Supreme Court dismisses appeal against municipal land ownership ruling, upholding common property status determination.

Απόφαση 611 / 2012 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 611/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Αντιπρόεδρο, Χαράλαμπο Δημάδη, Σπυρίδωνα Μιτσιάλη, Δημήτριο Μαζαράκη και Χαράλαμπο Αθανασίου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 7 Δεκεμβρίου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Δήμου Τεμπών, ως καθολικού διαδόχου που υπεισήλθε αυτοδικαίως στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του καταργηθέντος και συνενωθέντος Δήμου Νέσσωνος, που εδρεύει στο Μακρυχώρι Λάρισας και εκπροσωπείται νόμιμα, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Τσιούτρα.

Των αναιρεσίβλητων: 1. Γ. Δ. Σ., 2. Χ. συζ. Α. Γ., το γένος Δ. Σ. και 3. Ε. συζ. Κ. Τ., το γένος Δ. Σ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ιωάννη Γιαγλάρα.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 5-10-2006 αγωγή των ήδη αναιρεσίβλητων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Κισσάβου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 12/2007 του ίδιου Δικαστηρίου και 315/2008 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 4-12-2008 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος Μαζαράκης ανέγνωσε την από 7-12-2010 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσίβλητων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 369, 966, 967, 968, 972, 1033 και 1192 αριθ. 1 ΑΚ, οι οποίες εφαρμόζονται, σύμφωνα με το άρθρο 51 ΕισΝ ΑΚ, προκειμένου να κριθεί μετά την εισαγωγή του ΑΚ, η ιδιότητα ενός πράγματος ως εκτός συναλλαγής ή κοινοχρήστου, προκύπτει, ότι μεταξύ των κοινοχρήστων πραγμάτων περιλαμβάνονται οι πλατείες και οι οδοί αδιακρίτως.

Τα κοινής χρήσης πράγματα λαμβάνουν τον προορισμό τους αυτό από το νόμο ή τη βούληση του ιδιοκτήτη τους (όπως με διαθήκη ή δωρεά), που μπορεί να εκδηλωθεί και με παραίτηση από την κυριότητα του πράγματος, για να καταστεί αυτό κοινόχρηστο, τηρουμένων πάντοτε των νόμιμων προϋποθέσεων. Κατά το προϊσχύσαν του ΑΚ βυζαντινορρωμαϊκό δίκαιο (ν. 3 Πανδ. 43. 7, ν. 2 παρ. 8 Πανδ. 39.3, ν. 28 Πανδ. 22. 3) αναγνωριζόταν ως τρόπος κτήσης της ιδιότητας πράγματος ως κοινοχρήστου η αμνημονεύτου χρόνου αρχαιότητα στη χρήση του πράγματος από τους δημότες Κοινότητας ή Δήμου (νetustas), με την οποία κυρούνταν ως νόμιμη η πραγματική κατάσταση που υπήρχε πριν από τόσο χρόνο, ώστε η ζώσα γενεά να τη γνώρισε ως έχει και να μη διέδωσε παράδοση από την παρελθούσα γενεά για την ύπαρξη άλλης διαφορετικής κατάστασης.

Η αμνημονεύτου χρόνου αρχαιότητα δεν υιοθετήθηκε από τον ΑΚ, διατηρείται, όμως, σύμφωνα με το άρθρο 51 ΕισΝ ΑΚ, η δυνάμει αυτής ιδιότητα που απέκτησε το πράγμα ως κοινής χρήσης, εφόσον πριν από την εισαγωγή του ΑΚ (23-2-1946) δύο συνεχόμενες γενεές ανθρώπων επί συνολικό διάστημα τουλάχιστον ογδόντα (80) ετών δεν γνώρισαν διαφορετική κατάσταση του πράγματος από την κοινοχρησία.

Εκείνος που ισχυρίζεται, ότι κάποιο ακίνητο ή οδός είναι κοινόχρηστος χώρος, πρέπει, για το ορισμένο του ισχυρισμού του, να καθορίσει το νόμιμο τρόπο, με τον οποίο αποκτήθηκε η ιδιότητα της κοινοχρησίας. Έτσι, δεν αρκεί η αναφορά στο σχετικό ισχυρισμό της ιδιότητας του πράγματος ως κοινοχρήστου και της κτήσης της εν λόγω ιδιότητας με την κοινή χρήση του πράγματος από δύο κατά συνέχεια γενεές (αμνημονεύτου χρόνου αρχαιότητα), αλλά απαιτείται, επίσης, να αναφέρεται σ' αυτόν, ότι η αρχαιότητα στην κοινή χρήση είχε συμπληρωθεί κατά το χρόνο εισαγωγής του ΑΚ, δηλαδή στις 23-2-1946.

Τέλος, η νομική αοριστία της αγωγής ή της ένστασης, στηρίζει λόγο αναίρεσης για παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου (άρθρο 560 αριθ. 1 ΚΠολΔ), συντρέχει δε, αν το δικαστήριο για τη θεμελίωση της αγωγής ή της ένστασης στο συγκεκριμένο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, αρκέστηκε σε στοιχεία λιγότερα ή αξίωσε περισσότερα από εκείνα, που ο κανόνας αυτός απαιτεί για τη γένεση του οικείου δικαιώματος, κρίνοντας, αντιστοίχως, νόμιμη ή μη στηριζόμενη στο νόμο την αγωγή ή την ένσταση.

Στην προκείμενη περίπτωση, από τα διαδικαστικά έγγραφα της δίκης (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) προκύπτει, ότι ο εναγόμενος και ήδη αναιρεσείων Δήμος, με τις πρωτόδικες προτάσεις του, επί της ένδικης διεκδικητικής αγωγής των εναγόντων και ήδη αναιρεσιβλήτων, πρόβαλε την ένσταση ιδίας κυριότητάς του στο επίδικο ακίνητο, ισχυριζόμενος, ότι "από τη σύσταση του οικισμού, ο οποίος εξελίχθηκε στη σημερινή του μορφή (δημοτικό διαμέρισμα του Δήμου Νέσσωνος), πάντως δε και σε κάθε περίπτωση από τότε που δεν σώζεται μνήμη ζώντων προσώπων, είχε διαμορφωθεί και υπήρχε, μεταξύ των άλλων, και δρόμος, πλάτους περί τα δύο μέτρα, από τον οποίο διέρχονταν ανενόχλητα και χωρίς να εμποδίζονται από οποιονδήποτε οι κάτοικοι της κοινότητας Σπηλιάς, είτε πεζή είτε με έμφορτα υποζύγια".

Ο ισχυρισμός αυτός είναι αόριστος, διότι ο αναιρεσείων δεν επικαλέστηκε νόμιμο λόγο κτήσεως της κυριότητάς του, ήτοι καθεστώς κοινής χρήσεως, χαρακτηρισμό ως κοινοχρήστου, θέληση του ιδιοκτήτη ή αμνημονεύτου χρόνου αρχαιότητα, που όμως έπρεπε να έχει συμπληρωθεί μέχρι και τις 23-2-1946, το στοιχείο δε αυτό έπρεπε να αναφέρεται στην ένσταση για τη νομική θεμελίωσή της.

Επομένως, το ως Εφετείο δικάσαν Πολυμελές Πρωτοδικείο, το οποίο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, απέρριψε ως αόριστο τον πιο πάνω ισχυρισμό του αναιρεσείοντος και επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση, που έχει κρίνει όμοια, δεν παραβίασε τις προαναφερθείσες ουσιαστικές διατάξεις του ΑΚ και του προϊσχύσαντος βυζαντινορρωμαϊκού δικαίου, τις οποίες ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε και δεν αξίωσε περισσότερα στοιχεία από εκείνα που οι κανόνες αυτοί απαιτούν για τη γένεση του ως άνω δικαιώματος.

Επομένως, ο πρώτος λόγος αναίρεσης από το άρθρο 560 αριθ. 1 ΚΠολΔ, όπως εκτιμάται, με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα, είναι αβάσιμος.

Επειδή, κατά τη διάταξη του άρθρου 560 ΚΠολΔ κατά των αποφάσεων των Ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των Πολυμελών Πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των Ειρηνοδικείων, επιτρέπεται αναίρεση μόνο: 1) αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, 2) αν το δικαστήριο δεν συγκροτήθηκε όπως ορίζει ο νόμος, 3) αν το δικαστήριο έχει υπερβεί τη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων ή δεν είχε καθ' ύλην αρμοδιότητα και 4) αν παράνομα αποκλείστηκε η δημοσιότητα της διαδικασίας.

Από την προαναφερόμενη διάταξη προκύπτει, ότι κατά των αποφάσεων των Ειρηνοδικείων και κατά των αποφάσεων των Πρωτοδικείων, οι οποίες εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των Ειρηνοδικείων, επιτρέπεται αναίρεση για ορισμένους λόγους που αναφέρονται περιοριστικώς στο νόμο, αφού στη διάταξη αυτή ορίζεται, ότι αναίρεση επιτρέπεται μόνο για τους αναφερόμενους σ' αυτή λόγους.

Οι διατάξεις του άρθρου 560 ΚΠολΔ είναι ειδικές ως προς τους λόγους αναιρέσεως των αναφερόμενων στο άρθρο αυτό αποφάσεων και αποκλείουν την εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 559 ΚΠολΔ, που αναφέρονται στους λόγους αναιρέσεως των αποφάσεων των υπόλοιπων δικαστηρίων. Έτσι, δεν ιδρύεται ο λόγος, όταν το Πολυμελές Πρωτοδικείο, που δίκασε ως Εφετείο, επιδίκασε κάτι που δεν ζητήθηκε, ή αν η προσβαλλόμενη απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, ή δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν.

Ενόψει τούτων, οι δεύτερος και τρίτος λόγοι αναίρεσης, με τους οποίους προβάλλονται, αντίστοιχα οι αιτιάσεις, ότι το ως Εφετείο δικάσαν Πολυμελές Πρωτοδικείο αφενός "δεν συνεκτίμησε σύννομα και ορθά τις προσαχθείσες αποδείξεις, αφού οι αντίδικοι του αναιρεσείοντος ουδέποτε απέκτησαν νομή επί του επιδίκου", και αφετέρου αναγνώρισε τους αντίδικούς του συννομείς τμήματος του επιδίκου έκτασης 50,06 τ.μ.

και όχι συνολικής έκτασης 501,76 τ.μ., που είχε ζητηθεί με την αγωγή, και οι οποίοι λόγοι στηρίζονται, αντίστοιχα, στους αριθμούς 11 περ. γ', 19 και 9 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, είναι απαράδεκτοι και απορριπτέοι.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 4-12-2008 αίτηση του Δήμου Τεμπών, ως καθολικού διαδόχου του καταργηθέντος και συνενωθένος Δήμου Νέσσωνος, για αναίρεση της 315/2008 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Λάρισας, που δίκασε ως Εφετείο.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα Δήμο στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των εξακοσίων (600) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 7 Φεβρουαρίου 2012.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 6 Απριλίου 2012.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ