Supreme Court allows appeal against labor court ruling on dangerous work allowance calculation errors.

Απόφαση 569 / 2024 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 569/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους δικαστές, Λουκά Μόρφη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ιωάννα Μαργέλλου-Μπουλταδάκη, Ιωάννη Δουρουκλάκη, Δημητρία Στρούζα-Ξένου-Κοκολέτση και Τριανταφυλλιά Πατρώνα, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του, την 1 Μαρτίου 2022, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει την υπόθεση, μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Αγροτικού Συνεταιρισμού με την επωνυμία "...", όπως εκπροσωπείται νόμιμα, που εδρεύει στην ... και παραστάθηκε δια δηλώσεως (ΚΠολΔ 242 παρ.2) του πληρεξουσίου δικηγόρου Νικόλαου Μόσχου, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσίβλητων: 1) Ν. Γ. του Κ., κατοίκου ... και 2) Ι. Ν. του Χ., κατοίκου ..., που παραστάθηκαν δια δηλώσεως (ΚΠολΔ 242 παρ.2) του πληρεξουσίου δικηγόρου Γεωργίου Παπαναγιώτου, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25-4-2017 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο .... Εκδόθηκαν η 67/2018 οριστική απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου. Την αναίρεση της ζητά ο αναιρεσείων με την από 24-8-2020 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Εισηγητής ορίσθηκε ο Αρεοπαγίτης Ιωάννης Δουρουκλάκης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η υπό κρίση από 24-8-2020 αίτηση αναιρέσεως κατά της με αρ. 67/2018 αποφάσεως του Ειρηνοδικείου ..., η οποία, εκδοθείσα αντιμωλία των διαδίκων, κατέστη τελεσίδικη, καθόσον μη επιδοθείσης αυτής στον αναιρεσείοντα ... ... και παρελθούσης απράκτου της καταχρηστικής προθεσμίας των δύο ετών (άρθρο 518 παρ.2 ΚΠολΔ), συνυπολογιζομένου και του χρονικού διαστήματος αναστολής λειτουργίας των δικαστηρίων λόγω της πανδημίας Covid-19, χωρίς να ασκηθεί κατ' αυτής το ένδικο μέσο της εφέσεως, όπως συνομολογείται από τους διαδίκους, έχει ασκηθεί νομοτύπως και εμπροθέσμως (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564 παρ. 3, 566 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί το παραδεκτό και βάσιμο του μοναδικού λόγου αυτής (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Με τη διάταξη του άρθρου 2 παρ. 4 της υπ' αριθ. 6/28.2.2012 Πράξης Υπουργικού Συμβουλίου (ΦΕΚ Α 38), [εφεξής Π.Υ.Σ.] που εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 1 παρ. 6 του Ν. 4046/2012 "Έγκριση των Σχεδίων Συμβάσεων Χρηματοδοτικής Διευκόλυνσης μεταξύ του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΕΤΧΣ), της Ελληνικής Δημοκρατίας και της Τράπεζας της Ελλάδος, του Σχεδίου του Μνημονίου Συνεννόησης μεταξύ της Ελληνικής Δημοκρατίας, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Τράπεζας της Ελλάδος και άλλες επείγουσες διατάξεις για τη μείωση του δημοσίου χρέους και τη διάσωση της εθνικής οικονομίας" (ΦΕΚ Α 28) και στο πλαίσιο της χορηγηθείσας εξουσιοδότησης (ΟλΣτΕ 2307/2014) ορίζεται ότι: "Οι κανονιστικοί όροι Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας που θα λήξει ή θα καταγγελθεί εξακολουθούν να ισχύουν επί ένα τρίμηνο από τη λήξη ή τη καταγγελία τους.

Κανονιστικοί όροι Συλλογικής Σύμβασης που έχει ήδη λήξει ή καταγγελθεί ισχύουν για ένα τρίμηνο από την ισχύ του Ν. 4046/2012. Με την πάροδο του τριμήνου και εφόσον εντωμεταξύ δεν έχει συναφθεί νέα Συλλογική Σύμβαση Εργασίας, εξακολουθούν να ισχύουν από τους κανονιστικούς όρους εργασίας αποκλειστικώς εκείνοι οι όροι που αφορούν α) το βασικό μισθό ή το βασικό ημερομίσθιο και β) τα επιδόματα ωρίμανσης, τέκνων, σπουδών και επικινδύνου εργασίας, εφόσον τα επιδόματα αυτά προβλέπονταν στις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας που έληξαν ή καταγγέλθηκαν, ενώ παύει αμέσως να ισχύει κάθε άλλο προβλεπόμενο σε αυτές επίδομα.

Η προσαρμογή των συμβάσεων στις διατάξεις του προηγουμένου εδαφίου γίνεται χωρίς να απαιτείται προηγούμενη σύμφωνη γνώμη των εργαζομένων. Οι όροι του τρίτου εδαφίου εξακολουθούν να ισχύουν μέχρις ότου αντικατασταθούν από εκείνους της νέας Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας ή της νέας ή τροποποιημένης ατομικής σύμβασης".

Με τη διάταξη της παρ. 6 του ιδίου άρθρου ορίσθηκε ότι οι διατάξεις του παρόντος άρθρου ισχύουν και για τις Διαιτητικές Αποφάσεις. Από τις ως άνω διατάξεις προκύπτει ότι μετά το στάδιο της μετενέργειας, ήτοι κατά τη χρονική περίοδο μετά τη πάροδο του προβλεπομένου ως άνω τριμήνου, οι κανονιστικοί όροι Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας ή εξομοιουμένων με αυτές Διαιτητικών Αποφάσεων που αφορούν το βασικό μισθό και τα ανωτέρω επιδόματα εξακολουθούν να ισχύουν ως προσωρινά πλέον ενσωματωμένοι ενοχικοί όροι των ήδη εν ισχύι ατομικών συμβάσεων εξαρτημένης εργασίας, ενώ παύουν αμέσως να ισχύουν ρυθμίσεις που προβλέπουν τη καταβολή οποιουδήποτε άλλου επιδόματος.

Μεταξύ των επιδομάτων που διατηρήθηκαν είναι και το προβλεπόμενο στην έχουσα λήξει συλλογική ρύθμιση επίδομα επικίνδυνης εργασίας, δηλαδή η πρόσθετη παροχή που έχει ως λόγο καταβολής της την παροχή εργασίας που συνεπάγεται κίνδυνο για τη ζωή ή τη σωματική ακεραιότητα του εργαζομένου. Επομένως στην έννοια του επιδόματος επικίνδυνης εργασίας δεν περιλαμβάνεται και το προβλεπόμενο στην έχουσα λήξει συλλογική ρύθμιση επίδομα ανθυγιεινής εργασίας, το οποίο έχει ως αιτία καταβολής το εργασιακό περιβάλλον στο οποίο παρέχεται η εργασία και δεν επάγεται κίνδυνο για τη ζωή ή σωματική ακεραιότητα του εργαζομένου προσωπικού.

Του εν λόγω επιδόματος ανθυγιεινής εργασίας παύει επομένως η καταβολή, μετά την πάροδο του κατά τα ανωτέρω τριμήνου, κατ' εφαρμογή της άνω διάταξης της παρ. 4 του άρθρου 2 της υπ' αριθ. 6/2012 Π.Υ.Σ. Η ερμηνευτική αυτή εκδοχή προκύπτει και από τις σχετικές διατυπώσεις, που περιλαμβάνονται στην παράγραφο 28 του Μνημονίου Οικονομικής και Χρηματοπιστωτικής Πολιτικής και στο κεφάλαιο 4 με τίτλο "Διαρθρωτικές Μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση της Ανάπτυξης" παρ.4.1 του Μνημονίου Συνεννόησης στις Συγκεκριμένες Προϋποθέσεις Οικονομικής Πολιτικής που έχουν ενσωματωθεί ως παράρτημα V στο Ν. 4046/2012 και συνιστούν πλήρεις κανόνες δικαίου άμεσης εφαρμογής (άρθρο 1 παρ.6 του Νόμου αυτού), όπου γίνεται λόγος για "επίδομα επικινδυνότητας" (στο πρωτότυπο αγγλικό κείμενο "hazardous") και "επίδομα βαρέων επαγγελμάτων" (στο πρωτότυπο αγγλικό κείμενο "hazardous professions") [ΑΠ 1212/2022, 876/2018,1243/2018, 318/2017, 412/2017, 507/2017, 773/2017).

Εξάλλου στα αρ. 9 και 11 της 16-12-2010 Κλαδικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας "Περί όρων αμοιβής και εργασίας του εν γένει προσωπικού των αγροτικών συνεταιριστικών οργανώσεων", η οποία καταγγέλθηκε στις 9.2.2012 από την ΠΑΣΕΓΕΣ σε εκτέλεση της με αριθμό 391/16.6.2011 απόφασης του ΔΣ αυτής, που αποφάσισε την ενέργεια αυτή, προκειμένου να ξεκινήσουν νέες συλλογικές διαπραγματεύσεις για την υπογραφή νέας ΣΣΕ, οι κανονιστικοί όροι της οποίας θα εναρμονίζονται με τους όρους της ΕΓΣΣΕ, και ήταν η τελευταία ισχύουσα για τους εργαζομένους στους αγροτικούς συνεταιριστικούς οργανισμούς (όπως οι ενάγοντες-αναιρεσίβλητοι στην υπό κρίση υπόθεση), προ της θέσεως σε ισχύ της ανωτέρω υπ' αριθ. 6/28.2.2012 Πράξης Υπουργικού Συμβουλίου ορίζονται τα έξης: "ΑΡΘΡΟ 9.

Επίδομα ανθυγιεινής εργασίας. Χορηγείται επίδομα ανθυγιεινής εργασίας 10% πάνω στο βασικό μισθό στους εργαζόμενους αποκλειστικά των ειδικοτήτων εκείνων, που απασχολούνται και σχετίζονται με αυτή καθεαυτή την ανθυγιεινή εργασία, βρίσκονται σε άμεση επαφή με τον ανθυγιεινό χώρο και υφίστανται τις ανθυγιεινές συνέπειες του, εργάζονται δε με πλήρες ωράριο εργασίας και λαμβάνουν το επίδομα μόνο για όσο χρόνο διαρκεί η ανθυγιεινή εργασία.

Το επίδομα δεν χορηγείται σε εργαζόμενους άλλων ειδικοτήτων, (του ίδιου κτιρίου) ούτε σε εργαζόμενους του ίδιου κτιριακού συγκροτήματος, οι οποίοι εργάζονται εκτός του συγκεκριμένου ανθυγιεινού χώρου...ΑΡΘΡΟ 11. Επίδομα επικίνδυνης εργασίας-Τεχνικό επίδομα Χορηγείται τεχνικό επίδομα σε ποσοστό 5% επί του βασικού μισθού και επίδομα επικίνδυνης εργασίας σε ποσοστό 5% επί του βασικού μισθού στις εξής κατηγορίες εργαζομένων, οι οποίοι κέκτηνται νομίμου άδειας ασκήσεως επαγγέλματος:

ηλεκτρολόγους, υδραυλικούς, πρακτικούς μηχανικούς, θερμαστές και ψυκτικούς". Κατά τη διάταξη του άρθρου 560 παρ.1 εδ. α' του Κ.Πολ.Δ. αναίρεση κατ' αποφάσεων ειρηνοδικείων, καθώς και κατά αποφάσεων πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων επιτρέπεται μόνο, αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο, ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου.

Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή εάν εφαρμοσθεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και εάν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε ως ψευδής ερμηνεία του κανόνα δικαίου, δηλαδή όταν το δικαστήριο της ουσίας προσέδωσε σε αυτόν έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε ως κακή εφαρμογή, ήτοι εσφαλμένη υπαγωγή σ' αυτόν των περιστατικών της ατομικής περίπτωσης που καταλήγει σε εσφαλμένο συμπέρασμα με τη μορφή του διατακτικού (ΟλΑΠ 5/2021, 1/2016, 2/2013, 7/2006).

Με τον παραπάνω λόγο αναίρεσης ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου της ουσίας κατά την εκτίμηση της νομικής βασιμότητας της αγωγής και των ισχυρισμών (ενστάσεων) των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα του ανωτέρω δικαστηρίου κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Στην τελευταία δε περίπτωση, η παραβίαση του κανόνα αυτού ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο αποκλειστικώς και μόνο με βάση τα πραγματικά περιστατικά που δέχεται το δικαστήριο της ουσίας ότι αποδείχθηκαν ή ότι δεν αποδείχθηκαν (ΑΠ 19/2020, 381/2019, 130/2016, 1420/2013).

Στην προκειμένη περίπτωση το Ειρηνοδικείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφαση, δέχθηκε κατ' ανέλεγκτη, ως προς τα πράγματα κρίση του, ότι οι ενάγοντες δυνάμει συμβάσεων εργασίας αορίστου χρόνου οι οποίες καταρτίστηκαν στη ..., προσλήφθηκαν ο μεν πρώτος την 27-6- 2002, ο δε δεύτερος την 21-3-2005 ως οδηγοί αυτοκινήτων, ότι ο μηνιαίος μισθός τους συμφωνήθηκε ότι θα καθοριζόταν σύμφωνα με την εκάστοτε ισχύουσα συλλογική σύμβαση εργασίας "Για τους όρους αμοιβής και εργασίας του εν γένει προσωπικού των αγροτικών συνεταιριστικών οργανώσεων", και ότι, στις 9.2.2012 η ΠΑΣΕ-ΓΕΣ προέβη σε καταγγελία της κλαδικής ΣΣΕ της 16.12.2010 για τους όρους αμοιβής και εργασίας του εν γένει προσωπικού των Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων, σε εκτέλεση της με αριθμό 391/16.6.2011 απόφασης του ΔΣ αυτής, που αποφάσισε την ενέργεια αυτή, προκειμένου να ξεκινήσουν νέες συλλογικές διαπραγματεύσεις για την υπογραφή νέας ΣΣΕ, οι κανονιστικοί όροι της οποίας θα εναρμονίζονται με τους όρους της ΕΓΣΣΕ.

Ακολούθως το Δικαστήριο, με την προσβαλλομένη απόφασή του, κατ' επίκληση των ως άνω διατάξεων του ν. 4046/2012 και της ΠΥΣ 6/2012, αφού απέρριψε τα λοιπά αγωγικά αιτήματα, έκανε δεκτή εν μέρει την αγωγή ως βάσιμη κατ' ουσία, ως προς το αίτημα καταβολής διαφορών μισθών για το χρονικό διάστημα από 1-6-2012 έως 31-12-2016, κατά το σκέλος που αφορά την μη καταβολή του επιδόματος ανθυγιεινής εργασίας, υποχρεώνοντας τον εναγόμενο-αναιρεσείοντα να καταβάλει σ' αυτούς τα χρηματικά ποσά των 7.314,22 και 6.833,28 ευρώ αντιστοίχως με το νόμιμο τόκο, όπως αναφέρεται.

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο κατά το μέρος με το οποίο δέχθηκε με την προσβαλλομένη απόφασή του ότι στην έννοια του επιδόματος επικίνδυνης εργασίας, εντάσσεται και το επίδομα ανθυγιεινής εργασίας, για το οποίο έκρινε ότι οφείλει να καταβάλει ο αναιρεσείων συνεταιρισμός και στους δύο αναιρεσιβλήτους, αν και τούτο σαφώς διακρινόταν στην από 16-12-2010 Κλαδική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας "Περί όρων αμοιβής και εργασίας του εν γένει προσωπικού των αγροτικών συνεταιριστικών οργανώσεων", η οποία καταγγέλθηκε την 9-2-2012 από την ΠΑΣΕΓΕΣ, από το επίδομα επικίνδυνης εργασίας, στις διατάξεις των άρθρων 9 και 11 αυτής αντιστοίχως και είχε καταργηθεί με τη διάταξη του άρθρου 2 παρ. 4 της με αρ. 6/28-2-2012 Πράξης Υπουργικού Συμβουλίου, για το μετέπειτα του Μαΐου 2012 χρονικό διάστημα, παραβίασε, κατά τα αναφερόμενα στη νομική σκέψη, την ως άνω διάταξη, με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή.

Επομένως είναι βάσιμος ο από τον αριθμό 1 του άρθρου 560 του KΠολΔ μοναδικός λόγος αναιρέσεως με τον οποίο προσάπτεται στη προσβαλλομένη απόφαση του Ειρηνοδικείου ... η πλημμέλεια ότι προκειμένου να υπολογίσει το ύψος των οφειλομένων μισθών από τον εναγόμενο σε κάθε ενάγοντα της περιόδου Μαΐου 2012 και μετέπειτα στα αιτηθέντα με την αγωγή για κάθε ενάγοντα ποσά από την εργασία τους ως οδηγών αυτοκινήτων και στον οποίο είχαν προσληφθεί δυνάμει συμβάσεων εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου, συνυπολόγισε εσφαλμένα και το προβλεπόμενο από τις ως άνω συλλογικές ρυθμίσεις επίδομα ανθυγιεινής εργασίας και έτσι παραβίασε τη διάταξη του άρθρου 2 παρ. 4 της υπ' αριθ. 6/2012 Π.Υ.Σ.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, κατά παραδοχή του μοναδικού λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως, από τον αριθμό 1 του άρθρου 560 KΠολΔ, πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση αναιρέσεως, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, κατά το προαναφερόμενο μέρος, δηλαδή κατά το μέρος που έκρινε νόμιμη και εν μέρει κατ' ουσίαν βάσιμη την αγωγή των αναιρεσιβλήτων, ως προς το αίτημα καταβολής επιδόματος ανθυγιεινής εργασίας των αναφερομένων χρονικών διαστημάτων κατά τα αντιστοίχως αιτούμενα ποσά. Ενόψει δε του ότι η υπόθεση δεν χρειάζεται άλλη διευκρίνιση, πρέπει να κρατηθεί και να δικασθεί από το παρόν δικαστήριο (άρθρο 580 παρ. 3 εδ. α Κ.Πολ.Δ.), και εφόσον, κατά τα προεκτεθέντα, οι ένδικες αξιώσεις των εναγόντων - αναιρεσιβλήτων είναι μη νόμιμες και συνεπώς απορριπτέες, πρέπει να απορριφθεί η αγωγή, ως μη νόμιμη και να καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητοι, ως ηττώμενοι, στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, (άρθρα 176, 180 παρ. 1, 183 και 191 παρ. 2 KΠολΔ), του πρώτου βαθμού δικαιοδοσίας και της προκειμένης δίκης, κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 67/2018 απόφαση του Ειρηνοδικείου ..., κατά το μέρος της που αναφέρεται στο σκεπτικό.

Κρατεί και δικάζει την υπόθεση.

Απορρίπτει την από 25-4-2017 και με αριθμό έκθεσης κατάθεσης 167/2017 αγωγή.

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους, στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει, για μεν τον πρώτο βαθμό στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ, για δε την προκειμένη αναιρετική δίκη στο ποσό των δύο χιλιάδων τριακοσίων (2.300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 30 Ιουνίου 2022.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 15 Απριλίου 2024.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ