Supreme Court quashes lower court decision for insufficient reasoning on lost profits and remands case.

Απόφαση 600 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 600/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Πετράκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Σοφία Καραχάλιου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 30 Ιανουαρίου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ, κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Θωμά Τραυλό με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ψ1, 2) Ψ2, κατοίκων ..., 3) Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "GROUPAMA ΦΟΙΝΙΞ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, όπως τροποποιήθηκε η επωνυμία της αρχικά αναιρεσίβλητης Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "ΦΟΙΝΙΞ ΜΕΤΡΟΛΑΪΦ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", όπως είχε τροποποιηθεί η επωνυμία της Ασφαλιστικής Εταιρίας "ΦΟΙΝΙΞ-ΓΕΝΙΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΙ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε." μετά τη συγχώνευση με απορρόφηση της Ασφαλιστικής Εταιρίας "ΜΕΤΡΟΛΑΪΦ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΑΕΑΕΖ" σε "ΦΟΙΝΙΞ ΜΕΤΡΟΛΑΪΦ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΑΕΑΕ", οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Θεόδωρο Ξιφαρά με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10/12/2001 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5231/2002 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 4723/2005 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 15/2/2008 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Σοφία Καραχάλιου, ανέγνωσε την από 30/1/2009 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη όλων των λόγων αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, κατά την διάταξη του άρθρου 929 Α.Κ. "Σε περίπτωση βλάβης του σώματος ή της υγείας προσώπου η αποζημίωση περιλαμβάνει, εκτός από τα νοσήλια και τη ζημία που έχει επέλθει, οτιδήποτε ο παθών θα στερείται στο μέλλον ή θα ξοδεύει επί πλέον εξ αιτίας της αύξησης των δαπανών του". Κατά την διάταξη δε του άρθρου 298 Α.Κ. "Η αποζημίωση περιλαμβάνει την μείωση της υπάρχουσας περιουσίας του δανειστή (θετική ζημία), καθώς και το διαφυγόν κέρδος.

Τέτοιο κέρδος λογίζεται εκείνο που προσδοκά κανείς με πιθανότητα σύμφωνα με τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων ή τις ειδικές περιστάσεις και ιδίως τα προπαρασκευαστικά μέτρα που έχουν ληφθεί". Στον νομοθετικό αυτό ορισμό της εννοίας του διαφυγόντος κέρδους, η προσδοκία των κερδών δεν συναρτάται με μία και μόνον αιτία πορισμού αυτού και ειδικότερα αποκλειστικώς και μόνον από μία έγκυρη σύμβαση εργασίας, αλλά ως "διαφυγόντα κέρδη" θεωρούνται και τα κατά την συνήθη πορεία των πραγμάτων ή κατά τις (συντρέχουσες) ειδικές περιστάσεις μετά πιθανότητος προσδοκόμενα έσοδα, τα οποία ο δικαιούχος (ζημιωθείς), αν δεν μεσολαβούσε τα αδικοπρακτικό γεγονός, θα προσπορίζετο, έστω και από άκυρο σύμβαση εργασίας.

Προς εφαρμογή δε της διατάξεις του άρθρου 298 ΑΚ αρκεί η πραγματική δυνατότητα του ζημιωθέντος προς πορισμό εισοδήματος, από την παρεχόμενη, αντί οικονομικού ανταλλάγματος (μισθού), εργασία είτε με βάση έγκυρο είτε άκυρο σύμβαση εργασίας, και συνεπώς η ύπαρξη της από αυτή αναφυόμενης αξιώσεως. Περαιτέρω, έλλειψη νομίμου βάσεως, η οποία στοιχειοθετεί τον προβλεπόμενο, από την διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 19 του Κ.Πολ.Δ, λόγο αναιρέσεως, συντρέχει και όταν η απόφαση έχει αντιφατικές ή ανεπαρκείς αιτιολογίες σε ζήτημα, που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Αντιφατικότητα ή ανεπάρκεια αιτιολογίας, κατά της έννοια της διατάξεως αυτής, υπάρχει, όταν στο αιτιολογικό, που αποτελεί την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, αναφέρονται αντιφατικώς ή ανεπαρκώς τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του, επί ζητήματος με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί, αν στην συγκεκριμένη περίπτωση, συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που εφαρμόσθηκε, ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου, που εφαρμόσθηκε.

Στην παρούσα περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφαση του, το Εφετείο, εν σχέσει προς την αξίωση του αναιρεσείοντος-ενάγοντος (τότε εφεσιβλήτου), για διαφυγόντα κέρδη, λόγω βλάβης της υγείας και του σώματος του από το ένδικο ατύχημα, εδέχθη ανελέγκτως, ως προκύψαντα από τις αποδείξεις, τα κατωτέρω πραγματικά περιστατικά: "...

Από την παραπάνω σύγκρουση, ο ενάγων-εφεσίβλητος υπέστη κάκωση ΑΜΣΣ, RΟ ΑΜΣΣ F/Ρ χωρίς εικόνα κατάγματος, κάκωση ώμου RΟ δεξιού, κάταγμα δεξιάς κλείδας και εκδορά δεξιού αγκώνα (βλ. υπ' αριθμ. ...). Του έγινε συντηρητική θεραπεία και του χορηγήθηκε συνολικά ένας (1) μήνας αναρρωτική άδεια ... . Τέλος, έσφαλε περί την εκτίμηση των αποδείξεων, η εκκαλουμένη απόφαση δεχθείσα ότι ο ενάγων-εφεσίβλητος λίγες ημέρες πριν από το ατύχημα είχε συμφωνήσει να προσληφθεί ως υπεύθυνος της καφετέριας ..., με μηνιαίο μισθό 300.000 δραχμές.

Κατ' ορθή κρίση, πρέπει να απορριφθεί το σχετικό αίτημα ως ουσία αβάσιμο και αναπόδεικτο, καθ' όσον δεν αναφέρεται το είδος της συμβάσεως, αν είναι δηλαδή σύμβαση εξαρτημένης εργασίας ή παροχής ελευθέρων υπηρεσιών καθώς και οι λοιποί όροι που διέπουν την σύμβαση. Άλλωστε, ο ενάγων-εφεσίβλητος παρέμεινε κλινήρης μόνο για ένα μήνα και όχι τέσσερις μήνες ώστε να απωλέσει το επιδικασθέν με την εκκαλούμενη απόφαση ποσό των 3.600.000 δραχμών".

Με βάση τις παραδοχές του αυτές, το Εφετείο, κατά παραδοχή της εφέσεως των εναγομένων-αναιρεσιβλήτων, μετά εξαφάνιση της εκκαλουμένης αποφάσεως, απέρριψε εξ ολοκλήρου την, ως άνω, αξίωση του ενάγοντος αναιρεσείοντος. Έτσι που έκρινε το Εφετείο, στέρησε την απόφασή του νομίμου βάσεως, λόγω ανεπαρκούς και αντιφατικής αιτιολογίας, σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και κατέστησε τον ακυρωτικό έλεγχο, ως προς την ορθή ή μη εφαρμογή των προαναφερομένων κανόνων ουσιαστικού δικαίου, ανέφικτο.

Ειδικότερα, εν σχέσει προς την πρώτη, ως άνω, επάλληλη αιτιολογία, για την απόρριψη της αξιώσεως του ενάγοντος-αναιρεσείοντος, περί διαφυγόντων κερδών, ενώ κρίνει ότι το αίτημα αυτό του ενάγοντος "πρέπει να απορριφθεί ως ουσία αβάσιμο και αναπόδεικτο", την κρίση του αυτή στηρίζει αντιφατικώς στο ότι "δεν αναφέρεται το είδος της συμβάσεως, αν δηλαδή είναι σύμβαση εξαρτημένης εργασίας ή παροχής ελευθέρων υπηρεσιών καθώς και οι λοιποί όροι που διέπουν την σύμβαση, "ήτοι σε αιτιολογία που αφορά στο ορισμένο ή νόμιμο της αγωγικής αξιώσεως.

Ωσαύτως, εν σχέσει προς την δεύτερη, ως άνω, επάλληλη αιτιολογία, ενώ δέχεται ότι ο ενάγων παρέμεινε κλινήρης για ένα μήνα (και όχι για τέσσερις μήνες), στη συνέχεια κρίνει ότι πρέπει να απορριφθεί εξ ολοκλήρου η ανωτέρω αξίωση αυτού ήτοι και για τους τέσσερις μήνες, χωρίς να διαλαμβάνει στην προσβαλλομένη απόφαση πραγματικά περιστατικά, με τα οποία να αιτιολογείται γιατί η αξίωση αυτή πρέπει να απορριφθεί και για το χρονικό διάστημα του ενός μηνός.

Επομένως, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, ο οποίος παραδεκτώς εξετάζεται ως λόγος από τον αριθμό 19 του ίδιου άρθρου καθώς και ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως, κατά το πρώτο σκέλος του, επίσης από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ, πρέπει να γίνουν δεκτοί, ως κατ' ουσίαν βάσιμοι. Κατ' ακολουθίαν τούτων, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, κατά το μέρος της, που αναφέρεται ανωτέρω, και να παραπεμφθεί η υπόθεση, προς περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο δικαστήριο που την εξέδωσε, εφόσον είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων που δίκασαν.

Αναιρουμένης δε της αποφάσεως, κατά το κεφάλαιο αυτής περί των διαφυγόντων κερδών του ενάγοντος, παρέλκει η έρευνα του δευτέρου λόγου αναιρέσεως, κατά το δεύτερο σκέλος του, από τον αριθμό 1 εδ. β' του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ, που αφορά στο αυτό κεφάλαιο της προσβαλλομένης αποφάσεως (και την δεύτερη επάλληλη αιτιολογία αυτής).

Επειδή, πρέπει να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος (άρθρ. 174, 183 Κ.Πολ.Δ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 4723/2005 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, κατά το μέρος που αναφέρεται στο σκεπτικό της παρούσας.

Παραπέμπει την υπόθεση, μόνο κατά το αναιρούμενο μέρος προς περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2000) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 25 Φεβρουαρίου 2009.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 13 Μαρτίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ