Supreme Court dismisses appeal on pension fund settlement interpretation based on good faith and contract terms.

Απόφαση 572 / 2007 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 572/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1΄ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Στέφανο Γαβρά, Αντιπρόεδρο, Εμμανουήλ Καλούδη, Χρήστο Αλεξόπουλο, Ειρήνη Αθανασίου και Αλέξανδρο Νικάκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 19 Δεκεμβρίου 2006, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Μετοχικού Ταμείου Υπαλλήλων της Τραπέζης της Ελλάδος, που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμαμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Θεόδωρο Κοντοβαζαινίτη. Των αναιρεσίβλητων: 1) ...., 2) ...., 3) ..., 4) ...., 5) ...., 6) .... και 7) ...., κατοίκων όλων Αθηνών. Εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Μαρία Ντότσικα.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 6-10-2003 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 313/2004 του ίδιου Δικαστηρίου και 2215/2005 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 20-9-2005 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Αλέξανδρος Νικάκης, διάβασε την από 23-11-2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, η πληρεξούσια των αναιρεσίβλητων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Το Μετοχικό Ταμείο Υπαλλήλων Τράπεζας της Ελλάδος και Κτηματικής ιδρύθηκε με τις από 28.2.1948 και 16.5.1951 σ.σ.ε. μεταξύ της Τράπεζας της Ελλάδος και των συλλόγων των υπαλλήλων της, λειτουργεί σύμφωνα με το καταστατικό του και αποτελεί ιδιωτικό ασφαλιστικό οργανισμό επικουρικής ασφάλισης. Κατά το άρθρο 6 του καταστατικού του σκοπός του Ταμείου είναι η οικονομική ενίσχυση των μερισματούχων με την παροχή μηνιαίου μερίσματος στους εξερχόμενους της υπηρεσίας, καθώς και στις οικογένειές τους και ειδικότερα α) Εφάπαξ παροχή λόγω πρώτου γάμου για τη δημιουργία ή την ενίσχυση οικογενειακής αυτοτέλειας ασφαλισμένων τέκνων μετόχου ή μερισματούχου β) οικονομική ενίσχυση για έξοδα σπουδών ανωτέρων ή ανωτάτων ή μεταπτυχιακών, τέκνων μετόχου ή μερισματούχου και γ) οικονομική ενίσχυση για δημιουργία ή ενίσχυση επαγγελματικής αυτοτέλειας.

Η υπαγωγή στην ασφάλιση των αρρένων τέκνων που γεννήθηκαν μετά την 18.2.1983 είναι υποχρεωτική και προαιρετική των αρρένων τέκνων που γεννήθηκαν πριν την 18.2.1983. Κατά το άρθρο 7 του ίδιου καταστατικού πόροι του Ταμείου είναι 1) Εισφορά των μετόχων 2,5% και από 1.1.1993 3% επί του συνόλου των πάσης φύσεως αποδοχών του 2) Εισφορά εφ΄ άπαξ των μετόχων εκ των πλήρων αποδοχών ενός μηνός καταβαλλομένη σε δόσεις, οριζόμενες υπό του Δ.Σ.

του Ταμείου 3) Εισφορά εφ΄ άπαξ των συνερχομένων σε γάμο μετόχων ίση με το επίδομα γάμου τριών (3) μηνών 4) Εισφορά πλήρων αποδοχών μισού (1/2) μηνός κατά τη δήλωση γεννήσεως τέκνων ή υιοθεσίας σε περίπτωση ελλείψεως νομίμων ή νομιμοποιηθέντων ή αναγνωριζομένων εξωγάμων.... 3) Εισφορά της Τραπέζης 5,2% επί των αποδοχών της παραγράφου 1 6α) Εισφορά των Τραπεζών Ελλάδος και Κτηματικής, ίση με το διπλάσιο των κατά τις παραγράφους 2, 3, 4, 6 και 8 του παρόντος άρθρου εισφορών των μετόχων 8) Μηνιαία εισφορά των μετόχων του Ταμείου από τη γέννηση του τέκνου μέχρι την επέλευση των προϋποθέσεων του άρθρου 6 παράγραφος 2 περίπτωση α΄ ή της διακοπής της ασφάλισης, ίσης με το 2% του συνόλου των πλήρων αποδοχών τους για κάθε ένα από τα δύο πρώτα τέκνα και ίση με το 1 1/2% για κάθε ένα από τα επόμενα 8α) Εισφορά των Τραπεζών Ελλάδος και Κτηματικής, ίση με το διπλάσιο των εισφορών των μετόχων για κάθε ένα από τα δύο πρώτα τέκνα και 4% για κάθε ένα από τα επόμενα.

Περαιτέρω στο άρθρο 18 του Καταστατικού ορίζεται ότι "1) στις περιπτώσεις που δεν παρέχεται μέρισμα επιστρέφονται στο δικαιούχο οι κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας του ενεργηθείσες εισφορές του άρθρου 7 παρ. 1 και του άρθρου 11 παρ. 7 και 11. 2) Οσάκις γάμος της κόρης Μετόχου γίνει πριν τη συμπλήρωση 5ετίας, αφ΄ ής ήρξατο η καταβολή των εν άρθρω 7 παρ. 4 και 8 εισφορών αυτού, επιστρέφονται ατόκως, εις αυτόν οι εισφορές αυτές 3) σε περίπτωση που για οποιαδήποτε αιτία το ασφαλισμένο τέκνο δεν συμπληρώσει 15 έτη ασφάλισης ή δεν δικαιωθεί καμμιάς από τις γονικές παροχές, ο δικαιούχος δύναται, μετά από αίτησή του, να αναλάβει άτοκα τις εισφορές αυτές που κατέβαλε στο Ταμείο για το σκοπό αυτό", ενώ στο άρθρο 19 παρ. 2 ότι "περιέρχονται στο ταμείο οι μη ζητηθείσες κατά το προηγούμενο άρθρο εισφορές, εντός 2ετίας, αφ΄ ής κατέστησαν απαιτητές".

Στην προκείμενη περίπτωση, το Πολυμελές Πρωτοδικείο, που δίκασε ως Εφετείο, με την προσβαλλομένη απόφασή του δέχθηκε τα εξής : Οι αναιρεσίβλητοι προσλήφθηκαν από την Εθνική Κτηματική Τράπεζα της Ελλάδος ως υπάλληλοι με συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας και υπάγονται στην υποχρεωτική ασφάλιση των Ταμείων του Προσωπικού της ΕΚΤΕ, μεταξύ των οποίων ήταν και το αναιρεσείον Μετοχικό Ταμείο Τράπεζας της Ελλάδος και Κτηματικής.

Την 2.10.1998 η Εθνική Κτηματική Τράπεζα της Ελλάδος συγχωνεύθηκε με την Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος με την απορρόφηση της πρώτης από τη δεύτερη, σύμφωνα με την Κ2-95572/29.9.1998 απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και το προσωπικό της εντάχθηκε στο προσωπικό της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος. Μεταξύ των Διοικητών των δύο τραπεζών και των εκπροσώπων των συνδικαλιστικών οργανώσεων, εν όψει της συγχωνεύσεως των παραπάνω τραπεζών, συνομολογήθηκε το από 22.9.1998 πρακτικό στο οποίο συμπεριελήφθη ο όρος κατά τον οποίο "Η Εθνική Τράπεζα θα αναλάβει τις αναγκαίες πρωτοβουλίες για τη διατήρηση του ασφαλιστικού καθεστώτος του προσωπικού της ΕΚΤΕ, εκπληρώνοντας όσες σχετικές υποχρεώσεις είχε αναλάβει η ΕΚΤΕ προς τα ασφαλιστικά ταμεία, μέχρι την οριστική και συμφέρουσα για όλους διευθέτησή του, είτε με τη δημιουργία του νέου ασφαλιστικού φορέα των τραπεζοϋπαλλήλων, είτε με οποιονδήποτε άλλο πρόσφορο τρόπο, τηρουμένης κατά τα λοιπά της ισχύουσας νομοθεσίας".

Επακολούθησε ο ν. 2843/2000, με το άρθρο 33 του οποίου ρυθμίστηκαν τα ασφαλιστικά δικαιώματα των πρώην εργαζομένων στην ΕΚΤΕ ως προς την κύρια σύνταξη, την επικουρική σύνταξη και το εφάπαξ και εξαιρέθηκε η ρύθμιση του κλάδου γονικής παροχής του Μετοχικού Ταμείου Υπαλλήλων Τράπεζας Ελλάδος και Κτηματικής. Για τη ρύθμιση αυτή, μεταξύ της Τράπεζας της Ελλάδος, της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος, των ασφαλιστικών ταμείων του προσωπικού των Τραπεζών και του Συλλόγου των Εργαζομένων στην Εθνική Τράπεζα, προερχομένων από την ΕΚΤΕ, μέλη του οποίου είναι και οι αναιρεσίβλητοι, καταρτίστηκε το από 26.7.2000 πρακτικό, στους συμπληρωματικούς όρους του οποίου αναφέρονται τα εξής : "Η εκκαθάριση της συμμετοχής, για τα τέκνα του αποχωριζομένου προσωπικού στον κλάδο γονικής παροχής του Μετοχικού Ταμείου Υπαλλήλων Τραπέζης της Ελλάδος, θα πραγματοποιηθεί, μη ισχυούσης εν προκειμένω της προθεσμίας του άρθρου 19 του Κανονισμού του εν λόγω Ταμείου, μετά το διαχωρισμό και τη διανομή της περιουσίας του Ταμείου αυτού, κατά τέτοιο τρόπο ώστε να καταβληθεί παροχή στα μέλη του, υπολογιζόμενη με βάση παροχή 50 μηνιαίων μερισμάτων και αντίστοιχη με τα έτη ασφάλισης κάθε τέκνου στον κλάδο γονικής παροχής και το μισθό ή το μέρισμα που ελάμβανε ο γονέας, κατά την 2.10.1998 για τους εν ενεργεία ασφαλισμένους της πρώην ΕΚΤΕ και την ημερομηνία παύσεως καταβολής εισφοράς για τους εξ αυτής συνταξιούχους.....

Εντός προθεσμίας 3 μηνών από της εγκρίσεως των ρυθμίσεων του παρόντος από τα Διοικητικά Συμβούλια των Φορέων Ασφάλισης προσωπικού ΕΤΕ, όλα τα μέλη του κλάδου γονικής παροχής δικαιούνται να λάβουν από το Μετοχικό Ταμείο Υπαλλήλων Τραπέζης της Ελλάδος και το Ταμείο υποχρεούνται να τους προκαταβάλει την ανωτέρω παροχή, η οποία θα συμψηφίζεται με ισόποσο της παροχής που θα δικαιούται μετά την τελική εκκαθάριση".

Στη συνέχεια το αναιρεσείον επέστρεψε στους αναιρεσιβλήτους τα ποσά ίσα με τα 50 μηνιαία μερίσματα που αντιστοιχούσαν προς τα έτη ασφάλισης κάθε τέκνου στον κλάδο γονικής παροχής και το μισθό ή το μέρισμα που ελάμβανε ο κάθε γονέας κατά την 2.10.1998, όχι όμως και τις εισφορές που είχε καταβάλει κάθε αναιρεσίβλητος για κάθε τέκνο του και η ΕΚΤΕ ως εργοδότης, ώστε μετά την άθροιση των ποσών αυτών να συμψηφισθεί το ποσό που τους κατέβαλε και σε περίπτωση ύπαρξης υπολοίπου να καταβάλει την προκύπτουσα διαφορά.

Το αναιρεσείον αρνείται ότι έχει τέτοια υποχρέωση για απόδοση υπολοίπου εισφορών του κλάδου παροχής, υποστηρίζοντας ότι οι επίδικες αξιώσεις δεν στηρίζονται στην πιο πάνω ειδική συμφωνία, ούτε στις διατάξεις του καταστατικού του, ούτε και στο νόμο και σε κάθε περίπτωση δεν νοείται υποχρέωσή του, ως ασφαλιστικού φορέα, να αποδώσει και τις εργοδοτικές εισφορές, που καταβλήθηκαν από την αρχική εργοδότρια Τράπεζα των αναιρεσιβλήτων.

Οι ισχυρισμοί αυτοί κρίνονται αβάσιμοι, διότι για να μην απωλέσουν οι υπάλληλοι της συγχωνευθείσας τράπεζας τα δικαιώματά τους από τις μέχρι τότε εισφορές τους στα ασφαλιστικά τους ταμεία, συνήφθηκαν νέες ειδικές συμβάσεις μεταξύ των διοικήσεων και των συνδικαλιστικών οργανώσεων όλων των ενδιαφερομένων μερών και συμπεριελήφθη ο άνω με το στοιχείο V ειδικός συμπληρωματικός όρος για τον τρόπο με τον οποίο θα διευθετηθεί η απόδοση σ΄ αυτούς του κλάδου γονικής παροχής.

Σύμφωνα με τον όρο αυτό, ως προς το πρώτο σκέλος του οποίου δεν υπάρχει διαφορετική ερμηνεία από τα διάδικα μέρη, αλλά αντιθέτως δέχονται όλοι ότι τηρήθηκαν τα συμφωνηθέντα, οι αναιρεσίβλητοι έλαβαν τα 50 μηνιαία μερίσματα που αντιστοιχούσαν στα έτη ασφάλισης του κάθε τέκνου στον κλάδο της γονικής παροχής και το μισθό ή το μέρισμα που ελάμβανε κάθε γονέας.

Περαιτέρω το Πολυμελές Πρωτοδικείο δέχθηκε ότι ο όρος του ως άνω πρακτικού, ήταν ασαφής ως προς το δεύτερο σκέλος του, κατόπιν αυτού τον ερμήνευσε σύμφωνα με την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη και με στοιχεία έξω από το έγγραφο της συμφωνίας αυτής προς διασάφησή της, λαμβάνοντας ειδικότερα υπόψη την κατάθεση του μάρτυρα ...., ο οποίος συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις για την κατάρτιση της ανωτέρω συμφωνίας.

΄Εκρινε δε σχετικά ότι με την τελευταία συμφωνήθηκε η απόδοση των εισφορών που κατέβαλαν οι αναιρεσίβλητοι και η πρώην εργοδότριά τους Εθνικής Κτηματική Τράπεζα της Ελλάδος, οι οποίες θα συμψηφίζονταν με την προκαταβολή της παροχής των 50 μηνιαίων μερισμάτων και ότι το αναιρεσείον είχε υποχρέωση να καταβάλει την προκύπτουσα διαφορά μετά την τελική εκκαθάριση.

Με τις παραδοχές του αυτές απέρριψε την έφεση του αναιρεσείοντος και επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση, η οποία δέχθηκε την αγωγή των αναιρεσιβλήτων και επεδίκασε τις προκύπτουσες διαφορές των ασφαλιστικών εισφορών του κλάδου της γονικής παροχής που έπρεπε να αποδοθούν μετά την τελική εκκαθάριση, υπολογίζοντας και αυτές που κατέβαλε η πρώην εργοδότρια ΕΚΤΕ για την συμμετοχή της στον ως άνω κλάδο ασφάλισης.

Με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο δεν παραβίασε τους ερμηνευτικούς κανόνες των άρθρων 173 και 200 ΑΚ, διότι η δοθείσα απ΄ αυτό ερμηνεία ως προς το δεύτερο σκέλος της συμφωνίας του από 26.7.2000 πρακτικού εναρμονίζεται με την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη κατά τη βούληση των συμβαλλομένων. Ειδικότερα, επειδή ο Ασφαλιστικός Φορέας του Προσωπικού της Εθνικής Τράπεζας, στον οποίο υπήχθησαν οι αναιρεσίβλητοι από 2.10.1998, δεν προέβλεπε κλάδο γονικής παροχής, με το ως άνω πρακτικό συμφωνήθηκε η οριστική διακοπή της ασφάλισης στον κλάδο αυτό και η εκκαθάριση της συμμετοχής τους, δηλαδή το αναιρεσείον είχε υποχρέωση να αποδώσει στους αναιρεσιβλήτους κάθε ποσό που εισέπραξε από εισφορές του κλάδου της γονικής παροχής, αφού πλέον δεν θα κατέβαλε τις οικονομικές ενισχύσεις που προβλέπονται στον κλάδο αυτό της ασφάλισης.

Κατά το άρθρο 7 παρ. 8 και 8α του καταστατικού του αναιρεσείοντος, συμμετείχαν στον κλάδο γονικής παροχής με την καταβολή εισφορών τόσο οι μέτοχοι, όσο και η Κτηματική Τράπεζα της Ελλάδος.

Συνεπώς, με τον όρο "εκκαθάριση της συμμετοχής για τα τέκνα του αποχωριζομένου προσωπικού στον κλάδο γονικής παροχής" στο από 26.7.2000 πρακτικό, οι συμβαλλόμενοι θέλησαν να αποδοθούν στους πρώην υπαλλήλους της Κτηματικής Τράπεζας της Ελλάδος το σύνολο των εισφορών, που καταβλήθηκε από τους μετόχους και την Τράπεζα για κάθε τέκνο του υπαλλήλου, το οποίο θα συμψηφίζονταν με τα 50 μηνιαία μερίσματα που είχαν προκαταβληθεί στους αναιρεσιβλήτους. Αντίθετη ερμηνεία δεν προκύπτει από το άρθρο 18 του Καταστατικού, δηλαδή ότι η "εκκαθάριση" αφορούσε μόνον την απόδοση των εισφορών των μετόχων - υπαλλήλων, καθόσον, αν οι συμβαλλόμενοι ήθελαν αυτό, θα περιελάμβαναν στο ως άνω πρακτικό και τον όρο περί εφαρμογής του άρθρου αυτού. Επομένως, το Πολυμελές Πρωτοδικείο, κρίνοντας ως ανωτέρω, δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 560 αριθμ. 1 ΚΠολΔ και οι αντίθετοι πρώτος και δεύτερος λόγοι της αναιρέσεως πρέπει ν΄ απορριφθούν ως αβάσιμοι.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 20.9.2005 αίτηση του Μετοχικού Ταμείου Υπαλλήλων της Τραπέζης της Ελλάδος για αναίρεση της 2215/2005 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

Καταδικάζει το αναιρεσείον στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει σε επτακόσια εβδομήντα (770) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 8 Μαρτίου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 20 Μαρτίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ