Supreme Court dismisses appeal on labor hours claim, ruling lower court's assessment of evidence was not reviewable.

Απόφαση 582 / 2021 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 582/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Μαρία Νικολακέα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αντιγόνη Καραΐσκου - Παλόγου - Εισηγήτρια, Όλγα Σχετάκη - Μπονάτου, Θεόδωρο Μαντούβαλο και Καλλιόπη Πανά, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο Κατάστημα του, στις 9 Φεβρουαρίου 2021, με την παρουσία και της Γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. …. 14., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Όλγα Χαριτίδου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ., η οποία κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Οργανισμού Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ Α) με την επωνυμία "ΔΗΜΟΣ ΠΑΥΛΟΥ ΜΕΛΑ" που εδρεύει στον Δήμο Παύλου Μελά Θεσσαλονίκης και εκπροσωπείται νόμιμα, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Παρασκευή Κουπλίδου, η οποία κατέθεσε προτάσεις.

Κοινοποιούμενη η αίτηση αναίρεσης προς: 1. Ε. Μ. του Ι., κατοίκου …, 2. Α. Τ. του Δ., κατοίκου …, 3.Α. Α. του Σ., κατοίκου ..., 4. Κ. Σ. του Α., κατοίκου ..., 5.Κ. Μ. του Κ., κατοίκου ..., 6. Κ. Π. του Δ., κατοίκου ….

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 12/12/2005 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 21977/2007 του ίδιου Δικαστηρίου και 1529/2010 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Κατά της απόφασης αυτής ασκήθηκε αναίρεση και εκδόθηκε η 181/2014 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία την αναίρεσε και παρέπεμψε την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές. Κατόπιν της απόφασης αυτής, εκδόθηκε η 1308/2017 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, την αναίρεση της οποίας ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 13/11/2018 αίτησή.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η πληρεξούσια του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη του.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Με την από 12.12.2005 αγωγή, που άσκησαν οι ενάγοντες(και άλλοι 6 που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα αίτηση αναίρεσης), και ήδη αναιρεσείοντες ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, εξέθεταν ότι το έτος 2001 εντάχθηκαν, στις ειδικότερα αναφερόμενες για τον καθένα ημερομηνίες, στο "Πρόγραμμα για την απόκτηση εργασιακής εμπειρίας 2.700 ανέργων αποφοίτων λυκείου, ηλικίας 25-64 ετών στη φύλαξη σχολείων", σκοπός του οποίου ήταν η απόκτηση εργασιακής εμπειρίας σε περιοχές που πλήττονται ιδιαίτερα από την ανεργία, με πιθανότητα μόνιμης απασχόλησης στη φύλαξη σχολικών κτιρίων και ότι για την υλοποίησή του, είχαν συναφθεί προγραμματικές συμβάσεις μεταξύ του εναγόμενου Ελληνικού Δημοσίου, του ΟΑΕΔ, της ΚΕΔΚΕ και της εναγομένης με την επωνυμία "Ελληνική Εταιρία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης ΑΕ".

Ότι αμέσως μόλις εντάχθηκαν στο πρόγραμμα, και παρά τις προβλέψεις του προγράμματος περί απόκτησης εμπειρίας, μετά από ένα τριήμερο σεμινάριο, τους ανατέθηκαν τα καθήκοντα φύλαξης των σχολικών κτιρίων που αναφέρονται αναλυτικά στην αγωγή. Ότι έκτοτε προσέφεραν τις υπηρεσίες τους στον εναγόμενο Δήμο Σταυρούπολης και ήδη Δήμο Παύλου Μελά, υπό την εποπτεία, την επίβλεψη και τις οδηγίες των υπαλλήλων του.

Ότι, ενώ σύμφωνα με το πρόγραμμα η αρχική σύμβαση ήταν ενδεκάμηνης διάρκειας για τον καθένα από τους ενάγοντες, οι συμβάσεις τους παρατάθηκαν με αποφάσεις του Γενικού Γραμματέα ΥΠΕΣΔΑ, ακολούθησαν δε αλλεπάλληλες παρατάσεις των αρχικών συμβάσεων. Ότι οι εναγόμενοι ανέλαβαν εις ολόκληρον την υποχρέωση καταβολής της αμοιβής τους.

Ότι κατά την εκτέλεση της εργασίας τους τελούσαν υπό τη νομική εξάρτηση του Δήμου, που καθόριζε τους όρους παροχής και έλεγχε την εργασία τους. Ζήτησαν μετά από παραίτησή τους από το δικόγραφο της αγωγής ως προς το Ελληνικό Δημόσιο και την τροπή του καταψηφιστικού τους αιτήματος σε αναγνωριστικό για το άνω των 12.000 ευρώ ποσό, να αναγνωρισθεί ότι συνδέονταν με τον εναγόμενο Δήμο με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου, καθώς και ότι οι εναγόμενοι οφείλουν να τους καταβάλουν, ο καθένας σε ολόκληρο, τα αιτούμενα με την αγωγή ποσά για δώρα εορτών Πάσχα και Χριστουγέννων, προσαύξησης νυκτερινής εργασίας και εργασίας Κυριακής και αποδοχές των ετών 2004 και 2005, συνολικά δε 12.407,19 ευρώ στον καθένα και να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι να καταβάλουν έως και 12.000 ευρώ από το ανωτέρω ποσό στον καθένα νομιμότοκα.

Το πρωτοβάθμιο άνω δικαστήριο, με την 21977/2007 απόφασή του, έκανε εν μέρει δεκτή την αγωγή μόνο κατά του εναγόμενου Δήμου και κατά τα κεφάλαια που εκεί αναφέρονται, επιδικάζοντας υπέρ εκάστου των εναγόντων το ποσό των 10.788,63 ευρώ νομιμότοκα από την επίδοση της αγωγής μέχρι την εξόφληση, απορρίπτοντας όμως σιωπηρά το αίτημα της αγωγής να αναγνωρισθεί ότι η σύμβαση εργασίας που συνέδεε τους ενάγοντες με τον εναγόμενο Δήμο ήταν αυτή της εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου.

Κατά της απόφασης αυτής άσκησε έφεση ο εναγόμενος για κακή εφαρμογή του νόμου και εσφαλμένη εκτίμηση των αποδείξεων και επί της εφέσεως αυτής εκδόθηκε η 1529/2010 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θεσ/κης, που έκρινε ότι εσφαλμένα το πρωτοβάθμιο δικαστήριο δέχθηκε πως οι ενάγοντες τελούσαν υπό τη νομική και οικονομική εξάρτηση του εναγομένου, ο οποίος καθόριζε τους όρους παροχής και έλεγχε την εργασία τους και στην συνέχεια κρίνοντας, ότι η μεταξύ τους σχέση δεν συνιστούσε σχέση εξαρτημένης εργασίας, αλλά ιδιότυπη σύμβαση μαθητείας εξαφάνισε την εκκαλουμένη και απέρριψε την αγωγή ως ουσιαστικά αβάσιμη.

Κατά της απόφασης αυτής οι ενάγοντες άσκησαν την από 28.11.2011 αίτηση αναίρεσης, την οποία έστρεψαν κατά του Δήμου Παύλου Μελά ως διαδόχου του εναγομένου Δήμου Σταυρούπολης. Επί της αιτήσεως αυτής εκδόθηκε η 181/2014 απόφαση του Δικαστηρίου τούτου, που αναίρεσε την άνω απόφαση και παρέπεμψε την υπόθεση προς εκδίκαση ενώπιον του Εφετείου με άλλη σύνθεση.

Εν συνεχεία εκδόθηκε η προσβαλλομένη 1308/2017 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θεσ/κης, η οποία εξαφάνισε την πρωτοβάθμια απόφαση, κράτησε και δίκασε την αγωγή, έκανε εν μέρει δεκτή αυτήν και αναγνώρισε ότι η συνδέουσα τους διαδίκους σχέση είναι αυτή της εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου, επιδικάζοντας υπέρ εκάστου των εναγόντων τα αναφερόμενα εκεί ποσά.

Κατά της απόφασης αυτής άσκησαν την από 13-11-2018 υπό κρίση αίτηση αναίρεσης οι 14 εκ των αρχικώς 20 εναγόντων και ήδη αναιρεσείοντες.

2. Σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 11 περίπτ. γ του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται και εάν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν. Εξάλλου από τις διατάξεις των άρθρων 335, 338 έως 340 και 346 του ιδίου Κώδικα συνάγεται ότι το δικαστήριο της ουσίας, προκειμένου να διαγνώσει την αλήθεια των πραγματικών ισχυρισμών που ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, υποχρεούται να λάβει υπόψη του όλα τα αποδεικτικά μέσα που νόμιμα επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι.

Δεν επιβάλλεται όμως η διενέργεια ειδικής μνείας ή ξεχωριστής αξιολόγησης ενός εκάστου αποδεικτικού στοιχείου στην δικαστική απόφαση. Δεν αποκλείεται βεβαίως το δικαστήριο της ουσίας να μνημονεύσει και εξάρει μερικά από τα αποδεικτικά μέσα, λόγω της κατά την ελεύθερη κρίση του μεγαλύτερης σημασίας τους, αρκεί για τον αναιρετικό έλεγχο να προκύπτει με βεβαιότητα το ότι από τη γενική, κατ' είδος αναφορά στα αποδεικτικά μέσα, καθίσταται βέβαιο ότι συνεκτιμήθηκαν όλα τα αποδεικτικά μέσα που υποβλήθηκαν στη κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, χωρίς κανένα να παραληφθεί (Ολ.ΑΠ 8/2016, Ολ.

ΑΠ 42/2002). Για να ιδρυθεί ο ανωτέρω λόγος αρκεί, παρά τη βεβαίωση του δευτεροβαθμίου δικαστηρίου ότι λήφθηκαν όλα τα αποδεικτικά μέσα, (στα οποία περιλαμβάνονται και οι μάρτυρες), να καταλείπονται με βάση το όλο περιεχόμενο της προσβαλλομένης απόφασης αμφιβολίες για το αν το συγκεκριμένο αποδεικτικό μέσο λήφθηκε και συνεκτιμήθηκε μαζί με τις υπόλοιπες αποδείξεις για το σχηματισμό δικανικής πεποίθησης επί ενός ουσιώδους ισχυρισμού (ΟλΑΠ 2/2008, ΑΠ 515/2017, ΑΠ 322/2011, ΑΠ 371/2009).

3. Στη προκειμένη περίπτωση με τον μοναδικό λόγο της αίτησης αναίρεσης, οι αναιρεσείοντες προσάπτουν στην προσβαλλομένη την πλημμέλεια από τον αριθμό 11 περ.γ του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, ότι απ' αυτήν δεν προκύπτει αδιστάκτως, ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη του α)την μαρτυρική κατάθεση του μάρτυρα τους Δ. Δ., που εξετάστηκε ενόρκως ενώπιον στο ακροατήριο του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης (και όχι Πατρών που εκ παραδρομής αναφέρει) και η κατάθεσή του αυτή περιέχεται στα ταυτάριθμα με την πρωτοβάθμια απόφαση, υπ' αριθ. 21977/2007 πρακτικά του δικαστηρίου εκείνου, καθώς και β) τα μετ' επικλήσεως προσκομισθέντα απ' αυτούς έγγραφα, που αναφέρονται στις ενώπιον του Εφετείου προσκομισθείσες προτάσεις τους, προς απόδειξη των αγωγικών αξιώσεών τους, για οφειλόμενες σ' αυτούς πρόσθετες αμοιβές 1) για 64 ώρες μηνιαίας απασχόλησής τους κατά την διάρκεια της νυκτός κατά το χρονικό διάστημα από 1-1-2003 έως 31-12-2005 και 2) για εργασία τους επί δύο Κυριακές μηνιαίως κατά το ίδιο χρονικό διάστημα.

Από τη βεβαίωση όμως που περιέχεται στη προσβαλλομένη απόφαση (σελίδα 12 αυτής) ότι " Στην προκειμένη περίπτωση από την εκτίμηση των καταθέσεων των μαρτύρων των διαδίκων που εξετάστηκαν ενόρκως στο ακροατήριο του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και των εγγράφων που οι διάδικοι επικαλούνται και προσκομίζουν νόμιμα, και τα οποία λαμβάνονται υπόψη και ως τεκμήρια και όταν δεν πληρούν τις διατάξεις του νόμου αποδείχθηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά:" σε συνδυασμό με το πλήρες και χωρίς αντιφάσεις και κενά περιεχόμενο της προσβαλλομένης απόφασης, δεν καταλείπεται καμιά αμφιβολία ότι το δευτεροβάθμιο δικαστήριο έλαβε υπόψη του και την ενώπιον του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου κατάθεση του μάρτυρά τους Δ.

Δ. καθώς και όλων των εγγράφων που αυτοί νομίμως επικαλέστηκαν και προσκόμισαν, αποδεικτικά μέσα τα οποία συνεκτίμησαν με τις λοιπές αποδείξεις, προκειμένου να καταλήξει στο αποδεικτικό του πόρισμα σχετικά με το ποιοι από τους ενάγοντες πραγματοποίησαν εργασίες κατά την διάρκεια της νυκτός και κατά τις Κυριακές του άνω χρονικού διαστήματος.

Ειδικότερα το Εφετείο δέχθηκε τα εξής ως προς το επίμαχο αυτό θέμα(σελίδες 20 και 21 αυτής): "Από τα ίδια ως άνω αποδεικτικά μέσα αποδείχθηκαν, περαιτέρω, τα ακόλουθα: Οι εφεσίβλητοι υπέγραψαν με το Δήμο Σταυρούπολης, την ΕΕΤΑΑ και το Ελληνικό Δημόσιο συμφωνητικά συνεργασίας, άλλοι στις 4.2.2001 και άλλοι στις 5.2.2001, 16.2.2001, 8.3.2001, 14.3.2001, 1.4.2001 και 6.4.2001, με προβλεπόμενη ημερομηνία λήξης την 5.2.2001.

Τα συμφωνητικά αυτά, σε εκτέλεση των οποίων παρείχαν την εργασία τους στο Δήμο Σταυρούπολης υπό καθεστώς εξάρτησης, όπως αυτό περιγράφεται ανωτέρω, ανανεώθηκαν με το από 27.1.2002 συμφωνητικό που υπέγραψαν όλοι οι εφεσίβλητοι και ακολούθως με άλλα εννέα συμφωνητικά, δυνάμει των οποίων παρείχαν την εργασία τους έως τις 31.12.2005.

Όλοι ανεξαιρέτως παρείχαν την εργασία τους επί 22 ημέρες το μήνα σε τρεις οκτάωρες βάρδιες. Όμως ο ισχυρισμός τους ότι ο καθένας από αυτούς εργαζόταν κάθε μήνα στην βραδινή βάρδια από 11 μ.μ. έως 7 μμ για οκτώ ημέρες και στην απογευματινή βάρδια από τις 3 μμ έως τις 11 μμ και ότι με τον τρόπο αυτό στη βραδινή βάρδια εκτελούσαν νυκτερινή εργασία επί 7ωρο και στην απογευματινή επί μια ώρα, συμπληρώνοντας με τον τρόπο αυτό 64 ώρες (56 + 8) ώρες νυκτερινής εργασίας εβδομαδιαίως, για την οποία ουδέποτε έλαβαν τη νόμιμη προσαύξηση, δεν αποδείχθηκε, όπως δεν αποδείχθηκε και ο ισχυρισμός τους ότι κάθε εφεσίβλητος εργαζόταν επί δύο Κυριακές μηνιαίως και ότι οι παραπάνω συνθήκες εργασίας παρέμειναν αμετάβλητες καθ' όλο το επίδικο χρονικό διάστημα.

Μόνο για ορισμένους από τους εφεσίβλητους, για τους οποίους θα γίνει λόγος στη συνέχεια, προσκομίζονται αναλυτικά προγράμματα βαρδιών, από τα οποία προκύπτουν συγκεκριμένες ώρες νυκτερινής και κυριακάτικης εργασίας". Επομένως από τα άνω σαφώς προκύπτει, ότι το Εφετείο ως προς μερικούς των εναγόντων (5 τον αριθμό μη διαδίκων στην παρούσα αίτηση αναίρεσης) δέχθηκε ως ουσιαστικά βάσιμο τον αγωγικό ισχυρισμό τους περί εργασίας τους κατά την διάρκεια της νυκτός και κατά δύο Κυριακές του επιδίκου άνω χρονικού διαστήματος και ως προς στους αναιρεσείοντες, τον απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμο.

Κατ' ακολουθίαν ο μοναδικός αυτός λόγος της αίτησης είναι αβάσιμος και απορριπτέος. Κατά τα λοιπά ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος, κατά το άρθρο 561 παρ.1 του ΚΠολΔ, διότι υπό την επίφαση του αναιρετικού λόγου της μη λήψης υπόψη των πιο αποδεικτικών στοιχείων, πλήττεται η επί της ουσίας της διαφοράς ανέλεγκτη κρίση του δευτεροβαθμίου δικαστηρίου, ως προς την ουσιαστική βασιμότητα ή μη του αγωγικού αυτού αιτήματος ως προς μερικούς μόνο ενάγοντες, και την απόρριψή τους ως προς τους υπόλοιπους.

4. Επομένως και εφόσον δεν υπάρχει άλλος λόγος αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί η αίτηση στο σύνολο της και να καταδικασθούν οι αναιρεσείοντες ως ηττημένοι (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ) στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου Δήμου, που κατέθεσε προτάσεις, μειωμένα όμως κατ 'άρθρο 281 παρ. 2 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων(Ν. 3463/2006).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 13-11-2018 αίτηση περί αναιρέσεως της 1308/2017 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Και

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες σε οκτακόσια(800) ευρώ, για δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 13 Απριλίου 2021.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 10 Μαΐου 2021.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ