Supreme Court dismisses appeal on promotion denial, ruling no abuse of discretion occurred.

Απόφαση 572 / 2011 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Περίληψη:

Οι προϋποθέσεις και η διαδικασία προαγωγής των υπαλλήλων της Εμπορικής Τράπεζας διέπονται από τον έχοντα ισχύ νόμου Οργανισμό Προσωπικού αυτής. Η σχετική κρίση του ΔΣ ως αρμοδίου για την προαγωγή οργάνου υπόκειται σε δικαστικό έλεγχο μόνο κατ' άρθ. 281 ΑΚ, όταν κατά προφανή υπέρβαση των εκεί ορίων στερείται της προαγωγής του υπάλληλος που έχει τα τυπικά και ουσιαστικά προσόντα για την προαγωγή στον επόμενο βαθμό, καίτοι υπερτερεί καταδήλως συναδέλφου του που προήχθη αντ' αυτού. Περίπτωση μη καταχρηστικής παράλειψης προαγωγής Τμηματάρχη Α' σε Υποδιευθυντή Β' ύστερα από σύγκριση των προσόντων αυτού και των προαχθέντων. Απορρίπτει αίτηση για αναίρεση.

Αριθμός 572/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ηλία Γιαννακάκη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Παναγιώτη Κομνηνάκη, Ανδρέα Δουλγεράκη, Νικόλαο Πάσσο και Δημήτριο Κόμη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του την 1η Μαρτίου 2011, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Σ. - Σ. Κ. του Γ., κατοίκου .... Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Σπυριδούλα Μαυροκεφάλου με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Αλέξανδρο Κλεισιούνη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 7-3-2006 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1695/2007 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 4057/2009 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 15-4-2010 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Νικόλαος Πάσσος διάβασε την από 18-2-2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Το υπηρεσιακό γενικά καθεστώς του προσωπικού της αναιρεσίβλητης ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας "Εμπορική Τράπεζα της Ελλάδος ΑΕ" και ειδικότερα η διαδικασία και οι προϋποθέσεις προαγωγής των υπαλλήλων της διέπονται και ρυθμίζονται από τα άρθ. 1, 3, 4, 9, 10, 15, 17, 18, 24 του Οργανισμού Προσωπικού αυτής που καταρτίσθηκε με την από 11-11-1977 ΣΣΕ, η οποία εκδόθηκε σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 3239/1955, δημοσιεύθηκε με την 46806/1977 ΑΥΕ (ΦΕΚ Β' 1255), κηρύχθηκε υποχρεωτική με την 15869/1981 απόφαση του ίδιου Υπουργού (ΦΕΚ Β' 446) και έχει ισχύ νόμου.

Από τις διατάξεις αυτές συνάγεται ότι (α) οι προαγωγές του μόνιμου προσωπικού από τον βαθμό του Τμηματάρχη Α' και άνω γίνονται κατ' εκλογήν και εφόσον έχει συμπληρωθεί τριετής ευδόκιμη υπηρεσία στον προηγούμενο βαθμό (β) το Διοικητικό Συμβούλιο αποφαίνεται κατ' ελεύθερη κρίση μετά από εκτίμηση των τυπικών και ουσιαστικών προσόντων του υποψηφίου για προαγωγή υπαλλήλου και ειδικότερα των στοιχείων του ατομικού του φακέλου, στα οποία περιλαμβάνονται η ειδικότητα, οι εκθέσεις ποιότητας, η επιμέλεια, η ικανότητα, η ευσυνειδησία, η επάρκεια στην εκτέλεση της εργασίας, οι τίτλοι σπουδών, το ήθος και η συμπεριφορά έναντι των συναδέλφων του και του κοινού (γ) η παροχή εξουσιοδότησης ή "δικαιώματος" υπογραφής ή μονογραφής αποσκοπεί μόνο στην εξυπηρέτηση των υπηρεσιακών αναγκών της Τράπεζας, δεν συνεπάγεται δικαίωμα διατήρησης αυτής καθώς και της τυχόν σχετικής με αυτήν χρηματικής παροχής, δεν ακολουθεί τον βαθμό και μπορεί ν' ανακληθεί οποτεδήποτε, χωρίς να μπορεί να θεωρηθεί ως υποβιβασμός ή μείωση (δ) η τράπεζα ανάλογα με τις ανάγκες της υπηρεσίας έχει δικαίωμα να προβαίνει με τα αρμόδια όργανά της και κατά την διαδικασία που διαγράφεται από τον Οργανισμό στην συμπλήρωση των κενών οργανικών θέσεων κατά την πρώτη, μετά την δημιουργία κενών οργανικών θέσεων, προαγωγική κρίση.

Το Διοικητικό Συμβούλιο της Τράπεζας, το οποίο είναι το αρμόδιο για την προαγωγή κρίση όργανο του εργοδότη, αποφαίνεται μεν κατ' ελεύθερη κρίση, η κρίση του, όμως, αυτή, εφόσον υπάρχει Οργανισμός με ισχύ νόμου, υπόκειται στον έλεγχο των δικαστηρίων (μόνο) κατ' άρθ. 281 ΑΚ, όταν κατά προφανή υπέρβαση των ορίων που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός του δικαιώματος στερείται της προαγωγής του υπάλληλος που έχει αποκτήσει τα απαιτούμενα τυπικά και ουσιαστικά προσόντα για τον ανώτερο βαθμό, καίτοι υπερτερεί καταδήλως συναδέλφου του που προήχθη από τον βαθμό αυτόν.

Στην περίπτωση αυτή της παράβασης από το προαναφερόμενο όργανο του εργοδότη του άρθ. 281 ΑΚ η απόφασή του είναι αντίθετη προς το νόμο και συνεπώς άκυρη (άρθ. 174, 180 ΑΚ) και διαπράττει τούτο αδικοπραξία κατ' άρθ. 914 ΑΚ. Τότε ο παραλειφθείς υπάλληλος δικαιούται να ζητήσει με αγωγή την αναγνώριση του δικαιώματος προαγωγής του κατ' άρθ. 70 ΚΠολΔ, καθώς και την επιδίκαση αποζημίωσης, λόγω διαφοράς αποδοχών εξαιτίας της παράνομης και υπαίτιας πράξης των οργάνων της εργοδότριας τράπεζας που την αντιπροσωπεύουν κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους, και χρηματικής ικανοποίησης για ηθική βλάβη, σύμφωνα με τα άρθ. 71, 281, 297-299, 914 και 932 ΑΚ.

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο Αθηνών κρίνοντας, ύστερ' από εφέσεις αμφοτέρων των διαδίκων, επί αγωγής του αναιρεσείοντος κατά της αναιρεσίβλητης ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας "Εμπορική Τράπεζα της Ελλάδος ΑΕ" διωκούσης την αναγνώριση του δικαιώματος προαγωγής του, την καταβολή διαφορών από την παράνομη παράλειψη προαγωγής του στον βαθμό του Υποδιευθυντή Β' κλπ., με την προσβαλλομένη 4057/2009 απόφασή του και όπως απ' αυτήν προκύπτει δέχθηκε ότι :

(Α) Ο ενάγων προσλήφθηκε από την εναγομένη τράπεζα την 8-2-1978, ενταχθείς στο μόνιμο προσωπικό της ως βοηθός λογιστής και εξελίχθηκε στον βαθμό του Τμηματάρχη Α', τον οποίο κατέχει από 1-1-1995. Είναι πτυχιούχος της Ανωτάτης Σχολής Οικονομικών και Εμπορικών Επιστημών Αθηνών, γνωρίζει την αγγλική γλώσσα με πιστοποιητικό και Μ.Ο.Β. 6 και έχει παρακολουθήσει 25 επιμορφωτικά σεμινάρια.

Κατά την υπηρεσιακή του εξέλιξη απασχολήθηκε από 8-2-1978 στο κατάστημα ..., από 3-9-1979 στο Κεντρικό κατάστημα στην Διεύθυνση Πίστεως-Υπηρεσία Πληροφοριών, από 13-5-1982 στο κεντρικό κατάστημα στην Διεύθυνση Δημοσίων Επιχειρήσεων Τραπεζών και Μεγάλων Εταιρειών, από 1-4-1986 ως Προϊστάμενος Υπηρεσίας Επιχειρήσεων του 4ου Τμήματος στον Τομέα Μεγ.

Εταιρειών, από 1-11-1988 στην διάθεση της Δ/νσης Προσωπικού του Τομέα Κίνησης, από 10-11-1988 ως Προϊστάμενος Υπηρεσίας Ελέγχου Παρακολούθησης Εισηγητικών ΠΔ στο Τμήμα 3ης Ομάδας Περ. Διευθύνσεων στον Τομέα Επιχειρήσεων της Δ/νσης Εργασιών και καταστημάτων, από 29-3-1995 ως Υποδιευθυντής Επιχειρήσεων στο κατάστημα ..., από 13 έως 23-8-1996 σε αναπλήρωση του Διευθυντή καταστήματος ..., από 26 έως 31-7-1987 σε αναπλήρωση του Διευθυντή καταστήματος ..., από 26-9-1997 ως Διευθυντής Επιχειρήσεων Ομάδας στο κατάστημα ..., ολόκληρο το έτος 1998 ως τακτικός αναπληρωτής του Διευθυντή Ιδιωτών Ομάδας στο κατάστημα ... (συνάσκηση), από 15/5 έως 15/8/1999 σε αναπλήρωση του Διευθυντή Ομάδας στο κατάστημα ..., από 9 έως 27-8-1999 σε αναπλήρωση του Διευθυντή Ομάδας Ιδιωτών στο κατάστημα ..., καθόλο το έτος 2000 ως τακτικός αναπληρωτής του Διευθυντή Ιδιωτών Ομάδας στο κατάστημα ... (συνάσκηση).

Η βαθμολογία του κατά τα έτη 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999 και 2000 ήταν 8,8-8,9-8,8-9-9-8,9-8,6-8,6 και 8,9 αντίστοιχα.

(Β) Κατά τις προαγωγικές κρίσεις για την πλήρωση κενών οργανικών θέσεων στον βαθμό του Υποδιευθυντή Β' από 1-1-2001 προήχθησαν (αντί του ενάγοντος) και οι ομοιόβαθμοι συνάδελφοί του Ν. Σ. και Ι. Ν., οι οποίοι είχαν τα εξής προσόντα : 1) Ο Ν. Σ. προσλήφθηκε την 16-7-1976, εντάχθηκε στο μόνιμο προσωπικό της εναγομένης ως κλητήρας, μετατάχθηκε σε δόκιμο ταμία από 1-1-1978 και εξελίχθηκε στον βαθμό του Τμηματάρχη Α' από 1-1-1995.

Είναι απόφοιτος Λυκείου και του Ινστιτούτου της Τράπεζας (3ετούς φοίτησης), γνωρίζει την αγγλική γλώσσα χωρίς πτυχίο (Μ.Ο.Β. 6) και έχει παρακολουθήσει 17 επιμορφωτικά σεμινάρια. Κατά την υπηρεσιακή του εξέλιξη απασχολήθηκε από 16-7-1976 στο κατάστημα ... ως δόκιμος λογιστής ε.ε., από 24-71980 στο κατάστημα ..., από 1-9-1986 ως Προϊστάμενος Γραφείου Εμπλοκών της Διεύθυνσης Εργασιών και καταστημάτων στο κατάστημα ..., από 1-8-1992 ως Τμηματάρχης Τμήματος Πιστοδοτήσεων-Εισπράξεων και Διαχειρίσεων στο κατάστημα ..., από 15-2-1995 ως Υποδιευθυντής Επιχειρήσεων στο ίδιο κατάστημα και καθόλο το έτος 1999 ως τακτικός αναπληρωτής Υποδιευθυντή Ιδιωτών στο ως άνω κατάστημα.

Η βαθμολογία του κατά τα έτη 1988, 1989, 1990, 1991, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999 και 2000 ήταν 9,2-9,2-8,7-8,6-8,8-9,2-9,4-8,6-8,4-8,7-8,7-8,7 και 8,5 αντίστοιχα. 2) Ο Ι. Ν. προσλήφθηκε την 1-6-1973 και εντάχθηκε στο μόνιμο προσωπικό της εναγομένης ως δόκιμος λογιστής, είναι απόφοιτος Λυκείου, γνωρίζει την αγγλική γλώσσα χωρίς πτυχίο (Μ.Ο.Β. 6) και έχει παρακολουθήσει 18 επιμορφωτικά σεμινάρια.

Κατά την υπηρεσιακή του εξέλιξη απασχολήθηκε από 1-6-1973 στο κατάστημα ... ως δόκιμος λογιστής, από 23-10-1975 στο Κεντρικό-Ηλεκτρονικό Κέντρο, από 16-2-1984 στο κατάστημα ..., από 21-12-1986 έως 6-2-1992 με απόσπαση στον Σύλλογο Υπαλλήλων της Τράπεζας, από 20/2 μέχρι 31/3/1992 σε αναπλήρωση του Τμηματάρχη Πιστοδοτήσεων στο κατάστημα ...

με πρόσθετα καθήκοντα Τμηματάρχη Εισπράξεων-Διαχειρίσεων, από 10-2-1992 ως Τμηματάρχης Τμήματος Πιστοδοτήσεων του Τομέα Εργασιών και Διοικητικού στο κατάστημα ... με πρόσθετα καθήκοντα κλειδ. Θησαυρ. Χρεωγράφων καταστήματος, από 27/7 έως 7/8/1992 σε αναπλήρωση του Υποδιευθυντή Τομέα Επιχειρήσεων στο κατάστημα ..., από 2 έως 13-8-1993 σε αναπλήρωση του Υποδιευθυντή Τομέα Εργασιών και Διοικητικού στο ίδιο κατάστημα, από 12 μέχρι 16-12-1993 σε αναπλήρωση του Υποδιευθυντή Τομέα Εργασιών στο αυτό ως άνω κατάστημα, από 31/1 έως 3/2/1995 σε αναπλήρωση του Υποδιευθυντή Τομέα Εργασιών στο παραπάνω κατάστημα, από 1-11-1995 έως 31-12-1996 ως τακτικός Αναπληρωτής Διευθυντής καταστημάτων της Περιφέρειας, από (α) 22-12-1995 έως 21-1-1996 (β) 9 έως 26-2-1996 και (γ) 27/2 μέχρι 1/3/1996 με απόσπαση σε αναπλήρωση του Διευθυντή καταστήματος ..., από 2 έως 30-6-1997 με απόσπαση σε αναπλήρωση του Τμηματάρχη Επιχ/σεων του καταστήματος ... ..., την 1-8-1997 και από 25/8 έως 26/9/1997 με απόσπαση σε αναπλήρωση του Τμηματάρχη Επιχειρήσεων στο κατάστημα ... ..., από 27/9 έως 27/10/1997 και από 29/10 έως 9/11/1997 με απόσπαση σε αναπλήρωση του Τμηματάρχη Πελατείας Επιχειρήσεων στο κατάστημα ... ..., από 5 έως 14 και από 17 έως 18/11/1997 με απόσπαση σε αναπλήρωση του Διευθυντή του καταστήματος ... ..., από 19/11 έως 31/12/1997 με απόσπαση στο κατάστημα θυρίδας ... ...

για κάλυψη υπηρεσιακών αναγκών, από 19-12-1997 Διευθυντής καταστήματος-θυρίδας ... ... και από 17-2-2000 ως Διευθυντής στο κατάστημα .... Η βαθμολογία του κατά τα έτη 1990, 1991, 1992, 1993, 1994, 1995 1996, 1997, 1998, 1999 και 2000 ήταν 8,5-8,5-8,4-8-8,4-8,2-7,3-7,5-7,9-8,6 και 8,2 αντίστοιχα.

(Γ) Από την σύγκριση των ως άνω προσόντων, τυπικών και ουσιαστικών, του ενάγοντος με εκείνα των προαναφερομένων συναδέλφων του προκύπτει ότι (α) σε σχέση με τον Ν. Σ. ο ενάγων υπερτερεί ως προς την ειδική υπηρεσιακή αρχαιότητα, δηλ. αρχαιότητα στον κατεχόμενο βαθμό (σύμφωνα, όμως, με τις ως άνω παραδοχές της προσβαλλομένης απόφασης είναι ισοδύναμος προς αυτόν κατά το στοιχείο τούτο), τους τίτλους σπουδών και την υπηρεσιακή επιμόρφωση και κατά τι ως προς την βαθμολογία, υστερεί έναντι αυτού ως προς την γενική υπηρεσιακή αρχαιότητα, ενώ είναι ισοδύναμος ως προς την γνώση ξένης γλώσσας και την άσκηση υπευθύνων καθηκόντων (β) σε σχέση με τον Ι.

Ν. ο ενάγων υπερτερεί ως προς τους τίτλους σπουδών, την υπηρεσιακή επιμόρφωση και την βαθμολογία, υστερεί έναντι αυτού ως προς την γενική και ειδική υπηρεσιακή αρχαιότητα, ενώ είναι ισοδύναμος με αυτόν ως προς την γνώση ξένης γλώσσας και την άσκηση υπευθύνων καθηκόντων. Ενόψει των ανωτέρω, δέχθηκε περαιτέρω το Εφετείο, ο ενάγων δεν υπερτερεί καταφανώς έναντι των ως άνω συγκρινομένων συναδέλφων του και επομένως η παράλειψη προαγωγής αυτού στον βαθμό του Υποδιευθυντή Β' από 1-1-2001 δεν είναι καταχρηστική κατά την έννοια του άρθ. 281 ΑΚ.

Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο εξαφάνισε την απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, με την οποία είχε γίνει δεκτή η αγωγή του ενάγοντος, κατά την σχετική επικουρική βάση της, και την απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμη. Με την κρίση του αυτή το Εφετείο ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις του άρθ. 281 ΑΚ και των προαναφερθέντων άρθρων του Οργανισμού Προσωπικού της εναγομένης αναιρεσίβλητης Τράπεζας, διέλαβε δε σχετικά επαρκείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, ενώ έλαβε υπόψη όλα τ' αναφερόμενα εκεί στοιχεία και προσόντα του αναιρεσείοντος και των προς σύγκριση προταθέντων συναδέλφων του και επομένως πρέπει ν' απορριφθεί ως αβάσιμος ο πρώτος λόγος αναίρεσης από το άρθ. 559 αριθ. 1, 19 και 8 ΚΠολΔ.

Περαιτέρω, πρέπει ν' απορριφθούν (α) ο επικουρικά προβαλλόμενος δεύτερος λόγος αναίρεσης από το άρθ. 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ, σύμφωνα με τον οποίο, εφόσον κριθεί ότι ο αναιρεσείων έπρεπε να προαχθεί στον βαθμό του Υποδιευθυντή Β' από 1-1-2001, ως παρανόμως παραλειφθείς κατά τις σχετικές προαγωγικές κρίσεις, κατ' αναγκαία συνέπεια έπρεπε να προαχθεί στον επόμενο βαθμό του Υποδιευθυντή Α' από 1-1-2004, άλλως από 1-12005, ως υπερέχων καταφανώς των ως άνω συναδέλφων του και της Μ.

Π., ως αλυσιτελής και άνευ αντικειμένου, διότι, όπως προαναφέρθηκε, το δικαστήριο της ουσίας ορθώς έκρινε ότι η μη προαγωγή του στον προηγούμενο βαθμό (του Υποδιευθυντή Β') δεν ήταν παράνομη ως καταχρηστική και αναγκαίως δεν ασχολήθηκε με τις προαγωγικές κρίσεις στον επόμενο βαθμό (του Υποδιευθυντή Α') από 1-1-2004, άλλως από 1-1-2005 (β) ο τρίτος (και τελευταίος) λόγος αναίρεσης από το άρθ. 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, κατά τον οποίο το Εφετείο, αν και δέχθηκε ως νόμιμη και ορισμένη, σε αντίθεση με το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, την αγωγή του αναιρεσείοντος κατά την επικουρική βάση για την αναγνώριση της υποχρέωσης της εναγομένης να του καταβάλει τις προκύπτουσες μισθολογικές διαφορές στον βαθμό του Υποδιευθυντή Α' από 1-1-2002, απέρριψε ως μη νόμιμο το αίτημα αναγνώρισης της υποχρέωσής της για την καταβολή τόκων από την επίδοση της ένδικης αναγνωριστικής αγωγής, για έλλειψη εννόμου συμφέροντος, αφού η αγωγή του αναιρεσείοντος τελικά απορρίφθηκε ως ουσιαστικά αβάσιμη.

Σύμφωνα με τα προαναφερθέντα πρέπει ν' απορριφθεί στο σύνολό της η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης και να καταδικασθεί ο αναιρεσείων ως ηττώμενος διάδικος στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης κατά παραδοχή του σχετικού νομίμου αιτήματός της (άρθ. 176 και 183 ΚΠολΔ), κατά τα ειδικότερα στο διατακτικό οριζόμενα.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 15-4-2010 αίτηση του Σ.-Σ. Κ. για αναίρεση της 4057/2009 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 29 Μαρτίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 12 Απριλίου 2011.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ