Supreme Court allows appeal on work injury liability due to insufficient reasoning and procedural defects.

Απόφαση 585 / 2017 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 585/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αντώνιο Ζευγώλη, Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Γεώργιο Κοντό και Αβροκόμη Θούα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 28 Νοεμβρίου 2016, με την παρουσία και της γραμματέως, Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Δ. Κ. του Κ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Χαρίλαο Κατσαρό με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ε. Α. χήρας Ε. Α., 2) Γ. Α. του Ε., 3) Σ. Α. του Ε., ανήλικης εκπροσωπουμένης από την Ε. Α., ως μόνη ασκούσα τη γονική μέριμνα αυτής, 4) Ε. Α. του Ε. και Ε., ανήλικης εκπροσωπούμενης από την Ε. Α., ως μόνη ασκούσα τη γονική μέριμνα αυτής, 5) Ε. Α. του Ι., 6) Γ. Α. του Α., κατοίκων ..., 7) Κ. Α. και 8) Σ. συζύγου Κ. Α., κατοίκων ..., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 21-4-2004 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων και προσώπου που δεν είναι διάδικος στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 14552/2008 του ίδιου Δικαστηρίου και 264/2015 του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 29-5-2015 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο ο αναιρεσείων, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Αβροκόμη Θούα ανέγνωσε την από 17-11-2016 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε να γίνουν δεκτοί οι τρεις πρώτοι λόγοι και να απορριφθεί ο τέταρτος λόγος της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επί της από 29-5-2015 αίτησης για αναίρεση της 264/2015 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Από τις διατάξεις των άρθρων 576 § 2, 568 § 1 και 498 § 1 ΚΠολΔ συνάγεται ότι ο Άρειος Πάγος οφείλει να εξετάσει αυτεπαγγέλτως αν κλήθηκε νομίμως και εμπροθέσμως ο μη εμφανισθείς αντίδικος του επισπεύδοντος τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης και σε καταφατική περίπτωση να προχωρήσει στη συζήτηση παρά την απουσία του.

Από το συνδυασμό, εξάλλου των διατάξεων των άρθρων 575, 226 παρ. 4 εδ. α, γ και δ και 568 του ίδιου ως άνω Κώδικα, προκύπτει, ότι αν η συζήτηση της αίτησης αναίρεσης αναβλήθηκε με επισημείωση στο πινάκιο, είναι δε απών, κατά τη νέα μετά την αναβολή δικάσιμο, κάποιος από τους διαδίκους, ερευνάται αυτεπαγγέλτως αν ο απών διάδικος είχε επισπεύσει την αρχική συζήτηση ή είχε κλητευθεί σε αυτή νομίμως και εμπροθέσμως, ή είχε παραστεί νομίμως κατ’ αυτή, αν δε, συντρέχει μία από τις εν λόγω προϋποθέσεις, είναι περιττή νέα κλήτευσή του κατά τη νέα μετά από αναβολή δικάσιμο, εφόσον η αναγραφή της υποθέσεως στο πινάκιο μετά την αναβολή επέχει θέση κλητεύσεως όλων των διαδίκων.

Στην προκειμένη περίπτωση, από τις .../29-9-2015 εκθέσεις επίδοσης του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, Μ. Π., τις οποίες επικαλείται και προσκομίζει ο αναιρεσείων, προκύπτει, ότι μετά από έγγραφη παραγγελία αυτού, ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την αρχική δικάσιμο της 14 Δεκεμβρίου 2015, επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στους αναιρεσίβλητους.

Κατά την εν λόγω δικάσιμο, η υπόθεση, όπως προκύπτει από την επισκόπηση του οικείου πινακίου, αναβλήθηκε, απόντων των τελευταίων, για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας (28-11-2016). Επομένως, αφού κατά την δικάσιμο αυτή, οι αναιρεσίβλητοι δεν παραστάθηκαν, κατά την εκφώνηση της υπόθεσης στη σειρά της από το πινάκιο, ούτε εκπροσωπήθηκαν με οποιονδήποτε νόμιμο τρόπο, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση, παρά την απουσία τους.

Από τις διατάξεις των άρθρων 553 παρ. 1 και 554 ΚΠολΔ συνάγεται, ότι η ερήμην οριστική απόφαση του Εφετείου καθίσταται τελεσίδικη και υπόκειται πλέον σε αναίρεση, μόνο αφότου έπαυσε να υπόκειται σε ανακοπή ερημοδικίας, είτε διότι παρήλθε άπρακτη η προθεσμία της ανακοπής, είτε διότι ο διάδικος παραιτήθηκε του δικαιώματος άσκησής της (ΑΠ 268/2016). Στην προκειμένη περίπτωση, η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης στρέφεται κατά της 264/2015 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης, που εκδόθηκε ερήμην του εφεσίβλητου και ήδη αναιρεσείοντος. Από τα προσκομιζόμενα: 1) βεβαίωση του δικαστικού επιμελητή Σ. - Ή. Κ., στο αντίγραφο αυτής περί επίδοσής της στον αναιρεσείοντα, σε συνδυασμό με την επ’ αυτής παραγγελία προς επίδοση της πληρεξούσιας δικηγόρου των αναιρεσιβλήτων Σ. Τ. και 2) από 22-5-2015 πιστοποιητικό της Γραμματέως του Εφετείου Θεσσαλονίκης, προκύπτει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση επιδόθηκε στον αναιρεσείοντα στις 17-4-2015 και ότι κατ’ αυτής ο τελευταίος δεν άσκησε ανακοπή ερημοδικίας.

Συνεπώς, κατά τον χρόνο άσκησης της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, στις 29-5-2015, η προσβαλλόμενη απόφαση είχε τελεσιδικήσει και προσβάλλεται παραδεκτά με λόγους αναίρεσης.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 914 του ΑΚ, όποιος ζημιώσει άλλον παράνομα και υπαίτια, έχει υποχρέωση να τον αποζημιώσει. Από τη διάταξη αυτή, συνδυαζόμενη με εκείνες των άρθρων 297, 298 και 330 του ίδιου Κώδικα, προκύπτει ότι προϋποθέσεις της υποχρεώσεως προς αποζημίωση, είναι: 1) ζημιογόνος συμπεριφορά (πράξη ή παράλειψη), 2) παράνομος χαρακτήρας της πράξεως ή παραλείψεως, 3) υπαιτιότητα, 4) ζημία και 5) πρόσφορος αιτιώδης σύνδεσμος, μεταξύ ζημιογόνου συμπεριφοράς (νόμιμου λόγου ευθύνης) και αποτελέσματος (ζημίας).

Στην έννοια της υπαιτιότητας περιλαμβάνεται ο δόλος και η αμέλεια (υπό διάφορες μορφές της). Η αμέλεια, ο ορισμός της οποίας δίδεται στο άρθρο 330 εδ. 2 του ΑΚ (μη καταβολή της επιμέλειας που απαιτείται στις συναλλαγές), είναι παρά ταύτα αόριστη νομική έννοια, της οποίας απαιτείται εκάστοτε εξειδίκευση, με βάση τα διδάγματα της κοινής πείρας.

Όταν η ζημιογόνος συμπεριφορά συνίσταται σε υπαίτια παράλειψη, αμέλεια και εντεύθεν υποχρέωση αποζημιώσεως υφίσταται, μόνο όταν υπήρχε υποχρέωση του υπαιτίου, προς ενέργεια της πράξεως που παραλήφθηκε, από το νόμο ή τη δικαιοπραξία ή την καλή πίστη κατά την κρατούσα κοινωνική αντίληψη και ιδία η προηγούμενη συμπεριφορά του (υπαίτιου), από την οποία δημιουργήθηκε κατάσταση, η οποία επέβαλε τη λήψη μέτρων προς αποτροπή του απειλούμενου κινδύνου, ενώ για την κατάφαση της παρανομίας δεν απαιτείται παράβαση συγκεκριμένου κανόνα δικαίου, αλλά αρκεί η αντίθεση της συμπεριφοράς στο γενικότερο πνεύμα του δικαίου ή στις επιταγές της έννομης τάξης (ΑΠ 1398/2015, 938/2013).

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 922 ΑΚ, ο κύριος ή ο προστήσας κάποιον άλλον σε μία υπηρεσία ευθύνεται για τη ζημία που ο υπηρέτης ή ο προστηθείς προξένησε σε τρίτον παράνομα κατά την υπηρεσία του, δηλαδή διαπράττοντας αδικοπραξία. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής προστηθείς είναι το πρόσωπο το οποίο με τη βούληση κάποιου άλλου που χαρακτηρίζεται ως προστήσας, παρέχει σ’ αυτόν, διαρκώς ή ευκαιριακά, υπηρεσίες διεκπεραίωσης των υποθέσεών του ή προώθησης των οποιονδήποτε συμφερόντων του, εφόσον ενεργεί υπό τον έλεγχό του ή έστω υπό την επίβλεψή του, με την έννοια ότι δεν απαιτούνται οπωσδήποτε δεσμευτικές εντολές, αλλά αρκούν και γενικές οδηγίες στο πλαίσιο χαλαρής εξάρτησης.

Η σχέση πρόστησης δεν είναι αναγκαίο να είναι εμφανής στους τρίτους και ούτε απαιτείται η ύπαρξη δικαιοπρακτικής σχέσης μεταξύ προστήσαντος και προστηθέντος από τον ίδιο τον προστήσαντα ή από τρίτο για λογαριασμό του. Με τις προϋποθέσεις αυτές θεμελιώνεται η αντικειμενική ευθύνη του προστήσαντος για τις ζημίες που παράνομα και υπαίτια προκάλεσε ο προστηθείς (ΑΠ 196/2015).

Περαιτέρω, όπως προκύπτει από το άρθρο 5 του νόμου 1396/1983: Μέτρα ασφάλειας σε οικοδομές και ιδιωτικά τεχνικά έργα, ο υπεργολάβος τμήματος του έργου είναι υπεύθυνος και υποχρεούται, μεταξύ άλλων να τηρεί όλα τα μέτρα ασφαλείας που αφορούν το τμήμα του έργου που έχει αναλάβει (ΑΠ 1266/2014). Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, λόγος αναίρεσης ιδρύεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, ο οποίος παραβιάζεται αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αν εφαρμοσθεί ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν το δικαστήριο προσέδωσε στον εφαρμοστέο κανόνα δικαίου έννοια διαφορετική από την αληθινή, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (ΟλΑΠ 10/2011).

Κατά την έννοια δε του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης ιδρύεται, όταν από τις αιτιολογίες της δεν προκύπτουν σαφώς τα περιστατικά που είναι αναγκαία για να κριθεί, αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν οι νόμιμοι όροι της ουσιαστικής διάταξης που εφαρμόσθηκε ή δεν συντρέχουν, ώστε να αποκλείεται η εφαρμογή της, καθώς και όταν η απόφαση έχει ανεπαρκείς ή αντιφατικές αιτιολογίες ως προς το νομικό χαρακτηρισμό των περιστατικών που έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Ειδικότερα, αντιφατικές

αιτιολογίες έχει η απόφαση, όταν αλληλοαναιρούνται, αποδυναμώνοντας έτσι τη κρίση της απόφασης για την υπαγωγή ή μη της ατομικής περίπτωσης στο πραγματικό συγκεκριμένου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που συνιστά και το νομικό χαρακτηρισμό της ατομικής περίπτωσης. Αντίστοιχα, ανεπάρκεια αιτιολογίας υπάρχει όταν από την απόφαση δεν προκύπτουν σαφώς τα περιστατικά που, είτε είναι κατά νόμο αναγκαία για τη στοιχειοθέτηση στη συγκεκριμένη περίπτωση, της διάταξης ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκε, είτε αποκλείουν την εφαρμογή του, όχι δε και όταν υφίστανται ελλείψεις στην ανάλυση, στάθμιση και γενικώς στην εκτίμηση των αποδείξεων, εφόσον το πόρισμα από την εκτίμηση αυτή εκτίθεται με σαφήνεια και πληρότητα (ΟλΑΠ 15/2006).

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο δέχθηκε με την προσβαλλόμενη απόφασή του, κατά το ενδιαφέρον την αναιρετική διαδικασία μέρος, τα ακόλουθα: "Με το με αριθμ. .../98 συμβόλαιο εργολαβίας - προσύμφωνο σύστασης οριζόντιας ιδιοκτησίας της συμβ/φου Θεσ/νίκης Α. Φ., όπως τροποποιήθηκε με τη με αριθμ. .../99 πράξη της αυτής ως άνω συμ/φου, η πρώτη εναγόμενη, Δ.

Λ. του Η., (μη διάδικος στην παρούσα δίκη), ανέλαβε την ανέγερση πολυώροφης οικοδομής αποτελούμενη από υπόγειο, εν μέρει ισόγειο κατάστημα και εν μέρει από ισόγειο υπόστυλου ακάλυπτου χώρου πυλωτής, ημιόροφο, έξι ορόφους και δώμα, με ίδιες δαπάνες, επιμέλεια και ευθύνη, κατά το σύστημα της αντιπαροχής, στο οικόπεδο, εμβαδού 1.592,77 τ.μ., ιδιοκτησίας των "...

ΑΕ" και Ρ. Ζ., που βρίσκεται επί των οδών ... στο Κορδελιό Θεσσαλονίκης. Η πρώτη εναγόμενη στην εκτέλεση του έργου συνεπικουρείτο από τον δεύτερο εναγόμενο, Η. Κ. του Σ., πατέρα της, εργολάβο οικοδομών (επίσης μη διάδικο στην παρούσα δίκη). Την επίβλεψη της οικοδομής αυτής, τη μελέτη λήψης μέτρων ασφάλειας, τη παροχή οδηγιών και εφαρμογή αυτών, σύμφωνα με τους κανόνες της επιστήμης και τέχνης, ανέθεσαν οι δύο πρώτοι εναγόμενοι στον τέταρτο εναγόμενο, πολιτικό μηχανικό (μη διάδικο στην παρούσα δίκη) που ήταν και μελετητής του έργου.

Μεταξύ άλλων, ο τέταρτος εναγόμενος κατάρτισε το σχέδιο ασφάλειας και υγείας της οικοδομής καθώς και τον προβλεπόμενο από τις διατάξεις του π.δ/τος 305/1996, σε συνδυασμό με τις διατάξεις του άρθρου 6 του ν. 1396/1983, φάκελο ασφάλειας και υγείας (Φ.Α.Υ.)". Στη συνέχεια το Εφετείο περιγράφει το περιεχόμενο του συνταχθέντος από τον άνω εναγόμενο φακέλου ασφάλειας και υγείας και συνεχίζει: "Η οικοδομή ήταν μεγάλη, με τριάντα δύο (32), περίπου, διαμερίσματα, οι εργασίες της προχωρούσαν, ενώ γίνονταν και πωλήσεις αυτοτελών ιδιοκτησιών που περιέρχονταν στην πρώτη εναγόμενη ως εργολαβική της αμοιβή.

Έτσι, ο Γ. Φ. του Ι., με το με αριθμ. .../ 16.11.1999 συμβόλαιο της ιδίας ως άνω συμβ/φου, που μεταγράφηκε νόμιμα, έγινε κύριος ενός διαμερίσματος, καθαρού και μικτού εμβαδού αντίστοιχα 60,28 τ.μ. και 71,44 τ.μ., του τρίτου ορόφου αυτής, βρισκόμενο στο στάδιο της ανέγερσης και με υποχρέωση αποπεράτωσης, με ίδιες δαπάνες και ευθύνη της εργολάβου του έργου.

Κατά τις διαπραγματεύσεις πώλησης του διαμερίσματος, ο δεύτερος εναγόμενος, εκπροσωπώντας και την πρώτη εναγόμενη, υποσχέθηκαν στον προαναφερθέντα αγοραστή να αναθέσουν την επίστρωση των πλακιδίων της οικοδομής στον εξάδελφο του αγοραστή, Ε. Α., οικογενειάρχη, που παλινόστησε από τη Γεωργία, και απασχολούμενο στην ημεδαπή ως υπεργολάβος πλακιδίων σε οικοδομές.

Εν τω μεταξύ, οι εργασίες της οικοδομής προχωρούσαν, αποσύρθηκαν οι σκαλωσιές, τοποθετήθηκαν τα κάγκελα, και υπήρχαν δύο ανυψωτήρες, από τους οποίους ο ένδικος ανήκε στους δύο πρώτους εναγόμενους και χρησιμοποιούνταν από όλα τα συνεργεία της οικοδομής, και ο δεύτερος ανήκε στον τρίτο εναγόμενο, Δ. Κ., υπεργολάβο (ήδη αναιρεσείοντα) και χρησιμοποιούνταν αποκλειστικά απ’ αυτόν.

Ειδικότερα, οι δύο πρώτοι εναγόμενοι εγκατέστησαν το ένδικο ανυψωτικό μηχάνημα (αναβατόριο) για τη μεταφορά των οικοδομικών υλικών στους πάνω από το ισόγειο ορόφους της οικοδομής, προοριζόμενο για όλα τα συνεργεία και απασχολούμενους στην οικοδομή. Το σύμπλεγμα αυτό αποτελούνταν από ένα κάδο που κινείτο ανάμεσα σε δύο κάθετες σιδηροτροχιές, με συρματόσχοινο, το οποίο όταν μαζεύεται ανεβαίνει αργά, πάνω στο συρματόσχοινο υπάρχουν χρωματιστά σημάδια, διαφορετικά για κάθε όροφο, π.χ.

πορτοκαλί για τον πρώτο όροφο, κόκκινο για το δεύτερο όροφο κ.λπ.. Το ηλεκτροκίνητο χειριστήριό του ήταν τοποθετημένο μέσα στο ισόγειο της οικοδομής, προκειμένου οι κάθετες ράγες να εφάπτονται με το μπαλκόνι κάθε ορόφου, όπου και διακόπτονταν η συνέχεια των κάγκελων, για να ξεφορτώνεται ο κάδος. Ο χειριστής, όμως, δεν είχε οπτική επαφή με τον ανερχόμενο κάδο ούτε με τον εργαζόμενο που ανέμενε τον κάδο στον εξώστη προορισμού.

Ως οδηγό για εξυπηρέτηση κάθε ορόφου ο χειριστής είχε τα χρωματιστά κορδόνια, που ήταν δεμένα στο συρματόσκοινο. Αυτά, όμως, τα σημάδια υφίστανται μετακίνηση και, έτσι, δεν χρησίμευαν ως ασφαλής οδηγός για τον χειριστή, ενώ το όλο σύμπλεγμα, λόγω της εκτεταμένης χρήσης του, απ’ όλα τα συνεργεία της οικοδομής, παρουσίαζε έλλειψης σταθερότητας και ασφάλειας.

Το παραπάνω ανυψωτικό μηχάνημα χρησιμοποιούσε και ο παρακάτω υπεργολάβος τρίτος εναγόμενος, καθώς η υπό ανέγερση οικοδομή ήταν μεγάλη και το ιδιόκτητο αυτού ανυψωτικό μηχάνημα βρίσκονταν σε ικανή απόσταση από το κρίσιμο σημείο της οικοδομής. Κατά την πρόοδο του έργου της οικοδομής, οι δύο πρώτοι εναγόμενοι ανέθεσαν στον τρίτο εναγόμενο, Δ.

Κ., υπεργολάβο, όλες τις εργασίες γκρο μπετόν, τοποθέτησης πλακιδίων και μαρμάρων σ’ όλη την οικοδομή. Ο τρίτος εναγόμενος, με το συνεργείο του είχε τοποθετήσει μικρό μέρος των πλακιδίων στο μπάνιο του ανωτέρω διαμερίσματος του Γ. Φ., όταν ο τελευταίος, πληροφορηθείς την ανάθεση των πλακιδίων σε τρίτο, ζήτησε από τον δεύτερο εναγόμενο, εκπρόσωπο και της πρώτης εναγόμενης την τήρηση της υπόσχεσής του.

Κατόπιν σχετικής συμφωνίας των δύο πρώτων εναγόμενων και του αγοραστή αποξηλώθηκαν τα τοποθετηθέντα πλακίδια από το διαμέρισμα του Γ. Φ., προκειμένου να τοποθετηθεί μπανιέρα καλύτερης ποιότητας, ενώ ορίστηκε ότι ο αγοραστής θα επιβαρύνονταν μόνο με τη διαφορά αξίας τιμής πλακιδίων αυτών των εργολαβικών και δικής του επιλογής, με καταβολή στο κατάστημα αγοράς τους.

Ο δεύτερος εναγόμενος, ενεργώντας και ως εκπρόσωπος της πρώτης εναγόμενης, αποβλέποντας, μακροχρόνια, στην επιτυχία ανταγωνιστικών για αυτούς αμοιβών, ανέθεσαν, με προφορική συμφωνία, στον Ε. Α., ως υπεργολάβο, την τοποθέτηση των πλακιδίων στο διαμέρισμα του Γ. Φ., υποσχόμενοι σ’ αυτόν ότι στην περίπτωση που η εργασία του ήταν καλή θα του ανέθετε την τοποθέτηση των πλακιδίων όλου του δεύτερου και τρίτου ορόφου.

Ειδικότερα, κατά τη συμφωνία τους, ο Ε. Α. θα εκτελούσε τις εργασίες με υλικά, πλακίδια, άμμος, τσιμέντο κ.λπ. των δύο πρώτων εναγόμενων, από τους οποίους και θα πληρώνονταν, ενώ θα χρησιμοποιούσε και τα εργαλεία της εργολαβίας, όπως μπετονιέρα και ανυψωτήρα υλικών, εξυπηρετούμενος στη χρήση του εργολαβικού ανυψωτήρα από τον εναγόμενο Α.

Κ. του Ν., και ήδη μη διάδικο στην παρούσα κατ’ έφεση δίκη, ο οποίος, επίσης, κατάγονταν από τη Γεωργία, ο οποίος είχε προστηθεί από τον τρίτο εναγόμενο, Δ. Κ., ως εργαζόμενος στο συνεργείο του, αλλά και σε απευθείας ευκαιριακή σχέση με τους δύο πρώτους εναγόμενους, εξυπηρετώντας αυτούς, σε διευκολύνσεις τους στην οικοδομή, χωρίς την παροχή άμεσης υλικής αμοιβής.

Από την παραπάνω εμπλοκή του Ε. Α. δυσαρεστήθηκε ο τρίτος εναγόμενος, Δ. Κ., ο οποίος ήδη είχε αναλάβει την τοποθέτηση, εκτός από γκρο μπετόν και μαρμάρων, και των πλακιδίων σ’ όλη την οικοδομή, φοβούμενος ότι θα αναγκάζονταν να προσφέρει χαμηλότερες ανταγωνιστικές αμοιβές έργου. Τη δυσαρέσκεια αυτή εξέφρασε κυρίως στους δύο πρώτους εναγόμενους, εργολάβους, οι οποίοι ενέμεναν στην ως άνω απόφασή τους, αλλά και στους λοιπούς εναγόμενους και, γενικά, σε όλους τους ενασχολούμενος με την οικοδομή αυτή.

Μεταξύ αυτών είναι και ο εναγόμενος Α. Κ., ο οποίος ανήκε στο συνεργείο του τρίτου εναγόμενου, παρέχοντας σ’ αυτόν, με σχετική προφορική συμφωνία, εξαρτημένη εργασία τοποθέτησης πλακιδίων και μαρμάρων, και τον ένδικο χρόνο τοποθετούσε πλακίδια στον πρώτο όροφο. Σε εκτέλεση του ανατεθέντος από τους δύο πρώτους εναγόμενους έργου, ο Ε.

Α. εκτέλεσε εργασίες για δύο (2) ημέρες επίστρωσης των πλακιδίων στο ανωτέρω διαμέρισμα, χρησιμοποιώντας, εκτός από προσωπικά του εργαλεία, όπως καρότσι, μυστρί κ.λπ., τα υλικά, πλακίδια, άμμο, τσιμέντο κ.λπ. καθώς και τα εργαλεία και μηχανήματα των δύο πρώτων εναγόμενων, μεταξύ των οποίων η μπετονιέρα και ο εργολαβικός ανυψωτήρας, βοηθούμενος στη χρήση του τελευταίου από τον εναγόμενο Α.

Κ.. Το πρωί της 30.3.2000, ο Ε. Α. προσήλθε στο χώρο της οικοδομής, φέροντας μερικά δικά του εργαλεία, όπως μυστρί, καροτσάκι για τη μετακίνηση των υλικών στον αυτό επίπεδο ορόφου, κ.λπ., για να συνεχίσει τις εργασίες επίστρωσης πλακιδίων, συνεπικουρούμενος από τον πατέρα του ανωτέρω αγοραστή. Ο Ε. Α. τα διάφορα υλικά που χρησιμοποίησε ανέβασε στον τρίτο όροφο με τον εργολαβικό ανυψωτήρα, τον οποίο χειρίστηκε ο Α.

Κ.. Συγκεκριμένα, όπως και τις προηγούμενες μέρες, στις 30.3.2000, ο Ε. Α., κατέβαινε στον ισόγειο χώρο τοποθετούσε ο ίδιος τα υλικά μέσα στον κάδο, και ανέβαινε στον τρίτο όροφο για την παραλαβή τους, ενώ τον ανυψωτήρα χειρίζονταν, μόνος, ο Α. Κ.. Έχοντας ανεβάσει, με τον τρόπο αυτό, υλικά την αυτή ημέρα, τρεις φορές, περί ώρα 14.00, ο Ε.

Α. αφού γέμισε, και πάλι, τον κάδο με υλικά άμμου, ασβέστη και τσιμέντου, ανέβηκε στον τρίτο όροφο και ανέμενε τον κάδο του ανυψωτήρα, ενώ το μηχανισμό του χειρίζονταν, μόνος, ο Α. Κ.. Προκειμένου να ανεβούν τα υλικά στον τρίτο όροφο ο τελευταίος έστειλε τον κάδο του ανυψωτήρα στον τρίτο όροφο, πλην όμως, ο κάδος δεν είχε ανέβει αρκετά για να μπορέσει ο Ε.

Α. να τον αδειάσει. Ο τελευταίος πέρασε το κεφάλι του ανάμεσα από τις κάθετες σιδηροτροχιές του ανυψωτήρα, που απέχουν μεταξύ τους 0,90 εκ., στηριζόμενος με το αντίστοιχο χέρι σε καθεμία απ’ αυτές, και κάτω από την οριζόντια σιδερένια τραβέρσα στήριξης των σιδηρητροχιών, που βρίσκεται σε ύψος 1,60 μ. από το δάπεδο του τρίτου εξώστη, φώναξε στον ανωτέρω χειριστή να ανεβάσει τον κάδο λίγο παραπάνω.

Ο χειριστής αυτός, μη έχοντας οπτική επαφή με τον ανερχόμενο κάδο ούτε με τον αναμένοντα τον κάδο Ε. Α., ανέβασε τον κάδο λίγο περισσότερο, όχι μόνο 0,30 εκ., όπως απαιτούνταν, αλλά περισσότερο από 0,70 εκ. με αποτέλεσμα να σφηνώσει το κεφάλι του Ε. Α. ανάμεσα στον κάδο και στην οριζόντια τραβέρσα και να υποστεί συντριβή της κεφαλής με απόσπαση των βρεγματικών οστών και ολική έξοδο του εγκεφάλου και της παρεγκεφαλίδος, ενώ το σώμα του έπεσε από τον τρίτο όροφο στο κενό και, συνεπεία των βαρύτατων αυτών κακώσεων που υπέστη αυτός, επήλθε ο θάνατός του.

Ο θάνατος του Ε. Α. οφείλεται στη συγκλίνουσα αμέλεια... του τρίτου... των εναγόμενων, κατά ποσοστό 70% και του παθόντος κατά ποσοστό 30%. Ειδικότερα... ο τρίτος εναγόμενος ως υπεργολάβος τμήματος του έργου και χρήστης και του συγκεκριμένου ανυψωτήρα, σύμφωνα με το... άρθρο 5 του νόμου 1396/1983... αν και είχαν ιδιαίτερη νομική υποχρέωση, δεν έλαβαν τα απαραίτητα μέτρα ασφάλειας κατασκευής και λειτουργίας του ανυψωτικού μηχανήματος ούτε τήρησαν τις γνωστές σ’ αυτούς, λόγω της επί μακρό ενασχόλησής τους...

με τις εργολαβίες, αλλά και διαλαμβανόμενες στο φάκελο μελέτης της οικοδομής οδηγίες μέτρων ασφάλειας ανυψωτικών μηχανημάτων, που εκπονήθηκαν από τον τέταρτο εναγόμενο, πολιτικό μηχανικό - μελετητή της οικοδομής... Έτσι... και ο τρίτος εναγόμενος ως υπεργολάβος τμήματος έργου, χρησιμοποιών και τον ένδικο ανυψωτικό εργολαβικό μηχάνημα...

επέτρεψαν τη μη ασφαλή λειτουργία του αναβατορίου, αφού δεν μερίμνησαν για την παρουσία έμπειρου ατόμου, που να επιβλέπει τη λειτουργία του και να δίνει τις κατάλληλες οδηγίες στο χειριστή, Α. Κ., ενώ τα χρωματιστά κορδελάκια αντικειμενικά δεν ήταν ασφαλής οδηγός για τον χειριστή, λόγω της μετακίνησης των σημείων αυτών από την πολλαπλή χρήση του μηχανήματος.

Έτσι... και ο τέταρτος εναγόμενος δημιούργησε και διατήρησε πηγή κινδύνου για τους εργαζόμενους και αυταποσχολούμενους στον εργοταξιακό χώρο, κατά παράβαση και των διατάξεων του άρθρου 64 του π.δ/τος 1073/1981, με τον οποίο προβλέπονταν για την ασφαλή λειτουργία του ανυψωτικού μηχανήματος υποχρέωσή τους να μεριμνούν ώστε, ο χειριστής, κατά τη διάρκεια λειτουργίας του μηχανήματος, να βρίσκεται σε θέση από την οποία να έχει πλήρη ορατότητα και εποπτεία του συμπλέγματος του μηχανήματος και της όλης διαδρομής του κατά την ανύψωση του κάδου, καθώς και να μην εκτελείται ανύψωση σε σημεία μη ορατά από τον χειριστή εκτός μόνον αν στις επισφαλείς θέσεις υπάρχει έμπειρο πρόσωπο για να κατευθύνει με σήματα τους χειρισμούς, παρέλειψαν, κατά παράβαση των πιο πάνω υποχρεώσεών του, να λάβουν όλα τα απαιτούμενα μέτρα ώστε να αποτρέψουν τη χρησιμοποίηση και τον χειρισμό του ανυψωτικού εργολαβικού μηχανήματος που υπήρχε στην οικοδομή, κατά τρόπο αντικανονικό και μη επιτρεπόμενο, όπως αναλύεται παραπάνω.

Ο προαναφερθείς προστηθείς από τους τρεις πρώτους εναγόμενος Α. Κ. δεν χειρίστηκε με την επιβαλλόμενη από τις συνθήκες επιμέλεια τον ανυψωτήρα, αν και όφειλε και μπορούσε να γνωρίζει έχοντας σχετική εμπειρία στις οικοδομικές εργασίες, δεν προέβλεψε το αξιόποινο αποτέλεσμα που παρήγαγε ο προαναφερθείς χειρισμός του".

Στη συνέχεια το Εφετείο περιγράφει τους χειρισμούς του τελευταίου που προκάλεσαν τον θανάσιμο τραυματισμό του παθόντος και συνεχίζει "...και ο τρίτος εναγόμενος δεν έδωσαν τις οδηγίες μη χρήσης του ανυψωτήρα χωρίς συνδρομή τρίτου προσώπου, που θα κατηύθυνε το χειριστή με σήματα για τη θέση του κάδου και του αναμένοντα αυτόν, ενώ οι προαναφερθέντες δεν ήλεγχαν τα χρωματιστά κορδόνια, τα οποία μπορούσαν να μετακινηθούν, ούτε έδωσαν οδηγίες στον Α.

Κ. για τον έλεγχο αυτών. Αβάσιμα και... ο τρίτος... των εναγόμενων, αμέσως μετά το ατύχημα ισχυρίστηκαν ότι ο Ε. Α. προσλήφθηκε από τον Γ. Φ. για την τοποθέτηση των πλακιδίων του διαμερίσματός του, ότι δήθεν αυθαίρετα εισέρχονταν στο εργοτάξιο, κυρίως, τα απογεύματα, μπαίνοντας από το υπόγειο, για να μην το δει κανένας, ότι δήθεν ήταν "παρείσακτος" στην οικοδομή, ότι δήθεν δεν χρησιμοποιούσε υλικά και εργαλεία της εργολαβίας, ότι δήθεν απαγορεύτηκε, γενικώς αλλά και ειδικώς, δια του τρίτου εναγόμενου, στον παθόντα η χρήση του ένδικου ανυψωτικού μηχανήματος.

Όπως αναλύεται παραπάνω, ο παθών κατάρτισε με τους δύο πρώτους εναγόμενους, εργολάβους της οικοδομής, σύμβαση έργου τοποθέτησης των πλακιδίων στο διαμέρισμα Γ. Φ.. Επειδή διαγνώστηκε από τον τρίτο εναγόμενο (ήδη αναιρεσείοντα) επέκταση της ανάθεσης, από τους δύο πρώτους εναγόμενους, τοποθέτησης πλακιδίων σε άλλους χώρους της οικοδομής και, ενδεχομένως, σε άλλες οικοδομές εργολαβίας αυτών ή συνεργατών τους, με, ενδεχομένως, χαμηλότερες αμοιβές απ’ αυτές που απαιτούσε ο ίδιος, εξέφραζε και ρητά τη δυσφορία και ενόχλησή του και σ’ αυτόν τον παθόντα, τον οποίο, λεκτικά, απέπεμπε από την οικοδομή και πριν από την εκτέλεση του έργου που ανέλαβε.

Οι δύο πρώτοι εναγόμενοι γνωρίζοντας τη δυσαρέσκειά του, ενέμειναν στην καταρτισθείσα με τον Ε. Α. σύμβαση έργου, υποσχόμενοι σ’ αυτόν και μελλοντική συνεργασία ενώ, συγχρόνως, διαβεβαίωναν τον Δ. Κ. ότι η γενική συνεργασία τους δεν θα επηρεαστεί. Ο Δ. Κ., όταν οι δύο πρώτοι εναγόμενοι επέβαλαν τον παθόντα στο εργοτάξιο, επισήμανε στον Ε.

Α. να τελειώσει, γρήγορα, το αναληφθέν έργο και να φύγει από την οικοδομή. Έτσι, ο Δ. Κ., το πρωί της 30.3.2000, διαπληκτίστηκε, λεκτικά, με τον Ε., επισημαίνοντας αυτόν να τελειώνει γρήγορα την τοποθέτηση πλακιδίων και να φύγει από την οικοδομή, ενώ αποδοκίμασε, με τις φράσεις "να κοιτάς τη δουλειά σου" και τον ανωτέρω εργάτη του Α.

Κ., ο οποίος, αναμιχθείς, συνέστησε στον εργοδότη του να επιδεικνύει καλύτερη συμπεριφορά και στον Ε., ομιλώντας στην κοινή τους ρώσικη γλώσσα, να συνεχίσει το αναληφθέν έργο. Ο Δ. Κ. δεν απαγόρευσε τη χρήση του ανυψωτικού μηχανήματος και των εργολαβικών υλικών στον παθόντα, αλλά ζήτησε απ’ αυτόν να τελειώσει γρήγορα το έργο τοποθέτησης των πλακιδίων και να απομακρυνθεί από την οικοδομή.

Έτσι, ο Α. Κ. όταν ανταποκρίθηκε στο αίτημα του παθόντος να του στείλει το φορτωμένο κάδο στον τρίτο όροφο δεν ενήργησε κατά κατάχρηση της ανατεθείσας σ’ αυτόν υπηρεσίας από τους τρείς πρώτους εναγομένους, με παράβαση των εντολών του τρίτου εναγόμενου, καθώς το επεισόδιο έγινε από τον Δ. Κ. για να μην αποβλέπει αυτός σ’ άλλη συνεργασία του με τους δύο πρώτους εναγόμενους ενώ στα πλαίσια της προστηθείσας και από τον Δ.

Κ. εργασίας του Α. Κ. ανάγεται και η διευκόλυνση των δύο πρώτων εναγόμενων στη εκτέλεση εργολαβίας και του ένδικου διαμερίσματος. Αβάσιμα οι πρώτη, δεύτερος, τρίτος και τέταρτος των εναγόμενων ισχυρίστηκαν ότι ο παθών και ο Α. Κ. ανέμεναν την απομάκρυνση από το ένδικο σημείο του δεύτερου, τρίτου, τέταρτου και του υπεύθυνου του συνεργείου για τη χρήση του αναβατορίου...

Η χρήση των εργολαβικών υλικών και μηχανημάτων ορίστηκε από τους δύο πρώτους εναγόμενους, γεγονός που δέχθηκε και ο τρίτος εναγόμενος... Όλες οι παραπάνω πράξεις και παραλείψεις και του τρίτου των εναγομένων, οι οποίοι δεν προέβλεψαν το επελθόν αποτέλεσμα, συνδέονται αιτιωδώς με την πρόκληση του ένδικου ατυχήματος, το οποίο δεν θα συνέβαινε, με βεβαιότητα, αν είχαν ενεργήσει προσηκόντως, όπως αναλύεται ανωτέρω...

Επομένως... ο τρίτος των εναγομένων υπέχει υποκειμενική ευθύνη, όπως αναλύεται παραπάνω, με την διατήρηση της παραπάνω πηγής κινδύνου στο εργοτάξιο, η οποία χρησιμοποιούνταν στα πλαίσια κατασκευής του έργου απ’ όλους τα συνεργεία, τους εργάτες και αυτοαπασχολούμενους στην οικοδομή, ενώ... και ο τρίτος των εναγόμενων υπέχει και αντικειμενική ευθύνη, για τις συνέπειες της αμελούς συμπεριφορά του προστηθέντος Α.

Κ.. Μεταξύ της ζημιογόνας ενέργειας του προστηθέντος και της υπηρεσίας που του ανατέθηκε (και από τον τρίτο των εναγομένων) υπάρχει εσωτερική συνάφεια, με την έννοια ότι αν δεν υπήρχε η πρόστηση με τον τρίτο εναγόμενο δεν θα δημιουργούνταν και η απευθείας ευκαιριακή πρόστησή του από τους δύο πρώτους εναγόμενους, για την ολοκλήρωση του έργου επίστρωσης των πλακιδίων του ένδικου διαμερίσματος, ενώ χωρίς την πρόστησή του από τους τρεις πρώτους εναγόμενους δεν θα λάμβανε χώρα η αδικοπρακτική συμπεριφορά του.

Ο Α. Κ. δεν παραβίασε δοθείσες σ’ αυτόν εντολές, όπως αβάσιμα ισχυρίζονται οι λοιποί εναγόμενοι. Ο παθών γνώριζε ότι οι τρεις πρώτοι εναγόμενοι προέστησαν, όπως παραπάνω, στην υπηρεσία τους ως χειριστή τον Α. Κ., για διαφορετικούς λόγους ο καθένας, και, ειδικώς ο τρίτος εναγόμενος απέβλεπε στην γρήγορη εκτέλεση του έργου και στην απομάκρυνσή του από το περιβάλλον του εργασιακού χώρου των δύο πρώτων εναγόμενων ενώ οι τελευταίοι στην, με επιμέλεια και δαπάνες τους, εκτέλεση του έργου τοποθέτησης πλακιδίων στο ανωτέρω διαμέρισμα.

Μετά το ατύχημα, όμως, σημειώθηκε σύμπνοια των εργολάβων, υπεργολάβου, πολιτικού μηχανικού, εργαζόμενων στο εργοτάξιο, προκειμένου να αποδώσουν στον θανόντα αποκλειστική ευθύνη για το ένδικο ατύχημα, και σε κάθε περίπτωση επιδιώκοντας τον αποκλεισμό της υποχρέωσης αποζημίωσης των εφεσίβλητων και στην περίπτωση συνυπαιτιότητας του θανόντος.

Τέτοιος, όμως, αποκλεισμός της αστικής ευθύνης αντιβαίνει στους κανόνες της καλής πίστης που επιβάλουν την αποφυγή δημιουργίας και διατήρησης πηγών κινδύνου σε εργοταξιακούς χώρους, ακόμη και σε βάρος του τρίτου εναγόμενου, δεδομένου ότι ο τελευταίος απέβλεπε στην απομάκρυνσή του από το εργοτάξιο και όχι στην επισήμανση επικινδυνότητας από τη χρήση του ανυψωτικού μηχανήματος.

Ο παθών δεν συναίνεσε, ούτε σιωπηρά, στην αυτοαπασχόλησή του σε εργασιακό περιβάλλον κινδύνου, γεγονός που θα αντέβαινε και στις αρχές των χρηστών ηθών, που διέπουν και τους κανόνες του ανταγωνισμού... Σημειώνεται ότι με τη με αριθμ. 5490/6.10.2004 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Θεσσαλονίκης κηρύχθηκαν αθώοι της αποδιδόμενης στους πρώτη και τρίτο των εναγόμενων ανθρωποκτονίας από αμέλεια...".

Με βάση τις άνω παραδοχές, το Εφετείο, κατ’ αποδοχή της έφεσης των αναιρεσιβλήτων και μετά από εξαφάνιση της αντιθέτως αποφανθείσας απόφασης του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, δέχθηκε εν μέρει την αγωγή των τελευταίων και υποχρέωσε και τον αναιρεσείοντα να καταβάλει 30.000 ευρώ στην πρώτη, 25.000 ευρώ σε καθένα από τους δεύτερο, τρίτη και τέταρτο, 12.000 ευρώ σε καθένα από τους πέμπτο και έκτη και 3.000 ευρώ σε καθένα από τους έβδομο και όγδοη αυτών, με το νόμιμο τόκο, ως χρηματική ικανοποίηση της ψυχικής τους οδύνης από τον θανάσιμο τραυματισμό του συγγενούς τους.

Δεχόμενο όμως το Εφετείο, προκειμένου να στηρίξει την περί υποκειμενικής ευθύνης του αναιρεσείοντος κρίση του για τον θανάσιμο τραυματισμό του παθόντος Ε. Α., στην παράβαση των διατάξεων του άρθρου 5 του ν. 1396/1983 και 54 του Π.Δ/τος 1073/1981, ότι είχε την ιδιότητα του υπεργολάβου κατά την πραγματοποίηση του έργου της επίστρωσης των πλακιδίων του αγορασθέντος από τον Γ.

Φ. διαμερίσματος του τρίτου ορόφου της οικοδομής, αλλά και ότι είχε την ιδιότητα του προστήσαντος τον Α. Κ., κατά την εκτέλεση του ίδιου έργου, για να στηρίξει και την περί αντικειμενικής ευθύνης του αναιρεσείοντος κρίση του, διέλαβε στην ελάσσονα πρότασή του ασαφείς και αντιφατικές αιτιολογίες, που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο της ορθής ή μη εφαρμογής των ανωτέρω διατάξεων ουσιαστικού δικαίου, όπως και αυτή του άρθρου 922 ΑΚ.

Ειδικότερα, η προσβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε για το κρίσιμο αυτό ζήτημα, ότι "...κατά την πρόοδο του έργου της οικοδομής, οι δύο πρώτοι εναγόμενοι (μη διάδικοι στην παρούσα δίκη) ανέθεσαν στον τρίτο εναγόμενο (ήδη αναιρεσείοντα), υπεργολάβο, όλες τις εργασίες γκρο μπετόν, τοποθέτησης πλακιδίων και μαρμάρων σ’ όλη την οικοδομή...

Ο Γ. Φ.... έγινε κύριος διαμερίσματος του τρίτου ορόφου της οικοδομής βρισκόμενο στο στάδιο της ανέγερσης και με υποχρέωση αποπεράτωσης, με ιδίες δαπάνες και ευθύνη της εργολάβου του έργου. Κατά τις διαπραγματεύσεις πώλησης του διαμερίσματος, ο δεύτερος εναγόμενος εκπροσωπώντας και την πρώτη εναγομένη, υποσχέθηκαν στον προαναφερθέντα αγοραστή να αναθέσουν την επίστρωση των πλακιδίων της οικοδομής στον εξάδελφο του αγοραστή Ε.

Α.... απασχολούμενος ως υπεργολάβος πλακιδίων σε οικοδομές... Υπήρχαν δύο ανυψωτήρες, από τους οποίους ο ένδικος ανήκε στους δύο πρώτους εναγομένους και χρησιμοποιούνταν από όλα τα συνεργεία της οικοδομής... Ο τρίτος εναγόμενος (ήδη αναιρεσείων), με το συνεργείο του είχε τοποθετήσει μικρό μέρος των πλακιδίων στο μπάνιο του ανωτέρω διαμερίσματος του Γ.

Φ., όταν ο τελευταίος, πληροφορηθείς την ανάθεση των πλακιδίων σε τρίτο, ζήτησε από τον δεύτερο εναγόμενο, εκπρόσωπο και της πρώτης εναγομένης την τήρηση της υπόσχεσής του. Κατόπιν σχετικής συμφωνίας των δύο πρώτων εναγομένων και του αγοραστή αποξηλώθηκαν τα τοποθετηθέντα πλακίδια από το διαμέρισμα του Γ.

Φ.... Ο δεύτερος εναγόμενος ενεργώντας και ως εκπρόσωπος της πρώτης εναγομένης, αποβλέποντας, μακροχρόνια στην επιτυχία ανταγωνιστικών γι’ αυτούς αμοιβών, ανέθεσαν, με προφορική εντολή στον Ε. Α. (παθόντα), ως υπεργολάβο, την τοποθέτηση των πλακιδίων στο διαμέρισμα του Γ. Φ.... Κατά την συμφωνία τους, ο Ε.

Α.ς θα εκτελούσε τις εργασίες με υλικά... των δύο πρώτων εναγομενων,από τους οποίους και θα πληρώνονταν, ενώ θα χρησιμοποιούσε και τα εργαλεία της εργολαβίας όπως... ανυψωτήρα υλικών... εξυπηρετούμενος στην χρήση του εργολαβικού ανυψωτήρα από τον εναγόμενο Α. Κ. (μη διάδικο στην παρούσα δίκη), ο οποίος... είχε προστηθεί από τον τρίτο εναγόμενο (ήδη αναιρεσείοντα) ως εργαζόμενος στο συνεργείο του...

Από την παραπάνω εμπλοκή του Ε. Α. δυσαρεστήθηκε ο τρίτος εναγόμενος ο οποίος ήδη είχε αναλάβει την τοποθέτηση... και των πλακιδίων σ’ όλη την οικοδομή... τη δυσαρέσκεια αυτή εξέφρασε... και στον Α. Κ., ο οποίος ανήκε στο συνεργείο του, παρέχοντας σ’ αυτόν με σχετική προφορική συμφωνία εξαρτημένη εργασία τοποθέτησης πλακιδίων και μαρμάρων και τον ένδικο χρόνο τοποθετούσε πλακίδια στον πρώτο όροφο.

Σε εκτέλεση του ανατεθέντος από τους δύο πρώτους εναγομένους έργου, ο Ε. Α.ς εκτέλεσε εργασίες για δύο ημέρες επίστρωσης των πλακιδίων στο ανωτέρω διαμέρισμα (του Γ. Φ. δηλαδή) χρησιμοποιώντας... και τα εργαλεία και τα μηχανήματα των δύο πρώτων εναγομένων, μεταξύ των οποίων και... ο εργολαβικός ανυψωτήρας, βοηθούμενος στη χρήση του τελευταίου από τον εναγόμενο Α.

Κ.... Ο παθών κατάρτισε με τους δύο πρώτους εναγόμενους, εργολάβους της οικοδομής, σύμβαση έργου τοποθέτησης των πλακιδίων στο διαμέρισμα του Γ. Φ.. Επειδή διαγνώσθηκε από τον τρίτο εναγόμενο επέκταση της ανάθεσης από τους δύο πρώτους εναγόμενους τοποθέτησης πλακιδίων σε άλλους χώρους της οικοδομής... εξέφραζε και ρητά τη δυσφορία και ενόχλησή του και σ’ αυτόν τον παθόντα τον οποίο λεκτικά απέπεμπε από την οικοδομή και πριν την εκτέλεση του έργου που ανέλαβε.

Οι δύο πρώτοι εναγόμενοι, γνωρίζοντας τη δυσαρέσκειά του, ενέμειναν στην καταρτισθείσα με τον Ε. Α. σύμβαση έργου... διαβεβαιώνοντας τον Δ. Κ. (ήδη αναιρεσείοντα) ότι η γενική συνεργασία τους δεν θα επηρεαστεί. Ο Δ. Κ., όταν οι δύο πρώτοι εναγόμενοι επέβαλαν τον παθόντα στο εργοτάξιο επισήμανε στον Ε. Α. να τελειώσει γρήγορα το αναληφθέν έργο και να φύγει από την οικοδομή.

Έτσι, ο Δ. Κ., το πρωί της 30.3.2000 διαπληκτίστηκε λεκτικά με τον Ε.... ενώ αποδοκίμασε και τον εργάτη του Α. Κ.... Ο Α. Κ., όταν ανταποκρίθηκε στο αίτημα του παθόντος να του στείλει το φορτωμένο κάδο στον τρίτο όροφο δεν ενήργησε κατά κατάχρηση της ανατεθείσας σ’ αυτόν υπηρεσίας από τους τρεις πρώτους εναγομένους, με παράβαση των εντολών του τρίτου εναγομένου (ήδη αναιρεσείοντος) καθώς το επεισόδιο έγινε από τον τελευταίο για να μην αποβλέπει αυτός σ’ άλλη συνεργασία με τους δύο πρώτους εναγομένους ενώ στα πλαίσια της προστηθείσας και από τον Δ.

Κ. εργασίας του Α. Κ. ανάγεται και η διευκόλυνση των δυο πρώτων εναγομένων στην εκτέλεση εργολαβίας του ενδίκου διαμερίσματος...". Με βάση τις ανωτέρω αντιφατικές, αλληλοαναιρούμενες και ελλειπείς αιτιολογίες δέχθηκε το Εφετείο, ότι ο αναιρεσείων: Α) είχε την υπεργολαβία της επίστρωσης των πλακιδίων του "ένδικου διαμερίσματος" κατά την εκτέλεση της οποίας συνέβη το θανατηφόρο ατύχημα, ενώ παράλληλα δέχεται, ότι παρά την ρητή αντίρρηση του τελευταίου, στον οποίο αρχικά είχε ανατεθεί από τους εργολάβους η υπεργολαβία, μεταξύ άλλων, και επίστρωσης των πλακιδίων της όλης οικοδομής, οι τελευταίοι με ιδιαίτερη προφορική σύμβαση ανέθεσαν στον παθόντα υπεργολάβο ειδικώς το έργο της επίστρωσης των πλακιδίων του επίμαχου διαμερίσματος, χωρίς καθόλου να αιτιολογεί, αν ενδεχομένως παρά τη ρητή ανάθεση στον παθόντα υπεργολαβικώς του συγκεκριμένου έργου, πριν από τη τέλεση του οποίου μάλιστα η προσβαλλόμενη απόφαση δέχεται ότι αποξηλώθηκαν και τα ήδη τοποθετηθέντα από τον αναιρεσείοντα πλακάκια στο διαμέρισμα αυτό, εξακολουθούσε και ο τελευταίος να διατηρεί την ιδιότητα του υπεργολάβου για την εν λόγω εργασία, έλλειψη που δεν καλύπτεται από την παραδοχή της απόφασης, περί διαβεβαίωσής του από τους εργολάβους, ότι δεν θα επηρεαστεί η γενική τους συνεργασία, αφού είναι εμφανές ότι η αναφορά αυτή έχει σχέση με το λοιπό αναληφθέν από τον αναιρεσείοντα υπεργολαβικά έργο της υπό ανέγερση οικοδομής, ενώ σε κάθε περίπτωση, το επίμαχο αυτό ζήτημα όχι μόνο δεν διευκρινίζεται αλλά αποδυναμώνεται από τις αντιφατικές σχετικώς παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης και Β) υπέχει αντικειμενική ευθύνη για τον θανάσιμο τραυματισμό του παθόντος ως προστήσας τον υπάλληλό του Α.

Κ., κατά την εκτέλεση των εργασιών κατά τη διάρκεια των οποίων συνέβη το ατύχημα. Συγκεκριμένα, ενώ η προσβαλλόμενη απόφαση δέχεται ότι οι εργολάβοι της οικοδομής ρητώς ανέθεσαν στον παθόντα την υπεργολαβία της επίστρωσης των πλακιδίων κατά τη διάρκεια της οποίας συνέβη ο θανάσιμος τραυματισμός του, ότι οι τελευταίοι όρισαν ότι για την εργασία αυτή θα εχρησιμοποιείτο ο δικός τους ανυψωτήρας υλικών και ότι για τη χρήση αυτού θα τον εξυπηρετούσε ο Α.

Κ., ότι ο αναιρεσείων εξέφρασε ρητώς τις αντιρρήσεις του για την εκτέλεση της συγκεκριμένης εργασίας από τον παθόντα και ότι το μόνο που τον ενδιέφερε ήταν η γρήγορη ολοκλήρωσή της προκειμένου ο αναλαβών την συγκεκριμένη υπεργολαβία να απομακρυνθεί από την οικοδομή, ότι για την εν λόγω υπόθεση είχε διαπληκτιστεί ακόμη και με τον Α.

Κ., καταλήγει στο αναιτιολόγητο πόρισμα ότι ο αναιρεσείων είχε προστήσει τον ανωτέρω υπάλληλό του για την εκτέλεση και της συγκεκριμένης υπεργολαβίας, κατά την οποία ο τελευταίος ενεργούσε υπό τις εντολές του, χωρίς καθόλου να αιτιολογεί πώς, ενόψει των ανωτέρω παραδοχών του σχετικά με το συγκεκριμένο έργο και την αντιμετώπισή του από τον αναιρεσείοντα, εξακολουθούσε ο Α.

Κ. να εκτελεί την εργασία που του ανέθεσαν αποκλειστικά οι δύο (μη διάδικοι στην παρούσα δίκη) εργολάβοι, υπό τις εντολές του αναιρεσείοντος, έλλειψη που δεν καλύπτεται από την παραδοχή του Εφετείου ότι ο Α. Κ. ήταν υπάλληλός του συνδεόμενος με αυτόν με σχέση εξαρτημένης εργασίας, αφού και πάλι, με βάση τις αντιφατικές παραδοχές του Εφετείου, καθίσταται ασαφές αν εξακολουθούσε η, λόγω της σχέσης αυτής και μόνο, ύπαρξη πρόστησης στην εκτέλεση του συγκεκριμένου έργου, η οποία, κατά τις προηγηθείσες παραδοχές της προσβαλλόμενης, φαίνεται να είχε διακοπεί.

Επομένως, ο πρώτος λόγος αναίρεσης, για πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ, αλλά και ο δεύτερος λόγος, για την ίδια αναιρετική πλημμέλεια (και όχι αυτή του άρθρου 559 αριθμ. 1 ΚΠολΔ, όπως επικαλείται ο αναιρεσείων), με τους οποίους προβάλλει τα ανωτέρω ο τελευταίος, είναι βάσιμοι. Εξάλλου, ανεπαρκείς αιτιολογίες διέλαβε στην ελάσσονα πρότασή της η προσβαλλόμενη απόφαση, και ως προς το μέρος που στηρίζει την παραδοχή της για ύπαρξη υποκειμενικής ευθύνης του αναιρεσείοντος στην παράβαση των διατάξεων του άρθρου 914 ΑΚ σε συνδυασμό με αυτή του άρθρου 64 του Π.Δ/τος 1073/1981, λόγω της δημιουργίας και διατήρησης πηγής κινδύνου για τους εργαζόμενους, ήτοι του ανυψωτήρα, κατά τη λειτουργία του οποίου προκλήθηκε ο θανάσιμος τραυματισμός του εργαζόμενου στην οικοδομή.

Συγκεκριμένα, το Εφετείο, αποδέχεται ότι και ο αναιρεσείων δημιούργησε και διατήρησε την πηγή αυτή κινδύνου, πλην όμως στη συνέχεια δέχεται ότι τον συγκεκριμένο αυτό ανυψωτήρα ο τελευταίος τον χρησιμοποιούσε μόνο και δεν του ανήκε, χωρίς να αιτιολογεί σε τι συνίσταται η αμέλειά του ως χρήστης του ανυψωτήρα, η οποία να συνδέεται αιτιωδώς με το ένδικο ατύχημα.

Κατ’ ακολουθία είναι βάσιμος και ο τρίτος λόγος αναίρεσης, όπως είχε συμπληρωθεί με την εισήγηση, κατ’ άρθρο 562 παρ. 4 ΚΠολΔ, για αναιρετική πλημμέλεια κατ’ εκτίμηση από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ. Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, κατά το κεφάλαιό της που αφορά τον αναιρεσείοντα, ενώ παρέλκει η εξέταση του τέταρτου λόγου αναίρεσης, λόγω της πλήρους αναιρετικής εμβέλειας, ως προς το κεφάλαιο αυτό, των άνω γενόμενων δεκτών και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων που την εξέδωσαν (άρθρ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ.) Τέλος, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του καταβληθέντος από τον αναιρεσείοντα παραβόλου σ’ αυτόν (άρθρ. 495 παρ. 4 ΚΠολΔ) και να καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητοι, ως ηττηθέντες στα δικαστικά του έξοδα (άρθρ. 176, 183 ΚΠολΔ), κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί, κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό κεφάλαιο, την 264/2015 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το ίδιο κεφάλαιο, προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές.

Διατάσσει την επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου στον αναιρεσείοντα.

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 13 Φεβρουαρίου 2017.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 18 Απριλίου 2017.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ