Supreme Court allows appeal against second instance verdict due to contradictory reasoning on driver fault in traffic collision case.

Απόφαση 59 / 2008 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 59/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ιωάννη Παπανικολάου, Αντιπρόεδρο, Αντώνιο Παπαθεοδώρου, Γεώργιο Πετράκη, Παναγιώτη Παρτσιλίβα και Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 21 Σεπτεμβρίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Χ1, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Χριστοπαντελή Παυλάτο.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Ψ1, ο οποίος δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο και 2. της ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "VICTORIA Ανώνυμη Ασφαλιστική Εταιρίας Ζημιών" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως διαδόχου της Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "IMPERIO BONANCA COMPAHNIA DE SECUROS SA", η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Σωτήριο Καλαμίτση, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 ΚΠολΚ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25 Δεκεμβρίου 2002 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1498/2006 οριστική του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 4 Σεπτεμβρίου 2006 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι εκ των διαδίκων αναιρεσείουσα και 2η αναιρεσίβλητη παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω, ενώ ο 1ος αναιρεσίβλητος δεν παραστάθηκε. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Παναγιώτης Παρτσιλίβας, ανέγνωσε την από 12 Σεπτεμβρίου 2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του δεύτερου λόγου της αίτησης και την απόρριψη των λοιπών. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική του δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Όπως αποδεικνύεται από την επικαλούμενη και νόμιμα προσκομιζόμενη από την αναιρεσείουσα υπ' αριθμ. ......... έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο .........., ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης από 4.9.2006 αίτησης αναίρεσης με τις κάτω από αυτή πράξεις κατάθεσης και ορισμού δικασίμου καθώς και κλήση για συζήτηση κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο, επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στον πρώτο αναιρεσίβλητο.

Επομένως πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση της αίτησης αναίρεσης, σύμφωνα με το άρθρο 576 Κ.Πολ.Δ., παρότι ο αναιρεσίβλητος αυτός δεν εμφανίσθηκε ούτε κατέθεσε δήλωση ΚΠολΔ 242 παρ. 2, κατά την ανωτέρω δικάσιμο κατά την οποία εκφωνήθηκε η υπόθεση από το πινάκιο στη σειρά της. Από τις διατάξεις των άρθρων 10 Ν.ΓΠΝ/1911, 297, 298, 299, 300, 330 εδ.

β', 914 και 932 Α.Κ. προκύπτει ότι, σε περίπτωση προκλήσεως ζημίας από τη σύγκρουση μεταξύ δύο αυτοκινήτων, η ευθύνη προς αποκατάσταση της περιουσιακής ζημίας και της ηθικής βλάβης ή της ψυχικής οδύνης προϋποθέτει συμπεριφορά παράνομη και υπαίτια και ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ αυτής και του ζημιογόνου αποτελέσματος.

Μορφή υπαιτιότητας είναι και η αμέλεια, η οποία υπάρχει όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές, δηλαδή αυτή που αν κατεβάλλετο, με μέτρο τη συμπεριφορά του μέσου συνετού και επιμελούς ανθρώπου του κύκλου δραστηριότητας του ζημιώσαντος, θα καθιστούσε δυνατή την αποτροπή του ζημιογόνου αποτελέσματος.

Αιτιώδης συνάφεια υπάρχει όταν η παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του δράστη ήταν, σύμφωνα με τα διδάγματα της κοινής πείρας, ικανή, κατά τη συνήθη και κανονική πορεία των πραγμάτων, να επιφέρει τη ζημία και την επέφερε στη συγκεκριμένη περίπτωση. Εξάλλου, λόγος αναιρέσεως για έλλειψη νόμιμης βάσεως, κατά την έννοια του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, ιδρύεται όταν στο αιτιολογικό της αποφάσεως του δικαστηρίου της ουσίας δεν περιέχονται καθόλου ή δεν περιγράφονται με πληρότητα, σαφήνεια και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά εκείνα γεγονότα που είναι αναγκαία για να κριθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν ή όχι οι προϋποθέσεις εφαρμογής του εφαρμοσθέντος κανόνα ουσιαστικού δικαίου ή αν έγινε ή όχι ορθός νομικός χαρακτηρισμός των κρίσιμων πραγματικών γεγονότων, ορθή δηλαδή εξειδίκευση των αόριστων νομικών εννοιών.

Έτσι, επί αδικοπρακτικής ευθύνης προς αποζημίωση ελέγχεται με τον αναιρετικό αυτόν λόγο η αξιολογική κρίση του δικαστηρίου της ουσίας για τη συνδρομή ή μη υπαιτιότητας και αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ αυτής και της επελθούσας ζημίας. Και τούτο, διότι πρόκειται για αόριστες νομικές έννοιες που συνιστούν προϋποθέσεις γενέσεως της εν λόγω ευθύνης, δηλαδή στοιχεία του πραγματικού των εφαρμοζόμενων στην περίπτωση αυτή κανόνων δικαίου.

Περαιτέρω, κατ' άρθρο 26 παρ. 4 και 5 του ν.2696/23.3.1999 περί κυρώσεως του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, στους ισόπεδους οδικούς κόμβους, που,. κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 2 παρ. 1 του ίδιου νόμου, αποτελούν οι ισόπεδες συμβολές, διακλαδώσεις ή διασταυρώσεις οδών, συμπεριλαμβανομένων και των ελεύθερων χώρων που σχηματίζονται από αυτές, η προτεραιότητα ορίζεται με κατάλληλη σήμανση και όταν δεν υπάρχει τέτοια, αυτή (προτεραιότητα) ανήκει σε αυτόν που έρχεται από δεξιά.

Κατ' εξαίρεση α) αυτοί που κυκλοφορούν στους αυτοκινητόδρομους, εθνικές οδούς και οδούς ταχείας κυκλοφορίας έχουν προτεραιότητα, β) αυτοί που εισέρχονται σε οδό από χωματόδρομο, μονοπάτια, παρόδιο ιδιοκτησία, χώρο στάθμευσης και σταθμούς ανεφοδιασμού και εξυπηρέτησης οφείλουν να παραχωρούν προτεραιότητα σε αυτούς που κινούνται στην οδό, γ) αυτοί που εκκινούν ή κινούνται προς τα πίσω, όπου επιτρέπεται, οφείλουν να παραχωρούν προτεραιότητα και δ) τα σιδηροδρομικά ή τροχιοδρομικά οχήματα έχουν προτεραιότητα.

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη, δέχθηκε ότι το κατωτέρω αναφερόμενο ατύχημα έγινε υπό τις ακόλουθες συνθήκες: "Στις 7-2-2001 και περί ώρα 13.00' περίπου η ενάγουσα (αναιρεσείουσα) οδηγούσε το υπ' αριθ. κυκλοφορίας .......... Ι.Χ.Ε. αυτοκίνητο κυριότητας της, στο ......., στην οδό ........, με κατεύθυνση από ......

προς ....... και ο εναγόμενος (πρώτος αναιρεσίβλητος) οδηγούσε το ........ Ι.Χ.Φ. αυτοκίνητο, στην οδό ......, με κατεύθυνση προς ....... Η οδός ...... έχει οδόστρωμα πλάτους 8,20 μ., πεζοδρόμιο πλάτους 1μ., επικάλυψη ασφάλτου και είναι διπλής κατευθύνσεως με μία λωρίδα κυκλοφορίας ανά κατεύθυνση. Η οδός ....... βρίσκεται στη βόρεια πλευρά του ......., είναι ασφαλτοστρωμένη, εξυπηρετεί την ομώνυμη εκκλησία και τις παρόδιες κατοικίες, με βάση δε το εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο της περιοχής προβλέπεται η διάνοιξη της οδού αυτής.

Στο ύψος της εκκλησίας του ...... μεταξύ των δύο οδών σχηματίζεται ισόπεδος οδικός κόμβος, στον οποίο δεν υπάρχουν πινακίδες κυκλοφορίας, για τον καθορισμό της προτεραιότητας σ' αυτόν. Την παραπάνω χρονική στιγμή ο εναγόμενος εισήλθε στον, εν λόγω, κόμβο με λοξή αριστερή κατεύθυνση, ούτως ώστε να εισέλθει στο ρεύμα προς .......

Και ενώ είχε στρίψει λοξώς αριστερά και βρισκόταν σε στάση, στο ρεύμα κυκλοφορίας της ενάγουσας, περιμένοντας να ελευθερωθεί το ρεύμα κυκλοφορίας που επρόκειτο να καταλάβει, επέπεσε επ' αυτού η ενάγουσα με το αυτοκίνητο της. Από τη σύγκρουση αυτή το αυτοκίνητο της ενάγουσας υπέστη ζημίες στο δεξί φλας, στο δεξί φτερό, στη δεξιά πόρτα και στον εμπρόσθιο προφυλακτήρα και το αυτοκίνητο του εναγομένου υπέστη ζημίες στο δεξί φανάρι, δεξί φτερό και στον προφυλακτήρα.

Για τη σύγκρουση αυτή υπαίτια είναι η οδηγός του ........ ΙΧΕ αυτοκινήτου, η οποία, από έλλειψη της προσοχής την οποία ώφειλε και ηδύνατο να καταβάλει όπως κάθε μέσος συνετός οδηγός, εισήλθε στην, ως άνω, συμβολή των οδών ...... και ......., χωρίς να ελέγξει ότι σ' αυτήν είχε ήδη εισέλθει το αυτοκίνητο του εναγομένου, το οποίο, ως εκ δεξιών κινούμενο, είχε προτεραιότητα έναντι της πορείας του αυτοκινήτου της.

Κατά συνέπεια και εφόσον αποδείχθηκε ότι τον εναγόμενο δεν τον βαρύνει οποιαδήποτε υπαιτιότητα για την ένδικη σύγκρουση, πρέπει ν' απορριφθεί η αγωγή ως κατ' ουσίαν αβάσιμη". Κατόπιν αυτών το Εφετείο απέρριψε την έφεση της αναιρεσείουσας κατά της πρωτόδικης απόφασης με την οποία είχε απορριφθεί η αγωγή αυτής περί επιδικάσεως αποζημιώσεως και χρηματικής ικανοποιήσεως για την περιουσιακή ζημία και την ηθική βλάβη, που υπέστη από τον τραυματισμό της.

Με τις εκτεθείσες παραδοχές του το Εφετείο διέλαβε ασαφείς και αντιφατικές αιτιολογίες ως προς το ζήτημα της έλλειψης υπαιτιότητας του πρώτου αναιρεσίβλητου για το πιο πάνω αυτοκινητικό ατύχημα. Ειδικότερα ενώ το Εφετείο δέχεται ότι: α) η οδός ....... έχει οδόστρωμα πλάτους 8,20 μέτρων, πεζοδρόμιο πλάτους 1 μέτρου, επικάλυψη ασφάλτου και είναι διπλής κατευθύνσεως με μία λωρίδα κυκλοφορίας ανά κατεύθυνση, 2) η οδός ........

βρίσκεται στη βόρεια πλευρά του ........, είναι ασφαλτοστρωμένη, εξυπηρετεί την ομώνυμη εκκλησία και τις παρόδιες κατοικίες, με βάση δε το εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο της περιοχής προβλέπεται η διάνοιξη της οδού αυτής, 3) στο ύψος της εκκλησίας του ......(εκ παραδρομής ........) μεταξύ των δύο οδών σχηματίζεται ισόπεδος οδικός κόμβος, στον οποίον δεν υπάρχουν πινακίδες κυκλοφορίας, για τον καθορισμό της προτεραιότητας σ'αυτόν και 4) η σύγκρουση έλαβε χώρα μέσα στο ρεύμα πορείας της ενάγουσας, όπου είχε εισέλθει ο εναγόμενος και ακινητοποιήσει το όχημά του με λοξή αριστερή κατεύθυνση, ούτως ώστε να εισέλθει στο ρεύμα πορείας προς .........

με συγκρουσθέντα τα πιο πάνω μέρη (κυρίως δεξιά τμήματα) των δύο οχημάτων, στη συνέχεια δέχεται ότι ευθύνεται μόνο η ενάγουσα γιατί ο εναγόμενος έχει προτεραιότητα ως εκ δεξιών κινούμενος, αφού στον ισόπεδο αυτό κόμβο δεν υπήρχε σήμανση. Έτσι α) ενώ κάνει λόγο για οδό ....... στη συνέχεια δέχεται ότι δεν υπάρχει τέτοια οδός, αλλά με βάση το εγκεκριμένο σχέδιο της περιοχής προβλέπεται η διάνοιξη της οδού αυτής και κατ' αυτό τον τρόπο αφήνει να αιωρείται μια παραδοχή κατά την οποία εκκίνησε ο εναγόμενος πριν εισέλθει στην οδό ......

από το χώρο στάθμευσης της βόρειας πλευράς του ........, που είναι προορισμένο για την εξυπηρέτηση της στάθμευσης των οχημάτων χάριν της εκκλησίας και των παρόδιων κατοικιών (όπως ισχυρίζεται η ενάγουσα) και β) ενώ φέρει το όχημα του εναγομένου να έχει εισέλθει με λοξή κατεύθυνση στην οδό ........, στη συνέχεια φέρει το όχημα αυτό να κινείται αντίθετα στο ρεύμα πορείας της ενάγουσας λόγω των συγκρουσθέντων άνω μερών των οχημάτων.

Συνεπώς οι πρώτος και δεύτερος λόγοι της αίτησης αναίρεσης κατ' ορθή υπαγωγή από το άρθρο 559 αριθ. 19 Κ.Πολ.Δ. (όχι από τους αριθμούς 1 και 17, αντίστοιχα) με τους οποίους αποδίδεται αιτίαση για εκ πλαγίου παραβίαση της διάταξης της παραγ. 5β'του άρθρου 26 του ν. 2696/1999, καθώς και των προαναφερόμενων διατάξεων του ΑΚ, είναι βάσιμοι. Μετά από αυτά, παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων της αίτησης αναίρεσης, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που την εξέδωσε και θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές εκτός εκείνων που δίκασαν (άρθρ. 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.) και να καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητοι στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 1498/2006 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 7 Νοεμβρίου 2007.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 9 Ιανουαρίου 2008.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ