Supreme Court dismisses appeal against compensation determination, ruling general denial does not constitute admission without specific challenge.

Απόφαση 565 / 2013 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 565 /2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Γιαννούλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γρηγόριο Κουτσόπουλο, Παναγιώτη Ρουμπή, Δημητρούλα Υφαντή και Ιωάννα Πετροπούλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 25 Ιανουαρίου 2013, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, όπως νόμιμα εκπροσωπείται από τον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, και παραστάθηκε δια του πληρεξουσίου Παρέδρου του ΝΣΚ, Ευάγγελο Μαρίνη και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Κ. Ξ. του Β., 2Κ. Μ. του Ν., 3 Ε. Π. του Ν., 4 Ι. Ξ. του Β., 5Γ. Ξ. του Β., 6 Ν. Ξ. του Β., 7. Α. Ξ. του Δ., 8 Β. Μ. του Ι., 9Γ. Α. του Β., 10 Λ. Μ. του Ά., 11 Λ. Π. του Δ., 12 Κ. Ρ. του Δ., 13 Σ. χήρας Δ. Κ., 14. Δ. Π. του Κ., 15 Μ. Ρ. του Ν., 16 Λ. Λ. του Α., 17 Μ. Ρ. του Β., 18. Σ. ή Σ. Ρ. του Κ., 19. Γ. Ρ. του Χ., όλοι οι ανωτέρω κάτοικοι ..., 20. Του Ιερού Ναού Αγίου Νεκταρίου της ενορίας Αγίου Κωνσταντίνου, όπως νόμιμα εκπροσωπείται, 21. Γ. Μ. του Β., 22 Ι. Μ. του Β., 23 Μ. Λ. του Λ., , Α. Γ., 24 Σ. Ρ. του Χ. και 25 Ι. Ρ. του Χ., όλοι οι ανωτέρω κάτοικοι ..., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν και δεν εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την 294/2006 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λαμίας, με την οποία ορίσθηκε προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης για απαλλοτριωθείσες εκτάσεις. Κατόπιν αυτής το ήδη αναιρεσείον κατέθεσε την 103/25-10-2006 αίτηση του για τον καθορισμό οριστικής μονάδος αποζημίωσης, στο Εφετείο Λαμίας και οι ήδη αναιρεσίβλητοι κατέθεσαν ανταίτηση στο ίδιο Δικαστήριο. Αφού συνεκδικάσθηκαν η αίτηση και η ανταίτηση, εκδόθηκε η απόφαση 60/2008 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 18-3-2009 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης, Ιωάννα Πετροπούλου, ανέγνωσε την από 11-4-2012 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, κατά τη διάταξη του άρθρου 62 του ΚΠολΔ, όποιος έχει την ικανότητα να είναι υποκείμενο δικαιωμάτων και υποχρεώσεων έχει και την ικανότητα να είναι διάδικο. Από τη διάταξη αυτή, σε συνδυασμό προς τις διατάξεις των άρθρων 34 και 35 του ΑΚ, συνάγεται ότι ικανότητα διαδίκου έχει κάθε άνθρωπος από της γεννήσεώς του και μέχρι του θανάτου του. Εκ τούτων, εν όψει και της διατάξεως του άρθρου 556§1 του ΚΠολΔ, παρέπεται ότι αναίρεση, η οποία ασκήθηκε κατά προσώπου που έχει αποβιώσει κατά το χρόνο της ασκήσεώς της είναι άκυρη, για έλλειψη απαραίτητης διαδικαστικής προϋποθέσεως η ακυρότητα δε αυτή λαμβάνεται υπ' όψη και αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο.

Στην προκειμένη περίπτωση, η από 18.3.2009 αίτηση περί αναιρέσεως της υπ. αρ 60/2008 απόφασης του Εφετείου Λαμίας ασκήθηκε από το Ελληνικό Δημόσιο και κατά του όγδοου των αναιρεσιβλήτων Μ. Β. του Ι., όπως παραδεκτώς το επώνυμο αυτό διορθώθηκε με το υποβληθέν από το Ελληνικό Δημόσιο σημείωμα, ο οποίος όμως είχε αποβιώσει στις 5.2.2009 (βλ. προσκομιζόμενη σε ακριβές φωτοαντίγραφο από 7.12.2011 τη ληξιαρχική πράξη θανάτου του Δήμου Λοκρών, δηλαδή προ της ασκήσεως της αιτήσεως αναιρέσεως που έλαβε χώρα στις 26.3.2009, όπως προκύπτει από την κάτωθι της αιτήσεως πράξη της αρμοδίας Γραμματέα του Εφετείου Λαμίας. Επομένως, η αίτηση αναιρέσεως κατά το μέρος που απευθύνεται κατά του όγδοου των αναιρεσιβλήτων Μ. Β. του Ι., είναι άκυρη, για έλλειψη αναγκαίας διαδικαστικής προϋποθέσεως και ως τέτοια πρέπει να απορριφθεί.

Επειδή, μετά την άσκηση της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως απεβίωσε στις 5 Ιανουαρίου 2010 ο δεύτερος αναιρεσίβλητος Μ. Κ. του Ν., όπως προκύπτει από τη προσκομιζόμενη σε ακριβές φωτοαντίγραφο από 7.12.2011 ληξιαρχική πράξη θανάτου του Δήμου Λοκρών και με αρ. πρωτ. .../7.12.2011 πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών του ίδιου Δήμου.

Επειδή, από τις διατάξεις του άρθρου 576 παρ. 1,2 και 3 του Κ.Πολ.Δ. προκύπτει ότι αν κάποιος από τους διαδίκους δεν εμφανιστεί κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αναίρεσης ή εμφανιστεί και δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως ποιος επισπεύδει τη συζήτηση. Αν την επισπεύδει ο απολειπόμενος διάδικος, η υπόθεση συζητείται σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι, αν όμως την επισπεύδει ο αντίδικός του, τότε ερευνάται αν ο απολειπόμενος ή ο μη παριστάμενος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα.

Αν η κλήση για συζήτηση δεν επιδόθηκε ή επιδόθηκε αλλά όχι νόμιμα και εμπρόθεσμα ο Άρειος Πάγος κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση και η υπόθεση επαναφέρεται με νέα κλήση. Εξάλλου, κατά τη γενική διάταξη του άρθρου 226 παρ. 4 εδ. 2 και 3 Κ.Πολ.Δ που εφαρμόζεται και στην αναιρετική δίκη κατά το άρθρο 575 του ΚΠολΔ, αν η συζήτηση αναβληθεί, ο γραμματέας είναι υποχρεωμένος αμέσως μετά το τέλος της συνεδρίασης να μεταφέρει την υπόθεση στη σειρά των υποθέσεων που πρέπει να συζητηθούν κατά τη δικάσιμο που ορίστηκε.

Κλήση του διαδίκου για εμφάνιση στη δικάσιμο αυτή δεν χρειάζεται και η αναγραφή της υποθέσεως στο πινάκιο ισχύει ως κλήτευση όλων των διαδίκων. Κατά την έννοια της τελευταίας αυτής διάταξης, η αναβολή της συζήτησης και η εγγραφή της υπόθεσης στο πινάκιο του δικαστηρίου για τη μετ' αναβολή δικάσιμο ισχύει ως κλήτευση όλων των διαδίκων για τη δικάσιμο αυτή και επομένως, δεν χρειάζεται νέα κλήση του διαδίκου, όταν ο απολειπόμενος κατά την μετ' αναβολή δικάσιμο διάδικος είχε νομίμως κλητευθεί να παραστεί κατά τη δικάσιμο κατά την οποία αναβλήθηκε η συζήτηση ή είχε παραστεί νομίμως κατά την ίδια δικάσιμο και επομένως, με τη νόμιμη παράσταση και μη εναντίωση του καλύφθηκε η μη νόμιμη κλήτευσή του στην αρχική δικάσιμο.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από τα ταυτάριθμα με την παρούσα Πρακτικά Συνεδριάσεως του Δικαστηρίου τούτου κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσης δικάσιμο (25.1.2013) κατά την εκφώνηση της υπόθεσης στη σειρά της από το πινάκιο, δεν εμφανίστηκαν ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο έστω και με δήλωση κατά το άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ πλην των αποβιωσάντων ως άνω και οι εκ των αναιρεσιβλήτων πρώτος, τρίτος έως και έβδομος ,ένατος έως και εικοστός πέμπτος.

Όπως δε προκύπτει από τα υπ' αρ. 1603Ε, 1680Ε, 1605Ε, 1604Ε, 1621Ε, 1611Ε, 1679Ε, 1606Ε, 1683Ε, 1682Ε, 1615Ε, 1614Ε, 1681Ε 1608Ε, 1677Ε, 1609Ε ,1616Ε ,1678Ε ,1617Ε , 1676Ε, 1607Ε, 1686Ε, και 1610Ε από 19.9.2011 αποδεικτικά επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Λαμίας ... που προσκομίζει το νομίμως παρασταθέν κατά την παρούσα μετ' αναβολή δικάσιμο, το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο, ακριβές αντίγραφο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως με την κάτω από αυτή πράξη ορισμού δικασίμου για την αρχική ορισθείσα δικάσιμο της 20.4.2012, καθώς και κλήση προς συζήτηση της αίτησης, επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα αντίστοιχα στους αναιρεσιβλήτους Ξ.

Κ., Π. Ε., Ξ. Ι., Ξ. Γ., Ξ. Ν., Ξ. Α., Α. Γ. Μ. Λ., Π. Λ., Ρ. Κ., Κ. Σ., Π. Δ., Ρ. Μ., Λ. Λ., Ρ. Μ., Ρ. Σ., Ρ. Γ., Ιερό Ναό Αγίου Νεκταρίου της ενορίας Αγίου Κων/νου, Γ. Μ., Ι. Μ., Μ. Λ., Σ. Ρ. και Ρ. Ι., ήτοι αντίστοιχα στους πρώτο, τρίτο έως και έβδομο, ένατο έως και εικοστό πέμπτο. Περαιτέρω, όπως, προκύπτει από τα υπ' αρ. 2371Ε1 , 2370Ε1,2369Ε1 και 2368Ε1, από 16.1.2012 αποδεικτικά επιδόσεως του ίδιου ως άνω δικαστικού επιμελητή ..., που προσκομίζει το νομίμως παρασταθέν κατά την παρούσα μετ' αναβολή δικάσιμο Ελληνικό Δημόσιο, ακριβές αντίγραφο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως με την κάτω από αυτή πράξη ορισμού δικασίμου για την αρχικά ορισθείσα δικάσιμο της 20.4.2012 καθώς και την κλήση προς συζήτηση της αίτησης, επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στους κληρονόμους του αποβιώσαντος στις 5.1.2010 ήτοι μετά την άσκηση (26.3.2009) της αναίρεσης του δεύτερου των αναιρεσιβλήτων Κ.

Μ. του Ν., ήτοι αντίστοιχα στους Ι. χα Κ. Μ., Π. Μ., Β. Μ. και Ε. Α. χα Ν. Μ., με την ιδιότητά της ως ασκούσας τη γονική μέριμνα της ανήλικης Κ. Ν. Μ., τέκνο του προαποβιώσαντος στις 21.1.2001 υιού του Νικολάου Ματσώλα του Κων/νου (βλ. προσκομιζόμενες σε φωτοαντίγραφο αντίστοιχα από 21.12.2011 και 2.1.2012 ληξιαρχικές πράξεις θανάτου του Δήμου Λoκρών, με αρ.

πρωτ. .../7.12.2011 και .../2.1.2012 πιστοποιητικά πλησιεστέρων συγγενών του ίδιου Δήμου και με αρ. πρωτ. 2640/8.12.2011 πιστοποιητικό του Πρωτοδικείου Λαμίας περί μη δημοσιεύσεως διαθήκης, καθώς και τα με αρ. πρωτ. 750/8.12.2011 και 788/28.12.2011 πιστοποιητικά του ιδίου ως άνω δικαστηρίου περί μη αποποίησης κληρονομίας). Επομένως, εφ' όσον οι προαναφερόμενοι αναιρεσίβλητοι είχαν κληθεί νόμιμα και εμπρόθεσμα από το αναιρεσείον που επισπεύδει τη συζήτηση της υπόθεσης, για την αρχικά ορισθείσα δικάσιμο κατά την οποία η υπόθεση αναβλήθηκε για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσης, η δε αναβολή της υπόθεσης και η αναγραφή της στο πινάκιο, για τη νέα δικάσιμο ισχύει ως κλήτευσή τους, πρέπει, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 576 παρ 1 και 3 ΚΠολΔ, να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία τους.

Επειδή, από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 17 παρ 2 και 3 του ισχύοντος Συντάγματος και 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ συνάγεται, ότι για τον προσδιορισμό της αποζημίωσης λαμβάνεται υπόψη η αξία του απαλλοτριωμένου ακινήτου κατά το χρόνο της πρώτης συζητήσεως, ενώπιον του δικαστηρίου της αιτήσεως καθορισμού (προσωρινού ή οριστικού σε περίπτωση παραλείψεως του προσωρινού) της αποζημιώσεως αυτής, καθώς και η δαπάνη του ιδιοκτήτη του απαλλοτριούμενου ακινήτου.

Εξ άλλου, στο άρθρο 13 παρ 1 εδ. τελευτ. του ν. 2882/2001 (ΚΑΑΑ), όπως το εδάφιο αυτό τροποποιήθηκε με το άρθρο 9 παρ 1 του ν. 3193/2003 ορίζεται ότι " ως κριτήριο για την εκτίμηση της αξίας του απαλλοτριούμενου ακινήτου λάμβάνονται υπόψη ιδίως η αξία που έχουν κατά τον κρίσιμο χρόνο παρακείμενα και ομοειδή ακίνητα, που προσδιορίζεται κυρίως από την αντικειμενική αξία, τα τιμήματα σε συμβόλαια μεταβίβασης κυριότητας ακινήτων, τα οποία συντάχθηκαν το χρόνο κήρυξης της απαλλοτρίωσης, καθώς και η πρόσοδος του απαλλοτριούμενου".

Αλλά η πιο πάνω διάταξη δεν καθιερώνει αποκλειστικά και για το δικαστήριο υποχρεωτικά κριτήρια για τη διάγνωση της πραγματικής αξίας του απαλλοτριούμενου, έτσι ώστε να θεωρείται, ότι παραβιάζεται στην περίπτωση που το δικαστήριο δεν θα τα λάβει υπόψη ή θα λάβει υπόψη άλλα τέτοια, παρά μόνο παρέχει οδηγίες, για το πώς πρέπει να καθορίζεται η πραγματική αξία και επιτρέπει στο δικαστήριο να λάβει υπόψη γι' αυτό το σκοπό, κάθε πρόσφορο κατά την ανέλεγκτη κρίση του συγκριτικό στοιχείο, αφού το αξιολογήσει κατάλληλα.

Τέλος, ανεπάρκεια ή ασάφεια αιτιολογιών κατά τον αναιρετικό λόγο από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ υπάρχει όταν από το αιτιολογικό δεν προκύπτουν τα πραγματικά περιστατικά που είναι αναγκαία για την αιτιολόγηση της εφαρμοσθείσας διάταξης ουσιαστικού δικαίου ή εκείνης που δεν εφαρμόσθηκε, καθιστώντας έτσι ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο.

Ελλείψεις όμως ως προς την εκτίμηση των αποδείξεων, ή την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώνεται με σαφήνεια, δεν συνιστούν ανεπάρκεια αιτιολογίας.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε ανελέγκτως τ' ακόλουθα: Με την υπ' αριθμ. 1088277/8108/0010/10-12-2004 κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ, που δημοσιεύτηκε νόμιμα στο υπ' αριθμ. 1180/Δ716-12-2004 ΦΕΚ, κηρύχθηκε αναγκαστικώς απαλλοτριωτέα υπέρ και με δαπάνες του αιτούντος Ελληνικού Δημοσίου και των παρόδιων ιδιοκτητών , για λόγους δημόσιας ωφέλειας και ειδικότερα για την βελτίωση της Ε.Ο.

Αθηνών - Θεσσαλονίκης, στο τμήμα του ανισόπεδου κόμβου Μαλεσίνας - Μαζίου (χθ 0+ 750 έως 2 + 731,07), συνολικής εκτάσεως 5.907,41 τ.μ. που βρίσκεται στον νομό Φθιώτιδας στην περιοχή του Δήμου Μαλεσίνας και εικονίζεται με κλίμακα 1:500 στο από 16-2-2004 ακριβές αντίγραφο και αριθμό σχεδίου ΚΤ 2/01 κτηματολογικό διάγραμμα και στον αντίστοιχο κτηματολογικό πίνακα της ΕΥΔΕ/ΠΑΘΕ ΤΚΕ Θήβας της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Έργων, τα οποία έχουν συντάξει οι μηχανικοί Ι.

Κ. και Α. Μ. και έχει θεωρήσει ο Διευθυντής της Διεύθυνσης Δ12 του ΥΠΕΧΩΔΕ Κ. Δ. στις 16-2-2004. Η απαλλοτριούμενη έκταση, η οποία περιλαμβάνει τα ακίνητα επί των οποίων προβάλλουν δικαιώματα κυριότητας οι καθών η αίτηση, κείται δεξιά της ΕΟ Αθηνών - Λαμίας σε παράλληλο με την Εθνική Οδό δρόμο και ειδικότερα στον ανισόπεδο κόμβο Μαλεσίνας-Μαζίου στην κτηματική περιοχή του δήμου Μαλεσίνας.

Απέχουν από τη θάλασσα οκτώ με εννέα χιλιόμετρα από τους πλησιέστερους οικισμούς της Μαλεσίνας και του Μαζίου, δεν έχουν θέα προς τη θάλασσα, βρίσκονται όμως πλησίον του παραθαλάσσιου θέρετρου "Θεολόγου". Η χρήση των ως άνω ακινήτων, τα οποία βρίσκονται εκτός σχεδίου πόλεψς ή οικισμών και εκτός ζώνης είναι γεωργική (συγκεκριμένα είναι ελαιοπερίβολα και δασωθέντες αγροί), εξυπηρετούνται οδικά και απέχουν από την πόλη της Αθήνας περί τα 120 χιλιόμετρα.

Ο μάρτυρας του αιτούντος Ελληνικού Δημοσίου, Γ. Σ., υπάλληλος της κτηματικής υπηρεσίας του νομού Φθίωτιδας, προσδιορίζει την αξία των αγρών στα 2,09 ευρώ ανά τ.μ. και των δασωθέντων αγρών σε 1,52 ευρώ ανά τ.μ., όση και η αντικειμενική τους αξία του έτους 2007. Να σημειωθεί, ότι ο ίδιος μάρτυρας όταν εξετάσθηκε ενόρκως ενώπιον του Μονομελούς πρωτοδικείου Λαμίας κατά τη συζήτηση της αίτησης για προσωρινή τιμή μονάδας κατέθεσε, ότι υπάρχει ζήτηση αγοράς ακινήτων στην περιοχή(βλ.

υπ' αριθμ. 294/2006 πρακτικά συνεδριάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λαμίας), ενώ ο μάρτυρας των καθ' ων η αίτηση-ανταιτούντων, αναβιβάζει την αξία των ακινήτων της περιοχής σε 80 ευρώ ανά τ.μ., τιμή που, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, προσφέρουν οι μεσίτες, που ενδιαφέρονται για τα ακίνητα της περιοχής. Από το αιτούν δεν προσκομίσθηκε με επίκληση κανένα συγκριτικό στοιχείο, αντίθετα οι καθών η αίτηση-ανταιτούντες επικαλούνται και προσκομίζουν τα ακόλουθα συγκριτικά στοιχεία:

α) την υπ' αριθμ.123/2003 απόφαση του Δικαστηρίου τούτου με την οποία καθορίσθηκε οριστική τιμή μονάδας αποζημίωσης, για ακίνητα που απαλλοτριώθηκαν για την κατασκευή του σταθμού διοδίων Τραγάνας στην ΕΟ Αθηνών - Λαμίας, στο τμήμα Υλίκη-Άγιος Κων/νος, σε 44 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με κρίσιμο χρόνο εκτίμησης την 13-5-2003, β) την υπ' αριθμ. 150/2003 απόφαση του Δικαστηρίου τούτου, με την οποία, με κρίσιμο χρόνο εκτίμησης την 12-11-2002, καθορίσθηκε οριστική τιμή μονάδας αποζημίωσης για ακίνητα που απαλλοτριώθηκαν για την κατασκευή του σταθμού διοδίων Τραγάνας στην ΕΟ Αθηνών - Λαμίας, στο τμήμα Υλίκης - Άγιος Κων/νος, σε 41,09 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο για τα ελαιοπερίβολα επί της εθνικής οδού και σε 46,96 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο για τα αγροτεμάχια επί της εθνικής οδού και για τα μεσαία ελαιόδεντρα σε 176,08 ευρώ το καθένα, για τα μικρά ελαιόδεντρα σε 105,65 ευρώ το καθένα και για τα πεύκα σε 88,04 ευρώ το καθένα και γ) την υπ' αριθμ. 142/2006 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λαμίας, με την οποία καθορίστηκε προσωρινή τιμή μονάδας αποζημίωσης για ακίνητα που απαλλοτριώθηκαν για το ίδιο έργο έργο, ήτοι την διαπλάτυνση της ΕΟ Αθηνών-Λαμίας στο τμήμα Προσκυνάς - Τραγάνα, σε 45 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο.

Οι καθών η αίτηση-ανταιτούντες με τις έγγραφες προτάσεις τους, που κατέθεσαν στις 31-10-2007, ήτοι πριν την συζήτηση της αιτήσεως, ισχυρίσθηκαν ότι η περιοχή Τραγάνα, στην οποία βρίσκονται οι απαλλοτριωθείσες εκτάσεις για τις οποίες καθορίσθηκε [οριστική και προσωρινή] τιμή μονάδος με τις ως άνω δικαστικές αποφάσεις αντίστοιχα, που προσκομίζονται ως συγκριτικά στοιχεία, σαφώς μειονεκτεί έναντι της περιοχής όπου βρίσκονται τα δικά τους απαλλοτριωθέντα ακίνητα, δεδομένου ότι η Τραγάνα απέχει περισσότερο από την Αθήνα, δεν περιβάλλεται από δάσος και η θάλασσα είναι ελώδης, κατάλληλη μόνο για ιχθυοτροφεία.

Την αλήθεια του ισχυρισμού τούτου δεν αμφισβήτησε το αιτούν με τις έγγραφες προτάσεις του, συναγομένης ως εκ τούτου ομολογίας του, κατ' άρθρο 261 ΚΠολΔ. Εξ άλλου με την υπ' αριθμ. 294/2006 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λαμίας καθορίσθηκε η προσωρινή τιμή μονάδας αποζημίωσης της επίδικης απαλλοτριωθείσας έκτασης σε 48 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο για το έδαφος και για τα επικείμενα:

α) για τις μικρές ελιές στο ποσό των 80 ευρώ η καθεμία, β) για τις μεσαίες ελιές στο ποσό των 140 ευρώ η καθεμία, γ) για τις μεγάλες ελιές στο ποσό των 200ευρώ η καθεμία, δ) για τις μεγάλες καρυδιές στο ποσό των 180 ευρώ η καθεμία και ε) για τα μεγάλα κυπαρίσσια στο ποσό των 100 ευρώ το καθένα. Από την εκτίμηση των παραπάνω αποδεικτικών στοιχείων, των όσων οι μάρτυρες κατέθεσαν στο ακροατήριο, αλλά και των λοιπών αποδεικτικών μέσων που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν μέχρι το τέλος της συζητήσεως στο ακροατήριο (άρθρα 19 παρ. 8 εδ.α' και 20 παρ. 6 ν. 2882/2001), ανάλογα με την τοπική και χρονική προσφορότητά τους, το δικαστήριο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι κατά τον κρίσιμο χρόνο η αξία της απαλλοτριούμενης έκτασης ανέρχεται, με βάση τις υπάρχουσες οικονομικές και νομισματικές συνθήκες χωρίς όμως να υπολογίζεται η τυχόν ανατίμηση ή υποτίμησή του μετά τη δημοσίευση της πράξεως απαλλοτριώσεως και μόνο εξ αιτίας αυτής:

Ι) ΓΙΑ ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ : Α) σε 48 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, όσον αφορά τις ιδιοκτησίες με εικαζόμενους ιδιοκτήτες τους τρίτο, ένατο, ενδέκατο, δωδέκατο, δέκατο έβδομο και δέκατο όγδοο από τους καθών η αίτηση, που δικάζονται ερήμην, μολονότι: α) δεν ασκήθηκε από αυτούς ανταίτηση και β) το αιτούν ζητεί να καθορισθεί η οριστική τιμή μονάδας για τους ξηρικούς αγρούς με πρόσοψη στην οδό Κόμβου Μαλεσίνας-Μαζίου-Μαλεσίνας σε 1,14 Ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο και για τους χέρσους με πρόσοψη στην οδό Κόμβου Μαλεσίνας-Μαζίου-Μαλεσίνας σε 0,69 Ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο.

Και τούτο, γιατί, σύμφωνα με όσα διαλαμβάνονται στην αρχή της σκέψης, το Εφετείο, δεν μπορεί να ορίσει οριστική τιμή μονάδος, κατώτερη από εκείνη που είχε ορίσει το Μονομελές Πρωτοδικείο ως προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης. Β) σε πενήντα δύο (52) ευρώ όσον αφορά τις υπόλοιπες ιδιοκτησίες με αριθμούς ΚΠ 10, ΚΠ 22, ΚΠ 14, ΚΠ 15, ΚΠ 16, ΚΠ 20, ΚΠ 21, ΚΠ 23, ΚΠ 34, ΚΠ 35, ΚΠ 36, ΚΠ 38, ΚΠ 41, ΚΠ 46, ΚΠ 47, ΚΠ 53, ΚΠ 55, ΚΠ 56, ΚΠ29Α, ΚΠ 29Β, ΚΠ 50, ΚΠ 52 και 55, στις οποίες διεκδικούν δικαιώματα κυριότητας οι:

δεύτερος, τέταρτος, πέμπτος, έκτος, έβδομος, όγδοος, δέκατος, δέκατος τρίτος δέκατη τέταρτη, δέκατος πέμπτος, δέκατος έκτος, δέκατος ένατος, εικοστός, εικοστός πρώτος, εικοστή δεύτερη, εικοστή τρίτη, εικοστή τέταρτη, εικοστή πέμπτη και εικοστός έκτος από τους καθών η απαλλοτρίωση - καθών η αίτηση - ανταιτούντες αντίστοιχα, ποσό στο οποία πρέπει να καθοριθεί και η οριστική αποζημίωσή τους και ΙΙ) ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΙΚΕΙΜΕΝΑ :

α) για τις μικρές ελιές στο ποσό των 150 ευρώ η καθεμία, β) για τις μεσαίες ελιές στο ποσό των 250 ευρώ η καθεμία, γ) για τις μεγάλες ελιές στο ποσό των 350 ευρώ η καθεμία, δ) για τις μεγάλες καρυδιές στο ποσό των 500 ευρώ η καθεμία και ε) για τα μεγάλα κυπαρίσσια το ποσό των 250 ευρώ το καθένα, ποσό, στο οποίο πρέπει να καθορισθεί και η οριστική αποζημίωσή τους.

Κρίσιμος χρόνος εκτιμήσεως είναι ο χρόνος της συζητήσεως ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου (13-11-2007), διότι από το χρόνο συζητήσεως ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λαμίας της αιτήσεως για την προσωρινή αποζημίωση (14-4-2006) μέχρι τη συζήτηση της ένδικης αιτήσεως (13-11-2007) για την οριστική αποζημίωση παρήλθε έτος (άρθρα 17 παρ. 2β του Συντάγματος και 13 παρ 1β του Ν. 2882/2001 που προστέθηκε με το άρθρο 1 παρ1 του Ν. 2985/2002).

Έτσι που έκρινε το Εφετείο επαρκώς αιτιολογεί το αποδεικτικό πόρισμα αναφορικά με την αξία των απαλλοτριούμενων, με σαφή παράθεση των συγκριτικών στοιχείων που έλαβε για την κρίση του αυτή και ειδικότερα, των δικαστικών αποφάσεων με τις οποίες καθορίστηκε προσωρινή και οριστική τιμή μονάδος αποζημίωσης για τα απαλλοτριωθέντα ακίνητα για την κατασκευή του σταθμού διοδίων Τραγάνας στην ΕΟ Αθηνών - Λαμίας και των μειονεκτημάτων των ακινήτων (εδαφικών εκτάσεων) αυτών σε σχέση με τα απαλλοτριούμενα για τα οποία, ως ευρισκόμενα πλησίον του παραθαλάσσιου θέρετρου "Θεολόγος" και σε απόσταση οκτώ με εννέα χιλιόμετρα από τη θάλασσα, υπάρχει ζήτηση αγοράς, όπως από τον ίδιο το μάρτυρα του αιτούντος Ελληνικού Δημοσίου κατετέθη ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λαμίας. Επομένως, ο πρώτος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ διότι το Εφετείο με ανεπαρκείς αιτιολογίες κατέληξε στο αποδεικτικό ως άνω πόρισμα είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, κατά τα λοιπά δε και καθό μέρος με την επίφαση της σχετικής πλημμέλειας, πλήττεται η ανέλεγκτη περί τα πράγματα αυτού κρίση, απαράδεκτος.

Επειδή στη διάταξη του άρθρου 20 του Κώδικα Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων ορίζονται παρ.1 "Αρμόδιο να προσδιορίσει οριστικά την αποζημίωση είναι το Εφετείο στην περιφέρεια του οποίου βρίσκεται η απαλλοτριούμενη έκταση ή το μεγαλύτερο μέρος αυτής" παρ.2 " Μέσα σε τριάντα ημέρες από την κοινοποίηση της απόφασης του μονομελούς Πρωτοδικείου κάθε ενδιαφερόμενος δικαιούνται, και αν ακόμη δεν υπήρξε διάδικος στη δίκη για τον προσωρινό καθορισμό της αποζημίωσης, να ζητήσει τον οριστικό προσδιορισμό αυτής.

Εάν η απόφαση του μονομελούς Πρωτοδικείου δεν επεδόθη, η προθεσμία για την άσκηση της αίτησης περί οριστικού προσδιορισμού της αποζημίωσης είναι σε κάθε περίπτωση έξι μήνες από τη δημοσίευση της απόφασης. Παρ4". Εάν η προθεσμία για την άσκηση της αίτησης παρήλθε άπρακτη, η αποζημίωση που προσδιορίστηκε προσωρινά καθίσταται οριστική για τον ενδιαφερόμενο που δεν άσκησε αίτηση.

Παρ.5. Εάν ασκηθεί παραδεκτώς αίτηση, εκείνος κατά του οποίου απευθύνεται, δύναται να ασκήσει με τις προτάσεις που κατατίθενται, με την ποινή του απαραδέκτου, πέντε τουλάχιστον ημέρες πριν από τη συζήτηση, αντίθετη αίτηση, για τα ίδια ακίνητα για τα οποία ζητείται με την αίτηση ο οριστικός προσδιορισμός της αποζημίωσης.

Η εμπρόθεσμη αίτηση για οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης αφορά αποκλειστικά το συμφέρον του αιτούντος προς αύξηση ή μείωση μόνον υπέρ αυτού της αποζημίωσης. Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών με εκείνες των παραγράφων 7,9 και 10 του άρθρου 19 του ίδιου νόμου προκύπτει, ότι το δικαστήριο υποχρεούται να ερευνά την αίτηση προσδιορισμού τιμής μονάδος αποζημίωσης κατ' ουσίαν και επί απουσίας ενός των διαδίκων και να εξετάσει αυτεπαγγέλτως κάθε στοιχείο που συμβάλλει στην εκτίμηση της βασιμότητας της αίτησης και να εκτιμά ελευθέρως τα αποδεικτικά μέσα που προσκομίστηκαν από τους διαδίκους, καθώς και ότι εάν δεν ασκηθεί από μέρους του καθού στρέφεται η αίτηση-ανταίτηση, πέντε ημέρες πριν από τη συζήτηση της αίτησης, το Εφετείο, δεν μπορεί να ορίσει οριστική τιμή μονάδος, κατώτερη από εκείνη που είχε ορίσει το Μονομελές Πρωτοδικείο ως προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης (ΑΠ 1413/2004).

Τέλος κατά τη διάταξη του αριθμού 1 εδα του άρθρου 559 ΚΠολΔ επιτρέπεται αναίρεση και αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας παραβιάζεται κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, είτε με ψευδή ερμηνεία η οποία υπάρχει όταν αποδίδεται στον κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε με τη ορθή εφαρμογή η οποία συντελείται όταν εφαρμόζεται κανόνας ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή όταν δεν εφαρμόζεται κανόνας ενώ έπρεπε, ή όταν εφαρμόζεται εσφαλμένως.

Στην προκείμενη περίπτωση, η αναιρεσιβαλλόμενη καθόρισε την οριστική τιμή μονάδος αποζημίωσης για την απαλλοτριωθείσα έκταση δυνάμει της υπ' αρ. 1088277/8108/0010/10.12.2004 κοινής απόφασης των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και ΠΕΧΩΔΕ για τη βελτίωση της Ε.Ο. Αθηνών Θεσσαλονίκης των διαδίκων που δικάστηκαν ερήμην 3ου, 9ου ,11ου,12ου, 17ου, και 18ου των καθών στην αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου περί καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος και ήδη 2ου, 8ου, 10ου,11ου, 16ου, και 17ου, των αναιρεσιβλήτων)στο ποσό των 48 ευρώ ανά τ.μ.

οριστικοποιώντας ως προς αυτούς την προσωρινή τιμή μονάδος, δεχόμενη ότι το Εφετείο ως προς αυτούς, που δεν άσκησαν ανταίτηση δεν μπορεί να καθορίσει οριστική τιμή, κατώτερη από εκείνη που καθόρισε το Μονομελές Πρωτοδικείο ως προσωρινή τιμή, όπως ζητεί το αιτούν και ήδη αναιρεσίον Ελληνικό Δημόσιο. Έτσι που έκρινε το Εφετείο ορθά εφήρμοσε τη διάταξη του άρθρου 20 παρ 4 εδ.

β του ΚΑΑΑ και ο δεύτερος περί του αντιθέτου λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως με τον οποίο προσάπτεται στην αναιρεσιβαλλόμενη η πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ διότι με την προεκτεθείσα παραδοχή παραβίασε τη διάταξη αυτή, είναι σύμφωνα με τη μείζονα σκέψη απορριπτέος ως αβάσιμος.-

Επειδή πράγματα κατά την έννοια της διατάξεως του 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, η μη λήψη υπόψη των οποίων από το δικαστήριο της ουσίας ιδρύει τον προβλεπόμενο από τη διάταξη αυτή λόγο αναιρέσεως θεωρούνται οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί που συγκροτούν την ιστορική βάση της αγωγής, ενστάσεως ή αντενστάσεως και έτσι θεμελιώνουν το αίτημά τους.

Επομένως, δεν είναι πράγματα με την έννοια αυτή οι αρνητικοί ισχυρισμοί της αγωγής ή της ένστασης ούτε οι ισχυρισμοί οι οποίοι αποτελούν συμπεράσματα των διαδίκων ή του δικαστηρίου ή επιχειρήματα νομικά ή πραγματικά τα οποία αντλούνται από το νόμο ή από την εκτίμηση των αποδείξεων. Ο τρίτος επομένως λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως με τον οποίο προσάπτεται στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από του άρθρου 559 ΚΠολΔ, διότι το Εφετείο, προκειμένου να καταλήξει στο αποδεικτικό πόρισμα περί της αξίας των απαλλοτριωθέντων, δεν έλαβε υπόψη τα μειονεκτήματα τους ("εκτός οικισμού", "εκτός ζώνης", "ημιορεινά", "εντός ρεματιάς" και για μερικά αυτών "χέρσοι και δη δασωθέντες αγροί) που επικαλέστηκε το αναιρεσίον με τις από 14.11.2007 προτάσεις του ενώπιον του Εφετείου, είναι απορριπτέως ως απαράδεκτος, διότι οι επικαλούμενοι ως άνω ισχυρισμοί αποτελούν φερόμενες ιδιότητες των απαλλοτριούμενων ακινήτων και επιχειρήματα του υπέρ ού η απαλλοτρίωση Ελληνικού Δημοσίου προς υποστήριξη των απόψεών του αναφορικά με την αξία των απαλλοτριωθέντων και δεν αποτελούν "πράγματα" υπό την προεκτεθείσα του όρου έννοια.

Επειδή, ο λόγος αναιρέσεως του άρθρου 559 αρ 12 ΚΠολΔ ιδρύεται όταν το δικαστήριο της ουσίας κατά την εκτίμηση των αποδείξεων αποδίδει σε ορισμένα αποδεικτικά μέσα δύναμη αποδείξεως μικρότερη ή μεγαλύτερη από εκείνη που δεσμευτικά γι' αυτό καθορίζει ο νόμος και δεν στοιχειοθετείται ο λόγος αυτός όταν το δικαστήριο, εκτιμώντας ελεύθερα τις αποδείξεις όπως έχει δικαίωμα από το νόμο άρθρο 340 ΚΠολΔ),αποδίδει σε ορισμένα μέσα, που έχουν την ίδια αποδεικτική δύναμη με άλλα, μεγαλύτερη βαρύτητα ή αξιοπιστία από τα άλλα αυτά, καθώς και όταν τα αποδεικτικά αυτά μέσα εκτιμώνται ελεύθερα από το δικαστήριο κατά κανόνα που θέτει το άρθρο 340 ΚΠολΔ όπως στην ειδική διαδικασία των άρθρων 18 επ.

ν 2882/2001 σύμφωνα με την παρ8 του άρθρου 20 του ίδιου νόμου, στην οποία δεν έχουν διαφορετική αποδεικτική δύναμη τα αποδεικτικά μέσα, αλλά ισχύει ο γενικός κανόνας του άρθρου 340 ΚΠολΔ κατά τον οποίο τα εκτιμά ελεύθερα. Η προβλεπόμενη, όμως, κατά τη διαδικασία αυτή ελεύθερη εκτίμηση των αποδείξεων δεν περιλαμβάνει το αποδεικτικό μέσο της δικαστικής ομολογίας, η οποία κατά το άρθρο 352 παρ1 ΚΠολΔ αποτελεί πλήρη απόδειξη εναντίον εκείνου που ομολογεί.

Ο τέταρτος επομένως αναιρετικός λόγος από τον αριθμό 12 του άρθρου 559 ΚΠολΔ κατά τον οποίο το Εφετείο προκειμένου να καταλήξει στο αποδεικτικό πόρισμα αναφορικά με την αξία των απαλλοτριούμενων προσέδωσε αυξημένη αποδεικτική δύναμη στην κατ' άρθρο 261 ΚΠολΔ ομολογία του αναιρεσείοντος, ότι η περιοχή της Τραγάνας σαφώς μειονεκτεί από την περιοχή όπου βρίσκονται τα απαλλοτριούμενα λόγω της μη αμφισβήτησης ειδικά του σχετικού ισχυρισμού των αναιρεσιβλήτων είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, διότι όπως προειπώθηκε, κατά τη διαδικασία των άρθρων 18 επ του ν.2882/2001 η ελεύθερη εκτίμηση των αποδείξεων δεν περιλαμβάνει το αποδεικτικό μέσο της δικαστικής ομολογίας, το οποίο έχει και εδώ την επαυξημένη αποδεικτική δύναμη του αρθρ. 352§1 ΚΠολΔ.-

Επειδή, από τη διάταξη του άρθρου 261 ΚΠολΔ κατά την οποία κάθε διάδικος οφείλει να απαντά με σαφήνεια γενικά ή ειδικά για την αλήθεια ή όχι των πραγματικών ισχυρισμών των αντιδίκων του, εφ' όσον δε δεν αμφισβητήθηκε η αλήθεια κάποιου πραγματικού ισχυρισμού απόκειται στο δικαστή να κρίνει σε συνδυασμό με την τυχόν γενική άρνηση και το σύνολο των ισχυρισμών των διαδίκων αν συνάγεται ομολογία ή άρνηση, προκύπτει, ότι προϋπόθεση για να συνάγει το δικαστήριο της ουσίας από τη γενική άρνηση του εναγομένου και από το σύνολο των ισχυρισμών του ομολογία για κάποιο πραγματικό ισχυρισμό που αποτελεί στοιχείο της ιστορικής βάσης της αγωγής και του δικαιώματος που ασκείται με την αγωγή αυτή, είναι η μη αμφισβήτηση από αυτόν του πραγματικού αυτού ισχυρισμού.

Επομένως, αν υπάρχει τέτοια αμφισβήτηση, η ύπαρξη η μη της οποίας ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο, δεν έχει εφαρμογή το άρθρο 261 ΚΠολΔ και αν το δικαστήριο της ουσίας συναγάγει ομολογία παρά την ειδική αμφισβήτηση του αγωγικού ισχυρισμού από τον εναγόμενο, υποπίπτει στην πλημμέλεια που προβλέπεται από το άρθρο 559 αρ.11 περ.

β ΚΠολΔ δηλαδή εκείνη της παρά το νόμο λήψης το νόμο λήψης υπόψη αποδείξεως που δεν προσκομίστηκε. Με τον τέταρτο αναιρετικό λόγο προσάπτεται στην αναιρεσιβαλλόμενη κατά ένα μέρος αληθώς, η πλημμέλεια από τον αριθμό 11γ του άρθρου 559 ΚΠολΔ, διότι το Εφετείο έλαβε υπόψη ως αποδεικτικό μέσο συναχθείσα ομολογία κατ' άρθρο 261 ΚΠολΔ αναφορικά με το γεγονός ότι η περιοχή Τραγάνας μειονεκτεί σε σχέση με την περιοχή όπου βρίσκονται τα απαλλοτριούμενα παρά τη διατυπούμενη αμφισβήτηση του γεγονότος αυτού από το αναιρεσείων.

Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, διότι από την επισκόπηση παραδεκτώς( άρθρο 561§2 ΚΠολΔ ) των προτάσεων από 14.11.2007 του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου ενώπιον του Εφετείου, δεν προκύπτει η διατυπούμενη ως άνω αμφισβήτηση.

Επειδή, με βάση τα προεκτιθέμενα, πρέπει να απορριφθεί η από 18.3.2009 αίτηση για αναίρεση της 60/2008 οριστικής απόφασης του Εφετείου Λαμίας.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 18.3.2009 αίτηση για αναίρεση της 60/2008 οριστικής απόφασης του Εφετείου Λαμίας.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 7 Μαρτίου 2013. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 28 Μαρτίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ