Supreme Court quashes lower court ruling on insurance claim statute of limitations due to insufficient reasoning regarding aggravation of injury.

Απόφαση 604 / 2010 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 604/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση, Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη και Σοφία Καραχάλιου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Φεβρουαρίου 2010, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Εταιρίας Γενικών Ασφαλίσεων με την επωνυμία "ΑΤΛΑΝΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΑΕΓΑ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Τζιομάκα και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: ..., η οποία παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου της Ιωάννη Καρβούνη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 7/2/2005 αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου και την από 23/3/2006 ανακοίνωση δίκης με προσεπίκληση και παρεμπίπτουσα αγωγή προσώπου που δεν είναι διάδικος στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αιγίου και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 140/2006 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 986/2008 του Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 23/3/2009 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Σοφία Καραχάλιου ανέγνωσε την από 25/1/2010 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή αμφοτέρων των λόγων αναιρέσεως, από τον αριθμό 1 και 19 του Κ.Πολ.Δ., αντιστοίχως, όπως ο δεύτερος τούτων συμπληρώνεται από την εισηγήτρια. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, κατά την διάταξη του άρθρου 10§1 του Ν. 489/1976, το πρόσωπο, που ζημιώθηκε, έχει από την ασφαλιστική σύμβαση, και μέχρι το ποσό αυτής, ιδία αξίωση κατά του ασφαλιστή. Κατά την διάταξη δε της παραγράφου 2 του αυτού άρθρου, όπως ίσχυε προ της αντικαταστάσεώς του με το άρθρο 8 του Ν. 3557/2007, η αξίωση αυτή παραγράφεται μετά πάροδο δύο ετών από την ημέρα του ατυχήματος, επιφυλασσομένων των κειμένων διατάξεων για την αναστολή και διακοπή της παραγραφής.

Για την έναρξη της διετούς αυτής παραγραφής, η οποία αρχίζει, εν όψει της διατάξεως του άρθρου 241 Α.Κ, από την επομένη ημέρα του ατυχήματος, δεν έχει σημασία αν και πότε λαμβάνει γνώση ο ζημιωθείς τρίτος. Η διάταξη του άρθρου 937 Α.Κ, δεν εφαρμόζεται στην προκειμένη περίπτωση, διότι αυτή ισχύει στις αξιώσεις αποζημιώσεως από αδικοπραξία.

Η διάταξη του άρθρου 10§2 του Ν. 489/1976, ρυθμίζουσα ειδικώς την αξίωση αποζημιώσεως κατά του ασφαλιστού, ευθυνομένου έναντι του παθόντος όχι εξ αδικοπραξίας αλλά εκ του νόμου, επικρατεί της γενικής διατάξεως του άρθρου 937 Α.Κ. Επομένως, μέσα στη διετία, από της επομένης του ατυχήματος, πρέπει να ολοκληρωθεί η άσκηση της αγωγής κατά του ασφαλιστού.

Αν η επίδοση της αγωγής γίνει μετά την συμπλήρωση της διετίας, επιτρεπτώς προτείνεται από τον ασφαλιστή η ένσταση της διετούς παραγραφής. Η ανωτέρω δε διετής παραγραφή, ως προς την αφετηρία της, καλύπτει την περίπτωση της προβλεπτής από την αρχή ζημίας του παθόντος, επελθούσας και μέλλουσας, καθώς και την χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης και δεν εφαρμόζεται αν η ζημία είναι από την αρχή απρόβλεπτη, όπως τούτο δύναται να συμβεί επί απρόβλεπτης, κατά τα ιατρικά δεδομένα, επιδεινώσεως της υγείας του παθόντος.

Σε περίπτωση απρόβλεπτης ζημίας, η νέα διετής παραγραφή αρχίζει από τότε που αντικειμενικά καθίσταται δυνατή η πρόβλεψη της νέας δυσμενούς εξελίξεως. Περαιτέρω, κατά την διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 19 του Κ.Πολ.Δ., η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και έτσι ιδρύεται ο από την διάταξη αυτή προβλεπόμενος λόγος αναιρέσεως και όταν στο αιτιολογικό της αποφάσεως, που αποτελεί την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν περιέχονται ή δεν αναφέρονται με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του, επί ζητήματος με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και έτσι δεν μπορεί ελεγχθεί αν, στην συγκεκριμένη περίπτωση, συνέτρεχαν ή όχι οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που εφαρμόσθηκε.

Στην συγκεκριμένη περίπτωση, με την προσβαλλομένη απόφασή του, όπως προκύπτει από αυτή, το Εφετείο δέχθηκε, ανελέγκτως, ότι το ένδικο ατύχημα έλαβε χώρα την ...και περί ώρα 20.00, στην χ.θ 94,500 της Π.Ε.Ο Κορίνθου Πατρών, συνεπεία συγκρούσεως του υπ' αριθμ. κυκλ. ... Ι.Χ.Ε αυτοκινήτου, το οποίο ήταν ασφαλισμένο για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη στην ήδη αναιρεσείουσα και ωδηγείτο από την ήδη μη διάδικο Μ1, και του υπ' αριθμ.

κυκλ. ...δικύκλου μοτοποδηλάτου, το οποίο ωδήγει η ήδη αναιρεσίβλητος-ενάγουσα. Εν σχέσει δε προς την, εκ του ατυχήματος, σωματική βλάβη της τελευταίας, δέχθηκε, ανελέγκτως, τα κατωτέρω πραγματικά περιστατικά: ".....Συνεπεία της ανωτέρω συγκρούσεως, η ενάγουσα τραυματίστηκε, αφού υπέστη διατάραξη της ανατομικής ακεραιότητας του ιστού από "ενεργητική πλήξη" τριχωτού κεφαλής.

Κ.Ε.Κ., ωτορραγία, c/t εγκεφάλου, δηλαδή μικρό υποσκληρίδιο αιμάτωμα με ορατές δεξαμενές βάσης κρανίου, οφθαλμίτιδα δεξιού οφθαλμού από ψευδομονάδα, ρήξη βολβού, τραχειόστομα, υποκλείδιο και folley, κάταγμα αριστερής κλειδός, εκδορές δεξιού κατώτερου τμήματος δεξιού αντιβραχίου, κάκωση αριστερής ΠΔΚ αρθρώσεως.

Για το διαμπερές τραύμα του κερατοειδούς δεξιού οφθαλμού πού έπαθε υποβλήθηκε σε επανειλημμένες επεμβάσεις. Κατ' αρχάς της έγινε επέμβαση αφαίρεσης καταρρακτικού φακού. Κατά τον Μάρτιο του 1998 έγινε μεταμόσχευση κερατοειδούς και τον Απρίλιο του 1999 τοποθετήθηκε αντιγλαυκωματική βαλβίδα Αhmed. Στις 14-9-1999 και στις 20-9-1999 έγινε tatoo στον κερατοειδή για αισθητικούς λόγους και επίσης αφαίρεση κύστεως, η οποία είχε εγκυστώσει την αντιγλαυκωματική βαλβίδα, με αποτέλεσμα έντονη συνεχή βολβαλγία.

Στις 29-11-1999 πραγματοποιήθηκε αφαίρεση τμήματος του επιπεφυκότος και συρραφή για βελτίωση της αισθητικής του τραυματισμένου οφθαλμού της. Στις 23-8-2001 κατά την εξέταση στην οποία υποβλήθηκε βρέθηκε όραση αντίληψη φωτός στον δεξιό οφθαλμό της και 20/20 στον αριστερό οφθαλμό. Από την βιομικροσκόπηση διαπιστώθηκε νεοαγγείωση και κεντρική θολερότητα του μοσχεύματος του κερατοειδούς.

Συνεστήθη επαναληπτική μεταμόσχευση κερατοειδούς και ένθεση ενδοφθαλμίου φακού σε δεύτερο χρόνο στον δεξιό οφθαλμό. Τα παραπάνω προκύπτουν από την με αύξ. αριθ. πρωτοκόλλου .... γνωμάτευση του Ερευνητικού Θεραπευτικού Ινστιτούτου Οφθαλμός Α.Ε. την οποία προσκομίζει και επικαλείται η ενάγουσα. Η ενάγουσα στις 8-6-2004 εισήχθη στην μονάδα εντατικής θεραπείας του Π.Γ.Ν.Ν.

Πατρών, όπου διαπιστώθηκε ότι πάσχει από καθολική θόλωση κερατοειδούς δεξιού οφθαλμού μετά από τροχαίο ατύχημα και παραμονή στη μονάδα εντατικής θεραπείας. Ο δεξιός οφθαλμός έχει οπτική οξύτητα αντίληψη φωτός και ο αριστερός οφθαλμός 10/10 με 0,50. Επίσης στο με αριθ. πρωτ.... πιστοποιητικό του Πανεπιστημιακού Γ.Ν.

Πατρών αναφέρεται και πάλι ότι η οπτική οξύτητα του δεξιού οφθαλμού είναι μόνο αντίληψη φωτός και η πιθανότητα βελτίωσης της με χειρουργική επέμβαση ή άλλον τρόπο αποκλείεται λόγω της βεβαρυμένης κατάστασης του οφθαλμού αυτού. Από τα προσαγόμενα και επικαλούμενα ως άνω ιατρικά πιστοποιητικά προκύπτει, ότι η ενάγουσα έλαβε γνώση του είδους και του τραύματος στον δεξιό οφθαλμό της στις 23-8-2001 και στις 8-6-2004.

Μέχρι τότε σύμφωνα με τις διαβεβαιώσεις των γιατρών ότι είναι δυνατή η αποκατάσταση του οφθαλμού της με μεταμόσχευση κερατοειδούς και ένθεση ενδοφλεβίου φακού. Ακολούθως άσκησε την υπό κρίση αγωγή την οποία επέδωσε στην μεν πρώτη των εναγομένων Μ1 στις 16-9-2005 ως αγνώστου διαμονής και στην δεύτερη εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία με την επωνυμία "ΑΤΛΑΝΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ" στις 16-6-2005 (βλ.σχετικό την με αριθ. ...

έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Αιγίου ... και την με αριθ. ... έκθεση επιδόσεως του δικαστ. επιμελητή στο Πρωτοδικείο Αθηνών ...). Επομένως, ο ισχυρισμός περί παραγραφής τον οποίο προβάλλουν τόσο η πρώτη των εναγομένων, όσο και η δεύτερη εξ αυτών, είναι απορριπτέος ως ουσιαστικά αβάσιμος, αφού με την έγερση της υπό κρίση αγωγής, επήλθε διακοπή της παραγραφής και μάλιστα εντός της διετίας...".

Με βάση τις παραδοχές του αυτές, το Εφετείο απέρριψε την νομίμως προταθείσα, ενώπιον του Πρωτοδίκου Δικαστηρίου, και παραδεκτώς επαναφερθείσα ενώπιον αυτού, από την εναγόμενη - αναιρεσείουσα ένσταση, περί παραγραφής της αξιώσεως της ενάγουσας - αναιρεσιβλήτου, για χρηματική ικανοποίηση αυτής, λόγω ηθικής βλάβης, συνεπεία του τραυματισμού της από το ένδικο ατύχημα, κατά τη διάταξη του άρθρου 10 παρ. 2 του Ν. 489/1976, και δέχθηκε μερικώς, για το ποσό των 25.000 ευρώ, την αγωγή της τελευταίας, κατά παραδοχή της εφέσεώς της.

Έτσι, όμως που έκρινε το Εφετείο, παραβίασε εκ πλαγίου την προαναφερόμενη διάταξη ουσιαστικού δικαίου, λόγω ανεπαρκούς και ασαφούς αιτιολογίας, επί ζητήματος που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, ήτοι αναφορικώς με το χρονικό σημείο, που αποτελεί την αφετηρία ενάρξεως της διετούς παραγραφής.

Ειδικότερα, ενώ δέχεται ότι το ένδικο ατύχημα έλαβε χώρα την 23-10-1997 και ότι από αυτό τραυματίσθηκε σοβαρώς η έναγουσα - αναιρεσίβλητος στο δεξιό οφθαλμό, υποστάσα "οφθαλμίτιδα δεξιού οφθαλμού από ψευδομονάδα και ρήξη βολβού", ακολούθως δέχεται ως χρόνο ενάρξεως της παραγραφής την 8-6-2004, χωρίς να αιτιολογεί τούτο, εν σχέσει προς την προταθείσα "διετή παραγραφή από της επομένης του ατυχήματος", αλλά εκθέτοντας περιστατικά για την γνώση από την ενάγουσα "του είδους και του τραύματος της".

Δεν αποσαφηνίζει, δε, αν το μεταγενέστερο χρονικό σημείο ενάρξεως της παραγραφής, που δέχεται, ερείδεται "σε επιδείνωση" της καταστάσεως του δεξιού οφθαλμού της ενάγουσας - αναιρεσιβλήτου, η οποία, λόγω του τραύματός της είχε υποβληθεί σε επανειλημμένες επεμβάσεις και τον Μάρτιο 1998 σε μεταμόσχευση κερατοειδούς.

Για την περίπτωση δε αυτή (ήτοι της επιδεινώσεως της καταστάσεως του δεξιού οφθαλμού), δεν διαλαμβάνει καθόλου αιτιολογία, περί του εάν η επιδείνωση αυτή και η εντεύθεν ζημία της "ήταν εξ' αρχής απρόβλεπτη ή μη, κατά τα ιατρικά δεχόμενα". Επίσης, δεν αποσαφηνίζει τι επί πλέον, εν σχέσει προς την επιδείνωση της καταστάσεως του δεξιού οφθαλμού της, έλαβε γνώση την 8.4.2004, που δεν είχε λάβει γνώση την 23-8-2001, ώστε η έναρξη της παραγραφής να τοποθετείται την 8-6-2004, εν όψει του ότι, κατά τις παραδοχές του, την 23-8-2001, κατά την εξέταση στην οποία αυτή υποβλήθηκε "βρέθηκε όραση αντίληψης φωτός στον δεξιό οφθαλμό της", όπως διαπιστώθηκε και τη 8-6-2004.

Συνεπεία της ασαφούς και ανεπαρκούς αιτιολογίας της προσβαλλόμενης αποφάσεως, δεν δύναται να ελεγχθεί αν, στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν ή όχι οι όσοι εφαρμογής της προαναφερομένης διατάξεως ουσιαστικού δικαίου, που εφαρμόσθηκε. Επομένως, ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως, από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ, με τον οποίο πλήττεται η προσβαλλομένη απόφαση για εκ πλαγίου παραβίαση της διατάξεως του άρθρου 10 του Ν. 489/1976 και αυτής του άρθρου 241 ΑΚ, όπως, κατ' άρθρον 562 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ, συμπληρώνεται από την Εισηγήτρια Αρεοπαγίτη, πρέπει να γίνει δεκτός, ως βάσιμος.

Κατ' ακολουθίαν τούτων, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο δικαστήριο, εφ' όσον είναι δυνατή η συγκρότηση αυτού από δικαστές άλλους, εκτός εκείνων που δίκασαν, καταδικασθεί δε η αναιρεσίβλητος, λόγω της ήττας της, στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας (αρθρ. 176, 183 Κ.Πολ.Δ), κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό.

Σημειωτέον, δε, ότι εφ' όσον αναιρείται η προσβαλλόμενη απόφαση, παρέλκει η έρευνα του πρώτου λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως, από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθ. 986/2008 απόφαση του Εφετείου Πατρών.

Παραπέμπει την υπόθεση, προς περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από δικαστές άλλους, εκτός εκείνων που δίκασαν, προηγούμενως.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 5 Μαρτίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 9 Απριλίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ