Supreme Court annuls appealable judgment regarding permanent employment in agricultural cooperatives due to statutory restrictions.

Απόφαση 59 / 2009 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 59/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ηλία Γιαννακάκη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Θεμέλη, Ειρήνη Αθανασίου, Βαρβάρα Κριτσωτάκη και Παναγιώτη Κομνηνάκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 18 Νοεμβρίου 2008, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Τριτοβάθμιας Συνεταιριστικής Οργάνωσης με την επωνυμία "ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΚΛΑΔΙΚΗ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ" (ΚΕΣΠΥ), που εδρεύει στην ...... και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Λάμπρο Μακρυγιάννη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.

Της αναιρεσίβλητης: Ψ, κατοίκου ......, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνο Σφουντούρη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 6-9-2005 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ροδόπης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 195/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 610/2006 του Εφετείου Θράκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 20-11-2006 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Θεμέλης διάβασε την από 9-1-2008 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του Δικαστηρίου αυτού Αρεοπαγίτη Αλεξάνδρου Νικάκη, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή των πρώτου, δευτέρου και τετάρτου λόγων και την απόρριψη των υπολοίπων λόγων αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, με τα άρθρα: α) 3 παρ. 1 εδ. α', 2 εδ. β1 και 5 εδ. β' του κυρωθέντος με την 256/7 Μαΐου 1946 Πράξη του Υπουργικού Συμβουλίου ν. 1859/1944 "περί τροποποιήσεως και συμπληρώσεως του ν. 785/1943 περί καταργήσεως διατάξεων αφορωσών την νομοθεσίαν των γεωργικών συνεταιρισμών", β) 2 παρ. 1 εδ. α' και 3 παρ. 1, 2 και 4 εδ. β του από 23/30 Ιουλίου 1946 β.δ/τος "περί της υπαλληλικής καταστάσεως του προσωπικού των γεωργικών συνεταιριστικών οργανώσεων", όπως το εδ.

α' της παρ. 1 του άρθρου 3 του διατάγματος αυτού αντικαταστάθηκε με το άρθρο 1 παρ, 1 του β.δ/τος της 18 Αυγούστου/2 Σεπτεμβρίου 1953 "περί τροποποιήσεως και συμπληρώσεως του από 23/30-7-1946 Β.Δ. κ.τ.λ.", και γ) 1 παρ. 4, 33 και 72 παρ. 1 και 2 του ν. 1541/1985 "περί αγροτικών συνεταιριστικών οργανώσεων", ορίζονται αντιστοίχως τα εξής: 1} "το προσλαμβανόμενον υπό των πάσης φύσεως και παντός βαθμού γεωργικών συνεταιριστικών οργανώσεων προσωπικόν είναι μόνιμον". "Ο αριθμός των θέσεων και ο τρόπος προσλήψεως των υπαλλήλων και υπηρετών εκάστης γεωργικής συνεταιριστικής οργανώσεως και της Συνομοσπονδίας Γεωργικών Συνεταιρισμών καθορίζονται δια του εσωτερικού κανονισμού αυτών, ψηφιζομένου υπό της γενικής συνελεύσεως και εγκρινομένου κατά τας περί εγκρίσεως των καταστατικών των γεωργικών συνεταιριστικών οργανώσεων διατάξεις του παρόντος νόμου". "Αι αυταί οργανώσεις δύνανται να προσλαμβάνουν δια τας εργασίας των ημερομίσθιον έκτακτον ή επί συμβάσει εργατοτεχνικών προσωπικόν κατά τα ειδικώτερον δια του εσωτερικού κανονισμού εκάστης οργανώσεως καθορισθησόμενα". 2} "Αι παρ' εκάστη συνεταιριστική οργανώσει μόνιμοι θέσεις ή τυχόν εις υπηρεσίας ή τμήματα υποδιαίρεσης εκάστης οργανώσεως και η ονομασία τούτων και ο αριθμός των δυναμένων να προσληφθώσιν υπαλλήλων καθορίζονται δια του εσωτερικού κανονισμού εκάστης οργανώσεως". "Το προσωπικόν το προσλαμβανόμενον εις τας υπό του κανονισμού προβλεπομένας μονίμους οργανικάς θέσεις είναι μόνιμον.

Οι το πρώτον εις μονίμους θέσεις των γεωργικών συνεταιριστικών οργανώσεων διοριζόμενοι υπάλληλοι ή υπηρέται τελούσιν υπό δοκιμασίαν, μη δυνάμενοι να μονιμοποιηθώσι προ της παρελεύσεως ενός έτους, καθ' ο αργεί η δια της μονιμότητας καθιερουμένη προστασία". "Κατά το διάστημα τούτο δύνανται οι τοιούτοι υπάλληλοι να απολυθώσι κατά την κρίσιν του κατά τον εσωτερικόν κανονισμόν αρμοδίου οργάνου της συνεταιριστικής οργανώσεως, επί τη καταβολή της αποζημιώσεως της προβλεπομένης υπό της περί καταγγελίας συμβάσεως εργασίας εκάστοτε κειμένης νομοθεσίας". "Αι αυταί οργανώσεις δύνανται να προσλαμβάνωσι δια τας εργασίας των ημερομίσθιον ή επί συμβάσει εργατοτεχνικόν προσωπικόν".

Και 3) "Συμπληρωματικά, για θέματα που δεν ρυθμίζονται από τον νόμο αυτόν, εφαρμόζονται οι κανόνες του εμπορικού και του αστικού δικαίου". "Η γενική συνέλευση, με την αυξημένη απαρτία και πλειοψηφία του άρθρου 25 παρ. 2, εκδίδει εσωτερικό κανονισμό λειτουργίας του συνεταιρισμού, ο οποίος καθορίζει: α) τους όρους λειτουργίας του συνεταιρισμού ... 2.

Από τη δημοσίευση του παραπάνω κανονισμού στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως καταργούνται ο ν. 1859/1944 και το β.δ. 23/30-7-1946, όπως τροποποιήθηκαν. Οι διατάξεις του άρθρου 3 παρ. 1 του ν. 1859/1944 και του άρθρου 3 του β.δ. 23/30-7- 1945 εξακολουθούν να ισχύουν". Βάσει της παραπάνω εξουσιοδοτικής διατάξεως εκδόθηκε η υπ' αριθ. 27346/17-10-1990 κοινή Απόφαση των Υπουργών Γεωργίας και Εργασίας που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ Β'700/ 7-11-1990), με την οποία εγκρίθηκε ο Κανονισμός Υπηρεσιακής Κατάστασης Προσωπικού Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων ο οποίος ορίζει στο άρθρο 6, ότι το προσωπικό των οργανώσεων διακρίνεται σε τακτικό (μόνιμο) και σε έκτακτο και στο άρθρο 8, ότι για την αντιμετώπιση εκτάκτων ή εποχιακών αναγκών το διοικητικό συμβούλιο της οργάνωσης μπορεί να προσλαμβάνει έκτακτο προσωπικό με σύμβαση ορισμένου χρόνου διαρκείας μέχρι 12 μηνών (παρ. 1).

Μετά τη λήξη της σύμβασης ορισμένου χρόνου δεν μπορεί να συναφθεί σύμβαση ορισμένου χρόνου πριν από την πάροδο τουλάχιστον 4 μηνών από τη λήξη της. Τέλος, το άρθρο 46 του ν. 2169/1993 (ΦΕΚ Α/149) "Αγροτικές Συνεταιριστικές Οργανώσεις και άλλες διατάξεις", που ισχύει από 10-9-1993, ορίζει στην παρ. 1 ότι το προσωπικό που προσλαμβάνεται από τις αγροτικές συνεταιριστικές οργανώσεις είναι α) τακτικό που καλύπτει πάγιες και διαρκείς ανάγκες της οργάνωσης και καταλαμβάνει θέσεις οι οποίες προβλέπονται από τον εσωτερικό κανονισμό λειτουργίας της και β) προσωπικό με σύμβαση εργασίας ορισμένου χρόνου που καλύπτει ειδικές, έκτακτες, εποχιακές και πρόσκαιρες ανάγκες της οργάνωσης, και στην παρ. 2, ότι η υπηρεσιακή κατάσταση του προσωπικού των Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων ρυθμίζεται με την υπ' αριθ. 27346/1990 κοινή απόφαση των Υπουργών Γεωργίας και Εργασίας, όπως τροποποιήθηκε μεταγενέστερα για όσα θέματα δεν αντίκεινται στις διατάξεις του νόμου αυτού.

Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων που ρύθμιζαν την λειτουργία των Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων κατά το κρίσιμο, στην προκειμένη περίπτωση, χρονικό διάστημα 1995-2005, προκύπτει ότι το έκτακτο προσωπικό των γεωργικών συνεταιριστικών οργανώσεων, προσλαμβάνεται με σύμβαση εργασίας δωδεκάμηνης διάρκειας, η οποία δεν επιτρέπεται να παραταθεί, και κατά συνέπεια, αν γίνουν διαδοχικές ανανεώσεις της συμβάσεως εκτάκτου υπαλλήλου, δεν έχει εφαρμογή το άρθρο 8 παρ. 3 του ν. 2112/1920, η δε σύμβαση εργασίας του που παρατάθηκε πέραν των δώδεκα μηνών, είναι άκυρη, ως αντικειμένη στις παραπάνω απαγορευτικές διατάξεις (άρθρο 174 και 180 Α.Κ.).

Η ως άνω ακυρότητα είναι απόλυτη και δεν μπορεί γι' αυτό να αποκλεισθεί από την αντίθετη βούληση των μερών, ούτε χωρεί από αυτή παραίτηση της συνεταιριστικής οργανώσεως, λαμβάνεται δε και αυτεπαγγέλτως υπόψη από το δικαστήριο της ουσίας, εφόσον έχουν υποβληθεί σ' αυτό τα στοιχεία που συνιστούν την ακυρότητα.

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση, δέχθηκε ανελέγκτως τα εξής : Το εναγόμενο και ήδη αναιρεσείον Ν.Π.Ι.Δ. με την επωνυμία "Κεντρική Κλαδική Συνεταιριστική 'Ενωση Σπόρων και Πολλαπλασιασμού Υλικού", η οποία είναι τριτοβάθμια Αγροτική Συνεταιριστική Οργάνωση και διέπεται από το νομικό καθεστώς των άρθρων 3 παρ. 1 του ν. 1859/1944 και 3 του Β.Δ. 23/30-7-1946, όπως τροποποιήθηκαν, από το ν. 2169/1993 κι το ν. 2810/2000, προσέλαβε την ενάγουσα και ήδη αναιρεσίβλητη με την από 13-3-1995 σύμβαση εργασίας ορισμένου χρόνου, για το διάστημα από 13-3-1995 έως 31-5-1995, η οποία μετά τη λήξη της παρατάθηκε με την από 31-5-1995 σύμβαση εργασίας ορισμένου χρόνου για έξι μήνες, ήτοι μέχρι 30-11-1995, για να προσφέρει τις υπηρεσίες της, ως πτυχιούχος γεωπόνος, προς κάλυψη των αναγκών σποροπαραγωγής στη περιοχή ...... .

Μετά τη λήξη και του εν λόγω συμφωνημένου χρόνου, η αναιρεσίβλητη συνέχισε να προσφέρει τις υπηρεσίες, χωρίς εναντίωση του αναιρεσείοντος, μέχρι την 30-6-2005 που το τελευταίο κατήγγειλε εγγράφως την ένδικη σύμβαση εργασίας. Ότι η πρόσληψη της αναιρεσίβλητης δεν έγινε γα κάλυψη ειδικών, εκτάκτων, εποχικών ή πρόσκαιρων αναγκών του αναιρεσείοντος, αλλά (για την κάλυψη) πάγιων, μόνιμων και διαρκών αναγκών, που προσέφερε καθόλο το διάστημα των δέκα ετών απασχόλησής της στο αναιρεσείον.

Ότι μετά τη λήξη της ως άνω συμβάσεως εργασίας ορισμένου χρόνου δεν συμφωνήθηκε ρητά ή σιωπηρά μεταξύ των διαδίκων μερών η χρονική διάρκεια της συνεχιζομένης μεταξύ των εργασιακής συμβάσεως. Ότι, ενόψει όλων αυτών, δεν έχουν εφαρμογή οι διατάξεις των άρθρων 46 του ν. 2169/1993 και 38 του ν. 2810/2000, αλλά οι διατάξεις που καλύπτουν τις συμβάσεις εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου.

Ακολούθως το Εφετείο έκρινε ότι η συνδέουσα τους διαδίκους έννομη σχέση, είναι η τοιαύτη της σύμβασης εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου, και, αφού απέρριψε την ένσταση του αναιρεσείοντος περί ακυρότητας της ένδικης συμβάσεως εργασίας και εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση, η οποία είχε δεχθεί τα αντίθετα, δέχθηκε την αγωγή ως κατ' ουσίαν βάσιμη, κατά τα εκεί αναφερόμενα.

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο παραβίασε τις προαναφερόμενες διατάξεις ουσιαστικού δικαίου καθώς και τις διατάξεις των άρθρων 669, 671 Α.Κ. και τούτο διότι η αναιρεσίβλητη δεν προσελήφθη, ούτε ανήκει στο μόνιμο προσωπικό του αναιρεσείοντος και η αρχική σύμβαση δεν μπορούσε να μετατραπεί σε σύμβαση αορίστου χρόνου, παρά το γεγονός ότι ανανεώθηκε διαδοχικά, αφού δεν επιτρέπεται από το νόμο η σύναψη έγκυρης σύμβασης αορίστου χρόνου και συνεπώς η καταγγελία της ένδικης σύμβασης δεν είναι άκυρη ούτε καταχρηστική και δεν κατέστησε τον αναιρεσείοντα υπερήμερο ως προς την αποδοχή των υπηρεσιών της αναιρεσίβλητης.

Επομένως οι από το άρθρο 559 αριθμ. 1 ΚΠολΔ πρώτος αληθώς (όχι από τον αριθμό 14, όπως εσφαλμένα αναφέρεται στο αναιρετήριο), δεύτερος και τέταρτος λόγοι της αίτησης αναίρεσης είναι βάσιμοι και πρέπει να γίνουν δεκτοί, παρελκούσης της έρευνας του τρίτου λόγου αναίρεσης που πλήττει τα αυτά κεφάλαια. Μετά τα παραπάνω, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο που την εξέδωσε, αφού είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές (άρθρο 580 πρ. 3 Κ.Πολ.Δ.) και να καταδικασθεί η αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος (άρθρα 176, 183 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 610/2006 απόφαση του Εφετείου Θράκης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο με σύνθεση από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1.500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 2 Δεκεμβρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 13 Ιανουαρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ