Supreme Court allows appeal against fine for unauthorized use of public land via third-party lease.

Απόφαση 606 / 2009 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 606/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Δημήτριο Δαλιάνη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 29 Σεπτεμβρίου 2008, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, νόμιμα εκπροσωπούμενου από τον Προϊστάμενο της Κτηματικής Υπηρεσίας Δωδεκανήσου, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον Ευθύμιο Τσάκα, Πάρεδρο Ν.Σ.Κ., με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.

Του αναιρεσιβλήτου: ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Νικόλαο Βερβερίδη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 27-7-1998 ανακοπή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ρόδου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 93/1999 του ίδιου Δικαστηρίου και 2/2005 του Εφετείου Δωδεκανήσου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 23-5-2005 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Κουτρομάνος, διάβασε την από 29-11-2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτή η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Παραδεκτώς φέρεται προς συζήτηση η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως κατά της 2/2005 αποφάσεως του Εφετείου Δωδεκανήσου, εφόσον, για το παραδεκτό και βάσιμο των αναιρετικών λόγων εκδόθηκε και κατατέθηκε εμπρόθεσμα στη γραμματεία του παρόντος δικαστηρίου η υπ' αριθμ. 1331/2005 θετική γνωμοδότηση του αρμοδίου Β' Τμήματος του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους (άρθρο 22 Ν. 2298/1995, όπως ισχύει).

Με το άρθρο 559 αριθμ. 1 ΚΠολΔ ιδρύεται λόγος αναιρέσεως αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου. Εξάλλου, από το άρθρο 574 ΑΚ προκύπτει ότι, κατά κανόνα, κάθε μίσθωση είναι έγκυρη, έστω και αν το μίσθιο είναι αλλότριο, δηλαδή αν δεν ανήκει κατά κυριότητα στον εκμισθωτή κατά το χρόνο σύναψης της, διότι η σχέση είναι ενοχική και όχι εμπράγματη και, επομένως, η κυριότητα δεν είναι στοιχείο κρίσιμο του κύρους της.

Από τη διάταξη, όμως, του άρθρου 2 παρ. 1 του ΑΝ 1539/1938 "περί προστασίας των δημοσίων κτημάτων" κατά την οποία "επί των δημοσίων κτημάτων εν γένει νομεύς θεωρείται το Δημόσιο, έστω και αν ουδεμίαν ενήρησεν επ' αυτών πράξιν νομής....", σε συνδυασμό προς το άρθρο 23 παρ. 3 του ίδιου νόμου, προκύπτει ότι, κατ' εξαίρεση του ανωτέρου κανόνα, η μίσθωση δημοσίου κτήματος είναι άκυρη (άρθρο 180 ΑΚ), όταν συναφθεί από τρίτο μη κύριο και όχι το Δημόσιο.

Από την έγκυρη δε ή άκυρη μίσθωση αλλότριου κτήματος δεν θίγονται τα δικαιώματα του κυρίου επί του ακινήτου που απορρέουν από την κυριότητα ή νομή του και μπορεί ο κύριος και ειδικότερα το Δημόσιο να επιδιώξει την απόδοση του, ασκώντας είτε τη διεκδικητική αγωγή είτε την αγωγή περί νομής είτε να ζητήσει τον καθορισμό αποζημίωσης χρήσεως εις βάρος των κατόχων κατά το άρθρο 7 παρ.3 του ΑΝ 1539/1938.

Στην προκειμένη περίπτωση: Με την 82/1998 πράξη του Προϊσταμένου της Κτηματικής Υπηρεσίας Δωδεκανήσου επεβλήθη στον αναιρεσίβλητο, ..., πρόστιμο 2.392.505 δραχμών για αυθαίρετη κατάληψη τμήματος αιγιαλού και παραλίας στο ... κατά τους μήνες Απρίλιο, Μάιο και Ιούνιο του 1998. Κατά της πράξεως αυτής ο αναιρεσίβλητος άσκησε ανακοπή, η οποία απερρίφθη πρωτοδίκως και έγινε δεκτή από το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του.

Συγκεκριμένα το δευτεροβάθμιο δικαστήριο δέχθηκε τα ακόλουθα: "Με την ΔΚ ...απόφαση του Περιφερειακού Διευθυντή Δωδεκανήσου παραχωρήθηκε για τρία χρόνια το δικαίωμα εκμετάλλευσης κοινοχρήστου χώρου αιγιαλού και παραλίας του Δημοσίου στην παραλιακή περιοχή ... στην Κοινότητα .... Η τελευταία, την 1η Σεπτεμβρίου 1995, κατόπιν δημοπρασίας που διενήργησε στις ...

κατά την οποία τελευταίος πλειοδότης αναδείχθηκε ο ... (ανακόπτων) που προσέφερε ως ετήσιο μίσθωμα ποσό 4.275849 δρχ., εκμίσθωσε σ' αυτόν για τρία χρόνια ( ήτοι από 1-9-1995 έως 1-9-1998) τμήμα αιγιαλού και παραλίας στη θέση ... για εγκατάσταση εντός αυτού καντίνας με ετήσιο μίσθωμα 4.275.849 δραχμών (βλ. προσκομιζόμενο από 1-9-1995 έγγραφο συμφωνητικό εκμίσθωσης ακινήτου που καταρτίστηκε μεταξύ του Προέδρου της Κοινότητας ...

και του ανακόπτοντος μισθωτή). Μάλιστα από το συνολικό μίσθωμα των τριών ετών εκ δρχ.12.827.547 αφαιρέθηκαν τα έξοδα εκ δρχ. 5.636.596 για την κατασκευή της καντίνας και το υπόλοιπο ποσό εκ δρχ. 7.190.951 συμφωνήθηκε να καταβληθεί στο Δημόσιο Ταμείο Ρόδου σε τρεις ισόποσες δόσεις εκ δρχ. 2.396.950 έκαστη στις 31-8-1997 και 31-8-1998 (βλ.

παραπάνω συμφωνητικό). Στη συνέχεια ο πρόεδρος της Κοινότητας ... χορήγησε στον ανακόπτοντα άδεια λειτουργίας αναψυκτηρίου - καντίνας στο ανωτέρω εκμισθωθέν ακίνητο στην παραλιακή θέση ... μέχρι τις 11-4-1998, η ισχύς της οποίας παρατάθηκε μέχρι 31-10-1998 (βλ. προσκομιζόμενη από 21-11-1997 άδεια λειτουργίας καντίνας).

Επομένως εφόσον η ανωτέρω μίσθωση δεν είχε λήξει κατά τον χρόνο ελέγχου (Ιούνιος 1998), ενώ ίσχυε μέχρι 31-10-1998 η ανωτέρω άδεια λειτουργίας καντίνας, δεν συνέτρεχε στην κρινόμενη περίπτωση η απαραίτητη προϋπόθεση για την έκδοση κατά του ανακόπτοντος και ήδη εκκαλούντος της ανακοπτομένης πράξης επιβολής προστίμου δηλ.

η αναμφισβήτητη κατοχή του ως άνω χώρου από το Δημόσιο και η αυτογνώμων κατάληψη αυτού από τον καθού η πράξη ανακόπτοντα και ως εκ τούτου δεν πιθανολογείται ότι αυτός κάνει χρήση του δημοσίου αυτού κτήματος χωρίς συμβατική σχέση, όπως απαιτεί η διάταξη του αρ. 115 του από 11/12-11-1929 ΠΔ/τος, όπως αυτό ισχύει.

Σύμφωνα με την διάταξη αυτή υπόχρεος σε αποζημίωση του Δημοσίου είναι ο παράνομα (αυθαίρετα) οπωσδήποτε καρπούμενος ή ποιούμενος χρήση δημοσίου όχι δε αυτός που κάνει χρήση αυτού με συμβατική σχέση, όπως είναι η μίσθωση, συναφθείσα με τρίτο (Κοινότητα ...), στην περίπτωση δηλ. αυτή "ευθύνεται η τελευταία (εκμισθώτρια) που παραχώρησε την χρήση, δεδομένου ότι αυτή είναι στην πραγματικότητα η καρπούμενη το δημόσιο κτήμα, αφού αυτή εισπράττει το μίσθωμα και καθίσταται έτσι αδικαιολόγητα πλουσιότερη έναντι του κυρίου Δημοσίου, που θα εισέπραττε το αντάλλαγμα από τη χρήση του ακινήτου".

Έτσι που έκρινε το Εφετείο παρεβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή τις ανωτέρω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις, αφού δέχθηκε ότι το μεν Ελληνικό Δημόσιο παραχώρησε δικαίωμα εκμετάλλευσης του ενδίκου παραλιακού χώρου για τρία έτη, ήτοι μέχρι 4-4-1998 στην Κοινότητα ..., η δε τελευταία εξεμίσθωσε αυτό στον αναιρεσίβλητο για υπέρτερο χρονικό διάστημα και δη μέχρι 1-9-1998.

Τούτο όμως, ήτοι η εκμίσθωση του δημοσίου κτήματος από την Κοινότητα για χρόνο που δεν είχε την (νομίμως εκπεφρασμένη) συναίνεση του Ελληνικού Δημοσίου, δεν ήταν νόμιμο, πράγμα που καθιστούσε αυθαίρετη την εκ μέρους του αναιρεσείοντος κατοχή και χρήση του χώρου. Κατά συνέπεια, είναι βάσιμοι αμφότεροι οι λόγοι του αναιρετηρίου, με τους οποίους αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η εκ του άρθρου 559 αριθμ. 1 ΚΠολΔ πλημμέλεια, και δη εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή των ανωτέρω διατάξεων.

Επομένως, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο που θα συγκροτηθεί από δικαστές άλλους εκείνων που δίκασαν προηγουμένως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 2/2005 απόφαση του Εφετείου Δωδεκανήσου.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο με άλλη σύνθεση.

Επιβάλλει στον αναιρεσίβλητο την δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει σε τριακόσια πενήντα (350) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 10 Φεβρουαρίου 2009.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 16 Μαρτίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ