Supreme Court allows appeal due to failure to consider crucial criminal acquittal evidence regarding donor capacity.

Απόφαση 573 / 2017 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 573/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ιωάννη Γιαννακόπουλο, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Ευγενία Προγάκη, Ασπασία Μαγιάκου, Νικήτα Χριστόπουλο και Πέτρο Σαλίχο, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, την 1η Μαρτίου 2017, με την παρουσία και της γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Γ. συζ. Δ. Χ., το γένος Χ. Σ., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο Μαρίνα Δάβαλου, με δήλωση κατ’ άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσίβλητων: 1.Α. συζ. Σ. Α. και 2.Σ. συζ. Η. Κ., το γένος Γ. Κ., κατοίκων ..., οι οποίες δεν παραστάθηκαν.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25-5-2005 αγωγή των αναιρεσίβλητων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Ναυπλίου.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 138/2006 Ειρηνοδικείου Ναυπλίου, που παρέπεμψε στο αρμόδιο δικαστήριο-Πολυμελές Πρωτοδικείο Ναυπλίου, 273/2008 του ιδίου Δικαστηρίου, 2/2015 του Τριμελούς Εφετείου Αιγαίου.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης, ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 24-3-2015 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Νικήτας Χριστόπουλος, ανέγνωσε την από 16-2-2017 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, προσβάλλεται η 2/2015 απόφαση του Εφετείου Ναυπλίου, με την οποία απορρίφθηκε η έφεση και το δικόγραφο πρόσθετων λόγων έφεσης κατά της 273/2008 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ναυπλίου. Με την τελευταία απόφαση έγινε δεκτή αγωγή των αναιρεσιβλήτων, με την οποία ζητούσαν να αναγνωριστεί η ακυρότητα δωρεάς, που έγινε στην αναιρεσείουσα, για τους λόγους που σε αυτή [αγωγή] αναφέρονται.

Η αίτηση ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (ΚΠολΔικ 552, 553, 556, 558. 564, 566 παρ. 1). Επομένως, πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω, ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (ΚΠολΔικ 577 παρ. 3). Κατά το άρθρο 559 αριθμός 11γ’ ΚΠολΔικ αναίρεση επιτρέπεται και όταν ο δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα, που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν, για την απόδειξη ισχυρισμού που έχει ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Ο λόγος αυτός θεμελιώνεται κατ’ ουσία στην περίπτωση που παρά τη γενική έκφραση της προσβαλλομένης απόφασης ότι έχουν ληφθεί υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα που επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι, δεν καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο ότι έχει ληφθεί υπόψη και το συγκεκριμένο αποδεικτικό μέσο και κυρίως έγγραφο ή στην περίπτωση κατά την οποία από το σύνολο των αιτιολογιών της απόφασης γεννιούνται σοβαρές αμφιβολίες αν το δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη και εκτίμησε ορισμένο αποδεικτικό μέσο.

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο δέχθηκε : «Από την εκτίμηση, των ενόρκων καταθέσεων των μαρτύρων Σ. Α. και Α. Ο. στο ακροατήριο του Ειρηνοδικείου Ναυπλίου το οποίο παρέπεμψε λόγω αρμοδιότητας στο εκδόν την εκκαλούμενη απόφαση Δικαστήριο , που περιέχονται στα υπ’ αριθμόν 50/2005 πρακτικά τούτου, των ενόρκων καταθέσεων των μαρτύρων Σ.

Α. και Χ. Α. στο ακροατήριο του Πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, που περιέχονται στα ταυτάριθμα με την εκκαλουμένη πρακτικά τούτου, της υπ’ αριθμόν .../2008 ενόρκου καταθέσεως της μάρτυρος Β. Κ., ενώπιον της Συμβολαιογράφου Αθηνών, Μαρίας Ζερβού, που λήφθηκε νομοτύπως κατ’ άρθρον 270 § 2 του Κ. Πολ.Δ., ήτοι, ύστερα από κλήτευση της αντιδίκου δύο τουλάχιστον ημέρες πριν τη λήψη αυτής (βλ.

και την υπ’ αριθμόν .../18.1.2008 έκθεση επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Ναυπλίου Α. Μ.) των υπ’ αριθμών ... 9.6.2006 ενόρκων βεβαιώσεων των μαρτύρων, Ε. Μ. , Λ. Μ. και Α. Τ., αντιστοίχως ενώπιον της Συμβολαιογράφου Ναυπλίου Ευαγγελίας Σωτηροπούλου, οι οποίες λήφθηκαν νομοτύπως, κατ’ άρθρον 270 § 2 του Κ.

Πολ.Δ., ήτοι ύστερα από κλήτευση των αντιδίκων δύο τουλάχιστον ημέρες πριν την λήψη αυτών, (βλ. και την υπ’ αριθμόν .../5.6.2006 έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητού στο Πρωτοδικείο Ναυπλίου Π. Σ.) και όλων ανεξαιρέτως των εγγράφων που οι διάδικοι επικαλούνται και προσκομίζουν, άλλων προς απόδειξη και άλλων προς συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων (άρθρο 395 Κ.

Πολ.Δ.) σε μερικά εκ των οποίων γίνεται ειδική μνεία, χωρίς όμως να παραλείπεται κανένα για την εκτίμηση της ουσίας της υποθέσεως και των διδαγμάτων της κοινής πείρας (άρθρο 336 § 4 Κ. Πολ.Δ.)» αποδείχθηκε ότι « Ο Η. Κ. του Σ. δυνάμει του υπ’ αριθμόν .../16.7.2004 συμβόλαιο της συμβολαιογράφου Ναυπλίου Ευαγγ. Σωτηροπούλου, νομίμως μεταγεγραμμένου στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Ναυπλίου, στον τόμο ...

και με αριθμό ... δώρησε εν ζωή στην εναγόμενη, την ψιλή κυριότητα του 1/3 εξ’ αδιαιρέτου, παρακρατώντας την επικαρπία των κάτωθι ακινήτων:.......................Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι ο δωρητής Η. Κ. ηλικίας, κατά την κατάρτιση της συμβάσεως δωρεάς, 78 ετών, σύμφωνα και με την υπ’ αριθμόν ...1979 απόφαση της πρωτοβάθμιας υγειονομικής επιτροπής του Ι.Κ.Α. , παρουσίαζε μεγάλου βαθμού διανοητική καθυστέρηση με διαταραχές ομιλίας, χαρακτηρισθείς και από το με ημερομηνία 21-6-1978 πόρισμα της ιατρού Γ.

Ν. ως «διανοητικώς ανάπηρος» με αποτέλεσμα να κριθεί ανάπηρος σε ποσοστό 67% και ανίκανος για άσκηση οιουδήποτε βιοποριστικού επαγγέλματος εφ’ όρου ζωής. Εξάλλου, σύμφωνα και με το υπ’ αριθμόν .../2005 πιστοποιητικό του Στρατολογικού Γραφείου Ναυπλίου ο Η. Κ., απηλλάγη της υποχρέωσης του προς στράτευσιν, καθόσον, από την με ημεροχρονολογία 9.8.1948 απόφαση της ειδικής υγειονομικής επιτροπής σε συνδυασμό με την υπ’ αριθμόν ....8.1948 Γνωμάτευση - Απόφαση της ΑΣΥΕ Ειδική Υγειονομική Επιτροπή Αναθεωρήσεως, κρίθηκε ότι έφερε διαταραχές της λαλιάς και διανοητική καθυστέρηση, ως υπόλειμμα παιδικής εγκεφαλοπάθειας, χαρακτηρισθείς ως μετρίως ηλίθιος.

Επιπλέον, από το με ημερομηνία 18.2.2003 εξιτήριο του Νομαρχιακού Νοσοκομείου Άργους, αποδεικνύεται ότι ο δωρητής είχε νοσηλευθεί στο Νοσοκομείο Άργους από 15.2.2003 μέχρι 18.2.2003 ως πάσχων από άνοια και αναπνευστική δυσχέρεια. Από τις ανωτέρω ιατρικές γνωματεύσεις αποδεικνύεται ότι ο Η. Κ., κατά τον ένδικο κρίσιμο χρόνο καταρτίσεως και υπογραφής της επιδίκου συμβάσεως δωρεάς (16.7.2004), δεν είχε τη λογική κρίση η οποία να του επιτρέπει τον ελεύθερο προσδιορισμό της βουλήσεως του και την αξιολόγηση της πράξεως που ενήργησε και των συνεπειών της, ούτε διέθετε την ανεμπόδιστη χρήση του λόγου ώστε να μπορεί να εξωτερικεύσει με κάθε κρίσιμη λεπτομέρεια τη βούληση του και αυτή να γίνει με τη δέουσα πραγματική ακρίβεια κατανοητή, κυρίως και ειδικώς από την ως άνω συμβολαιογράφο που συνέταξε και συνέπραξε στην ένδικη δωρεά, καθόσον έπασχε από την παιδική του ηλικία από διανοητική καθυστέρηση, διαταραχές λαλιάς και προς το τέλος του βίου του και σε κάθε περίπτωση πριν και κατά τη στιγμή της υπογραφής της ενδίκου συμβάσεως και από άνοια.

Οι ανωτέρω παθήσεις [διανοητική καθυστέρηση, διαταραχές λαλιάς, άνοια] σε συνδυασμό με το ότι δεν γνώριζε γράμματα [‘ όπως τούτο βεβαιώνεται και στην ίδια την επίδικη σύμβαση δωρεάς], ώστε να είναι σε θέση να αναγνώσει το περιεχόμενο της συμβάσεως και να το κατανοήσει, καταδεικνύουν τη δυσχερέστατη επικοινωνία του με τους άλλους, προφορικώς ή γραπτώς καθώς και την πλήρη αδυναμία του να αξιολογήσει την επίδικη πράξη του (δωρεά), αντιλαμβανόμενος πλήρως, κυρίως τις έννομες και περιουσιακές συνέπειες αυτής.

Η ανωτέρω κρίση δεν αναιρείται από το γεγονός ότι ο Η. Κ. εργάσθηκε κατά τα έτη 1974-1984......................Ούτε το υπ’ αριθμόν ...2004 πιστοποιητικό του Γενικού Νοσοκομείου Κορίνθου , με το οποίο βεβαιώνεται ο Η. Κ. εξετάστηκε στις 19.8.2004 στο τακτικό ψυχιατρικό εργαστήριο και διαπιστώθηκε ότι δεν παρουσίαζε συμπτώματα άνοιας ή άλλης ψυχικής νόσου , αναιρεί την ανωτέρω κρίση................Κατά συνέπεια , κατά το χρόνο που ο δωρητής προέβη στη σχετική δήλωση βουλήσεως και υπέγραφε την ένδικη σύμβαση δωρεάς, βρισκόταν σε διανοητική διαταραχή που περιόριζε αποφασιστικά τη λειτουργία της βουλήσεώς και επομένως το υπ’ αριθμ. .../16-7-2004 συμβόλαιο δωρεάς της συμβολαιογράφου Ναυπλίου Ευαγγ.

Σωτηροπούλου , είναι απολύτως άκυρο». Με τις παραδοχές αυτές το Εφετείο απέρριψε την έφεση και τους πρόσθετους λόγους έφεσης της αναιρεσίουσας κατά της 273/2008 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ναυπλίου , με την οποία είχε γίνει δεκτή η από 25-5-2005 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων. Όμως από το περιεχόμενο της προσβαλλομένης απόφασης και παρά τη γενική έκφραση αυτής ότι έλαβε υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα, που επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, δεν καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη και την 1182-1284/2011 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Ναυπλίου [πλημμελημάτων], με την οποία, αφού έγινε δεκτό ότι «.................ο Η.

Κ. κατά την κατάρτιση του επίδικου δωρητηρίου συμβολαίου με αριθμό .../16-7-2004 της πρώτης κατηγορουμένης , στο οποίο συνέπραξαν οι δεύτερος και τρίτη των κατηγορουμένων ήταν ικανός προς δικαιοπραξία...........», κηρύχθηκαν αθώοι, για τις αξιόποινες πράξεις που τους αποδίδονταν 1) της ψευδούς βεβαίωσης, ότι, δηλαδή, ο ως άνω δωρητής ήταν ικανός προς δικαιοπραξία, η συμβολαιογράφος Ευαγγ.

Σωτηροπούλου, που συνέταξε το δωρητήριο συμβόλαιο, 2) της απλής συνέργειας στην ως άνω πράξη οι Θ. Κ. και Χ. Μ. , δικηγόροι, οι οποίοι παραστάθηκαν στην κατάρτιση του συμβολαίου , 3) της ψευδορκίας μάρτυρα, ότι, δηλαδή, ο δωρητής είχε την χρήση του λογικού, οι Ε. Μ., Λ. Μ., Α. Τ., Α. Ο. και Χ. Σ., 4) της ψευδούς ιατρικής πιστοποίησης, ότι δηλαδή ο δωρητής «δεν παρουσιάζει συμπτώματα άνοιας ή άλλης ψυχικής νόσου» ο γιατρός Α.

Λ. και ότι «ουδέποτε ελάμβανε φάρμακα για άνοια» η γιατρός Γ. Ν. και 5) της ηθικής αυτουργίας στις ως άνω πράξεις και της απόπειρας απάτης στο δικαστήριο η αναιρεσείουσα. . Και ναι μεν το Εφετείο δεν δεσμεύεται από το περιεχόμενο της ποινικής απόφασης και μπορούσε να καταλήξει, όπως και κατέληξε, σε αντίθετο με την εν λόγω ποινική απόφαση πόρισμα, έπρεπε όμως, ενόψει της σοβαρότητας του αποδεικτικού αυτού στοιχείου, να το αντικρούσει.

Επομένως είναι βάσιμος, ο μοναδικός λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθμός 11 γ ΚΠολΔ και πρέπει να γίνει δεκτός.

Κατ’ ακολουθία, πρέπει ν’ αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί, σύμφωνα με το άρθρο 580 παρ. 3 του ΚΠολΔικ, η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, του οποίου είναι δυνατή η συγκρότηση από άλλους Δικαστές, εκτός από εκείνους, που την είχαν δικάσει προηγουμένως. Οι αναιρεσίβλητοι, ως ηττώμενοι διάδικοι, πρέπει, κατά το νόμιμο αίτημα της αναιρεσείουσας, να καταδικαστούν στα δικαστικά έξοδα αυτής [ΚΠολΔικ 176, 183, 191παρ.2].

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΝΑΙΡΕΙ την 2/2015 απόφαση του Εφετείου Ναυπλίου.

ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση στο ίδιο Δικαστήριο, του οποίου η συγκρότηση από άλλους Δικαστές είναι εφικτή. Και

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τους αναιρεσίβλητους στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων [2.700] ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 5 Απριλίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 11 Απριλίου 2017.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ