Supreme Court allows appeal on cosmetic surgery costs, ruling the court erred by requiring proof of intent to undergo future procedures.

Απόφαση 601 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 601/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Πετράκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Σοφία Καραχάλιου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 30 Ιανουαρίου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ..., ο οποίος παραστάθηκε μετά της πληρεξουσίας δικηγόρου του Ευγενίας Γεωργαντοπούλου και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) ..., ο οποίος παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου του Αθανασίου Κανελλόπουλου και κατέθεσε προτάσεις, 2) Ανώνυμης Εταιρίας Γενικών Ασφαλίσεων με την επωνυμία "ΟΡΙΖΩΝ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Αθανάσιο Κανελλόπουλο και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 18/6/2004 αγωγές του ήδη αναιρεσείοντος και προσώπου που δεν είναι διάδικος στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3729/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 5736/2006 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 20/9/2007 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Σοφία Καραχάλιου, ανέγνωσε την από 26/1/2009 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του δευτέρου λόγου αναιρέσεως και την απόρριψη του πρώτου λόγου αυτής. Η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, κατά τις διατάξεις του άρθρου 932 εδ. α' ΑΚ "σε περίπτωση αδικοπραξίας, ανεξάρτητα από την αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη, κατά την κρίση του, χρηματική ικανοποίηση, λόγω ηθικής βλάβης. Αυτό ισχύει ιδίως για εκείνον που έπαθε προσβολή της υγείας, της τιμής ή της αγνείας του ή στερήθηκε την ελευθερία του".

Από τις διατάξεις αυτές προκύπτει, ότι σε περίπτωση προσβολής της υγείας προσώπου παρέχεται στο δικαστήριο ή δυνητική ευχέρεια να επιδικάσει στον παθόντα χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, το ύψος της οποίας καθορίζει με βάση τους οικείους καθοριστικούς παράγοντες, μεταξύ των οποίων είναι το πταίσμα του υποχρέου, το συντρέχον πταίσμα του παθόντος, η ηλικία και το φύλο αυτού, καθώς και η κοινωνική και οικονομική κατάσταση των μερών.

Ο προσδιορισμός του ποσού της ευλόγου χρηματικής ικανοποιήσεως αφέθηκε στην ελεύθερη κρίση του Δικαστηρίου, αφού σχηματίζεται από την εκτίμηση πραγματικών γεγονότων (άρθρο 561 παρ.1 ΚΠολΔ), χωρίς υπαγωγή του πορίσματος σε νομική έννοια, ώστε να μπορεί να εννοηθεί εσφαλμένη εφαρμογή του νόμου, είτε ευθέως είτε εκ πλαγίου ή παράβαση διδαγμάτων της κοινής πείρας (άρθρο 559 αριθμ. 1 και 19 του ΚΠολΔ).

Η κρίση αυτή του Δικαστηρίου της ουσίας δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο ούτε από απόψεως παραβιάσεως ή μη της αρχής της αναλογικότητας, που εισάγεται ως νομικός κανόνας με την διάταξη του άρθρου 25 παρ.1 του Συντάγματος. Και τούτο διότι ο δικαστικός έλεγχος της τηρήσεως της αρχής της αναλογικότητας περιορίζεται στον έλεγχο της συνταγματικότητος διατάξεως νόμου και συγκεκριμένα, αν ο νομοθετικός περιορισμός ενός συνταγματικά προστατευομένου δικαιώματος σέβεται ή όχι την αρχή της αναλογικότητος.

Δηλαδή, ο έλεγχος, από απόψεως τηρήσεως της αρχής αυτής, γίνεται μεταξύ αφ' ενός μεν της συνταγματικής διατάξεως, που προστατεύει κάποιο δικαίωμα, αφ' ετέρου δε της νομοθετικής διατάξεως, που το περιορίζει. Έξω, όμως, από το πεδίο αυτό, τα δικαστικά όργανα δεν έχουν εξουσία να εφαρμόζουν απ' ευθείας την αρχή της αναλογικότητας κατά την ενάσκηση της δικαιοδοτικής λειτουργίας τους σε συγκεκριμένη υπόθεση, αλλά εφαρμόζουν την οικεία διάταξη του νόμου, ο οποίος αναθέτει σ' αυτά να αποφασίζουν.

Κατά συνέπεια, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως, από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, που εκτιμάται ως λόγος από τον αριθμό 1 του αυτού άρθρου του Κ.Πολ.Δ, με τον οποίο προβάλλεται η αιτίαση ότι το Εφετείο, με το να καθορίσει την επιδικασθείσα στον αναιρεσείοντα εύλογο χρηματική ικανοποίηση, λόγω ηθικής βλάβης, συνεπεία της σοβαροτάτης βλάβης της υγείας του, στο υπερβολικά μικρό ποσό των 6.000 ευρώ, παρεβίασε την ουσιαστική διάταξη του άρθρου 932 ΑΚ και την, κατά την διάταξη του άρθρου 25 του Συντάγματος, αρχή της αναλογικότητος, πρέπει να απορριφθεί, ως απαράδεκτος.

Επειδή, από την διάταξη του άρθρου 929 ΑΚ, η οποία αναφέρεται στην έκταση και το περιεχόμενο της ευθύνης σε περίπτωση βλάβης του σώματος ή της υγείας προσώπου, προσδιορίζοντας τις αξιώσεις αποζημιώσεως του αμέσως παθόντος, συνάγεται, ότι, όταν επέρχεται βλάβη στην υγεία ενός προσώπου, συνεπεία αδικοπρακτικής συμπεριφοράς, ο παθών έχει αξίωση αποζημιώσεως για τα νοσήλεια.

Στον όρο "νοσήλεια" περιλαμβάνεται κάθε δαπάνη που έγινε ή κρίθηκε αναγκαία να γίνει προς αποκατάσταση της υγείας του παθόντος. Κριτήριο, δηλαδή, για το "τι είναι νοσήλεια", που αποκαθίστανται, δυνάμει της ανωτέρω διατάξεως, αποτελεί η ανάγκη για πραγματοποίηση της δαπάνης και όχι η πραγματοποίησή της.

Εξ άλλου, κατά την διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 1 του ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναιρέσεως και όταν παραβιάσθηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου, εσωτερικού ή διεθνούς. Με τον λόγο αυτό ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου, κατά την εκτίμηση του νόμω βασίμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα, κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς, Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή η ένσταση κλπ ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν, κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου, έγινε δεκτή, ως νόμιμη, ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ'ουσίαν.

Στην παρούσα περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφαση, εν σχέσει προς την αξίωση του αναιρεσείοντος-ενάγοντος, που αφορά σε αποζημίωσή του για την πραγματοποίηση μελλοντικών πλαστικών χειρουργικών επεμβάσεων, προς αποκατάσταση των δυσμόρφων ουλών αυτού, το εφετείο εδέχθη, ανελέγκτως τα κατωτέρω: "..Λόγω των σωματικών κακώσεων που υπέστη ο εν λόγω εκκαλών εκ του ατυχήματος και των χειρουργικών επεμβάσεων στις οποίες υποβλήθηκε δημιουργήθηκαν δύσμορφες ουλές:

α) επί της μέσης κοιλίας χειρουργική τομή μήκους 35 εκατοστών εισελκούσα κατά το μεγαλύτερο μέρος, β) κατά την επιγάστρια κοιλιακή χώρα, παρακολουθούσα τη διαδρομή του πλευρικού τόξου μήκους 24 εκατοστών και πλάτους 1 εκατοστού, γ) κάτωθεν της αμέσως ανωτέρω ουλής ετέρα διαστάσεων 1,50 Χ 2 εκατοστών, παριστώσα τη θέση του σωλήνα παροχετεύσεως, δ) κατά τη δεξιά μέση και μασχαλιαία χώρα δύο εισελκούσες διαστάσεων 2Χ2 εκατοστών εκάστη, οι οποίες παριστούν τις θέσεις εισφρύσεως των σωλήνων υπεξωκοτικής παροχετεύσεως και 3) κατά του μέσο δεξιό δάκτυλο επί της κεντρικής φάλαγγας, για δε την αισθητική βελτίωση των ουλών αυτών απαιτούνται τουλάχιστον δύο (2) μεγάλες χειρουργικές επεμβάσεις υπό γενική αναισθησία (βλ.

την από ... ιατρική γνωμάτευση του...). Το Δικαστήριο όμως δεν πείθεται εκ της εν λόγω ιατρικής γνωματεύσεως του... και εκ της ενώπιον του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου ενόρκου καταθέσεως του μάρτυρα... ότι ο εν λόγω εκκαλών έχει την πρόθεση να υποβληθεί στις ανωτέρω εγχειρήσεις προς αισθητική βελτίωση των προαναφερομένων δύσμορφων ουλών, εν όψει του ότι αφ'ενός μεν οι ουλές αυτές δεν βρίσκονται σε εμφανή σημεία του σώματός του...

αφ'ετέρου δε θα υποβληθεί σε αλλεπάλληλες χειρουργικές επεμβάσεις μεγάλης εκτάσεως και σε ταλαιπωρία μεγαλύτερη εκείνης στην οποία υποβλήθηκε προς αντιμετώπιση των εκ του ατυχήματος τραυμάτων του". Με βάση δε τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο (απορρίπτοντας την έφεση του αναιρεσείοντος και κάνοντας δεκτή την έφεση των ήδη αναιρεσιβλήτων), μετά εξαφάνιση της εκκαλουμένης αποφάσεως, απέρριψε εξ ολοκλήρου την αγωγή του αναιρεσείοντος, ως προς την ανωτέρω αξίωσή της.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, παραβίασε, με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή, την προαναφερομένη ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 929 ΑΚ, διότι αξίωσε περισσότερα στοιχεία από εκείνα που απαιτούνται για την εφαρμογή της και συγκεκριμένα: ενώ για την, ως άνω, δαπάνη εδέχθη, ότι στον αναιρεσείοντα, από το ατύχημα και τις χειρουργικές επεμβάσεις στις οποίες υποβλήθηκε, δημιουργήθηκαν δύσμορφες ουλές, που λεπτομερώς περιγράφει, για την αισθητική βελτίωση των οποίων "απαιτούνται" τουλάχιστον δύο μεγάλες χειρουργικές επεμβάσεις, υπό γενική αναισθησία, ήτοι περιστατικά που πληρούν το κριτήριο "της ανάγκης", για πραγματοποίηση της δαπάνης και εφαρμογή της, ως άνω, διατάξεως, απήτησε περαιτέρω και το μη αναγκαίο στοιχείο "του πραγματοποιησίμου" της δαπάνης.

Επομένως, ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ ο οποίος, κατ'ορθή εκτίμηση, επιτρεπτώς ερευνάται ως λόγος από τον αριθμό 1 του αυτού άρθρου, πρέπει να γίνεί δεκτός, ως κατ'ουσίαν βάσιμος. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει η προσβαλλομένη απόφαση να αναιρεθεί, κατά το προαναφερόμενο μέρος της, να παραπεμφθεί η υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση, κατ' άρθρο 580 παρ.3 του Κ.Πολ.Δ, στο ίδιο δικαστήριο που την εξέδωσε, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων που δίκασαν, και να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος (άρθ. 176, 183 Κ.Πολ.Δ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί εν μέρει την 5736/2006 απόφαση του Εφετείου Αθηνών και συγκεκριμένα κατά το μέρος της, που αναφέρεται στο σκεπτικό της παρούσας.

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος της προς περαιτέρω εκδίκαση, στο Εφετείο Αθηνών, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 25 Φεβρουαρίου 2009.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 13 Μαρτίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ