Employment termination upheld where efficiency criteria justified dismissal despite economic crisis context.

Απόφαση 573 / 2007 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 573/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Στέφανο Γαβρά, Αντιπρόεδρο, Εμμανουήλ Καλούδη, Χρήστο Αλεξόπουλο, Ειρήνη Αθανασίου και Αλέξανδρο Νικάκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 9 Ιανουαρίου 2007, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: .... συζ. ...., το γένος ...., κατοίκου Αθηνών, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γρηγόριο Γερασίμου βάσει δηλώσεως του άρθρου 242 § 2 Κ.Πολ.Δ. Της αναιρεσίβλητης: Εταιρίας με την επωνυμία "ΣΙΣΣΕΡ ΠΑΛΛΑΣ ΕΠΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Θεοδόση.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25-4-2002 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 641/2003 του ίδιου Δικαστηρίου και 2464/2004 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 29-12-2004 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Αλέξανδρος Νικάκης, διάβασε την από 12-12-2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πρώτου λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως, ως προς το πρώτο σκέλος του και την απόρριψη των υπολοίπων. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης ζήτησε την απόρριψή της και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 669 ΑΚ η καταγγελία της αορίστου χρόνου συμβάσεως εργασίας είναι αναιτιώδης μονομερής δικαιοπραξία και αποτελεί δικαίωμα του μισθωτού και του εργοδότη. Η άσκηση όμως του δικαιώματος αυτού από τον εργοδότη δεν είναι απεριόριστη και ανέλεγκτη, αλλά υπόκειται στους περιορισμούς του άρθρου 281 ΑΚ, οπότε αν η καταγγελία έγινε κατά κατάχρηση του οικείου δικαιώματος είναι άκυρη και θεωρείται ως μη γενομένη.

Στην περίπτωση αυτή ο εργοδότης υποχρεούται να δέχεται τις υπηρεσίες του μισθωτού και αν καταστεί υπερήμερος να καταβάλει τους μισθούς του σύμφωνα με τα άρθρα 648 και 656 ΑΚ. Εξάλλου, επί απολύσεων που οφείλονται σε οικονομικοτεχνικούς λόγους, όπως, μεταξύ άλλων, είναι η αναδιοργάνωση των υπηρεσιών ή τμημάτων της επιχειρήσεως και η μείωση του προσωπικού για λόγους οικονομιών που επιβάλλονται από συγκεκριμένες οικονομικές συνθήκες τις οποίες αντιμετωπίζει η επιχείρηση, η απόφαση του εργοδότη να ανταπεξέλθει στη διαφαινόμενη οικονομική κρίση της επιχειρήσεως δεν ελέγχεται από τα δικαστήρια.

Ελέγχεται όμως αφενός ο αιτιώδης σύνδεσμος της επιλογής αυτής και της καταγγελίας συγκεκριμένου εργαζομένου, ως έσχατου μέσου αντιμετωπίσεως των προβλημάτων της επιχειρήσεως και αφετέρου ο τρόπος επιλογής του εν λόγω εργαζομένου ως απολυτέου, η οποία (επιλογή) πρέπει να πραγματοποιείται με αντικειμενικά κριτήρια, όπως δηλαδή επιβάλλουν η καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη.

Ειδικότερα, ο εργοδότης οφείλει κατά την επιλογή του απολυτέου μεταξύ των εργαζομένων που ανήκουν στην ίδια κατηγορία και ειδικότητα και είναι του ιδίου επιπέδου από άποψη ικανότητος προσόντων και υπηρεσιακής αποδόσεως, να λάβει υπόψη του και να συνεκτιμήσει τα κοινωνικά και οικονομικά κριτήρια της αρχαιότητος, της ηλικίας, της οικογενειακής κατάστασης κάθε μισθωτού, της αποδοτικότητος και τη δυνατότητα εξεύρεσης απ΄ αυτόν άλλης εργασίας ή έστω να προτείνει στο μισθωτό που πρόκειται να απολυθεί την απασχόλησή του σε άλλη θέση, έστω και κατώτερης εκείνης που αυτός κατείχε, εφόσον βεβαίως υπάρχει τέτοια κενή θέση στην επιχείρησή του και ο υπό απόλυση μισθωτός είναι κατάλληλος να εργασθεί σ΄ αυτή.

Στην προκείμενη υπόθεση το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφασή του, δέχθηκε τα εξής : Η αναιρεσείουσα - ενάγουσα προσελήφθη από την αναιρεσίβλητη - εναγομένη, η οποία διατηρεί εργοστάσιο κατασκευής εσωρούχων στις 2.1.1989 με σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου ως γαζώτρια. Με την ειδικότητα αυτή εργάστηκε στην παραγωγική διαδικασία μέχρι το Σεπτέμβριο του έτους 2001, οπότε τοποθετήθηκε στο τμήμα συσκευασίας.

Ακολούθως απασχολήθηκε στην εταιρία "ΠΑΛΚΟ ΑΕ", ιδίων συμφερόντων της αναιρεσίβλητης για την κάλυψη των αναγκών της αποθήκης και απολύθηκε την 31.1.2002 με την τήρηση των νομίμων διατυπώσεων. Από το έτος 2001 ο κύκλος εργασιών της αναιρεσίβλητης άρχισε να μειώνεται σταδιακά και κρίθηκε αναγκαία η αναδιάρθρωση των τμημάτων της και η μείωση του προσωπικού της.

΄Ετσι το έτος 2001 απέλυσε 50 εργαζομένους, ενώ για την αναιρεσείουσα επέλεξε το ηπιότερο μέτρο της μετακίνησής της σε άλλα τμήματα, λόγω μείωσης της παραγωγής και τελικά την απέλυσε μαζί με άλλες δέκα εργαζόμενες της ίδιας ειδικότητος. Η αναιρεσείουσα κατά το χρόνο της απόλυσής της ήταν 52 ετών, πλησίαζε το όριο της συνταξιοδότησής της από το ΙΚΑ και λόγω της ηλικίας της δεν είχε τη δυνατότητα εξεύρεσης εργασίας σε άλλη επιχείρηση.

Αυτή διέμενε με το σύζυγό της που ήταν άνεργος και τα δύο ενήλικα τέκνα της, τα οποία εργάζονταν. Κατά το χρόνο της απόλυσης της αναιρεσείουσας η αναιρεσίβλητη διατήρησε στην επιχείρησή της ως γαζώτριες τις .... και ..... Η πρώτη προσλήφθηκε το έτος 2000 και ήταν μητέρα ανηλίκου τέκνου, ενώ η δεύτερη το ίδιο έτος, ήταν ηλικίας 35 ετών, χωρίς οικογενειακές υποχρεώσεις και απασχολούνταν ως γαζώτρια στο τμήμα της παραγωγής στη φάση "ένωση φανέλας".

Στη διατήρηση της πρώτης προέβη η αναιρεσίβλητη λόγω της οικογενειακής της κατάστασης, της δε δεύτερης λόγω της υψηλής της απόδοσης στην παραγωγική διαδικασία και της ικανότητάς της να εργάζεται σε πολλές διαφορετικές μηχανές με μεγάλη απόδοση, ενώ η αναιρεσείουσα που είχε τοποθετηθεί στο παρελθόν στη φάση παραγωγής "ένωση φανέλας" δεν είχε ικανοποιητική απόδοση.

Έτσι έκρινε, ότι μεταξύ της αναιρεσείουσας και της ... υπήρχε ουσιώδης διαφορά αποδοτικότητας και η επιλογή της αναιρεσίβλητης να απολύσει την αναιρεσείουσα καίτοι αυτή υπερείχε ως προς τα κοινωνικά και οικονομικά κριτήρια δεν υπερβαίνει προφανώς τα επιβαλλόμενα από το άρθρο 281 ΑΚ όρια, διότι είναι θεμιτή η διατήρηση εργαζομένου με βάση το κριτήριο αποδοτικότητας.

Περαιτέρω το Εφετείο δέχθηκε, ότι η αναιρεσείουσα κατά την καταβολή σ΄ αυτή της νόμιμης αποζημίωσης υπέγραψε το "φύλλο υπολογισμού αποζημίωσης" στο οποίο διαγράφονται οι φράσεις "δέχομαι ότι η απόλυσή μου είναι νόμιμη και ουδεμία απαίτηση έχω από αυτήν", αναγνωρίζοντας έτσι ότι η απόλυσή της είναι νόμιμη, πράγμα που δεν θα υπέγραφε, αν πίστευε ότι η επιλογή στο πρόσωπό της ήταν καταχρηστική.

Τέλος ο ισχυρισμός της ενάγουσας ότι μετά την απόλυσή της η αναιρεσίβλητη προσέλαβε τον ...., τον οποίο απασχολεί στο ίδιο αντικείμενο εργασίας, που είχε και αυτή κατά την απόλυσή της, δεν αποδεικνύεται βάσιμος, αφού προέκυψε ότι ο εργαζόμενος αυτός δεν προσλήφθηκε από την αναιρεσίβλητη, αλλά από την εταιρεία με την επωνυμία "ΠΑΛΚΟ ΑΕ".

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο δεν παραβίασε ούτε ευθέως, ούτε εκ πλαγίου τις ουσιαστικές διατάξεις των άρθρων 200, 281 και 174 ΑΚ, αφού προϋπόθεση της διατήρησης στην υπηρεσία, σε περίπτωση απόλυσης μισθωτού για οικονομοτεχνικούς λόγους, είναι η ίδια υπηρεσιακή απόδοση του απολυθέντος προς την απόδοση των διατηρηθέντων.

Επίσης η προσβαλλόμενη απόφαση περιέχει επαρκείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, ως προς την υπεροχή της ..... στο κριτήριο της αποδοτικότητας έναντι της αναιρεσείουσας, την αποδοχή της απολύσεώς της και την πρόσληψη του ..... μετά την απόλυσή της, που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο ως προς το ζήτημα ότι η επιλογή της αναιρεσίβλητης να απολύσει την αναιρεσείουσα για οικονομοτεχνικούς λόγους δεν είναι αντίθετη προς τη διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ.

Επομένως, ο από το άρθρο 559 αριθμ. 1 και 19 πρώτος λόγος της αναιρέσεως, ως προς όλες τις αιτιάσεις του, πρέπει ν΄ απορριφθεί ως αβάσιμος. Με τον δεύτερο λόγο της αναιρέσεως αποδίδεται στην προσβαλλομένη απόφαση η αιτίαση από το άρθρο 559 αριθμ. 11 ΚΠολΔ, ότι δεν έλαβε υπόψη της το από το 31.1.2000 έγγραφο της καταγγελίας της συμβάσεως, το οποίο η αναιρεσείουσα υπέγραψε με επιφύλαξη.

Ο λόγος αυτός της αναιρέσεως πρέπει ν΄ απορριφθεί ως αβάσιμος, διότι από τη ρητή διαβεβαίωση της προσβαλλομένης αποφάσεως, στην οποία αναφέρεται ότι για να καταλήξει στο αποδεικτικό της πόρισμα συνεκτίμησε "όλα τα έγγραφα που προσκομίζονται νόμιμα με επίκληση", σε συνδυασμό προς όλες τις υπόλοιπες αιτιολογίες, ότι η αναιρεσείουσα αρνήθηκε να παραλάβει το έγγραφο της καταγγελίας, και ζήτησε να παραμείνει στην επιχείρηση για προσωπικούς και οικογενειακούς λόγους, προκύπτει αναμφίβολα, ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη του και το ανωτέρω έγγραφο.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 29.12.2004 αίτηση της ...συζ. .....για αναίρεση της 2464/2004 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, την οποία ορίζει σε επτακόσια εβδομήντα (770) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 8 Μαρτίου 2007.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 20 Μαρτίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ