Supreme Court dismisses appeal on inheritance tax claim where plaintiff's argument about heir's tax status was legally unfounded.

Απόφαση 583 / 2024 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Γ.Β

Αριθμός 583/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Μαρουλιώ Δαβίου, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη, κωλυομένης της Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Μαρίας Μουλιανιτάκη, Μαρία Κουφούδη, Γεώργιο Καλαμαρίδη, Αθανάσιο Θεοφάνη-Εισηγητή, Αθανάσιο Τσουλό, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ, δημόσια, στο ακροατήριό του, στις 3 Μαΐου 2023, με την παρουσία και του Γραμματέα Παναγιώτη Μπούκη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ά. Β. του Λ. και της Ζ., κατοίκου …, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Γιαννόπουλο, και κατέθεσε προτάσεις Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, κατοικοεδρεύοντα στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Σοφία Μπίκου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση, κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 31-3-2017 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών.

Εκδόθηκε η απόφαση 577/2018 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, την αναίρεση της οποίας ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 10-2-2022 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη από 10.02.2022 αίτηση αναιρέσεως, προσβάλλεται η, αντιμωλία των διαδίκων και κατά την τακτική διαδικασία, εκδοθείσα και καταστάσα τελεσίδικη, υπ' αριθμ. 577/14.02.2018 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, το οποίο απέρριψε την από 31.03.2017 αγωγή της αναιρεσείουσας κατά του αναιρεσιβλήτου. Η αίτηση αυτή αναιρέσεως ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553§1 στοιχ.

β', 556§1, 558 εδάφ. α', 564§3, 566§1 του Κ.Πολ.Δ.). Επομένως, είναι παραδεκτή (άρθρο 577§1 του Κ.Πολ.Δ.) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς τους λόγους της (άρθρο 577§2 του Κ.Πολ.Δ.). Περαιτέρω, σε σχέση με το εμπρόθεσμο της ασκήσεως της κρινομένης αιτήσεως, πρέπει να σημειωθεί ότι κατά τη διάταξη του άρθρου 553§1 του Κ.Πολ..Δ αναίρεση επιτρέπεται μόνο κατά των αποφάσεων που δεν μπορούν να προσβληθούν με ανακοπή ερημοδικίας και έφεση, ενώ, κατά τη διάταξη του άρθρου 321 του ιδίου Κώδικα, όσες οριστικές αποφάσεις των πολιτικών δικαστηρίων δεν μπορούν να προσβληθούν με ανακοπή ερημοδικίας και έφεση είναι τελεσίδικες και αποτελούν δεδικασμένο.

Από τις διατάξεις αυτές προκύπτει ότι έφεση και αναίρεση ως ένδικα μέσα ασκούνται διαδοχικώς, υπό την έννοια ότι η αναίρεση, ως έκτακτο ένδικο μέσο, προϋποθέτει την εξάντληση των τακτικών ενδίκων μέσων της εφέσεως και της ανακοπής ερημοδικίας, για να προσβληθεί δε με το ένδικο μέσο της αναιρέσεως απόφαση του πρωτοβαθμίου (πολιτικού) δικαστηρίου που εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων, πρέπει να είναι τελεσίδικη.

Η πρωτόδικη απόφαση, η οποία υπόκειται σε έφεση, γίνεται τελεσίδικη για κάποια αιτία που έχει επέλθει, π.χ. διότι έχει παρέλθει η προθεσμία για την άσκηση εφέσεως ή διότι ο διάδικος έχει παραιτηθεί από την έφεση που επρόκειτο να γίνει ή διότι αυτός έχει παραιτηθεί από το δικόγραφο της γενομένης εφέσεως, εφόσον, στην τελευταία περίπτωση, δεν υπάρχει πλέον προθεσμία προς άσκησή της.

Ο διάδικος, έτσι, δεν υποχρεούται να αναμένει να διέλθει η υπόθεσή του και τους δύο βαθμούς δικαιοδοσίας, αλλά μπορεί να προσβάλλει απευθείας με αναίρεση την απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, μόλις αυτή καταστεί τελεσίδικη κατά τους ως άνω τρόπους (Ολ.Α.Π. 1113/1986, Α.Π. 1064/2023, Α.Π. 585/2022, Α.Π. 788/2021, Α.Π. 817/2020, Α.Π. 878/2017).

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, η καταχρηστική προθεσμία του άρθρου 564§3 του Κ.Πολ.Δ. αρχίζει από τη συμπλήρωση της αντίστοιχης καταχρηστικής προθεσμίας του άρθρου 518§2 του Κ.Πολ.Δ. (Α.Π. 1064/2023). Στην προκειμένη περίπτωση, η προσβαλλομένη, υπ' αριθμ. 577/14.02.2018, απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών δημοσιεύθηκε στις 14.02.2018 και, όπως προκύπτει από την παραδεκτή (άρθρο 561§2 του Κ.Πολ.Δ.) επισκόπηση των διαδικαστικών της δίκης εγγράφων, δεν επιδόθηκε.

Συνεπώς, η κατά τα ανωτέρω, τετραετής προθεσμία ασκήσεως αιτήσεως περί αναιρέσεως κατά της αποφάσεως αυτής άρχισε στις 15.02.2018, με αποτέλεσμα η κρινομένη αίτηση που ασκήθηκε νομοτύπως (άρθρο 495 του Κ.Πολ.Δ.), στις 10.02.2022, να έχει ασκηθεί εμπροθέσμως.

Η προσβαλλομένη απόφαση υπήρξε, όπως προκύπτει από την παραδεκτή (άρθρο 561§2 του Κ.Πολ.Δ.) επισκόπηση των διαδικαστικών της δίκης εγγράφων, κατάληξη της ακόλουθης διαδικαστικής πορείας: Η αναιρεσείουσα (Ά. Β. του Λ. και της Ζ.) ήγειρε κατά του αναιρεσιβλήτου (Ελληνικό Δημόσιο) και τεσσάρων φυσικών προσώπων (Α.

σύζυγος Π. Μ., το γένος Π. και Κ. Β., Κ. συζύγου Κ. Μ., το γένος Γ. και Χ. Β., Σ. συζύγου Γ. Ν., το γένος Γ. και Κ. Α., Γ. Μ. του Μ.), μη διαδίκων στη δίκη αυτή, την από 31.03.2017 αγωγή της, που απευθύνθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Με την αγωγή της αυτή, η αναιρεσείουσα ζήτησε την ακύρωση της αποδοχής της διαθήκης του θείου της Α.

Β. του Π. και της Κ., λόγω παραμελήσεως εκ μέρους της προθεσμίας αποποιήσεως, καθώς και της, μετά από αυτή, τυπική (συμβολαιογραφική) αποδοχή της αυτής κληρονομίας, λόγω ουσιώδους πλάνης της σχετικά με το πρόσωπο του κληρονομουμένου. Η αγωγή εκδικάσθηκε από το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών, ερήμην των εναγομένων φυσικών προσώπων, και κατ' αντιμωλίαν των λοιπών διαδίκων, κατά την τακτική διαδικασία, κρίθηκε παραδεκτή, αλλά μη νόμιμη και απορρίφθηκε για τον λόγο αυτό, με την υπ' αριθμ. 577/14.02.2018, καταστάσα τελεσίδικη, απόφασή του.

Η απόρριψη της ως άνω αγωγής έγινε με το αμέσως αναφερόμενο κατωτέρω σκεπτικό: "... πλην, όμως, τυγχάνει μη νόμιμη, βάσει και των ως άνω εκτιθέμενων στη μείζονα σκέψη της παρούσας. Ειδικότερα η επικαλούμενη από την ενάγουσα πλάνη δεν αφορά στην πραγματικότητα πλάνη περί την ιδιότητα του κληρονομούμενου καθόσον η ενάγουσα δεν εκθέτει ότι η κληρονομία που αποδέχθηκε (ακίνητα) ήταν προϊόν παράνομων πράξεων ή ότι ο κληρονομούμενος ασκούσε ατιμωτικό επάγγελμα, ήτοι γεγονότα που θα μπορούσαν να θεμελιώσουν την ακύρωση της αποδοχής της κληρονομίας σύμφωνα και με τα προεκτεθέντα στη μείζονα σκέψη της παρούσας.

Τουναντίον επικαλείται πλάνη περί του ότι ο κληρονομούμενος ήταν οφειλέτης του Δημοσίου, δηλαδή επικαλείται πλάνη περί το παθητικό της κληρονομίας του αποβιώσαντος θείου της, με συνέπεια, κατά τη ρητή ως άνω διάταξη του άρθρου 1857 παρ. 3 Α.Κ., η πλάνη αυτή να μην θεωρείται ουσιώδης και ως εκ τούτου να μην μπορεί να θεμελιωθεί δικαίωμα προς ακύρωση τόσο της πλασματικής όσο και της ρητής αποδοχής της ένδικης κληρονομίας. ... . ".

Κατά της ούτω κρινάσης αποφάσεως στρέφεται η αναιρεσείουσα με την από 10.02.2022 αίτησή της που απευθύνεται στο Δικαστήριο τούτο και στρέφεται κατά του Ελληνικού Δημοσίου, ζητώντας την αναίρεση της άνω αποφάσεως για τους αναφερομένους στο αναιρετήριο δύο (κύριο και επικουρικό) λόγους. Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 1 του Κ..ΠολΔ., η απόφαση αναιρείται και αν παραβιάσθηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου.

Ο λόγος αυτός είναι δυνατό να έχει ως περιεχόμενο την αιτίαση, ότι η αγωγή, επί της οποίας έκρινε το δικαστήριο, που εξέδωκε την προσβαλλομένη τελεσίδικη απόφαση, απορρίφθηκε ως μη νόμιμη, ενώ θα έπρεπε να κριθεί νόμιμη, σύμφωνα με τον συγκεκριμένο κανόνα του ουσιαστικού δικαίου (Ολ.Α.Π. 28/1998, Α.Π. 1734/2009). Ο λόγος αυτός μπορεί να δημιουργηθεί και από την εσφαλμένη εκτίμηση του δικογράφου της αγωγής, το οποίο παραδεκτώς ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο, κατ' άρθρο 561§2 του Κ.Πολ..Δ, ήτοι αν ζήτησε περισσότερα ή αρκέσθηκε σε λιγότερα από τα απαιτούμενα κατά νόμο περιστατικά, τα οποία περιέχονταν στην αγωγή (Α.Π. 231/2004), ενώ αν δεν έλαβε υπόψη τα στηρίζοντα το δικαίωμα και εκτιθέμενα στην αγωγή περιστατικά, τότε ιδρύεται ο από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 8 του Κ.Πολ.Δ.

λόγος αναιρέσεως (Α.Π. 1734/2009, Α.Π. 638/2006).

Με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως, η αναιρεσείουσα ψέγει το εκδώσαν την προβαλλομένη απόφαση Δικαστήριο για τον λόγο ότι εφήρμοσε μη εφαρμοστέα, σύμφωνα με το περιεχόμενο και το αίτημα της αγωγής, διάταξη ουσιαστικού νόμου (άρθρο 1857§3 του Α.Κ.), ενώ, αν εφήρμοζε την ορθή διάταξη (άρθρο 1857, θα έκρινε την αγωγή της νόμιμη και θα προήρχετο στον έλεγχο της ουσίας της.

Ο λόγος αυτός αναιρέσεως παραδεκτά προβάλλεται πλην όμως είναι αβάσιμος. Συγκεκριμένα, το εκδώσαν την προσβαλλομένη απόφαση Δικαστήριο ορθά εφήρμοσε ως αρμόζουσα στο περιεχόμενο και το αίτημα της αγωγής διάταξη αυτή του άρθρου 1857§§1,2 σε συνδυασμό με την §3 του αυτού άρθρου, εφόσον στη νομική του σκέψη ορθώς δέχθηκε ότι δεν συνιστά ουσιώδη πλάνη περί το πρόσωπο του κληρονομουμένου το γεγονός ότι όσο ζούσε ήταν οφειλέτης φόρων και λοιπών φορολογημάτων του Ελληνικού Δημοσίου και με βραχύ, αλλά πλήρες, σκεπτικό, απέρριψε την αγωγή ως νομικά αβάσιμη.

Η αναφορά του Δικαστηρίου ότι κατ' αποτέλεσμα η περιγραφομένη στο ιστορικό της αγωγής ουσιώδης πλάνη της ενάγουσας αναφορικά με το πρόσωπο του κληρονομουμένου συνιστά πλάνη περί το ενεργητικό της περιουσίας συνιστά πλεοναστική αιτιολογία, μη επιστηρίζουσα το διατακτικό της αποφάσεως. Με τον δεύτερο (επικουρικό) λόγο αναιρέσεως, η αναιρεσείουσα διατυπώνει κατά του Δικαστηρίου που εξέδωσε την προσβαλλομένη απόφαση την αιτίαση ότι δεν έλαβε υπόψη του τον αγωγικό ισχυρισμό της ότι δεν θα παραμελούσε την προθεσμία αποποιήσεως της επαχθείσης σ' αυτή κληρονομίας του άνω κληρονομουμένου εάν δεν είχε ουσιωδώς πλανηθεί σχετικά το πρόσωπο αυτού ως φοροφυγά, μεγαλοοφειλέτη του Ελληνικού Δημοσίου και επ' αμοιβή αχυρανθρώπου.

Ο λόγος αυτός αναιρέσεως παραδεκτά προβάλλεται πλην όμως είναι αβάσιμος. Από την παραδεκτή (άρθρο 561§2 του Κ.Πολ.Δ.) επισκόπηση της προβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ανενδοιάστως ότι το εκδώσαν την απόφαση αυτή Δικαστήριο έλαβε υπόψη του τον ως άνω αγωγικό ισχυρισμό περί της ιδιότητας του κληρονομουμένου ως μεγαλοοφειλέτη του Ελληνικού Δημοσίου, τον έκρινε και κατέληξε στο ορθό συμπέρασμα ότι δεν είναι νόμιμος, λαμβάνοντας, παραλλήλως, υπόψη του ότι ως προς τις αποδιδόμενες στον κληρονομούμενο ιδιότητες του φοροφυγά και του επ' αμοιβή αχυρανθρώπου ουδέν στοιχείο περιεχόταν στην αγωγή.

Κατόπιν αυτών, και επειδή δεν υπάρχει άλλος λόγος αναιρέσεως, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως και να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου που κατατέθηκε από την αναιρεσείουσα για την άσκησή της στο δημόσιο ταμείο (άρθρο 495§ 3 εδάφ. ε' του Κ.Πολ.Δ.). Τέλος, τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, το οποίο κατέθεσε προτάσεις, κατά παραδοχή σχετικού αιτήματος αυτού, πρέπει να επιβληθούν στην αναιρεσείουσα, λόγω της ήττας της (άρθρα 176, 183, 189, 191§2 του Κ.Πολ.Δ.), θα επιβληθούν, όμως, μειωμένα κατ' άρθρα 22§1 του ν. 3693/1957, που διατηρήθηκε σε ισχύ με το άρθρο 52 αριθμ. 18 του Εισ.Ν.Κ.Πολ.Δ., 5§12 του ν. 1738/1987 και 2 της Κ.Υ.Α. 134423/08.12.1992 - Φ.Ε.Κ.

Β' 11/20.01.1993 (Οικονομικών και Δικαιοσύνης), όπως ορίζεται, ειδικότερα, στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 10.02.2022 αίτηση της Ά. Β. του Λ. και της Ζ. για αναίρεση της υπ' αριθμ. 577/14.02.2018 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου που κατέθεσε η αναιρεσείουσα στο Δημόσιο Ταμείο. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων ευρώ (300,00€).

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 24 Ιανουαρίου 2024.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 17 Απριλίου 2024.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ