Supreme Court dismisses appeal on self-dealing contract validity when principal authorized the agent's action.

Απόφαση 58 / 2007 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 58/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Χλαμπουτάκη, Αντιπρόεδρο, Νικόλαο Κασσαβέτη, Ιωάννη Παπανικολάου, Δημήτριο Δαλιάνη και Ρένα Ασημακοπούλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 11 Δεκεμβρίου 2006, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ....., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Παντελίδη.

Του αναιρεσιβλήτου: Χ, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Παναγιώτη Παρασκευά.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25-9-1997 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Ρόδου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 375/1998 προδικαστική 82/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 129/2005 του Εφετείου Δωδεκανήσου. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητά η αναιρεσείουσα με την από 24-7-2005 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωάννης Παπανικολάου ανέγνωσε την από 27-11-2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινομένης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Το άρθρο 235 ΑΚ ρυθμίζει την περίπτωση της δικαιοπραξίας του αντιπροσώπου με τον εαυτό του και ορίζει ότι "ο αντιπρόσωπος δεν μπορεί να επιχειρήσει στο όνομα του αντιπροσωπευομένου δικαιοπραξία με τον εαυτό του ατομικά ή με την ιδιότητά του ως αντιπροσώπου άλλου, εκτός αν ο αντιπροσωπευόμενος είχε επιτρέψει τη δικαιοπραξία ή αυτή συνίσταται αποκλειστικά στην εκπλήρωση υποχρέωσης.

Αυτοσύμβαση που δεν έχει περιβληθεί τον τύπο του συμβολαιογραφικού εγγράφου είναι άκυρη". Σκοπός της απαγορεύσεως της ΑΚ 235 είναι να αντιμετωπισθεί ο κίνδυνος ο οποίος καθιστά προβληματικό το κύρος της αυτοδικαιοπραξίας, δημιουργούμενος για τον αντιπροσωπευόμενο συνεπεία της εκπροσωπήσεως των συμφερόντων του υπό προσώπου εκπροσωπούντος ταυτοχρόνως και ίδια αυτού συμφέροντα ή συμφέροντα κάποιου άλλου ΄συγχρόνως αντιπροσωπευομένου.

Στον απαγορευτικό κανόνα της ΑΚ 235 εμπίπτει, κατ' αρχήν, κάθε σύμβαση την οποία καταρτίζει ο άμεσος αντιπρόσωπος (εκούσιος ή νόμιμος) είτε με τον εαυτό του ατομικώς είτε υπό την ιδιότητά του ως αντιπροσωπεύοντος ταυτοχρόνως και άλλο πρόσωπο. Ρητώς, όμως, η διάταξη αυτή επιτρέπει κατ' εξαίρεση την αυτοδικαιοπραξία:

α) Αν αυτή επιτράπηκε προς τον αντιπροσωπευόμενο. Στην περίπτωση αυτή η άδεια παρέχεται, όπως και η πληρεξουσιότητα, με μονομερή δήλωση του αντιπροσωπευομένου προς τον αντιπρόσωπο, ρητώς ή σιωπηρώς, επιφυλασσομένης της ΑΚ 217 παρ. 2 και β) Αν συνίσταται αποκλειστικά στην εκπλήρωση υποχρέωσης είτε του αντιπροσώπου προς τον αντιπροσωπευόμενο, είτε αντίστροφα.

Εξ άλλου με το λόγο αναίρεσης από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ (παραβίαση κανόνα του ουσιαστικού δικαίου) ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμω βασίμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς.

Εν προκειμένω, το Εφετείο δέχθηκε στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφασή του τα εξής: Με το 4423/27-2-1997 πληρεξούσιο του Γενικού Προξενείου της Ελλάδας στη Μασσαλία της Γαλλίας, που συντάχθηκε από τον ασκούντα συμβολαιογραφικά καθήκοντα Γραμματέα Πρεσβείας Α΄ Κωνσταντίνο Δανασσή, η ενάγουσα-εκκαλούσα και τώρα αναιρεσείουσα διόρισε ως πληρεξούσια, αντιπρόσωπο και αντίκλητό της την δικηγόρο Ρόδου Ελένη Αντωνιάδη, στην οποία, μεταξύ άλλων, χορήγησε την εντολή και πληρεξουσιότητα "να πωλήσει για λογαριασμό της, μεταβιβάσει, παραχωρήσει και παραδώσει κατά κυριότητα, νομή και κατοχή με οποιουσδήποτε όρους εγκρίνει, ένα ακίνητό της, δηλαδή μία παλαιά οικία, που βρίσκεται στη θέση "..." της νήσου ....

Δωδεκανήσου προς τον Χ ......να εισπράττει το τίμημα ή και πιστώνει μ' αυτόν τον αγοραστή με οποιαδήποτε ασφάλεια της εντολέως πωλήτριας, να μεταβιβάζει στον αγοραστή όλα τα δικαιώματά της, προσωπικά και εμπράγματα και τις σχετικές αγωγές της.....να εγγυάται το πωλούμενο ελεύθερο και απαλλαγμένο από κάθε νομικό ελάττωμα...., να υπογράφει πωλητήρια συμβόλαια με οποιουσδήποτε όρους και συμφωνίες εγκρίνει....να υπογράφει πράξεις εξόφλησης του τιμήματος......να δίνει το δικαίωμα στον αγοραστή της υπογραφής του οριστικού συμβολαίου με αυτοσύμβαση κατά το άρθρο 235 του ΑΚ....".

Ακολούθως, με το 10470/8-7-1997 συμβόλαιο της συμβολαιογράφου Ρόδου Βασιλείας Χρύση-Παπαβασιλείου, που υποβλήθηκε σε μεταγραφή, η ενάγουσα, εκπροσωπούμενη από τη δικηγόρο Ρόδου Ελένη Αντωνιάδη, με βάση το παραπάνω πληρεξούσιο έγγραφο, πώλησε και μεταβίβασε το προαναφερόμενο ακίνητο στον εναγόμενο και ήδη αναιρεσίβλητο, ο οποίος διόρισε την ίδια δικηγόρο ως πληρεξουσία, η οποία και τον εκπροσώπησε κατά τη σύνταξη του παραπάνω αγοραπωλητηρίου συμβολαίου, με το 4432/16-4-1997 πληρεξούσιο του Γενικού Προξενείου της Ελλάδας στη Μασσαλία της Γαλλίας, που συντάχθηκε επίσης από τον ασκούντα συμβολαιογραφικά καθήκοντα Κων.

Δανασσή. Με τις παραδοχές αυτές το Εφετείο απέρριψε το αίτημα της αγωγής να αναγνωρισθεί η ακυρότητα της ανωτέρω αυτοδικαιοπραξίας (αυτοσύμβασης) γιατί δεν την επέτρεψε αυτή (ενάγουσα) σύμφωνα με τις ΑΚ 174 και 235/ Έτσι, το Εφετείο δεν παραβασίασε ευθέως την ΑΚ 235, αφού δέχθηκε ότι η πληττόμενη αυτοσύμβαση επιτράπηκε με ρητή μονομερή δήλωση του αντιπροσωπευομένου προς τον αντιπρόσωπο περιληφθείσα, και μάλιστα πανηγυρικώς με μνεία της ΑΚ 235, στο άνω πληρεξούσιο, του ασκούντα συμβολαιογραφικά καθήκοντα Γραμματέα του Γενικού Προξενείου της Ελλάδας στη Μασσαλία της Γαλλίας.

Εντεύθεν έπεται ότι ο πρώτος λόγος αναίρεσης και ο δεύτερος λόγος, κατά το πρώτο μέρος του, από τον αριθμό 1 της ΚΠολΔ 559, με τους οποίους η αναιρεσείουσα μέμφεται την αναιρεσιβαλλομένη για ευθεία παραβίαση της ΑΚ 235, είναι αβάσιμοι. Ο δεύτερος λόγος αναίρεσης, κατά τα λοιπά μέρη του, περιέχων την αιτίαση ότι η αναιρεσιβαλλομένη παραβίασε ευθέως τις ΑΚ 158, 159 και 1033, με την παραδοχή ότι το από 15-2-1997 ιδιωτικό έγγραφο μεταξύ των διαδίκων υποκαθιστά εγκύρως το συμβολαιογραφικό τύπο ως προς το ύψος του τιμήματος και τη συναίνεση της ενάγουσας για την επιτρεπτή κατάρτιση της άνω αυτοσύμβασης (πλημμέλεια από τον αριθμό 1 της ΚΠολΔ 559) είναι αβάσιμος, ως στηριζόμενος σε εσφαλμένη προϋπόθεση, γιατί μια τέτοια παραδοχή είναι ανύπαρκτη στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση.

Τέλος, ο τρίτος λόγος αναίρεσης, από τον αριθμό 10του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με τον οποίο η αναιρεσείουσα αποδίδει την πλημμέλεια στην αναιρεσιβαλλομένη ότι δέχθηκε ως αληθινά πράγματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης χωρίς απόδειξη και συγκεκριμένα ότι το από 15-2-1997 ιδιωτικό έγγραφο είναι γνήσιο ως προς την υπογραφή αυτής (αναιρεσείουσας), καίτοι η ίδια αμφισβήτησε τη γνησιότητα αυτή, τόσο πρωτοδίκως όσο και στην έκκλητη δίκη, είναι αβάσιμος.

Πράγματι από την επισκόπηση της προσβαλλομένης προκύπτει ότι το Εφετείο δέχθηκε ότι η υπογραφή της ενάγουσας στο έγγραφο αυτό είναι γνήσια όχι χωρίς απόδειξη, αλλά μετ' εκτίμηση των αναφερόμενων στην απόφαση εκείνη αποδεικτικών μέσων (μαρτυρικών καταθέσεων και εγγράφων).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 24-7-2005 αίτηση της ..... για αναίρεση της 129/2005 απόφασης του Εφετείου Δωδεκανήσου. Και,

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου, την οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων εκατόν εβδομήντα (1.170) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 8 Ιανουαρίου 2007. Και,

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 15 Ιανουαρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ