Supreme Court allows appeal against traffic accident verdict due to insufficient reasoning on fault and speed.

Απόφαση 605 / 2011 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 605/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Γεωργία Λαλούση, Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή και Μιλτιάδη Σπυρόπουλο, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 28 Ιανουαρίου 2011, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Γ. Ν. του Π., κατοίκου ..., 2) Ανώνυμης Ελληνικής Εταιρίας Γενικών Ασφαλειών με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΑΕΓΑ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Φλώρα Τριανταφύλλου και κατέθεσαν προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Χ. Ν. του Σ.-Ι., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Μπουδούρογλου και κατέθεσε προτάσεις, 2) Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "ΙΝΤΕΡΣΑΛΟΝΙΚΑ ΑΕ", που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Αλέξανδρο Τζανετάκη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25/2/2005 αγωγή του πρώτου των ήδη αναιρεσειόντων και προσώπου που δεν είναι διάδικος στην παρούσα δίκη, την από 15/3/2005 αγωγή του πρώτου των ήδη αναιρεσιβλήτων και την από 20/9/2005 ανακοίνωση δίκης με προσεπίκληση σε παρέμβαση των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2056/2006 μη οριστική και 26628/2007 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και η 35/2009 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 23/10/2009 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Μιλτιάδης Σπυρόπουλος ανέγνωσε την από 20/1/2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτή η αίτηση για αναίρεση της 35/9-1-2009 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης, ως προς τα κεφάλαια που προσβάλλονται με την αναίρεση.

Η πληρεξούσια των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, οι πληρεξούσιοι των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 10 Ν.ΓΠΝ/1911, 297, 298, 299, 300, 330 εδ. β', 914 και 932 Α.Κ. προκύπτει ότι, σε περίπτωση πρόκλησης ζημίας από τη σύγκρουση μεταξύ δύο αυτοκινήτων, η ευθύνη προς αποκατάσταση της περιουσιακής ζημίας και της ηθικής βλάβης ή της ψυχικής οδύνης προϋποθέτει συμπεριφορά παράνομη και υπαίτια και ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ αυτής και του ζημιογόνου αποτελέσματος.

Μορφή υπαιτιότητας είναι και η αμέλεια, η οποία υπάρχει όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές, δηλαδή αυτή που αν καταβαλόταν, με μέτρο τη συμπεριφορά του μέσου συνετού και επιμελούς ανθρώπου του κύκλου δραστηριότητας του ζημιώσαντος, θα καθιστούσε δυνατή την αποτροπή του ζημιογόνου αποτελέσματος.

Αιτιώδης συνάφεια υπάρχει όταν η παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του δράστη ήταν, σύμφωνα με τα διδάγματα της κοινής πείρας, ικανή, κατά τη συνήθη και κανονική πορεία των πραγμάτων, να επιφέρει τη ζημία και την επέφερε στη συγκεκριμένη περίπτωση. Εξάλλου, λόγος αναιρέσεως για έλλειψη νόμιμης βάσης, κατά την έννοια του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, ιδρύεται όταν στο αιτιολογικό της αποφάσεως του δικαστηρίου της ουσίας δεν περιέχονται καθόλου ή δεν περιγράφονται με πληρότητα, σαφήνεια και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά εκείνα γεγονότα που είναι αναγκαία για να κριθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν ή όχι οι προϋποθέσεις εφαρμογής του εφαρμοσθέντος κανόνα ουσιαστικού δικαίου ή αν έγινε ή όχι ορθός νομικός χαρακτηρισμός των κρίσιμων πραγματικών γεγονότων, ορθή δηλαδή εξειδίκευση των αόριστων νομικών εννοιών.

Έτσι, επί αδικοπρακτικής ευθύνης προς αποζημίωση ελέγχεται με τον αναιρετικό αυτόν λόγο η αξιολογική κρίση του δικαστηρίου της ουσίας για τη συνδρομή ή μη υπαιτιότητας και αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ αυτής και της επελθούσας ζημίας. Και τούτο, διότι πρόκειται για αόριστες νομικές έννοιες που συνιστούν προϋποθέσεις γενέσεως της εν λόγω ευθύνης, δηλαδή στοιχεία του πραγματικού των εφαρμοζόμενων στην περίπτωση αυτή κανόνων δικαίου.

Στην προκειμένη περίπτωση, από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης, προκύπτει ότι το Εφετείο, μεταξύ των άλλων, δέχτηκε τα ακόλουθα: "Στις 4 Ιουλίου 2004 και περί την 18.50 απογευματινή ώρα, ο πρώτος εναγόμενος της πρώτης αγωγής και ενάγων της δεύτερης εξ αυτών Χ. Ν., οδηγούσε στη Θεσσαλονίκη το με αριθμό κυκλοφορίας ...

ιδιωτικής χρήσεως επιβατικό αυτοκίνητο, το οποίο ανήκει στην ιδιοκτησία του και το οποίο, κατά την παραπάνω ημερομηνία, ήταν ασφαλισμένο, για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη, στη δεύτερη εναγομένη ανώνυμη ασφαλιστική εταιρεία, με την επωνυμία "ΙΝΤΕΡΣΑΛΟΝΙΚΑ ΑΑΕΓΑ" της πρώτης αγωγής, επί της αγροτικής επαρχιακής οδού Επανομής - Νέων Επιβατών, με κατεύθυνση προς τους Νέους Επιβάτες.

Η οδός αυτή είναι χωμάτινη. Στο ύψος του 1,5 χιλιομετρικού σημείου είναι διπλής κατευθύνσεως, με διαδοχικές στροφές σε σχήμα S. Το πλάτος του δρόμου που προορίζεται για την κίνηση και των δύο κατευθύνσεων είναι 3 μέτρα, το δε όριο ταχύτητας για τα αυτοκίνητα που κινούνται σε αυτόν είναι 30 χιλιόμετρα την ώρα.

Την ίδια χρονική στιγμή στο δρόμο αυτόν, αλλά με αντίθετη κατεύθυνση, κινούνταν ο πρώτος ενάγων της πρώτης αγωγής και πρώτος εναγόμενος της δεύτερης από αυτές Γ. Ν., ο οποίος οδηγούσε το με αριθμό κυκλοφορίας ... ιδιωτικής χρήσεως επιβατικό αυτοκίνητο, τύπου τζιπ, μάρκας MITSUBISHI PAJERO, το οποίο είχε αγοράσει, με παρακράτηση της κυριότητάς του, μέχρι να αποπληρώσει το τίμημά του και το οποίο, κατά την ίδια ως άνω ημερομηνία, ήταν ασφαλισμένο, για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη, στη δεύτερη εναγομένη ανώνυμη ασφαλιστική εταιρεία, με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΑΕΕΓΑ" της δεύτερης αγωγής.

Στη θέση του συνοδηγού καθόταν η δεύτερη ενάγουσα της πρώτης αγωγής Ό. Α.. Όμως, ο τελευταίος οδηγούσε χωρίς σύνεση και χωρίς να έχει διαρκώς τεταμένη την προσοχή του, επίσης, χωρίς να έχει τον πλήρη έλεγχο του αυτοκινήτου του, ώστε να δύναται σε κάθε στιγμή να εκτελεί τους απαιτούμενους χειρισμούς, ακόμη χωρίς να έχει ρυθμίσει την ταχύτητά του, λαμβάνοντας συνεχώς υπόψη του την κατάσταση της οδού (χωμάτινη και στενή οδός με διαδοχικές στροφές, στην οποία, όταν συναντηθούν αντιθέτως κινούμενα αυτοκίνητα, πρέπει αυτά να κινηθούν πολύ προσεκτικά, πραγματοποιώντας τους αναγκαίους ελιγμούς, για να μη συγκρουσθούν), ώστε να μπορεί να διακόψει την πορεία του μπροστά από οποιοδήποτε εμπόδιο, που μπορεί να προβλεφθεί και το οποίο βρίσκεται στο ορατό, από αυτόν, μπροστινό τμήμα της οδού, χωρίς να οδηγεί όσο το δυνατόν πλησιέστερα στο δεξιό άκρο της οδού.

Έτσι, εισήλθε με ταχύτητα (που, ναι μεν δεν προσδιορίσθηκε, ελλείψει ιχνών τροχοπεδήσεως, όμως, είναι οπωσδήποτε μεγαλύτερη από το ως άνω όριο ταχύτητας και σε κάθε περίπτωση υπερβαίνει αυτήν, που επιβάλλεται από τις συγκεκριμένες οδηγικές συνθήκες) πρώτα σε δεξιά σε σχέση με την πορεία του στροφή και αμέσως μετά σε αριστερή στροφή, με αποτέλεσμα να μη μπορέσει, να κρατήσει το αυτοκίνητό του σε ευθεία πορεία στο δεξιό άκρο της οδού, αμέσως μόλις ολοκλήρωσε τη στροφή αριστερά, αλλά κινήθηκε με κλίση προς αριστερά και γι' αυτό στη συνέχεια βρέθηκε να κινείται στο μέσον του οδοστρώματος, με αποτέλεσμα, όταν ο Χ.

Ν., που, κατά τα ανωτέρω κινούνταν αντιθέτως προς Επανομή, έφτασε στο σημείο αυτό βγαίνοντας από δεξιά στροφή να μην προλάβει να κινηθεί δεξιότερα, ώστε να παραχωρήσει αρκετό χώρο για να περάσει εκείνος δίπλα του, αλλά επέπεσε με το μπροστινό αριστερό του τμήμα στο μπροστινό αριστερό μέρος του αυτοκινήτου εκείνου.

Από τη σύγκρουση αυτή τραυματίστηκε σοβαρά ο Χ. Ν. και υπέστησαν φθορές και βλάβες τα αυτοκίνητα αμφοτέρων. Με βάση τις ανωτέρω ουσιαστικές παραδοχές το ένδικο ατύχημα οφείλεται στην αποκλειστική υπαιτιότητα του παραπάνω οδηγού του με αριθμό κυκλοφορίας ... ιδιωτικής χρήσεως επιβατικού αυτοκινήτου, τύπου ΤΖΙΠ, ο οποίος από αμέλειά του, δηλαδή από έλλειψη της προσοχής, την οποία όφειλε και μπορούσε να επιδείξει, ως μέσος συνετός οδηγός, υπό ανάλογες περιστάσεις, προέβη στις ανωτέρω ενέργειες και παραλείψεις, οι οποίες συνιστούν παραβάσεις των διατάξεων των άρθρων 12 παρ. 1, 18 παρ. 1 και 19 παρ, 1, 2 και 3 του ΚΟΚ.

Η ανωτέρω παραβατική των διατάξεων των άρθρων του ΚΟΚ, συμπεριφορά του συγκεκριμένου εναγομένου οδηγού, τελεί σε αιτιώδη σύνδεσμο με επελθόν βλαπτικό αποτέλεσμα, δηλαδή τον τραυματισμό του οδηγού του με αριθμό κυκλοφορίας ..., ιδιωτικής χρήσεως επιβατικού αυτοκινήτου και την πρόκληση ζημιών στο αυτοκίνητό του και αυτό γιατί, αν ο οδηγός αυτός οδηγούσε σύμφωνα με τα οριζόμενα στις ως άνω διατάξεις των άρθρων του ΚΟΚ, το επίδικο τροχαίο ατύχημα, θα είχε αποφευχθεί.

Ειδικότερα, αν ο πρώτος ενάγων της πρώτης αγωγής και πρώτος εναγόμενος της δεύτερης εξ αυτών, Γ. Ν., είχε τεταμένη την προσοχή του και οδηγούσε με σύνεση και προσοχή, θα είχε μειώσει την ταχύτητά του, πριν εισέλθει στις διαδοχικές αυτές στροφές, ενόψει μάλιστα, του ότι ο δρόμος αυτός είναι στενός και η διέλευση αυτοκινήτων που κινούνται αντίθετα πολύ δυσχερής και θα μπορούσε να συγκρατήσει το αυτοκίνητό του σε ευθεία πορεία στο δεξιό άκρο της οδού, αμέσως μόλις ολοκλήρωσε την στροφή αριστερά.

Έτσι, θα είχε τα τοπικά και χρονικά περιθώρια κινούμενος ακόμη πιο δεξιά, να αφήσει στον πρώτο εναγόμενο της πρώτης αγωγής και ενάγοντα της δεύτερης, οδηγό του αντιθέτως ερχομένου αυτοκινήτου, Χ. Ν., καθώς έφτανε εκεί, επαρκή χώρο για να περάσει δίπλα του, χωρίς να του αποκλείσει την πορεία του και να συγκρουσθούν τα αυτοκίνητά τους.

Ακόμη αποδείχθηκε ότι ο Χ. Ν. δεν μπορούσε να κινηθεί δεξιότερα, δεδομένου ότι υπήρχαν δένδρα και ύψωμα - πλαγιά λόφου, ενώ ο Γ. Ν. μπορούσε να κινηθεί δεξιότερα, γιατί ναι μεν υπήρχε ένα χαντάκι, αλλά αυτό ήταν μικρού βάθους και πέρα από αυτό αγρόκτημα με σιτάρι, το δε αυτοκίνητό του δεν είναι ένα συμβατικό αυτοκίνητο, αλλά τύπου ΤΖΙΠ, με δυνατότητα να κινείται και εκτός δρόμων, αφού διαθέτει κίνηση και στους 4 τροχούς του και έχει ενισχυμένο αμορτισέρ και διαφορικό".

Με τις παραδοχές αυτές το Εφετείο στέρησε την απόφαση του νόμιμης βάσης καθόσον διέλαβε σ' αυτήν ασαφείς και ανεπαρκείς αιτιολογίες σχετικά με το ουσιώδες για την έκβαση της δίκης ζήτημα της υπαιτιότητας στην πρόκληση του ένδικου ατυχήματος των εμπλακέντων σ' αυτό οδηγών, με αποτέλεσμα να καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής ή μη εφαρμογής των διατάξεων που προαναφέρθηκαν.

Ειδικότερα: α) δεν προσδιορίζεται στην προσβαλλόμενη το πλάτος καθενός από τα οχήματα που συγκρούστηκαν καθώς και το πεδίο ορατότητας των οδηγών στο σημείο της οδού, όπου συνέβη η ένδικη σύγκρουση, β) δεν αναφέρεται καθόλου η ταχύτητα με την οποία εκινείτο κατά τον χρόνο του ατυχήματος το υπ' αριθ. ... ΙΧΕ αυτοκίνητο που οδηγούσε ο πρώτος των αναιρεσιβλήτων Χ.

Ν. και δεν προσδιορίζεται επακριβώς η ταχύτητα του άλλου, υπ' αριθ. ... ΙΧΕ αυτοκινήτου, που οδηγούσε ο πρώτος των αναιρεσειόντων Γ. Ν.. Η παραδοχή δε της προσβαλλόμενης ότι η ταχύτητα του δευτέρου αυτοκινήτου υπερέβαινε την ανώτερη επιτρεπόμενη των 30 χ/ω, δεν είναι επαρκής, ενώ και η επάλληλη αιτιολογία για το ζήτημα αυτό, ότι σε κάθε περίπτωση η εν λόγω ταχύτητα ήταν ανώτερη της επιβαλλόμενης από τις συγκεκριμένες οδηγικές συνθήκες, είναι και πάλι ανεπαρκής διότι δεν προσδιορίζεται η ταχύτητα αυτή και γ) δεν αναφέρεται η ακριβής θέση του αυτοκινήτου που οδηγούσε ο Χ.

Ν. επί της οδού και συγκεκριμένα αν αυτό κατά το χρόνο της σύγκρουσης εκινείτο στο δικό του ρεύμα πορείας ή είχε καταλάβει και μέρος του αντίθετου. Επομένως, ο σχετικός πρώτος από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ. λόγος αναίρεσης, είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, του οποίου είναι δυνατή η σύνθεση από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθ. 35/2009 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 18 Μαρτίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 15 Απριλίου 2011.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ