Supreme Court dismisses appeal in labor dispute over passive standing and evidence sufficiency regarding employer status.

Απόφαση 612 / 2015 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 612/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Νικόλαο Λεοντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ανδρέα Δουλγεράκη, Νικόλαο Πάσσο, Μιχαήλ Αυγουλέα και Χρήστο Βρυνιώτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 7 Οκτωβρίου 2014, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Α. Κ. του Θ., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου του Παναγιώτη Παπανικολάου και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης τεχνικής εταιρείας με την επωνυμία "Ν. Α.Ε.-ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Κυπριωτάκη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 28-11-2007 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1291/2009 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2073/2011 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 18-2-2014 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης, Χρήστος Βρυνιώτης ανέγνωσε την από 30-9-2014 έκθεση του κωλυομένου να συμμετάσχει στην σύνθεση Αρεοπαγίτη Γεωργίου Αναστασάκου, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η ερήμην της εφεσίβλητης εκδοθείσα, κατά την ειδική διαδικασία των εργατικών διαφορών (αρθ. 663 επ Κ.Πολ.Δ.), τελεσίδικη, 2073/2011 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, η οποία απέρριψε την έφεση και τον πρόσθετο λόγο αυτής του εκκαλούντος-ενάγοντος και ήδη αναιρεσείοντος κατά της εκκαλουμένης τότε 1291/2009 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η οποία απέρριψε την ένδικη αγωγή, για έλλειψη παθητικής νομιμοποίησης.

Η αίτηση αναίρεσης που στρέφεται κατά της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης η οποία έχει καταστεί τελεσίδικη, με την επίδοση αυτής από τον αναιρεσείοντα στην αναιρεσίβλητη στις 28-1-2014 (βλ. προσκομιζόμενη ...28-1-2014 έκθεση επίδοσης του δικαστικού Επιμελητή στο Πρωτοδικείο Αθηνών Κ. Λ. και από 17-2-2014 πιστοποιητικό της Γραμματέως Σταυρούλας Καλιακούδα απ’ το οποίο προκύπτει ότι μέχρι την 14-2-2014 δεν ασκήθηκε κανένα ένδικο μέσο κατά της προσβαλλόμενης απόφασης, ενώ η κρινόμενη αναίρεση ασκήθηκε στις 18-2-2014), είναι παραδεκτή και πρέπει να εξετασθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της.

Κατά το άρθρο 1 παρ. 1 του ν.1429/1984 "προστασία των Ελλήνων που εργάζονται σε χώρες της Ασίας ή της Αφρικής και άλλες διατάξεις" οι διατάξεις του νόμου αυτού (μεταξύ των οποίων και η του άρθρου 2 παρ. 1 αυτού, κατά την οποία οι όροι εργασίας και αμοιβής για τους ως άνω εργαζομένους δεν επιτρέπεται να είναι δυσμενέστεροι εκείνων των Ελληνικών κανόνων αναγκαστικού δικαίου, εκτός αν αντιβαίνουν σε κανόνες δημοσίας τάξεως της χώρας της απασχολήσεως) εφαρμόζονται σε συμβάσεις ή σχέσεις εργασίας μεταξύ αφενός Ελλήνων υπηκόων που προσλαμβάνονται οπουδήποτε για να απασχοληθούν σε χώρες της Ασίας και της Αφρικής και αφετέρου επιχειρήσεων που έχουν την έδρα τους ή τα οικονομικά τους συμφέροντα στην Ελλάδα.

Περαιτέρω, η παρ. 2 του άρθρου 1 του ανωτέρω νόμου, κατά την οποία η σύναψη συμβάσεως εργασίας μεταξύ Έλληνα υπηκόου και του αντιπροσώπου επιχειρήσεως υπαγομένης στο νόμο αυτό, δεσμεύει, πέραν της επιχειρήσεως και τον αντιπρόσωπο, καθιερώνει και ατομική δέσμευση του αντιπροσώπου. Κατά τη σύμφωνη με το σκοπό της, που είναι η προστασία των ως άνω Ελλήνων εργαζομένων έννοια των διατάξεων αυτών, για την εφαρμογή του Ν. 1429/1984, αρκεί η εργοδότρια των εν λόγω μισθωτών επιχείρηση να έχει την έδρα της ή έστω τα οικονομικά της συμφέροντα στην Ελλάδα.

Εξάλλου, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 1 παρ. 3 ΑΝ 1846/1951 "Περί ΙΚΑ" και 1 παρ. 3 ν.3239/1955, εργοδότης θεωρείται το φυσικό ή νομικό πρόσωπο που χρησιμοποιεί την εργασία άλλων προσώπων. Περαιτέρω, όταν ο εργοδότης είναι νομικό πρόσωπο, τότε ορισμένες εργοδοτικές εξουσίες δεν μπορούν να ασκηθούν παρά μόνο από τους νόμιμους αντιπροσώπους τους, όπως είναι η κατάρτιση της σύμβασης εργασίας, η καταγγελία της και η άσκηση του διευθυντικού δικαιώματος.

Περαιτέρω κατά το άρθρο 211 του ΑΚ, δήλωση βούλησης από κάποιον (αντιπρόσωπο) στο όνομα άλλου (αντιπροσωπευομένου), μέσα στα όρια της εξουσίας αντιπροσώπευσης ενεργεί αμέσως υπέρ και κατά του αντιπροσωπευομένου. Το αποτέλεσμα αυτό επέρχεται είτε η δήλωση γίνει ρητά στο όνομα του αντιπροσωπευομένου, είτε συνάγεται από τις περιστάσεις ότι έγινε στο όνομά του.

Η διάταξη αυτή εφαρμόζεται αναλόγως και όταν η δήλωση βουλήσεως απευθύνεται προς τον αντιπρόσωπο. Από την προαναφερόμενη διάταξη προκύπτει ότι όρος της άμεσης αντιπροσώπευσης είναι και η επιχείρηση της δικαιοπραξίας από τον αντιπρόσωπο στο όνομα άλλου, με την έννοια ότι τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις απ’ αυτήν θα παράγονται στο πρόσωπο του αντιπροσωπευομένου.

Το ότι η δήλωση γίνεται στο όνομα άλλου, πρέπει, είτε να γνωστοποιείται από τον αντιπρόσωπο στον αντισυμβαλλόμενο ρητώς, είτε να συνάγεται από τις περιστάσεις. Κατά τον ερμηνευτικό δε κανόνα του άρθρου 212 ΑΚ, αν δεν μπορεί να διαγνωστεί ότι κάποιος ενεργεί στο όνομα άλλου θεωρείται ότι ενεργεί στο δικό του όνομα.

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο δέχθηκε, ανελέγκτως, τα ακόλουθα: Η εναγόμενη και ήδη εφεσίβλητη ελληνική εταιρεία δυνάμει του από 26-6-2001 ιδιωτικού συμφωνητικού ανέλαβε έναντι της εδρεύουσας στην πόλη ... της Λιβύης αλλοδαπής εταιρείας με την επωνυμία "ΕΤΕΡ ...-LIBYA" και A.M. ...1979 που δραστηριοποιείτο στην εκτέλεση δημοσίων έργων και πάσης άλλης φύσεως τεχνικών έργων στη Λιβύη, την υποχρέωση εξεύρεσης του αναγκαίου εργατοτεχνικού προσωπικού, κατάρτισης επ’ ονόματι και για λογαριασμό της των σχετικών συμβάσεων εργασίας, ασφάλισης του προσωπικού αυτού με δαπάνες της ("ΕΤΕΡ ...-LIBYA") στους οικείους ασφαλιστικούς φορείς, αποστολής του στη Λιβύη, όπως επίσης και αντιμετώπισης των πάσης φύσεως τυχόν δικαστικών διενέξεων, οι οποίες θα δημιουργούνταν στο μέλλον εξαιτίας των προσλήψεων αυτών και της εν γένει παροχής εργασίας εκ μέρους του προσωπικού αυτού.

Η δε αμοιβή, που θα εισέπραττε η εναγόμενη-εφεσίβλητη από την εντολέα της εταιρεία "ΕΤΕΡ ...-LIBYA" για την εκτέλεση της ανωτέρω εντολής, συμφωνήθηκε σε ποσοστό 3% επί του αντικειμένου της εντολής, και σε περίπτωση, που δεν θα καθίστατο δυνατός ο προσδιορισμός του ποσοστού αυτού -όπως επί των υπηρεσιών προσλήψεως προσωπικού- στο τέλος εκάστου οικονομικού έτους, όπως αυτό προσδιορίζεται από τους νόμους της Λιβύης, θα καταρτιζόταν ιδιαίτερη συμφωνία βάσει της οποίας θα οριζόταν η αμοιβή η οποία θα καταβαλλόταν προς την εναγόμενη ελληνική εταιρεία.

Η τελευταία, ενεργώντας δυνάμει του ως άνω ιδιωτικού συμφωνητικού ως πληρεξούσια-αντιπρόσωπος, προσέλαβε για λογαριασμό της αλλοδαπής εταιρείας με την επωνυμία "ΕΤΕΡ ...-LIBYA" με την από 5-9-2001 έγγραφη σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου τον ενάγοντα και ήδη εκκαλούντα, προκειμένου αυτός να εργαστεί με την ειδικότητα του λογιστή στη Λιβύη στα εργοτάξια της αλλοδαπής εταιρείας, με τους αναφερόμενους στην εν λόγω σύμβαση ειδικότερους όρους και συμφωνίες, αντί μηνιαίων αποδοχών ποσού 294.352 δρχ.

η καταβολή των οποίων θα γινόταν σε δηνάρια Λιβύης ενόψει του παραπάνω τόπου παροχής εργασίας του. Σύμφωνα με τα ανωτέρω, στην επίδικη σύμβαση εργασίας, η εναγόμενη-εφεσίβλητη εταιρεία συμβλήθηκε με τον ενάγοντα-εκκαλούντα μισθωτό επ’ ονόματι και για λογαριασμό (ήτοι ως άμεση αντιπρόσωπος) της αντιπροσωπευόμενης αλλοδαπής εταιρείας με την επωνυμία "ΕΤΕΡ ...-LIBYA", η οποία ήταν και εργοδότρια του ενάγοντος-εκκαλούντος και όχι η εναγόμενη όπως αβάσιμα αυτός διατείνεται.

Με τις ανωτέρω παραδοχές στην επίδικη εργασιακή σύμβαση δεν νομιμοποιείται παθητικά η εφεσίβλητη-εναγόμενη με την ιδιότητα υπό την οποία αυτή ενάγεται στην παρούσα δίκη, ήτοι ως εργοδότρια του ενάγοντος-εκκαλούντος, και ως εκ τούτου, η κρινόμενη αγωγή είναι απορριπτέα ως ουσία αβάσιμη κατά παραδοχή ως βάσιμου του Πρωτοδίκως παραδεκτά προταθέντος σχετικού ισχυρισμού της εναγομένης η οποία (νομιμοποίηση) εξάλλου εξετάζεται σε κάθε στάση της δίκης και αυτεπαγγέλτως από το Δικαστήριο (άρθρα 68 και 73 Κ.Πολ.Δ.).

Ακολούθως το Εφετείο επεκύρωσε την πρωτόδικη απόφαση, που είχε, δεχθεί τα ίδια και ειδικότερα ότι η εναγομένη στην επίδικη σύμβαση εργασίας ενήργησε ως αντιπρόσωπος στο όνομα και για λογαριασμό της αντιπροσωπευόμενης εταιρείας με την επωνυμία "ΕΤΕΡ ...-LIBYA", η οποία εδρεύει στη Λιβύη και ευθύνεται έναντι του ενάγοντος ως εργοδότρια.

Στην προκειμένη περίπτωση, ο αναιρεσείων, με τον δεύτερο λόγο της αναίρεσης, προβάλλει την αιτίαση ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν έλαβε υπ’ όψη της πράγματα που προτάθηκαν και είχαν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης (άρθρο 559 αριθμ. 8 Κ.Πολ.Δ., δηλαδή ότι, τόσο, με την έφεση του όσο και με τις προτάσεις του στο Εφετείο ισχυρίστηκε ότι η αλλοδαπή εταιρεία (ΕΤΕΡ ...-LIBYA) είχε τα οικονομικά της συμφέροντα στην Ελλάδα γιατί ήταν εταιρεία ιδιοκτησίας του Ν.

Χ. ( Έλληνα υπηκόου και μονίμου κατοίκου της Ελλάδας), στον οποίο, επίσης ανήκει και η εναγόμενη Ελληνική εταιρεία, ότι η τελευταία λειτουργούσε ειδικότερα, σαν αντιπρόσωπος της αλλοδαπής εταιρείας την οποία αντιπροσωπεύει (άρθρο 1 παρ. 2 Ν. 1429/1984) και με τον τρόπο αυτό θεμελιώνεται η παθητική της νομιμοποίηση.

Ο προαναφερόμενος εκ του άρθρου 559 αριθμ. 8 λόγος της αναίρεσης, είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, διότι με την επίκληση των ως άνω περιστατικών, επιχειρήθηκε ανεπίτρεπτη μεταβολή της ιστορικής και νομικής βάσης της αγωγής, το πρώτον στο Εφετείο (άρθρο 526 ΚΠολΔ), δηλαδή να θεμελιωθεί παθητική νομιμοποίηση της εναγομένης στη σχέση αντιπροσώπευσης, ενώ, κατά τα εκτιθέμενα στην αγωγή, ο ενάγων προσλήφθηκε απευθείας από την εναγομένη, που εκτελεί κατασκευαστικά έργα στη Λιβύη, σε συνεργασία με την πιο πάνω αλλοδαπή εταιρεία.

Περαιτέρω ο αναιρεσείων προβάλλει την αιτίαση, με τον πρώτο λόγο της αναίρεσης, ότι το Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθμ. 11γ, διότι δεν έλαβε υπόψη, τα παρακάτω έγγραφα τα οποία επικαλέσθηκε και προσκόμισε με τις προτάσεις ενώπιον του Εφετείου και για την απόδειξη του ουσιώδους ισχυρισμού του ότι εργοδότης του ήταν η αναιρεσίβλητη-εναγόμενη και ως τέτοια νομιμοποιείτο παθητικά και συγκεκριμένα τα εξής έγγραφα:

α) την αναγγελία πρόσληψής του στον ΟΑΕΔ στην οποία προέβη η αναιρεσίβλητη, β) αποσπάσματα του ατομικού λογαριασμού ασφάλισής μου στο ΙΚΑ (των ετών 2002-2006) στα οποία εργοδότριά του εμφανίζεται η αναιρεσίβλητη, γ) τον τραπεζικό του λογαριασμό στην Ελλάδα στην Τράπεζα ALPHA BANK στην Αθήνα (με αριθμό ...) στον οποίο η εναγομένη-αναιρεσίβλητη, κατέθετε τις αποδοχές του, δ) την από 23-11-2006 βεβαίωση προϋπηρεσίας στην οποία βεβαιώνεται ότι ο ενάγων-αναιρεσείων εργάσθηκε στα έργα της στη Λιβύη, σαν λογιστής από 22-7-2001 μέχρι 10-11-2006 και ε) την από 11-12-2006 καταγγελία της σύμβασης εργασίας του ενάγοντος στην οποία προέβη η εναγομένη.

Ο προαναφερόμενος λόγος αναίρεσης κατά το μέρος που αφορά τα επικληθέντα από τον αναιρεσείοντα υπό στοιχεία α), β), γ), δ) έγγραφα, που δεν προσκομίζονται, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

Κατά τις παραδοχές της αποφάσεως η καταγγελία της συμβάσεως εργασίας του αναιρεσείοντος υπεβλήθη από την εναγομένη ενεργώντας ως αντιπρόσωπος της αλλοδαπής εταιρείας ΕΤΕΡ ...-LIBYA, και όχι ως εργοδότης του αναιρεσείοντος, σύμφωνα με το περιεχόμενο της από 5-9-2001 έγγραφης σύμβασης εργασίας του αναιρεσείοντος, δεχόμενη περαιτέρω ότι η εταιρεία Ν. ΑΕ ήταν υποχρεωμένη, με δαπάνες της αλλοδαπής εταιρείας ΕΤΕΡ ...-LIBYA να ασφαλίζει το προσωπικό στους οικείους ασφαλιστικούς φορείς (ΙΚΑ κ.λ.π.) που θα αποστέλλετο στη Λιβύη.

Συνεπώς σχετικά το εν λόγω έγγραφο συνεκτιμήθηκε από το Εφετείο, όπως προκύπτει από τις παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, σε συνδυασμό με το σύνολο του λοιπού αποδεικτικού υλικού και τούτο (Εφετείο) με την προσβαλλόμενη απόφασή του, κατέληξε σε αντίθετο αποδεικτικό πόρισμα από εκείνο που υποστηρίζει ο αναιρεσείων ήτοι ότι η εναγομένη ενεργούσε ως αντιπρόσωπος της ως άνω αλλοδαπής εταιρείας και όχι ως εργοδότης απορρίπτοντας την αγωγή ως παθητικά ανομιμοποίητη. Κατ’ ακολουθία ο εκ του άρθρου 559 αριθμ. 11 γ λόγος της αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

Τέλος, ως προς το ζήτημα της έλλειψης παθητικής νομιμοποίησης της εναγομένης, με τις παραδοχές που ήδη αναφέρθηκαν έχει επαρκή αιτιολογίες και ο εκ του άρθρου 559 αριθμ. 19 τρίτος λόγος της αναίρεσης που υποστηρίζει τα αντίθετα (εκ πλαγίου παράβαση αόριστες και ελλιπείς αιτιολογίες της προσβαλλόμενης απόφασης) είναι απορριπτέος ως αβάσιμος. Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης και να καταδικαστεί ο αναιρεσείων, λόγω της ήττας του, στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης (άρθρο 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 18-2-2014 αίτηση του Α. Κ. του Θ. για αναίρεση της 2073/2011 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσίβλητης τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1800) Ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 4 Νοεμβρίου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 13 Μαΐου 2015.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ