Supreme Court dismisses appeal on oral contract validity, ruling unjust enrichment applies to municipal contracts.

Απόφαση 589 / 2006 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 589/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

B2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Χρήστο Μπαλντά, Αντιπρόεδρο, Σπυρίδωνα Κολυβά, Γεώργιο Χλαμπουτάκη, Αναστάσιο - Φιλήτα Περίδη και Ηλία Γιαννακάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 13 Δεκεμβρίου 2005, με την παρουσία και του Γραμματέα Αντωνίου Στυλιανουδάκη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος : Δήμου Αγίων Αναργύρων Αττικής, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Δημαρχό του. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Νικολέρη βάσει δηλώσεως του άρθρου 242§2 Κ.Πολ.Δ.

Του αναιρεσίβλητου :..., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Αλεξανδρόπουλο βάσει δηλώσεως του άρθρου 242§2 Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 1 Ιουνίου 1998 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4955/1999 του ίδιου Δικαστηρίου και 7009/2000 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 12-3-2001 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω και ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Χλαμπουτάκης, ανέγνωσε την από 14/9/2004 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή κατά το Ν. 1406/1983 έχουν υπαχθεί στα Διοικητικά Δικαστήρια οι διαφορές από διοικητικές συμβάσεις. Είναι δε η σύμβαση διοικητική "εάν ένα από τα συμβαλλόμενα μέρη είναι το Δημόσιο (ή ΝΠΔΔ) και με τη σύναψη της σύμβασης επιδιώκεται η ικανοποίηση σκοπού τον οποίο ο νόμος ανάγει σε δημόσιο σκοπό, το δε Δημόσιο (ή ΝΠΔΔ) είτε βάσει του κανονισμού καθεστώτος που διέπει τη σύμβαση, είτε βάσει ρητρών που προβλέπονται κανονιστικώς και έχουν περιληφθεί στη σύμβαση και που αποκλίνουν από το κοινό δίκαιο, βρίσκεται, χάριν του εν λόγω σκοπού, σε υπερέχουσα θέση, απέναντι στο αντισυμβαλλόμενο μέρος, ήτοι σε θέση με προσιδιάζουσα στον, δυνάμει των διατάξεων του ιδιωτικού δικαίου, συναπτόμενο συμβατικό δεσμό (ΑΕΔ 3/1999).

Αν όμως επιδιώκεται απλώς η ικανοποίηση αμέσων αναγκών του Δημοσίου (ή του ΝΠΔΔ) η σύμβαση είναι ιδιωτικού δικαίου και υπάγεται στη δικαιοδοσία των τακτικών πολιτικών δικαστηρίων έστω και αν έμμεσα εξυπηρετείται το κοινωνικό σύνολο και η λειτουργία της δημόσιας υπηρεσίας. Εξάλλου από τη διάταξη του άρθρ. 904 ΑΚ συνάγεται ότι αδικαιολόγητος και συνεπώς επιστρεπτέος πλουτισμός υπάρχει και όταν ο εργολάβος στο πλαίσιο άκυρης, λόγω μη τηρήσεως του απαιτούμενου από το νόμο έγγραφου τύπου, συμβάσεως έργου εκτέλεσε και παρέδωσε στον εργοδότη το συμφωνηθέν έργο χωρίς να καταβληθεί αμοιβή.

Ο πλουτισμός αυτός συνίσταται στη δαπάνη που ο εργοδότης εξοικονόμησε, δηλαδή στην αμοιβή που θα κατέβαλε για το ίδιο έργο σε άλλον εργολάβο με τον οποίο θα κατάρτιζε έγκυρη σύμβαση έργου. Οι διατάξεις αυτές για τον αδικαιολόγητο πλουτισμό, λόγω των γενικότερων αρχών που εκφράζουν, εφαρμόζονται και στις έννομες σχέσεις του Δημοσίου (ή του ΝΠΔΔ).

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο δέχθηκε τα εξής: Ο αναιρεσείων Δήμος Αγίων Αναργύρων δια μέσου της υπαλλήλου του ... και του τότε Αντιδημάρχου ..., ανέθεσε προφορικώς στον αναιρεσίβλητο και αυτός ανέλαβε, στο πλαίσιο της ασκούμενης από τον ίδιο επαγγελματικής δραστηριότητας, της εμπορίας μηχανημάτων ήχου και της καλύψεως με αυτά διαφόρων εορταστικών εκδηλώσεων, την ηχητική κάλυψη των αναφερομένων εορταστικών εκδηλώσεων, του αναιρεσείοντα Δήμου κατά το έτος 1993, αντί αμοιβής, πλέον ΦΠΑ, που είχε συμφωνηθεί διακεκριμένως για τις επιμέρους καλύψεις, και ανέρχεται στο αιτούμενο ποσό των 1.173.000 δραχμών.

Στη συνέχεια το Εφετείο δέχθηκε ότι οι ως άνω συμβάσεις μισθώσεως έργου είναι άκυρες γιατί ανεξάρτητα από τη συνδρομή ή μη των σχετικών προς τούτο προϋποθέσεων των άρθρων 248, 250, 251 του ΠΔ 323/1989 και του ΠΔ 28/1980, δεν τηρήθηκε ο απαιτούμενος για την κατάρτισή τους έγγραφος (συστατικός) τύπος και ότι εξ αιτίας της ακυρότητας αυτής δημιουργείται, σύμφωνα με τα προεκτεθέντα, αξίωση από τον αδικαιολόγητο πλουτισμό, αφού ο αναιρεσείων Δήμος με την εκτέλεση των παραπάνω έργων κατέστη αδικαιολογήτως, δηλαδή χωρίς νόμιμη αιτία, πλουσιώτερος σε βάρος του αναιρεσιβλήτου και υποχρεούται σε απόδοση της ωφέλειας που αποκόμισε, αποφεύγοντας να πληρώσει τις αντίστοιχες αμοιβές σε άλλους εργολάβους, στους οποίους εγκύρως θα ανέθεσε την εκτέλεση των ίδιων έργων.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, δεχθέν ότι πρόκειται για επιστρεπτέο, αδικαιολόγητο, πλουτισμό, απορρέοντα όχι από διοικητική σύμβαση, αλλά από άκυρη σύμβαση ιδιωτικού δικαίου, υπαγόμενη στη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων, δεν υπερέβη τη δικαιοδοσία του και συνεπώς είναι αβάσιμοι και απορριπτέοι οι αντίθετοι από τους αριθμ. 4 και 14 του άρθρ. 559 ΚΠολΔ, πρώτος και δεύτερος λόγοι αναιρέσεως με τους οποίους αποδίδεται στο Εφετείο οι πλημμέλειες της υπερβάσεως της δικαιοδοσίας του και της παρά το νόμο με κηρύξεως απαράδεκτου της αγωγής του αναιρεσιβλήτου.

Ορθώς δε περαιτέρω έκρινε το Εφετείο, κατά τα προεκτεθέντα, ότι οι περί αδικαιολογήτου πλουτισμού διατάξεις του ΑΚ εφαρμόζονται σε περίπτωση ακυρότητας της συμβάσεως και στις έννομες σχέσεις των ΝΠΔΔ, ως εν προκειμένω ο αναιρεσείων Δήμος, και συνεπώς ο τρίτος, από τον αριθμ. 1 του άρθρ. 559 ΚΠολΔ, περί του αντιθέτου, λόγος αναιρέσεως είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

Επειδή, η δικαστική δαπάνη πρέπει να επιβληθεί, σύμφωνα με το άρθρ. 183 ΚΠολΔ σε βάρος του ηττώμενου Δήμου μειωμένη όμως στα όρια που θέτει η διάταξη του άρθρ. 307 του ΠΔ 410/1995.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 12/3/2001 αίτηση του Δήμου Αγίων Αναργύρων για αναίρεση της 7009/2000 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσίβλητου από τριακόσια τριάντα (330) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 9 Μαρτίου 2006. Και

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στην Αθήνα στις 28 Μαρτίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ