Supreme Court allows appeal against lower court's rejection of bill of exchange defense based on unauthorized agency. The court held that unauthorized agency is not a personal relationship defense against a bona fide holder. The lower court erred by treating it as an excess of authority rather than lack of authority.

Απόφαση 587 / 2008 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 587/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Καλαμίδα, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Δήμητρα Παπαντωνοπούλου και Ελένη Σπίτσα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 11 Φεβρουαρίου 2008, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ, κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ανδρέα Τζαβέλλα.

Του αναιρεσίβλητου: Ψ, κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Απόστολο Γεροντίδη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 17-9-1999 παραίτηση από ανακοπή και αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Σπάρτης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 34/2001 του ίδιου Δικαστηρίου και 606/2003 του Εφετείου Ναυπλίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 26-10-2006 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωάννης Ιωαννίδης ανέγνωσε την από 14-1-2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτή η από 26-10-2006 αίτηση, για αναίρεση της υπ' αριθ. 606/2003 αποφάσεως του Εφετείου Ναυπλίου.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσίβλητου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

ΕΠΕΙΔΗ κατά το άρθρο 8 του Ν. 5325/32 "περί συναλλαγματικής κ.λ.π. όστις θέτει την υπογραφή του επί της συναλλαγματικής ως αντιπρόσωπος προσώπου δια τον οποίον δεν έχει την εξουσία να ενεργήση, υποχρεούται αυτός ο ίδιος εκ της συναλλαγματικής και εάν εκπλήρωσε έχει τα αυτά δικαιώματα, τα οποία θα είχεν ο φερόμενος ως εκπροσωπηθείς.

Το αυτό ισχύει και επί αντιπροσώπου υπερβάντα την εαυτόν εξουσίαν". Εξάλλου κατά το άρθρο 17 του αυτού νόμου, τα εκ συναλλαγματικής εναγόμενα πρόσωπα δεν μπορούν να αντιτάξουν κατά του κομιστού τις ενστάσεις που στηρίζονται στις προσωπικές σχέσεις αυτών με τον εκδότη ή τους προηγουμένους κομιστές εκτός εάν ο κομιστής ενήργησε εν γνώσει προς βλάβη του οφειλέτη.

Από τις διατάξεις αυτές προκύπτει ότι αν ο εμφανιζόμενος ως αντιπρόσωπος δεν έχει εξουσία για υπογραφή συναλλαγματικής ή αυτός ενήργησε καθ' υπέρβαση της εξουσίας που του παρασχέθηκε, τότε εκείνος που φέρεται ότι εκπροσωπήθηκε δεν υποχρεούται εκ συναλλαγματικής δυνάμενος εάν εναχθεί να προτείνει την έλλειψη ή την υπέρβαση πληρεξουσιότητας προς απόρριψη της αγωγής και δη και κατά του καλής πίστεως κομιστή, αφού αυτές ήτοι η έλλειψη ή υπέρβαση πληρεξουσιότητας δεν ανάγονται στις προσωπικές σχέσεις των εκ συναλλαγματικής εναγομένων μετά του εκδότη ή των προηγουμένων κομιστών και συνεπώς δεν ισχύει το από το ως άνω άρθρο 17 απρόβλητο των ενστάσεων. 'Αλλη όμως είναι, ενόψει και του άρθρου 217 παρ. 1 ΑΚ η περίπτωση της κατάχρησης πληρεξουσιότητος κατά την οποία, καίτοι απ' αυτό τον τίτλο της συναλλαγματικής εμφανίζεται δεδομένη η σχέση της ενεργείας του αντιπροσώπου μέσα στα όρια της πληρεξουσιότητος που δόθηκε, εν τούτοις η δικαιοπραξία που έγινε, ουσιαστικώς αντιβαίνει στα συμφέροντα του αντιπροσωπευόμενου και εξέρχεται του σκοπού για τον οποίον έδωσε αυτός την πληρεξουσιότητα, αφού σ' αυτήν την περίπτωση καθίσταται αναγκαία η αναδρομή στη βασική σχέση της συναλλαγματικής η οποία όμως αποκλείεται από το ανωτέρω άρθρο 17, εκτός εάν ο κάτοχος ενήργησε προς βλάβην του οφειλέτη (ΑΠ 619/1992, ΑΠ 1325/1976), πράγμα το οποίο πρέπει να ισχυρισθεί και αποδείξει ο αντιπροσωπευόμενος διότι τεκμαίρεται η καλή πίστη του κομιστή, μη υποχρεουμένου λόγω της κυκλοφορίας της συναλλαγματικής και του κατ' ακολουθίαν τούτου αδυνάτου ή περιωρισμένου ελέγχου στην εξακρίβωση της ουσιαστικής μέσα στην φαινομένη πληρεξουσιότητα ενέργειας του αντιπροσώπου, παρά μόνον στον κατά την κτήση της συναλλαγματικής έλεγχον της τυπικής υπάρξεως της πληρεξουσιότητας και δικαιουμένου να επικαλείται το περιεχόμενο αυτής έναντι του αντιπροσωπευομένου και να θεωρεί ως δεδομένη την σχέση, όπως αυτή εμφανίζεται από αυτόν τον τίτλο της συναλλαγματικής.

Εν προκειμένω το Εφετείο, όπως από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει δέχθηκε τα εξής: Με το από 11.12.1989 ιδιωτικό συμφωνητικό που καταχωρήθηκε νομότυπα στα οικεία βιβλία, συστάθηκε η ομόρρυθμη εμπορική εταιρεία με την επωνυμία "Χ και Σια Ο.ε.", σκοπός της οποίας ήταν η εκμετάλλευση κέντρου διασκέδασης.

Ακολούθως, με το από 24.9.1997 ιδιωτικό συμφωνητικό και μετά τη γενόμενη εκχώρηση εταιρικών μεριδίων, τα ποσοστά συμμετοχής στην ανωτέρω εταιρεία καθορίσθηκαν για κάθε εταίρο ως ακολούθως: ... 49,5%, ΑΑ 49,5% και Χ 1% - Διαχειριστής δε και νόμιμος εκπρόσωπος της εταιρείας ορίσθηκε ο ΑΑ. Ο τελευταίος την 25.5.1999 ενεργώντας ατομικώς και για προσωπική του υπόθεση αποδέχθηκε ως πληρωτής δέκα συναλλαγματικές, οι οποίες εκδόθηκαν την ίδια ημέρα από το ΒΒ και ειδικότερα, προκειμένου να καλύψει ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις του από ατομικές εμπορικές του δραστηριότητες και συγκεκριμένα από τη λειτουργία οικογενειακής βιοτεχνίας ζαχαρωδών προϊόντων.

Επί πλέον ενεργώντας ο ΑΑ ως νόμιμος εκπρόσωπος και διαχειριστής της ανωτέρω ομόρρυθμης εμπορικής εταιρείας τριτεγγυήθηκε για λογαριασμό αυτής υπέρ μάλιστα του εαυτού του την πληρωμή των εν λόγω συναλλαγματικών υπογράφοντας στο σώμα καθεμιάς από αυτές ως διαχειριστής και εκπρόσωπος της ανωτέρω ομόρρυθμης εταιρείας.

Τις συναλλαγματικές αυτές ο κομιστής ΒΒ μεταβίβασε με τακτική οπισθογράφηση στον εκκαλούντα Χ, ο οποίος, λόγω της μη πληρωμής από τους υπόχρεους των ανωτέρω συναλλαγματικών και κατόπιν σχετικής αιτήσεώς του πέτυχε την έκδοση κατά της τριτεγγυήτριας ομόρρυθμης εμπορικής εταιρείας της υπ' αριθ. 141/1999 διαταγής πληρωμής του δικαστή του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σπάρτης για το ποσό των 5.407.820 δρχ., το οποίο κλήθηκε να πληρώσει και ο εφεσίβλητος ως ομόρρυθμος εταίρος της τριτεγγυήτριας.

Η παροχή, όμως, της τριτεγγυήσεως από την εταιρία προς τρίτο ήταν προφανώς εκτός του σκοπού και της επιχειρηματικής δραστηριότητας αυτής (εταιρείας), η οποία, όπως προαναφέρθηκε, είναι η εκμετάλλευση κέντρου διασκεδάσεως και εντελώς άσχετη προς αυτές. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, η εν λόγω τριτεγγύηση είναι άκυρη και δεν δεσμεύει την ως άνω εταιρεία, ούτε τους ομόρρυθμους εταίρους της, δεδομένου ότι ουδέποτε εγκρίθηκε.

Ακολούθως το Εφετείο με βάση τις παραδοχές αυτές δέχθηκε την αγωγή ως ουσία βάσιμη, αναγνωρίζοντας την ακυρότητα της ως άνω τριτεγγυήσεως και τη μη δέσμευση της εταιρείας και των ομορρύθμων εταίρων της, μεταξύ των οποίων και ο ενάγων - εφεσίβλητος - αναιρεσίβλητος. Έτσι που έκρινε το Εφετείο δεχόμενο την αγωγή παραβίασε με την εσφαλμένη εφαρμογή τους τις διατάξεις των άρθρων 8 και 17 του ν. 5325/1932 περί συναλλαγματικών κ.λ.π.

του άρθρου 217 παρ. 1 ΑΚ, με το να δεχθεί ότι η ως άνω τριτεγγύηση δόθηκε από τον ΑΑ ως νόμιμο εκπρόσωπο και διαχειριστή της ομόρρυθμης εταιρείας "Χ και Σια ΟΕ", από αυτήν, για αυτόν, πράγματι όμως, για αιτία ουδεμία σχέση έχουσαν με αυτήν (εταιρεία) ήτοι για τις ανάγκες της, αλλά για αιτία ατομική του, τούτο όμως ανάγεται στην καταχρηστική άσκηση της εξουσίας του άνω εκπροσώπου και διαχειριστή της Ο.Ε.

έχοντας εντολή να τριτεγγυάται για λογαριασμό αυτής και όχι στην υπέρβαση της πληρεξουσιότητας του, όπως δέχθηκε το Εφετείο και συνεπώς δεν μπορεί τέτοιος ισχυρισμός από την υποκείμενη αιτία να αντιταχθεί έναντι του καλοπίστου κομιστού - αναιρεσείοντος κατά τα προεκτεθέντα. Επομένως ο σχετικός 1ος λόγος αναιρέσεως εκ του αριθ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πρέπει να γίνει δεκτός ως ουσία βάσιμος και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, παραπεμφθεί δε η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθ. 606/03 απόφαση του Εφετείου Ναυπλίου.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενοί από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 26 Φεβρουαρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 20 Μαρτίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ