Supreme Court allows appeal against second instance verdict due to failure to consider crucial evidence regarding driver liability.

Απόφαση 596 / 2010 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 596/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση, Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη και Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Φεβρουαρίου 2010, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ, ο οποίος παραστάθηκε αυτοπροσώπως λόγω της δικηγορικής του ιδιότητας και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1)Ψ1, 2) Ψ2, οι οποίοι δεν εμφανίστηκαν στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο, 3) Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "INTERASCO ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ Α.Ε.Γ.Α.", που εδρεύει στην Χαλάνδρι Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, ως οιονεί καθολικής διαδόχου της αρχικά αναιρεσίβλητης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "UNIVERSA ALLGEMEINE VERSICHERUNG AG" η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Γαλάνη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 7/7/2003 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 255/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1420/2005 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 20/2/2008 αίτησή του και τους από 25/2/2009 πρόσθετους λόγους αυτής.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου ανέγνωσε την από 2/4/2009 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτή η από 20-2-2008 αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθ. 1420/2005 απόφασης του Εφετείου Αθηνών, κατά τον πρώτο, από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, λόγο αυτής και να απορριφθούν οι πρόσθετοι λόγοι. Ο αναιρεσείων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δικ., αν ο αντίδικος εκείνου που επισπεύδει τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί, αλλά δεν λάβει μέρος σ' αυτήν με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο 'Αρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν η κλήση επιδόθηκε νομότυπα προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί. Στην προκειμένη περίπτωση, από τις προσκομιζόμενες υπ' αριθμ. 10398 και 10399/27-11-2008 εκθέσεις επίδοσης του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου ....... ..., προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την αρχική δικάσιμο της 3-4-2009, κατά την οποία αναβλήθηκε η συζήτηση της υπόθεσης για την ανωτέρω στην αρχή της παρούσας αναφερομένη, μη απαιτουμένης ως εκ τούτου νέας κλήσης (άρθρα 226 αριθμ. 4 σε συνδ. με 573 παρ. 1 ΚΠολΔ), επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως, με επιμέλεια του αναιρεσείοντος στους δύο απολειπομένους των αναιρεσιβλήτων (Ψ1 και Ψ2). Επομένως, εφ' όσον αυτοί δεν εμφανίσθηκαν κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από τη σειρά του πινακίου, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία τους, σύμφωνα με την προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δικ..

Ο από το αρθ. 559 αριθμ. 19 λόγος αναίρεσης, για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης, ιδρύεται όταν δεν προκύπτουν σαφώς από το αιτιολογικό της απόφασης, τα περιστατικά που είναι αναγκαία, για την κρίση, στη συγκεκριμένη περίπτωση, περί της συνδρομής των όρων και προϋποθέσεων για την εφαρμογή της εφαρμοσθείσας διάταξης, ή της μη συνδρομής των όρων αυτών, που αποκλείουν την εφαρμογή της, όπως, επίσης και όταν η απόφαση έχει ελλειπείς ή αντιφατικές αιτιολογίες, σε ότι αφορά το νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών, που έγιναν δεκτά και ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης όχι δε και όταν πρόκειται για ελλείψεις που ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων (ανάλυση-στάθμιση-αξιολόγηση του αποδεικτικού υλικού) και στην αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αρκεί το αποδεικτικό πόρισμα να αναφέρεται με σαφήνεια.. Ανεπάρκεια και ασάφεια αιτιολογιών υπάρχει όταν από το αιτιολογικό δεν προκύπτουν τα πραγματικά περιστατικά, που είναι αναγκαία για τη δικαιολόγηση της εφαρμοσθείσας διάταξης ουσιαστικού δικαίου, καθιστώντας έτσι ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο.

Με τον μοναδικό από το αρθ. 559 αριθμ. 19 Κ.Πολ.Δ., λόγο του κυρίως δικογράφου της αίτησης αναίρεσης, προβάλλεται η αιτίαση τής εκ πλαγίου παραβίασης των αρθ. 300, 330 και 914 ΑΚ, ένεκα ανεπαρκούς αιτιολογίας, ως προς το ζήτημα της υπαιτιότητας του εναγομένου-νυν δευτέρου των αναιρεσιβλήτων, του φερομένου, σύμφωνα με την υπό κρίση από τον νυν αναιρεσείοντα ασκηθείσα αγωγή, ως υπαιτίου, για την επέλευση του ενδίκου τροχαίου ατυχήματος.

Το δικάσαν Εφετείο, ως προς το ζήτημα αυτό, δέχθηκε, κατά την ανέλεγκτη κρίση του, ότι η επελθούσα, κατά την 17-5-2003 και περί ώρα 13.00 σύγκρουση, του αυτοκινήτου του ενάγοντος-νυν αναιρεσείοντος, το οποίο οδηγούσε ο υπ' αυτού προστηθείς οδηγός Ζ, με το αυτοκίνητο που οδηγούσε ο δεύτερος των εναγομένων-νυν αναιρεσιβλήτων, προστηθείς από τον ιδιοκτήτη αυτού-πρώτο των εναγομένων-νυν αναιρεσιβλήτων και ασφαλισμένο στην τρίτη εναγομένη-νυν αναιρεσίβλητη, ασφαλιστική εταιρεία, επί της επαρχιακής οδού ..., η οποία είναι διπλής κατεύθυνσης, χωρίς διαχωριστική γραμμή και με μία λωρίδα, πλάτους 3,10μ., ανά κατεύθυνση, προκλήθηκε υπό τις εξής συνθήκες: "Τη χρονική στιγμή που ο εφεσίβλητος οδηγός ευρισκόμενος στην περιοχή του χωρίου ...

του Δήμου ... πραγματοποιούσε νόμιμο ελιγμό υπέρβασης από αριστερά προπορευόμενου αυτοκινήτου, χρησιμοποιώντας για το σκοπό αυτό το αντίθετο προς την κατεύθυνση του ρεύμα κυκλοφορίας, αφού προηγουμένως είχε έγκαιρα προειδοποιήσει και είχε καταστήσει γνωστή την πρόθεση του αυτή με τον αριστερό δείκτη κατεύθυνσης (φλας) του οχήματος του και κατά τη διάρκεια της υπέρβασης, όταν έφθασε στο σημείο, όπου η επαρχιακή αυτή οδός ...

εφάπτεται από αριστερά του με χωμάτινο δρομίσκο, ο , ο οποίος είχε προστηθεί από τον εκκαλούντα στην οδήγηση του υπ' αριθ. κυκλ. ... Ι.Χ.Ε. αυτοκινήτου, που ανήκει στην ιδιοκτησία του, οδηγώντας αυτό στο χωμάτινο δρομίσκο, εισήλθε ξαφνικά στην ως άνω επαρχιακή οδό, με κατεύθυνση προς ..., χωρίς προηγουμένως να παραχωρήσει προτεραιότητα σε αυτούς που εκινούντο στην οδό με αποτέλεσμα να αποκλείσει μέρος από το ρεύμα της πορείας του εφεσίβλητου οδηγού και να επιπέσει το όχημα του τελευταίου με το εμπρόσθιο αριστερό τμήμα του στο εμπρόσθιο αριστερό τμήμα του οχήματος του εκκαλούντος.

Συνέπεια της ως άνω σύγκρουσης ήταν να προκληθούν υλικές ζημίες και στα δύο οχήματα. Από τα παραπάνω περιστατικά, τα οποία προκύπτουν από τα πιο πάνω στοιχεία, γίνεται φανερόν, ότι η κατά τα παραπάνω γινόμενη σύγκρουση των οχημάτων οφείλεται σε αποκλειστική υπαιτιότητα του προστηθέντος από τον εκκαλούντα οδηγού, Ζ και ειδικότερα σε αμέλεια του, η οποία συνίσταται στο ότι αυτός, από έλλειψη της προσοχής που αρμόζει σε κάθε συνετό οδηγό που όφειλε και εύκολα μπορούσε με τις συγκεκριμένες περιστάσεις να καταβάλει βαίνοντας σε χωμάτινο δρομίσκο, εισήλθε ξαφνικά στην ως άνω επαρχιακή οδό, χωρίς προηγουμένως να παραχωρήσει προτεραιότητα σε αυτούς που εκινούντο στην οδό, αλλά απερίσκεπτα συνέχισε την πορεία του, με αποτέλεσμα να αποκλείσει μέρος από το ρεύμα της πορείας του εφεσίβλητου οδηγού και να προκληθεί η σύγκρουση".

Υπό τις παραδοχές αυτές έκρινε ως κατ' ουσία αβάσιμη, την υπό του ενάγοντος-νυν αναιρεσείοντος ασκηθείσα έφεση, και επεκύρωσε την απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, με την οποία είχε απορριφθεί η αγωγή του, ως αβάσιμη. Με το να κρίνει έτσι το δικάσαν Εφετείο, παραβίασε εκ πλαγίου τις ως άνω διατάξεις των αρθ. 914,300 και 330 ΑΚ και στέρησε την απόφασή του νόμιμης βάσης, καθιστώντας αυτήν αναιρετέα, διότι διέλαβε ανεπαρκείς και ασαφείς αιτιολογίες, που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο, περί της ορθής ή μη εφαρμογής των, ως άνω, διατάξεων, ως προς το κρίσιμο ζήτημα της ύπαρξης ή μη υπαιτιότητας του εναγομένου οδηγού.

Συγκεκριμένα, δεν διευκρινίζεται, στην προσβαλλομένη απόφαση, εάν υπήρξε ή όχι αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της συμπεριφοράς (περί την οδήγηση) του εναγομένου οδηγού και της επέλευσης του ενδίκου τροχαίου ατυχήματος, και ειδικότερα δεν διευκρινίζεται σε ποίο σημείο του οδοστρώματος του αντιθέτου ρεύματος, όπου ο εναγόμενος οδηγός είχε εισέλθει, επιχειρώντας την προσπέραση, έλαβε χώρα η σύγκρουση, δηλαδή πόσον είχε εισέλθει εντός του αντιθέτου ρεύματος και συγκεκριμένα εάν το σημείο της σύγκρουσης εντοπίζεται από σχετικά ίχνη (θραύσματα κ.λ.π.), ούτε, επίσης, αναφέρεται εάν ο εναγόμενος οδηγός αντιλήφθηκε ή μπορούσε να αντιληφθεί και από ποία απόσταση το εισερχόμενο εντός της πορείας του, από το χωμάτινο δρόμο, αυτοκίνητο του ενάγοντος και σε καταφατική περίπτωση εάν επιχείρησε ή μπορούσε να επιχειρήσει αποφευκτικό ελιγμό ή άλλη ενέργεια, προς αποφυγή της σύγκρουσης και συγκεκριμένα εάν, κατά την επιχειρούμενη υπό του εναγομένου του οδηγού του φορτηγού προσπέραση του προπορευομένου αυτοκινήτου, επέπεσε, με το πλαϊνό δεξιό τμήμα του αυτοκινήτου του (φορτηγού) επί της αριστεράς πλευράς του προπορευομένου αυτοκινήτου και σε καταφατική απάντηση εάν η, ως άνω, πρόσκρουση επηρέασε την περαιτέρω οδηγική συμπεριφορά και πορεία του εναγομένου οδηγού και του αυτοκινήτου του αντίστοιχα και εάν συνετέλεσε ή όχι στην επίπτωση του αυτοκινήτου του επί του αυτοκινήτου του ενάγοντος.

Επίσης, δεν διευκρινίζεται εάν το αυτοκίνητο του ενάγοντος, κατά τη χρονική στιγμή της σύγκρουσης είχε εισέλθει και πόσο εντός του οδοστρώματος. Επιπροσθέτως, ουδόλως αναφέρεται σε ποία σημεία υπέστη βλάβες το αυτοκίνητο του εναγομένου (φορτηγό) και ειδικώτερα εάν αυτό έφερε βλάβες (μόνον) στο, σύμφωνα με τις παραδοχές, συγκρουσθέν εμπρόσθιο αριστερό τμήμα αυτού, ή εάν έφερε βλάβες και στο δεξιό πλαϊνό τμήμα του και σε καταφατική απάντηση, πως εξηγούνται οι βλάβες αυτές.

Επομένως ο μοναδικός, από το άρθ. 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ, λόγος του κυρίως δικογράφου είναι βάσιμος.

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρ. 335, 338, 339, 340, 591 παρ. 1 και 681 ΚΠολΔ, προκύπτει ότι το δικαστήριο και στην ειδική διαδικασία των διαφορών για ζημιές από αυτοκίνητο, για να σχηματίσει τη δικανική πεποίθησή του, πρέπει να λαμβάνει υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία επικαλέστηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι προς απόδειξη των ισχυρισμών τους, που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Τέτοιοι ισχυρισμοί είναι και αυτοί, που θεμελιώνουν την αγωγή. Εξάλλου κατά το άρθρο 559 αριθ. 11 ΚΠολΔ, αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα, που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν, ιδρύεται λόγος αναίρεσης κατά της απόφασής του. Αρκεί δε για την ίδρυση του λόγο αυτού και μόνη η ύπαρξη αμφιβολιών για το αν το δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη τέτοια αποδεικτικά μέσα.

Στην προκειμένη περίπτωση, ο αναιρεσείων, με τον μοναδικό λόγο του δικογράφου των προσθέτων λόγων αναίρεσης, προβάλλει την αιτίαση, ότι το δικάσαν Εφετείο δεν έλαβε υπόψη τα προσαχθέντα και επικληθέντα από αυτόν έγγραφα, τα οποία ήταν κρίσιμα για την απόδειξη της υπαιτιότητας του εναγομένου οδηγού, νυν πρώτου των αναιρεσιβλήτων, και ειδικώτερα : 1) αντίγραφο της υπεύθυνης δήλωσης ατυχήματος του πρώτου εναγομένου - νυν αναιρεσιβλήτου (οδηγού του ζημιογόνου φορτηγού αυτοκινήτου) προς την τρίτη εναγομένη -νυν αναιρεσίβλητη, ασφαλιστική εταιρεία, 2) την από 10-7-2003 έκθεση πραγματογνωμοσύνης του πραγματογνώμονα ..., 3) την έκθεση πραγματογνωμοσύνης του πραγματογνώμονα ..., μετά ων εγχρώμων φωτογραφιών, 4) το από 17-5-2003 δελτίο συμβάντων του Αστυνομικού Τμήματος ..., 5) το πρόχειρο σχεδιάγραμμα, 6) το φωτογραφικό υλικό, 7) την από Μαΐου 2003 έκθεση πραγματογνωμοσύνης του πραγματογνώμονα ..., 8) τις καταθέσεις τις περιεχόμενες στις ένορκες βεβαιώσεις των μαρτύρων Ζ, ...

και ..., και 9) την κατάθεση του εξετασθέντος μάρτυρα .... Το Δικάσαν Εφετείο, όπως προκύπτει από το προαναφεθέν περιεχόμενο της προσβαλλομένης απόφασής του, δέχθηκε ότι αποκλειστικά υπαίτιος για την επέλευση του ενδίκου τροχαίου ατυχήματος είναι ο οδηγός του αυτοκινήτου του ενάγοντος, στο συμπέρασμά του δε αυτό κατέληξε, σύμφωνα με τη διαλαμβανόμενη στην απόφασή του βεβαίωση, αφού έλαβε υπόψη "τις ένορκες καταθέσεις των μαρτύρων των διαδίκων, οι οποίες δόθηκαν ενώπιον του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου και περιέχονται στα ταυτάριθμα με την εκκαλούμενη απόφαση πρακτικά συνεδρίασης αυτού, τις υπ' αριθ. 738 και 739/2003 ένορκες βεβαιώσεις, οι οποίες δόθηκαν ενώπιον του της Ειρηνοδίκου Πατρών, κατ' αίτηση του εκκαλούντος, ύστερα από νόμιμη και εμπρόθεσμη κλήτευση των αντιδίκων του (άρθρο 671 παρ. 1 εδ.

δ' ΚΠολΔ) την υπ' αριθ. 982/2003 ένορκη βεβαίωση, η οποία δόθηκε ενώπιον της Ειρηνοδίκου Πατρών, κατ' αίτηση των εφεσιβλήτων και για την οποία έγινε λόγος αμέσως παραπάνω και απ' όλα ανεξαιρέτως τα έγγραφα, τα οποία οι διάδικοι επικαλούνται και προσκομίζουν". Δεν προκύπτει, όμως, αδιστάκτως, ότι το ως άνω δικαστήριο έλαβε υπόψη και τα ως άνω έγγραφα, για τα οποία, μάλιστα, πλην των καταθέσεων των μαρτύρων και των ενόρκων βεβαιώσεων, ουδεμία ειδική μνεία γίνεται στην προσβαλλομένη απόφαση και τα οποία ήταν κρίσιμα για την απόδειξη του αγωγικού ισχυρισμού, περί της υπαιτιότητας του εναγομένου οδηγού.

Επομένως, ο από το άρθ. 559 αριθμ. 11 ΚΠολΔ μοναδικός λόγος του δικογράφου των προσθέτων λόγων είναι βάσιμο και πρέπει να γίνει δίνει δεκτός, συνακόλουθα δε και η αίτηση αναιρέσεως με αποτέλεσμα να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση, στο εκδόσαν την απόφαση ίδιο δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές (άρθ. 580παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί η παραστάσα ηττηθείσα αναιρεσίβλητος στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, (άρθ. 76, 183 ΚΠολΔ), κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 1420/2005 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει την παραστάσα αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων πεντακοσίων (3.500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 1 Μαρτίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 9 Απριλίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ H ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ