Supreme Court partially allows appeal against insurance company for insufficient reasoning on survivor's claim transfer.

Απόφαση 58 / 2016 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 58/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Σακκά, Χαράλαμπο Καλαματιανό, Ειρήνη Καλού και Σοφία Ντάντου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 4 Δεκεμβρίου 2015, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Ελληνικής Εταιρείας Γενικών Ασφαλίσεων με την επωνυμία "...", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Νικόλαο Ανδροβιτσανέα με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Της αναιρεσίβλητης: Ε. χας Ε. Α., το γένος Ε. Ζ., κατοίκου ... η οποία δεν παραστάθηκε, ούτε εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 30-3-2012 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης και άλλων προσώπων, μη διαδίκων στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Λασιθίου και συνεκδικάστηκε με την από 20-5-2012 αγωγή του Σ. Μ., επίσης μη διαδίκου στην παρούσα δίκη. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 577/2013 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 8/2015 του Μονομελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 10-2-2015 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο η αναιρεσείουσα όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Σακκάς διάβασε την από 20-11-2015 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της από 10-2-2015 αιτήσεως για αναίρεση της 8/2015 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Όπως προκύπτει από την επικαλούμενη και προσκομιζόμενη από την αναιρεσείουσα υπ' αριθμ. .../2-6-2015 έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Λασιθίου Κ. Δ., επικυρωμένο αντίγραφο της υπό κρίση αναιρέσεως μαζί με την κάτω από αυτή πράξη ορισμού δικασίμου και κλήσης προς εμφάνιση αυτής κατά τη συζήτηση της υπόθεσης, που ορίστηκε, επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στην αναιρεσίβλητη, η οποία δεν εμφανίστηκε κατά τη σημειούμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο και την εκφώνηση της υποθέσεως από τη σειρά του οικείου πινακίου.

Επομένως, πρέπει παρά την απουσία της να προχωρήσει η συζήτηση (άρθρ. 576 παρ. 2 ΚΠολΔ). 2. Από τις διατάξεις των άρθρων 298 εδ. α' και 914 ΑΚ προκύπτει ότι όποιος ζημιώσει άλλον παράνομα και υπαίτια έχει υποχρέωση αποζημίωσης του παθόντος, η οποία περιλαμβάνει τη μείωση της υπάρχουσας περιουσίας του ζημιωθέντος (θετική ζημία) και το διαφυγόν κέρδος.

Στο άρθρο 930 παρ. 3 ΑΚ ορίζεται ότι η αξίωση αποζημιώσεως δεν αποκλείεται εκ του ότι κάποιος άλλος έχει υποχρέωση να αποζημιώσει ή διατρέφει αυτόν που αδικήθηκε. Από τη διάταξη αυτή συνάγεται γενικότερη αρχή κατά την οποία η κατά του ζημιώσαντος αξίωση του παθόντος για αποζημίωση δεν μπορεί να αποκρουσθεί από τον ζημιώσαντα εκ του λόγου ότι άλλος εκ του νόμου υποχρεούμενος κατέβαλε στον παθόντα, ορισμένη παροχή.

Η παροχή αυτή προέρχεται από συγγενείς (διατροφή ή νοσηλεία) ή τον ασφαλιστή (ασφάλισμα σε ασφάλεια προσώπου) ή τον ασφαλιστικό φορέα (νοσηλεία, σύνταξη) ή τον εργοδότη (μισθό), έχει ως σκοπό την εξασφάλιση και ανακούφιση του ζημιωθέντος και όχι την ελάφρυνση ή απαλλαγή του ζημιωθέντος. Κατά το νόημα συνεπώς της ΑΚ 930 παρ. 3 αποκλείεται ο συνυπολογισμός των παραπάνω παροχών στη ζημία και η αντίστοιχη μείωση της υποχρεώσεως του ζημιώσαντος, καθώς και το ενδεχόμενο να θεωρηθεί η αξίωση αποζημιώσεως επικουρική σε σχέση με την αξίωση του άλλου.

Τέτοια όμως δυνατότητα για πρόσκτηση από τον παθόντα αθροιστικά της αποζημίωσης από τον αδικήσαντα και της παροχής του τρίτου δεν υφίσταται μόνο όταν ο νομοθέτης ορίζει διαφορετικά, όπως συμβαίνει, είτε κατά τη διάταξη του άρθρου 18 του ν. 1654/1986, σύμφωνα με την οποία η αξίωση αποζημιώσεως του παθόντος μεταβιβάζεται εκ του νόμου στο ΙΚΑ το οποίο είτε κατέβαλε, είτε υποχρεούται να καταβάλει στον παθόντα την οικεία κοινωνικοασφαλιστική παροχή προς κάλυψη της ζημίας του, είτε κατά τη διάταξη του άρθρου 47 παρ. 6 του ν. 3518/2006 (ΦΕΚ Α' 272/21.12.2006) που από της δημοσιεύσεώς της τέθηκε έκτοτε σε ισχύ, σύμφωνα με την οποία, οι διατάξεις της παραγράφου 5 του άρθρου 10 του ν.δ. 4104/1960 (ΦΕΚ 147 Α') όπως αντικαταστάθηκαν με την παράγραφο 1 του άρθρου 18 του ν. 4476/1965 (ΦΕΚ 103 Α') και συμπληρώθηκαν με το άρθρο 18 του ν. 1654/1986, έχουν ανάλογη εφαρμογή και στους ασφαλιστικούς οργανισμούς ελεύθερων επαγγελματιών, ανεξάρτητα απασχολουμένων, καθώς και στον ΟΓΑ (ΑΠ 585/ 2014).

Περαιτέρω, ο αναιρετικός λόγος του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ για ανεπάρκεια αιτιολογίας ιδρύεται και όταν από τα εκτιθέμενα στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν προκύπτει σαφώς ότι καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται, βάσει του πραγματικού του κανόνα δικαίου, για την επέλευση της απαγγελθείσας έννομης συνέπειας ή την άρνησή της Ολ.ΑΠ 1/1999).

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, δικάζοντας επί της από 30-3-2012 αγωγής (αρ. κατ. 175/12) της αναιρεσίβλητης, με την οποία αυτή, επικαλούμενη το θάνατο του συζύγου της σε τροχαίο ατύχημα από αποκλειστική υπαιτιότητα του οδηγού του ζημιογόνου αυτοκινήτου Α. Β., ζήτησε, μεταξύ άλλων, και αποζημίωση για τη στέρηση διατροφής που θα της παρείχε ο σύζυγός της, δέχθηκε κατά το ενδιαφέρον εν προκειμένω μέρος τα εξής:

Ο θανατωθείς Ε. Α. ήταν αγρότης και διετέλεσε και επί δύο τετραετίες Πρόεδρος της Κοινότητας ... και ακολούθως δημοτικός σύμβουλος …και ότι αν δεν είχε επισυμβεί το ατύχημα θα εξακολουθούσε με μεγάλη πιθανότητα κατά τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων να ασκεί το βιοποριστικό επάγγελμα του αγρότη και θα της παρείχε ως διατροφή το ποσό των 300 ευρώ μηνιαίως για το χρονικό διάστημα από 31-5-2011 μέχρι 30-3-2012.

Επίσης δέχθηκε, ότι η χήρα λαμβάνει συνεπεία του θανάτου του συζύγου της σύνταξη ύψους 300 ευρώ μηνιαίως. Με την κρίση του αυτή διέλαβε ανεπαρκείς αιτιολογίες σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, δηλ. στο ζήτημα της ενεργητικής νομιμοποίησης της αναιρεσίβλητης (ενάγουσας) για την αξίωση της αποζημίωσης λόγω στέρησης της διατροφής της, αφού με την προσβαλλόμενη απόφαση δεν εξηγεί σε ποιόν ασφαλιστικό φορέα ο θανατωθείς ήταν ασφαλισμένος, ώστε να κριθεί αν η εν λόγω αξίωση μεταβιβάστηκε αυτοδικαίως σ' αυτόν, ενόψει

του ότι υπάρχει αντιστοιχία μεταξύ της αξιώσεως αποζημιώσεως της χήρας για στέρηση της διατροφής της και της συντάξεως λόγω θανάτου του συζύγου της, που αυτή εισπράττει από φορέα κοινωνικής ασφάλισης. Έτσι παραβίασε εκ πλαγίου τις ανωτέρω διατάξεις και πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος ο από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ μοναδικός λόγος αναιρέσεως. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να αναιρεθεί εν μέρει η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το ανωτέρω αναφερόμενο κεφάλαιο και να παραπεμφθεί η υπόθεση, που χρειάζεται διευκρίνιση, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, διότι είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλον δικαστή, εκτός από εκείνον που δίκασε προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί η αναιρεσίβλητη στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, που κατέθεσε και προτάσεις (άρθρ. 176 και 183 ΚΠολΔ). Τέλος πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του παραβόλου στην αναιρεσείουσα (άρθρο 495 παρ. 4 εδ. ε' ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί εν μέρει την 8/2015 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης, κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό κεφάλαιο.

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνον που δίκασε προηγουμένως.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ. Και

Διατάζει να επιστραφεί στην αναιρεσείουσα το παράβολο που κατέθεσε.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 18 Δεκεμβρίου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 18 Ιανουαρίου 2016.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ