον δεύτερο βαθμό, περί πληρότητας του φακέλου της αδείας και εγκρίσεως αυτής, καθώς και τα προς απόδειξη των ισχυρισμών αυτών με επίκληση προσκομισθέντα από τον εφεσίβλητο - αναιρεσείοντα έγγραφα και ειδικότερα τον πίνακα αμοιβών, το από 29-11-2000 παραστατικό κατάθεσης αμοιβής και την ...

αίτηση για έκδοση αδείας. Ο λόγος αυτός ως προς την πρώτη αιτίαση, είναι αβάσιμος, διότι οι ανωτέρω ισχυρισμοί δεν έχουν αυτοτέλεια, αλλά είναι αρνητικοί των λόγων έφεσης και επομένως η μη λήψη υπόψη αυτών από το δικαστήριο δεν ελέγχεται μέσω του άρθρου 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ. Ως προς τη δεύτερη αιτίαση, επίσης είναι αβάσιμος, διότι από τη βεβαίωση του Εφετείου, ότι την αποδεικτική του κρίση διαμόρφωσε και "από τα έγγραφα που επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι", σε συνδυασμό με το όλο περιεχόμενο της αποφάσεώς του, δεν καταλείπεται καμία αμφιβολία για την εκ μέρους του συνεκτίμηση και των ανωτέρω εγγράφων, εκ των οποίων μάλιστα τα δύο τελευταία ειδικώς μνημονεύει στην απόφασή του.

Με τον τέταρτο από το άρθρο 559 αριθ. 12 ΚΠολΔ λόγο προβάλλεται η αιτίαση ότι το Εφετείο παραβίασε τους ορισμούς του νόμου σχετικά με τη δύναμη των αποδεικτικών μέσων, ήτοι παραβίασε τις διατάξεις των άρθρων 438, 439 και 440 ΚΠολΔ σύμφωνα με τις οποίες τα δημόσια έγγραφα αποτελούν πλήρη απόδειξη έναντι όλων για όσα βεβαιώνονται ότι έγιναν από το πρόσωπο που τα συνέταξε ή έγιναν ενώπιόν του, επιτρεπόμενης ανταπόδειξης με προσβολή του εγγράφου ως πλαστού, ειδικότερα δε ότι, ενώ το φύλλο ελέγχου της αδείας που επικαλέστηκε και προσκόμισε με τις προτάσεις του ο αναιρεσείων, αποδείκνυε ότι έγινε από την Πολεοδομία έλεγχος της πληρότητας του φακέλου της άδειας την 11-12-2000, πρωτοκολλήθηκε η αίτηση την 11-12-2000, έγινε έλεγχος του τοπογραφικού και όρων δόμησης την 11-12-2000 και την επομένη 12-12-2000 ο φάκελος χρεώθηκε για έλεγχο πολεοδομικών διατάξεων στο μηχανικό εφαρμοστή αρχιτέκτονα ...

και περατωθέντος του ελέγχου ο φάκελος προωθήθηκε στην Επιτροπή Αρχιτεκτονικού Ελέγχου με το χαρακτηρισμό "δεκτόν" την 6-7-2001, το Εφετείο εκτίμησε ελεύθερα το περιεχόμενό του και κατέληξε σε πόρισμα αντίθετο με αυτό το περιεχόμενο και δη ότι από το εν λόγω έγγραφο δεν μπορεί να συναχθεί ότι έγινε έλεγχος της πληρότητας του φακέλου και ότι αυτός ήταν πλήρης.

Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, διότι από την επισκόπηση του ανωτέρω εγγράφου δεν προκύπτει η ύπαρξη σ' αυτό βεβαιώσεως, περί του ότι ο φάκελος περιείχε όλες τις ανωτέρω μελέτες, ώστε να παρέχεται συναφώς πλήρης απόδειξη. Κατ' ακολουθίαν η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί. Τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, που δεν κατέθεσε προτάσεις, πρέπει να επιβληθούν σε βάρος του αναιρεσείοντος, λόγω της ήττας του (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 4-7-2008 αίτηση του ..., για αναίρεση της υπ' αριθ. 2453/2007 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 8 Φεβρουαρίου 2010. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 13 Απριλίου 2010 .

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ