Supreme Court dismisses appeal on car accident liability, upholding lower court's clear reasoning on fault allocation.

Απόφαση 585 / 2015 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 585/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Σακκά, Παναγιώτη Χατζηπαναγιώτη, Χαράλαμπο Καλαματιανό και Μαρία Χυτήρογλου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 6 Φεβρουαρίου 2015, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων - καλούντων: 1) Γ. Κ. του Ε., κατοίκου ... και 2) ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "Ε. και Γ. Κ. ΑΝΩΝΥΜΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΗ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Σπυριδούλα - Αγγελική Λιώση.

Των αναιρεσιβλήτων - καθ' ων η κλήση: 1) Κ. χας Κ. Κ., ατομικά και ως κληρονόμου των αποβιωσάντων αρχικών διαδίκων Κ. Κ. και Ι. Β., 2) Ε. χας Ι. Β., ατομικά και ως κληρονόμου του αποβιώσαντος αρχικού διαδίκου Ι. Β., 3) Σ. Κ. του Κ., ατομικά και ως κληρονόμου του αποβιώσαντος αρχικού διαδίκου Κ. Κ. και 4) Ό. Κ. του Κ., ατομικά και ως κληρονόμου του αποβιώσαντος αρχικού διαδίκου Κ. Κ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αλέξιο Καλπούζο, που δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 1-11-2006 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων - καλούντων και των ήδη αποβιωσάντων Κ. Κ. και Ι. Β., που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκε με την από 15-2-2008 παρεμπίπτουσα αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων - καλούντων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5060/2008 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2573/2010 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησαν οι τότε αναιρεσείοντες Κ. χα Κ. Κ., Σ. Κ., Ό. Κ., Ι. Β. και E. συζ. Ι. Β. με την από 4-1-2011 αίτησή τους.

Εκδόθηκε η 1636/2011 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία απέρριψε την αίτηση ως προς την αναιρεσίβλητη "ΕΘΝΙΚΗ ΑΕΓΑ", αναίρεσε δε την ως άνω εφετειακή απόφαση κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος της και παρέπεμψε την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο συγκροτούμενο από άλλους δικαστές, κατά τη διάταξή της μόνο που αναφέρεται σε αυτή.

Εκδόθηκε η 3984/2012 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, την αναίρεση της οποίας ζήτησαν οι ήδη αναιρεσείοντες με την από 27-3-2013 αίτησή τους, δικάσιμος για τη συζήτηση της οποίας ορίστηκε η 1-11-2013, κατά την οποία αναβλήθηκε για τη δικάσιμο της 4-4-2014, οπότε ματαιώθηκε. Στο μεταξύ απεβίωσε στον Πειραιά Αττικής στις 7-7-2013 ο αρχικός διάδικος - αναιρεσίβλητος Ι. Β. και κληρονομήθηκε από τις K. χα Κ. Κ. και E. χα Ι. Β., οι οποίες και υπεισήλθαν στη θέση του προς συνέχιση της δίκης. Η υπόθεση επανέρχεται για συζήτηση με την από 16-9-2014 κλήση των αναιρεσειόντων - καλούντων.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Παναγιώτης Χατζηπαναγιώτης διάβασε την από 23-10-2013 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη αμφοτέρων των λόγων της από 27-3-2013 και με αριθμό κατάθεσης 229/2013 αίτησης αναίρεσης της υπ' αριθμ. 3984/2012 απόφασης του Εφετείου Αθηνών, ειδικής διαδικασίας αυτοκινήτων.

Η πληρεξούσια των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι.- Από τις διατάξεις των άρθρων 286 περ. α', 287 και 291 Κ.Πολ.Δ., που εφαρμόζονται, κατά το άρθρο 573 § 1 του ίδιου Κώδικα και στη διαδικασία της δίκης για την αναίρεση, συνάγεται ότι η δίκη διακόπτεται αν εωσότου τελειώσει η προφορική συζήτηση, μετά την οποία εκδίδεται η οριστική απόφαση, πεθάνει κάποιος διάδικος, ενώ η διακοπή αυτή επέρχεται από τη γνωστοποίηση προς τον αντίδικο του λόγου της διακοπής με επίδοση δικογράφου ή με προφορική δήλωση στο ακροατήριο ή εκτός του ακροατηρίου κατά την επιχείρηση της διαδικαστικής πράξης από εκείνον που έχει δικαίωμα να επαναλάβει τη δίκη και ότι ο αντίδικος του διαδίκου υπέρ του οποίου επήλθε η διακοπή της δίκης μπορεί να προκαλέσει την επανάληψη της δίκης που έχει διακοπεί προσκαλώντας τον για το σκοπό αυτό με κοινοποίηση δικογράφου, ενώ μπορεί να κοινοποιήσει την πρόσκληση και πριν από τη γνωστοποίηση του γεγονότος που προκάλεσε τη διακοπή θεωρώντας ότι αυτή επήλθε και η δίκη στην περίπτωση αυτή επαναλαμβάνεται αυτοδικαίως τριάντα ημέρες μετά την κοινοποίηση της πρόσκλησης.

Ως διάδικος υπέρ του οποίου επήλθε η διακοπή της δίκης στην περίπτωση του θανάτου του αρχικού διαδίκου νοείται ο κληρονόμος αυτού, ο οποίος όμως, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 292 Κ.Πολ.Δ., δεν μπορεί να κληθεί για να επαναληφθεί η δίκη που έχει διακοπεί πριν περάσει η προθεσμία της αποποίησης ή πριν χάσει με οποιοδήποτε άλλο τρόπο το δικαίωμα της αποποίησης.

Περαιτέρω, η πρόσκληση προς αναγκαστική επανάληψη της δίκης γίνεται όχι μόνο με κοινοποίηση δικογράφου που περιέχει τα απαιτούμενα κατά το άρθρο 118 Κ.Πολ.Δ. στοιχεία και κατατίθεται στη γραμματεία του δικαστηρίου στο οποίο εκκρεμεί η δίκη, που έχει διακοπεί, αλλά και με οποιοδήποτε άλλο αυτοτελές δικόγραφο, όπως λ.χ.

με την κλήση προς περαιτέρω συζήτηση της υπόθεσης.- Στην προκειμένη περίπτωση, από την κατ' άρθρο 561 § 2 Κ.Πολ.Δ. παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης, προκύπτουν τα ακόλουθα: Τα παρακάτω αναφερόμενα φυσικά πρόσωπα και ειδικότερα οι α) Κ. Κ., β) Κ. συζ. Κ. Κ., γ) Σ. Κ. του Κ., δ) Ό. Κ. του Κ., ε) Ι.

Β. και στ) Ε. συζ. Ι. Β., άσκησαν ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών την από 1.11.2006 και με αριθμό κατάθεσης δικογράφου 9106/2006 αγωγή, στρεφομένη κατά των ήδη αναιρεσειόντων α) Γ. Κ. του Ε. και β) της εδρεύουσας στη Ζάκυνθο ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Ε. και Γ. Κ. Ανώνυμη Ξενοδοχειακή και Τουριστική και Εμπορική Εταιρία", ως και κατά της μη μετέχουσας της παρούσας κατ' αναίρεση δίκης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "Εθνική ΑΕΓΑ", με την οποία αγωγή επικαλούμενοι ότι ο πρώτος εναγόμενος, οδηγώντας το υπ' αριθμ.

κυκλοφορίας ... ΙΧΕ αυτοκίνητο, ιδιοκτησίας της δεύτερης εναγόμενης, το οποίο ήταν ασφαλισμένο για την περίπτωση γένεσης αστικής ευθύνης της έναντι τρίτων στην τρίτη εναγόμενη ασφαλιστική εταιρία, προκάλεσε από αποκλειστική υπαιτιότητά του (αμέλεια) τον θανάσιμο τραυματισμό της Ι. Κ., θυγατέρας των δύο πρώτων εναγόντων, αδελφής των τρίτου και τέταρτης τούτων και εγγονής των πέμπτου και έκτης εξ αυτών, κατά το τροχαίο ατύχημα που έγινε κάτω από τις συνθήκες που αναφέρονται στην αγωγή.

Με βάση δε αυτό το ιστορικό και μετά από παραδεκτό περιορισμό της αγωγής, που έγινε με μετατροπή του καταψηφιστικού αιτήματός της σε αναγνωριστικό, ζήτησαν να αναγνωρισθεί ότι οι εναγόμενοι υποχρεούνται, έκαστος εις ολόκληρον, να καταβάλουν σε έκαστο εξ αυτών τα εις την αγωγή αυτή ειδικότερα μνημονευόμενα ποσά ως αποζημίωση και χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης, την οποία υπέστησαν εκ του κατά τα άνω θανάσιμου τραυματισμού της προαναφερόμενης εξ αίματος συγγενούς των.

Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 5060/2008 οριστική απόφαση του προαναφερόμενου δικαστηρίου με την οποία, κατά το ενδιαφέρον στην προκειμένη περίπτωση μέρος της, έγινε εν μέρει δεκτή αυτή, δεκτού γενομένου από το εν λόγω δικαστήριο ότι το ένδικο ατύχημα οφείλεται σε αποκλειστική υπαιτιότητα του πρώτου των εναγομένων, οδηγού του υπ' αριθμ.

κυκλοφορίας ... ΙΧΕ αυτοκινήτου και ότι στην έκταση του θανάσιμου τραυματισμού της συνετέλεσε και η ίδια η θανούσα, κατά ποσοστό 20%, λόγω της παράλειψής της να φέρει προστατευτικό κράνος κατά την οδήγηση της υπ' αριθμ. κυκλοφορίας ... δίκυκλης μοτοσικλέτας, με την οποία και συγκρούσθηκε το προαναφερόμενο αυτοκίνητο.

Κατά της απόφασης αυτής άσκησαν έφεση αμφότερα τα διάδικα ως άνω μέρη και ειδικότερα οι μεν α) Κ. χήρα Κ. Κ., β) Σ. Κ. του Κ., γ) Ό. Κ. του Κ., ατομικά και ως κληρονόμοι του αποβιώσαντος αρχικού διαδίκου Κ. Κ., στη δικονομική θέση του οποίου υπεισήλθαν ως καθολικοί διάδοχοι αυτού, δ) Ι. Β. και ε) Ε. συζ. Ι. Β. την από 23.12.2008, στρεφομένη κατά των πρώτου και δεύτερου εκ των αρχικά εναγομένων και της προαναφερόμενης και μη ενδιαφέρουσας εν προκειμένω ασφαλιστικής εταιρίας, οι δε δύο πρώτοι των ως άνω εναγομένων την από 14.12.2008 τοιαύτη, στρεφομένη κατά των Κ.

Κ., Κ. Κ., Σ. Κ., Ό. Κ., Ι. Β. και Ε. Β.. Επί των εφέσεων αυτών, οι οποίες συνεκδικάσθηκαν, εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 2573/2010 απόφαση του Εφετείου Αθηνών με την οποία, κατά το ενδιαφέρον εν προκειμένω μέρος της, έγινε δεκτό ότι αποκλειστικά υπαίτια για τον θανάσιμο τραυματισμό της ήταν η ίδια η θανούσα και στη συνέχεια απορρίφθηκε η ως άνω έφεση των εναγόντων, έγινε δεκτή η έφεση των εναγομένων και αφού εξαφανίσθηκε η πρωτόδικη απόφαση απορρίφθηκε ως ουσιαστικά αβάσιμη η πιο πάνω από 1.11.2006 αγωγή.

Την απόφαση αυτή προσέβαλαν με την από 4.1.2011 αίτηση αναίρεσης οι προαναφερόμενοι εκκαλούντες της από 23.12.2008 έφεσης (ενάγοντες της από 1.11. 2006 αγωγής), επί της οποίας και εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 1636/2011 απόφαση του Δικαστηρίου τούτου, με την οποία έγινε δεκτή αυτή κατά τον επί του αριθμού 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ. πρώτο κατά σειρά λόγο της και παραπέμφθηκε η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο που εξέδωσε την προσβληθείσα απόφαση.

Στη συνέχεια το εν λόγω δικαστήριο, δηλαδή το Εφετείο Αθηνών, εξέδωσε την υπ' αριθμ. 3984/2012 απόφαση, η οποία έκρινε ομοίως με το πρωτοβάθμιο δικαστήριο και απέρριψε ως αβάσιμες κατ' ουσία αμφότερες τις προαναφερόμενες εφέσεις εναγόντων και εναγομένων, επικυρώσαν κατά τούτο την ως άνω πρωτόδικη υπ' αριθμ. 5060/2008 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

Κατά της απόφασης αυτής του Εφετείου Αθηνών άσκησαν οι δύο πρώτοι εναγόμενοι της από 1.11.2006 αγωγής και παράλληλα εφεσίβλητοι της από 23.12.2008 έφεσης και εκκαλούντες της από 14.12.2008 τοιαύτης, την υπό κρίση αίτηση αναίρεσης, η οποία κατατέθηκε στη γραμματεία του εκδόσαντος την προσβαλλόμενη απόφαση δικαστηρίου την 1.4.2013 και η οποία στρέφεται κατά των εκκαλούντων της προαναφερόμενης από 23.12. 2008 έφεσης ήτοι α) Κ.

χήρας Κ. Κ., β) Σ. Κ. του Κ., γ) Ό. Κ. του Κ., ατομικά και ως κληρονόμων του αποβιώσαντος αρχικού διαδίκου Κ. Κ., στη δικονομική θέση του οποίου υπεισήλθαν ως καθολικοί διάδοχοι αυτού, δ) Ι. Β. και ε) Ε. συζ. Ι. Β.. Περαιτέρω, όπως προκύπτει από την υπ' αριθμ. πρωτ. …/8.7.2013 ληξιαρχική πράξη θανάτου της ληξιάρχου του ληξιαρχείου Δ.Ε.

Ζακυνθίων του Δήμου Ζακύνθου ... και του υπ' αριθμ. πρωτ. 42977/6.8.2013 πιστοποιητικού εγγυτέρων συγγενών του Δημάρχου του Δήμου Αιγάλεω, ο τέταρτος κατά σειρά των αναιρεσιβλήτων Ι. Β. απεβίωσε στις 7.7.2013, δηλαδή μετά την άσκηση της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης, και κληρονομήθηκε εξ αδιαθέτου από τους μόνους πλησιέστερους συγγενείς του, ήτοι την θυγατέρα του Κ.

χήρα Κ. Κ. και την σύζυγό του Ε. Β., οι οποίες είχαν ήδη την ιδιότητα της πρώτης και της πέμπτης των αναιρεσιβλήτων. Νομίμως λοιπόν επαναλαμβάνεται και συνεχίζεται η δίκη με τις ως άνω αναιρεσίβλητες κατόπιν της από 16.9.2014 κλήσης των αναιρεσειόντων, με την οποία κάλεσαν αυτοί τις προαναφερόμενες και τους λοιπούς αναιρεσίβλητους να παραστούν κατά τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης, αφού, σύμφωνα με τα εκτιθέμενα στη μείζονα σκέψη της παρούσας, στην προκειμένη περίπτωση η εν λόγω κλήση επέχει και θέση πρόσκλησης για επανάληψη της δίκης που έχει διακοπεί, συντάχθηκε δε μετά την παρέλευση της τασσόμενης από το νόμο (άρθρ. 292 Κ.Πολ.Δ.

και 1847 § 1 εδάφ. α' ΑΚ) τετράμηνης προθεσμίας προς αποποίηση της κληρονομίας του πιο πάνω θανόντος ενάγοντος - αναιρεσίβλητου από μέρους των καθολικών κληρονόμων του και ομοδίκων του Κ. χήρας Κ. Κ. και Ε. χήρας Ι. Β..-

ΙΙ.- Από τις διατάξεις των άρθρων 10 του Ν. ΓΠΝ/1911, 297, 298, 300, 330 εδ. β' και 914 του Α.Κ., προκύπτει ότι η αδικοπρακτική ευθύνη προς αποζημίωση προϋποθέτει συμπεριφορά παράνομη και υπαίτια, επέλευση ζημίας και αιτιώδη σύνδεσμο μεταξύ της συμπεριφοράς του δράστη και της ζημίας. Παράνομη είναι η συμπεριφορά που αντίκειται σε επιτακτικό ή απαγορευτικό κανόνα δικαίου, ο οποίος απονέμει δικαίωμα ή προστατεύει συγκεκριμένο συμφέρον του ζημιωθέντος, μπορεί δε η συμπεριφορά αυτή να συνίσταται σε θετική ενέργεια ή σε παράλειψη ορισμένης ενέργειας.

Μορφή υπαιτιότητας είναι και η αμέλεια, η οποία υπάρχει όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές, δηλαδή αυτή που αν καταβαλλόταν, με μέτρο τη συμπεριφορά του μέσου συνετού και επιμελούς ανθρώπου του κύκλου δραστηριότητας του ζημιώσαντος, θα καθιστούσε δυνατή την αποτροπή του παράνομου και ζημιογόνου αποτελέσματος.

Αιτιώδης σύνδεσμος υπάρχει όταν η παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του δράστη ήταν, σύμφωνα με τα διδάγματα της κοινής πείρας, ικανή, κατά την συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων, να επιφέρει την ζημία και την επέφερε στην συγκεκριμένη περίπτωση. Η ύπαρξη του αιτιώδους συνδέσμου σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση είναι ζήτημα καθαρά πραγματικό και κρίνεται από το δικαστήριο της ουσίας.

Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, ότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε κυριαρχικώς ως αποδειχθέντα, επιτρέπουν το συμπέρασμα να θεωρηθεί κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, ορισμένο γεγονός ως πρόσφορη αιτία της ζημίας, υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, γιατί είναι κρίση νομική, αναγόμενη στην ορθή ή μη υπαγωγή από το δικαστήριο της ουσίας των διδαγμάτων της κοινής πείρας στην αόριστη νομική έννοια της αιτιώδους συνάφειας.

Η ύπαρξη της υπαιτιότητας δεν αποκλείεται κατ' αρχήν από το γεγονός, ότι στο αποτέλεσμα του ατυχήματος συνετέλεσε και συντρέχον πταίσμα του ζημιωθέντος, εφόσον δεν διακόπτεται ο αιτιώδης σύνδεσμος, αλλά η ύπαρξη αυτού, προβαλλόμενη από τον υπαίτιο κατ' ένσταση, συνεπάγεται την μη επιδίκαση από το δικαστήριο αποζημίωσης ή την μείωση του ποσού της (άρθρ. 300 ΑΚ).

Ακόμη από τις προαναφερόμενες διατάξεις συνάγεται ότι οι έννοιες της αμέλειας και της συνυπαιτιότητας είναι νομικές και επομένως η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας ως προς την συνδρομή ή μη συντρέχοντος πταίσματος του ζημιωθέντος κατά την επέλευση της ζημίας υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου ως προς το εάν τα περιστατικά που το δικαστήριο της ουσίας δέχθηκε ανελέγκτως ως αποδειχθέντα, συγκροτούν την έννοια του προαναφερόμενου πταίσματος.

Αντιθέτως ο καθορισμός της βαρύτητας του πταίσματος και του ποσοστού κατά το οποίο εξ αυτού του λόγου πρέπει να μειωθεί η αποζημίωση, αφορά εκτίμηση πραγμάτων που δεν ελέγχεται ακυρωτικώς (ΑΠ 854/1994 Ελλ.Δνη 37.292). Τα ανωτέρω έχουν εφαρμογή και στην περίπτωση του άρθρου 10 του Ν. ΓΠΝ/1911 ως προς την υπαιτιότητα των οδηγών των συγκρουσθέντων αυτοκινήτων, σύμφωνα με το οποίο άρθρο αυτή (υπαιτιότητα) κρίνεται κατά το κοινό δίκαιο.

Εξάλλου, η παράβαση των διατάξεων του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (ΚΟΚ) δεν θεμελιώνει αυτή καθ' εαυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος, αποτελεί όμως στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης παράβασης και του επελθόντος αποτελέσματος.

Τέλος, κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθμ. 19 του Κ.Πολ.Δ., ιδρύεται λόγος αναίρεσης της απόφασης λόγω έλλειψης νόμιμης βάσης, όταν από το αιτιολογικό της δεν προκύπτουν σαφώς τα περιστατικά που είναι αναγκαία για την κρίση περί της συνδρομής των νομίμων όρων και προϋποθέσεων για την εφαρμογή της διάταξης που εφαρμόσθηκε ή της μη συνδρομής των όρων αυτών που αποκλείει την εφαρμογή της, όπως και όταν η απόφαση έχει ελλιπείς ή αντιφατικές αιτιολογίες ως προς το νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών που έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης και όχι όταν πρόκειται για ελλείψεις που ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του πορίσματος που έχει εξαχθεί από αυτές, εφόσον τούτο εκτίθεται σαφώς (Ολ.ΑΠ 1/1999, Ολ.ΑΠ 24/ 1992, ΑΠ 2068/2007, ΑΠ 1852/2007).

Μόνο τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται με πληρότητα και σαφήνεια και όχι γιατί αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε (ΑΠ 2105/2009, ΑΠ 2068/2007). Τέλος, επί αδικοπραξίας, σύμφωνα με τα άρθρα 297 και 914 ΑΚ, οι αιτιολογίες πρέπει να καλύπτουν την υπαιτιότητα, την ζημία και τον αιτιώδη σύνδεσμο (ΑΠ 16/2005).- Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο, αναφορικά με την υπαιτιότητα των οδηγών των εμπλακέντων στο ένδικο αυτοκινητικό ατύχημα οχημάτων, δέχθηκε, κατά την ανέλεγκτη αναιρετικά περί πραγμάτων κρίση του, τα ακόλουθα: "Στις 7.6.2001 και περί ώρα 19.30, η Ι.

Κ., οδηγώντας την υπ' αριθμ. κυκλοφορίας ... δίκυκλη μοτοσικλέτα της, κυβισμού 75 cc, κινείτο επί της επαρχιακής οδού Αμπελοκήπων - Λαγανά, στη Ζάκυνθο, με κατεύθυνση από Λαγανά προς Αμπελόκηπους. Η οδός αυτή είναι διπλής κατευθύνσεως, με μία λωρίδα κυκλοφορίας ανά κατεύθυνση, και στο ύψος του 5ου χλμ. είναι ευθεία σε μήκος 100 μέτρων, με συνολικό πλάτος ασφάλτινου οδοστρώματος 5,00 μέτρων, ενώ δεν υπάρχει διαγράμμιση επί του οδοστρώματος για τον διαχωρισμό των αντιθέτων ρευμάτων κυκλοφορίας.

Κατά την παραπάνω ημέρα στον ως άνω τόπο και χρόνο οι καιρικές συνθήκες ήταν καλές, η κατάσταση του οδοστρώματος ήταν ξηρά, η κυκλοφορία των οχημάτων και πεζών αραιή, ενώ υπήρχε επαρκής φωτισμός και η ορατότητα δεν περιοριζόταν από σταθερά ή φυσικά εμπόδια. Κατά τον ίδιο χρόνο ο πρώτος εναγόμενος, οδηγώντας το υπ' αριθμ.

κυκλοφορίας ... ΙΧΕ αυτοκίνητο, μάρκας RENAULT MEGANE, ιδιοκτησίας της δεύτερης εναγόμενης εταιρίας, κινείτο επί της ιδίας ως άνω επαρχιακής οδού, αλλά στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας και με αντίθετη κατεύθυνση. Μόλις ο ανωτέρω οδηγός έφθασε στο ύψος του 5ου χλμ. της ανωτέρω οδού, κινούμενος με υπερβολικά μεγάλη ταχύτητα, επιχείρησε υπέρβαση άλλου αυτοκινήτου, τα στοιχεία του οποίου δεν εξακριβώθηκαν και εισήλθε στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας, όπου κινείτο κανονικά εντός του ρεύματος πορείας της, δεξιά από τη νοητή διαχωριστική γραμμή του οδοστρώματος και πλησίον του δεξιού άκρου, η ως άνω δίκυκλη μοτοσυκλέτα, με αποτέλεσμα να της αποκλείσει την πορεία.

Η οδηγός της μοτοσυκλέτας, αιφνιδιασθείσα από την ξαφνική, απρόσμενη και αντικανονική είσοδο του παραπάνω αυτοκινήτου στο ρεύμα πορείας της και προσπαθώντας να αποφύγει τη σύγκρουση των δύο οχημάτων, επιχείρησε ελιγμό προς τα δεξιά, πλην όμως δεν τα κατάφερε, αφού ο αριστερός καθρέπτης του ανωτέρω αυτοκινήτου προσέκρουσε στο ακραίο αριστερό τμήμα της μανέτας (χειρολαβή) της μοτοσυκλέτας της, με αποτέλεσμα να εκτραπεί η μοτοσυκλέτα προς τα δεξιά και να προσκρούσει με την εμπρόσθια δεξιά πλευρά της σε μεταλλικό κάδο απορριμμάτων, ο οποίος βρισκόταν στη δεξιά άκρη του δρόμου και καταλάμβανε τμήμα του οδοστρώματος του ρεύματος πορείας της περίπου 1,00 μ.

Ακολούθως η μοτοσυκλέτα ανετράπη και η οδηγός της κατέπεσε στο οδόστρωμα, με αποτέλεσμα να τραυματισθεί σοβαρά και να υποστεί βαρεία κρανιοεγκεφαλική κάκωση. Προς τούτο διακομίστηκε στο "ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ", όπου στις 14.6.2001 κατέληξε, συνεπεία εγκεφαλικού οιδήματος και νέκρωσης του εγκεφάλου, λόγω της προκληθείσας ως άνω κρανιοεγκεφαλικής κάκωσης, εκ της οποίας ως μόνης ενεργού αιτίας επήλθε ο θάνατός της ...

Ο εναγόμενος οδηγός του ως άνω ΙΧΕ αυτοκινήτου, αμέσως μετά το ατύχημα, τράπηκε σε φυγή και δεν σταμάτησε να δώσει την απαραίτητη βοήθεια στη θανούσα, ούτε ειδοποίησε την πλησιέστερη αστυνομική αρχή. Έτσι αρχικά και αφού δεν είχαν γίνει γνωστά τα στοιχεία της ταυτότητάς του στις αρμόδιες αρχές, ασκήθηκε ποινική δίωξη για ανθρωποκτονία από αμέλεια (άρθρ. 302 § 1 ΠΚ) και για παράβαση των άρθρων 16 § 4, 43 §§ 1α, β, γ και 2α, β και 3 και 4β ΚΟΚ, σε βάρος αγνώστου οδηγού και στη συνέχεια, μετά τη διενεργηθείσα προανάκριση, οι παραπάνω αξιόποινες πράξεις αποδόθηκαν στον εναγόμενο ...".

Εκθέτει δε περαιτέρω το Εφετείο ότι ο εν λόγω πρώτος εναγόμενος και ήδη πρώτος αναιρεσείων Γ. Κ. κηρύχθηκε ένοχος των προαναφερομένων αδίκων πράξεων τόσο πρωτοδίκως όσο και κατ' έφεση με τις υπ' αριθμ. 686/2007 και 301 - 301Α/2009 αποφάσεις του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Ζακύνθου και του Τριμελούς Εφετείου Πατρών, αντίστοιχα, και του επιβλήθηκαν με αυτές πρωτοδίκως μεν φυλάκιση δύο (2) ετών για την πράξη της ανθρωποκτονίας από αμέλεια και ενός (1) έτους για την παράβαση του άρθρου 43 του ΚΟΚ, ότι δηλαδή δεν σταμάτησε στον τόπο του ατυχήματος, αλλά τράπηκε σε φυγή, κατ' έφεση δε φυλάκιση δεκαοκτώ (18) μηνών για την πρώτη πράξη και ενός (1) έτους για την δεύτερη.

Στη συνέχεια το Εφετείο ασχολείται με τους ισχυρισμούς του ως άνω πρώτου εναγόμενου εκθέτοντας ότι "Ωστόσο ο ίδιος αρνείται όχι μόνο την πρόκληση του ενδίκου ατυχήματος, αλλά και την παρουσία του στον τόπο και κατά το χρόνο που συνέβη αυτό, ισχυριζόμενος περαιτέρω ότι αποκλειστικά υπαίτια είναι η ίδια η θανατωθείσα, αφού αυτή, προκειμένου να αποφύγει τον κάδο απορριμμάτων που βρισκόταν στην πορεία της, απώλεσε τον έλεγχο της μοτοσυκλέτας της, ξέφυγε από την πορεία της και συγκρούστηκε μετωπικά με τον κάδο".

Ασχολούμενο στη συνέχεια το Εφετείο με τους παραπάνω ισχυρισμούς του πρώτου των εναγομένων, κρίνει αυτούς ως αβάσιμους και απορριπτέους, καταλήγοντας στο συμπέρασμά του αυτό μετά από λεπτομερή και με λογική αλληλουχία ανάλυση, εκτίμηση, σύγκριση μεταξύ τους και σχολιασμό των αποδεικτικών στοιχείων της δικογραφίας, δεχόμενο τα συμποσούμενα στα παρακάτω εκτιθέμενα και ειδικότερα:

α) ότι γενεσιουργό αίτιο του ενδίκου ατυχήματος ήταν η είσοδος του ως άνω υπ' αριθμ. κυκλοφορίας ... ΙΧΕ αυτοκίνητου στο ρεύμα πορείας της προαναφερόμενης υπ' αριθμ. κυκλοφορίας ... δίκυκλης μοτοσυκλέτας, το οποίο αυτοκίνητο και κρίνει το Εφετείο - με σειρά σκέψεων ευρισκομένων σε λογική αλληλουχία μεταξύ των - ότι ήταν το ζημιογόνο όχημα και όχι το με αριθμό κυκλοφορίας ...

έτερο ΙΧΕ αυτοκίνητο, μάρκας Audi A4, το οποίο, κατά τις παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, ήταν "χρώματος επίσης μπλε" και "το οποίο ανήκει στην οικογενειακή επιχείρηση του εναγόμενου ...", δηλαδή στην επιχείρηση της δεύτερης εναγόμενης - δεύτερης αναιρεσείουσας, β) ότι η τοιαύτη είσοδος του αυτοκινήτου στο ρεύμα πορείας της μοτοσυκλέτας οφείλεται στο ότι ο πρώτος εναγόμενος - νυν πρώτος αναιρεσείων, επιδεικνύοντας την εξειδικευόμενη στην προσβαλλόμενη απόφαση αμέλεια περί την οδήγηση του οχήματός του, επιχείρησε υπέρβαση από τα αριστερά άλλου οχήματος, αγνώστων στοιχείων, χωρίς, προεχόντως, να βεβαιωθεί προηγουμένως ότι μπορούσε να πράξει τούτο χωρίς κίνδυνο των λοιπών χρησιμοποιούντων την οδό, γ) ότι ήλθε σε επαφή η αριστερή χειρολαβή (μανέτα) της μοτοσυκλέτας με τον αριστερό καθρέπτη του αυτοκινήτου, πράγμα που είχε ως συνέπεια να εκτραπεί η μοτοσυκλέτα προς τα δεξιά της πορείας της, να προσκρούσει στον εκεί ευρισκόμενο κάδο απορριμμάτων, ο οποίος βρισκόταν ένα μέτρο εντός του ρεύματος πορείας της και στη συνέχεια να ανατραπεί αυτή, δ) ότι τα ανωτέρω ενισχύονται προεχόντως εκ του ότι διαπιστώθηκε ότι η μοτοσυκλέτα έφερε εμφανή ίχνη πρόσφατης αποκόλλησης της αριστερής χειρολαβής και ότι βρέθηκαν κηλίδες αίματος εντός του ρεύματος πορείας της δίκυκλης μοτοσυκλέτας, ο δε κάδος απορριμμάτων βρισκόταν δεξιότερα των κηλίδων αυτών, ε) ότι η εκτροπή της μοτοσυκλέτας από την πορεία της και η συνακόλουθη ανατροπή αυτής δεν μπορεί να αποδοθεί σε κάποιο άλλο αίτιο και ειδικότερα σε ιδιομορφία της οδού, καθόσον στο σημείο του ατυχήματος η οδός είναι ευθεία σε μήκος μεγαλύτερο των εκατό (100) μέτρων, η κατάσταση της οδού ήταν ξηρά, οι συνθήκες φωτισμού επαρκείς, η ορατότητα δεν περιοριζόταν και η μοτοσυκλέτα δεν είχε αναπτύξει ταχύτητα, όπως το τελευταίο τούτο συνάγεται κυρίως εκ του ότι δεν βρέθηκαν ίχνη ξέσεως, συρσίματος και χαραγών επί του οδοστρώματος, αλλά και εκ του ότι η τελική θέση της μοτοσυκλέτας και της θανατωθείσας είναι ακριβώς δίπλα στον κάδο, ενώ "σε διαφορετική περίπτωση, το σώμα της θανατωθείσας δε θα είχε πέσει στο έδαφος μαζί με τη μοτοσυκλέτα, όπως έγινε, αλλά θα είχε εκτιναχθεί βιαίως και θα είχε συρθεί προς τα εμπρός", στ) ότι ουδεμία υπαιτιότητα βαρύνει την οδηγό της δίκυκλης μοτοσυκλέτας στην επέλευση του ενδίκου ατυχήματος διότι αυτή "έβαινε κανονικά, με σύνεση, προσοχή και με κανονική για τις περιστάσεις ταχύτητα, εντός του ρεύματος πορείας της και πλησίον του δεξιού άκρου του οδοστρώματος, μη δυνάμενη να αποφύγει τη σύγκρουση, αφού από την αιφνίδια και απρόβλεπτη είσοδο του εναγομένου στο ρεύμα πορείας της, ο οποίος προσπερνούσε άλλο όχημα, αυτή εγκλωβίσθηκε, ενόψει του πλάτους του οδοστρώματος, σε συνδυασμό με το πλάτος των δύο οχημάτων και τον κείμενο στα δεξιά της κάδο απορριμμάτων και δεν είχε ούτε περιθώρια διέλευσης ούτε και άλλων αποφευκτικών ελιγμών, για να αποφύγει τη σύγκρουση με το αυτοκίνητο του εναγομένου αλλά και με τον κάδο απορριμμάτων, ερχόμενη δε σε επαφή η αριστερή μανέτα της μοτοσυκλέτας με τον αριστερό καθρέφτη του αντιθέτως κινούμενου αυτοκινήτου, εξετράπη της πορείας της και προσέκρουσε με την εμπρόσθια δεξιά πλευρά της επί του κάδου και ακολούθως έπεσε επί του οδοστρώματος" και ζ) ότι ουδόλως συνέτεινε στην επέλευση του ενδίκου ατυχήματος το γεγονός ότι η παθούσα οδηγός της μοτοσυκλέτας δεν διέθετε άδεια ικανότητας οδήγησης και τούτο διότι αφενός γνώριζε αυτή να οδηγεί, καθόσον οδηγούσε την μοτοσυκλέτα επί πενταετία προ του ατυχήματος, και αφετέρου δεν μπορούσε να αποφύγει το ατύχημα λόγω της αιφνίδιας εισόδου του αυτοκινήτου στο ρεύμα πορείας της.

Με βάση δε τα ανωτέρω δεκτά γενόμενα υπ' αυτού ως αποδειχθέντα και με την περαιτέρω παραδοχή ότι πρόσφορη αιτία του επιζημίου αποτελέσματος ήταν το ότι η θανατωθείσα οδηγός της δίκυκλης μοτοσυκλέτας δεν φορούσε κατά την οδήγηση αυτής προστατευτικό κράνος, όπως όφειλε κατά το άρθρο 101 Ν. 2696/1999, οδηγήθηκε στην κρίση ότι αποκλειστικά υπαίτιος του ενδίκου ατυχήματος είναι ο οδηγός του προαναφερόμενου υπ' αριθμ.

κυκλοφορίας ... ΙΧΕ αυτοκινήτου - πρώτος εναγόμενος και ήδη πρώτος αναιρεσείων Γ. Κ. και ουδεμία υπαιτιότητα ή συνυπαιτιότητα βαρύνει στην επέλευση τούτου την θανασίμως τραυματισθείσα οδηγό της δίκυκλης μοτοσυκλέτας Ι. Κ., την οποία όμως έκρινε ως υπαίτια κατά ποσοστό 20% του επιζημίου αποτελέσματος της εν λόγω σύγκρουσης.

Στη συνέχεια δε, με βάση τις παραδοχές του αυτές, το δικαστήριο εκείνο απέρριψε ως αβάσιμες κατ' ουσία α) την από 23.12.2008 έφεση των εναγόντων και ήδη αναιρεσιβλήτων της από 1.11.2006 αγωγής, συγγενών της παθούσας Ι. Κ., κατά το μέρος που αυτή στρεφόταν κατά των εναγομένων και ήδη αναιρεσειόντων Γ. Κ. και ανώνυμης εταιρίας "Ε.

και Γ. Κ. ΑΞΤΕΕ", και β) την από 14.12.2008 έφεση των εκ των εναγομένων της προαναφερόμενης αγωγής και ήδη αναιρεσειόντων ως άνω Γ. Κ. και εταιρίας "Ε. και Γ. Κ. ΑΞΤΕΕ", επικυρώσαν κατ' αυτό τον τρόπο την ομοίως αποφανθείσα επί των ανωτέρω ζητημάτων υπ' αριθμ. 5060/2008 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

Έτσι που έκρινε το δικαστήριο εκείνο διέλαβε στην απόφασή του πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις και λογικά κενά αιτιολογίες αναφορικά με τα κρίσιμα ζητήματα της εμπλοκής ή μη στο ένδικο ατύχημα και ετέρου οχήματος, πλην της μοτοσυκλέτας και του προαναφερομένου ζημιογόνου αυτοκινήτου, και περί της υπαιτιότητας ή συνυπαιτιότητας του οδηγού αυτού και της οδηγού της μοτοσυκλέτας στην επέλευση τούτου, οι οποίες αιτιολογίες και καθιστούν δυνατό τον αναιρετικό έλεγχο της ορθής ή μη εφαρμογής των εφαρμοσθεισών διατάξεων ουσιαστικού δικαίου, οι οποίες μνημονεύονται στη μείζονα σκέψη της παρούσας.

Συνεπώς, τα αντιθέτως προβαλλόμενα με τους από το άρθρο 559 αριθμ. 19 του Κ.Πολ.Δ., συναφείς πρώτο και δεύτερο λόγους της αναίρεσης είναι αβάσιμα και πρέπει να απορριφθούν.-

ΙΙΙ.- Μετά ταύτα και εφόσον δεν υπάρχει άλλος λόγος αναίρεσης προς έρευνα πρέπει: α) να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, β) να διαταχθεί η εισαγωγή στο δημόσιο ταμείο του εκ τριακοσίων (300) ευρώ παραβόλου, το οποίο κατέθεσαν οι αναιρεσείοντες για την άσκηση της αναίρεσης (άρθρ. 495 § 4 Κ.Πολ.Δ., όπως η §4 προστέθηκε με το άρθρο 12 § 2 του Ν. 4055/ 2012, που άρχισε να ισχύει από 2.4.2012, σύμφωνα με το άρθρο 113 αυτού) και για το οποίο εκδόθηκαν τα με αριθμούς 1570251, 1570252, 1570253, σειρά Α, τρία παράβολα του Δημοσίου, των σαράντα (40) ευρώ έκαστο, και τα με αριθμούς 033254, 033255 και 033256, σειρά Α, τρία παράβολα του ΤΑ.Χ.ΔΙΚ., των εξήντα (60) ευρώ έκαστο, και γ) να καταδικασθούν οι αναιρεσείοντες στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των μη εχόντων καταθέσει προτάσεις αναιρεσιβλήτων (άρθρ. 106, 176, 183 Κ.Πολ.Δ.), όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.-

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 27.3.2013 αίτηση αναίρεσης της εκδοθείσας κατά την ειδική διαδικασία των διαφορών για ζημίες από αυτοκίνητο υπ' αριθμ. 3984/2012 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Διατάσσει την εισαγωγή στο δημόσιο ταμείο του εκ τριακοσίων (300) ευρώ παραβόλου, το οποίο κατέθεσαν οι αναιρεσείοντες για την άσκηση της αναίρεσης και για το οποίο εκδόθηκαν τα με αριθμούς 1570251, 1570252, 1570253, σειρά Α, τρία παράβολα του Δημοσίου, των σαράντα (40) ευρώ έκαστο, και τα με αριθμούς 033254, 033255 και 033256, σειρά Α, τρία παράβολα του ΤΑ.Χ.ΔΙΚ., των εξήντα (60) ευρώ έκαστο. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα την 1η Απριλίου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 8 Μαΐου 2015.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ