Supreme Court dismisses appeal against property ownership judgment regarding adverse possession of agricultural land.

Απόφαση 564 / 2020 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 564/2020

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ασπασία Μαγιάκου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Παρασκευή Καλαϊτζή, Αναστασία Περιστεράκη, Ανθή Γκάμαρη - Εισηγήτρια, Ζαμπέτα Στράτα, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, την 20η Νοεμβρίου 2019 με την παρουσία και της γραμματέως Σπυριδούλας Τζαβίδη, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Γ. Γ. του Χ., κατοίκου ..., που παραστάθηκε μετά του πληρεξούσιου δικηγόρου Αθανάσιου Καβουρίνου Του αναιρεσίβλητου: ΝΠΔΔ (ΟΤΑ) με την επωνυμία "...", που εδρεύει στην …, νομίμως εκπροσωπουμένου, που εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους Ευάγγελο Σακελλιό και Φώτιο Μπούκα, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 7-8-2008 και 14-9-2009 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου και αναιρεσείοντος αντίστοιχα, που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Άρτας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 31/2011 του ίδιου Δικαστηρίου, 177/2013 μη οριστική και 100/2018 του Τριμελούς Εφετείου Ιωαννίνων. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 19-12-2018 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος, ζήτησε να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης και να καταδικασθεί το αντίδικο μέρος στη δικαστική δαπάνη του.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη από 19-12-2018 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η 100/2018 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Ιωαννίνων. Με αυτήν έγινε δεκτή η από 7-8-2008 αγωγή του αναιρεσιβλήτου ..., αναγνωριστική κυριότητας ακινήτου, εμβαδού 60.800 τμ, ως αποτελούντος τμήμα μεγαλύτερου ακινήτου του, κληροτεμαχίου, που αποκτήθηκε με παράγωγο τρόπο αλλά και πρωτότυπο, ενώ απορρίφθηκε ως κατ' ουσίαν αβάσιμη η αντίθετη από 14-9-2009 αγωγή του αναιρεσείοντος, διεκδικητική κυριότητας του ίδιου ακινήτου, εμβαδού 60.800 τμ ως αποτελούντος αγροτικό ακίνητο, που αποκτήθηκε με έκτακτη χρησικτησία, με σωρευόμενο αίτημα διόρθωσης της ανακριβούς εγγραφής στα κτηματολογικά βιβλία και φερόμενο κύριο τον αναιρεσίβλητο, αφού απορρίφθηκε ως κατ' ουσίαν αβάσιμη η έφεση του αναιρεσείοντος κατά της εκκληθείσας πρωτοβάθμιας απόφασης που είχε δεχθεί τα ίδια, και επικυρώθηκε η τελευταία.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ.8 περ. β' ΚΠολΔ, λόγος αναίρεσης ιδρύεται, όταν το δικαστήριο, παρά το νόμο, δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως "πράγματα", κατά την έννοια της διάταξης αυτής, νοούνται οι πραγματικοί ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν στη θεμελίωση, παρακώλυση ή κατάλυση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος, το οποίο ασκήθηκε, είτε ως επιθετικό (βάση αγωγής, ανταγωγής) είτε ως αμυντικό (ένσταση, αντένσταση) μέσο, αλλά όχι και οι ισχυρισμοί που αποτελούν άρνηση της αγωγής, ένστασης ή αντένστασης, ή επιχειρήματα, νομικά ή πραγματικά, τα οποία αντλούνται από το νόμο ή από την εκτίμηση των αποδείξεων.

Ως πράγματα νοούνται και οι λόγοι έφεσης ή αντέφεσης που περιέχουν ισχυρισμό παραδεκτό νόμιμο και ορισμένο όπως και παράπονα κατά της πρωτοβάθμιας κρίσης (ΟλΑΠ 11/1996, ΑΠ 812/2018). Δεν στοιχειοθετείται ο λόγος αυτός αναίρεσης, αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη τον ισχυρισμό που προτάθηκε και τον απέρριψε για οποιοδήποτε λόγο, τυπικό ή ουσιαστικό, έστω και αν η απόρριψη του δεν είναι ρητή, αλλά συνάγεται από το περιεχόμενο της απόφασης, απορρίπτοντας εκ των πραγμάτων τον ισχυρισμό με την παραδοχή, ως αποδειχθέντων, γεγονότων αντίθετων προς αυτά που τον συγκροτούν (ΟλΑΠ 11/1996, ΑΠ 860/2018, ΑΠ 812/2018).

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο δέχθηκε μετά από εκτίμηση των αποδείξεων, κατά την ανέλεγκτη αναιρετικά κρίση του, ότι αποδείχθηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Δυνάμει της υπ'αριθμ. ...6-08-1965 αποφάσεως του Νομάρχη Άρτας, νομίμως μεταγραφείσης (τόμ.

… και α/α … των βιβλίων μεταγραφών του ...), ο εφεσίβλητος ... κατέστη κύριος του υπ'αριθ….κληροτεμαχίου της οριστικής διανομής του αγροκτήματος ..., συνολικής εκτάσεως 3.577,937 στρεμμάτων, χαρακτηριζόμενο ως "χερσολείβαδον κοινόν". Είχε ήδη προηγηθεί η υπ'αριθμ. .../8-08-1925 απόφαση του Υπουργού Γεωργίας, η οποία εδημοσιεύθη στο 64/20-08-1925 Φ.Ε.Κ (τ.

Β'), δυνάμει της οποίας εκηρύχθη αναγκαστική απαλλοτρίωση του υπό διανομή αγροκτήματος ... της περιφερείας Άρτας και με την δημοσίευση της ως άνω αποφάσεως στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως περιήλθαν στην κυριότητα του Δημοσίου όλες οι εκτάσεις του ανωτέρω απαλλοτριωθέντος αγροκτήματος και συνεπώς το Δημόσιο κατέστη κύριος αυτού με πρωτότυπο τρόπο.

Εντός του υπ'αριθμ…. κληροτεμαχίου της οριστικής διανομής του αγροκτήματος ... και συνεπώς τμήμα της υπ'αριθμ. ΚΑΕΚ ... ιδιοκτησίας του ..., αποτελεί και η επίδικη έκταση, εμβαδού 60.800 τ.μ, η οποία κείται στην θέση ... και συνορεύει γύρωθεν με το κληροτεμάχιο υπ'αριθμ. …. Ήδη εξεδόθη η υπ'αριθμ. 60/2005 μη οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Άρτας επί της από 31-03-2004 αναγνωριστικής περί κυριότητος αγωγής επί του επιδίκου του εκκαλούντος Γ.

Γ. κατά του .... Δυνάμει αυτής είχε διορισθεί ως πραγματογνώμων ο τοπογράφος/μηχανικός Ι. Ν., ο οποίος συνέταξε την από Μάρτιο 2006 εμπεριστατωμένη πραγματογνωμοσύνη με το συνημμένο τοπογραφικό διάγραμμα και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι "..έκταση 60.465,05 τ.μ, όπως αυτή αποτυπώνεται με τα στοιχεία (...) στο τοπογραφικό διάγραμμα που τη συνοδεύει, βρίσκεται εντός του με αριθμό …κληροτεμαχίου της οριστικής διανομής ...".

Στο αυτό συμπέρασμα κατέληξε και η διορισθείσα με τις υπ'αριθμ. 159/2007 και 4/2008 αποφάσεις του ιδίου Δικαστηρίου πραγματογνώμων αγρονόμος/τοπογράφος/μηχανικός Σ. Ν. με την από ...08-2008 τεχνική έκθεση. Επομένως ο ισχυρισμός του Γ. Γ. ότι το επίδικο ακίνητο, εκτάσεως 60.800 τ.μ. κείται εκτός της εκτάσεως των 3.577,93 στρεμμάτων του υπ'αριθμ.

… κληροτεμαχίου, αλλά και εκτός και πέραν των 2.000 στεμμάτων του ορεινού λιβαδιού "..., το οποίο για τον ίδιο ως άνω σκοπό είχε απαλλοτριωθεί δυνάμει της υπ'αριθμ. …1927 αποφάσεως της Επιτροπής Απαλλοτριώσεων του Ν. Άρτας, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Αντιθέτως δεν κρίνεται πειστική η από 1-12-2013 πραγματογνωμοσύνη των τοπογράφων /μηχανικών Γ.

Κ. και Χ. Μ., δοθέντος ότι δεν έλαβαν υπόψιν το υπ'αριθμ. …./1928 Πρωτόκολλο προσωρινού διαχωρισμού των απαλλοτριωθεισών και εξαιρεθεισών της απαλλοτριώσεως εκτάσεων του αγροκτήματος ... έγγραφο σημαντικό για την οριοθέτηση της εκτάσεως των 3.500 στρεμμάτων. Ο εκκαλών ισχυρίζεται ότι κατέστη κύριος της επίδικης εκτάσεως των 60.800 τ.μ.

από τον Μάρτιο του έτους 1981 αιτία άτυπης δωρεάς από τον πατέρα του επικαλούμενος την από 13-01-2000 σχετική υπεύθυνη δήλωση και ότι οι απώτεροι δικαιοπάροχοί του ασκούσαν πράξεις νομής από την 24-06-1881, ο δε απώτερος εξ αυτών είχε ήδη αποκτήσεις την κυριότητα του επιδίκου ακινήτου με συνεχή τριακονταετή νομή μέχρι την 11-09-1915.

Ο αγωγικός αυτός ισχυρισμός, επαναληφθείς και δια των εγγράφων προτάσεων, ως εναγόμενος πρέπει να απορριφθεί ως αναπόδεικτος και ως εκ τούτου αβάσιμος. Εξ άλλου, ακόμη και εάν ο απώτερος δικαιοπάροχος του εκκαλούντος είχε αποκτήσει την κυριότητα μέχρι την 11-09-1915, η κυριότητα αυτή απεσβέσθη την 20-08-1925, όταν εδημοσιεύθη στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως η υπ'αριθμ. .../8-08-1925 απόφαση του Υπουργού Γεωργίας δυνάμει της οποίας εκηρύχθη αναγκαστική απαλλοτρίωση του υπό διανομή αγροκτήματος ...

και περιήλθε στην κυριότητα του Δημοσίου κατά πρωτότυπο τρόπο έκτοτε δε ήταν ανεπίδεκτο χρησικτησίας ως ανήκον στο Δημόσιο (άρθρ. 4 του αν 1539/1938) και από την 2-12-1968 ανεπίδεκτο χρησικτησίας ως ανήκον στον ... (άρθρ. 1 παρ. 1 του Ν.Δ. 31/1968). Πέραν των ανωτέρω από την 23-05-1968 ισχύει ο α.ν 431/1968, το άρθρ. 1 παρ. 1 του οποίου ορίζει ότι επιτρέπεται στους κατά την εποικιστική νομοθεσία κληρούχους η εκποίηση ή διάθεση με δικαιοπραξίες εν ζωή των πάσης φύσεως κλήρων τους, με τον μοναδικό περιορισμό της μη κατατμήσεως των τεμαχίων της οριστικής διανομής.

Ο εκκαλών υπέβαλε διά των εγγράφων προτάσεων την ένσταση πλαστότητας και συγκεκριμένα ότι "....Σύμφωνα με την από 25-11-2015 έκθεση γραφολογικής εξέτασης του ειδικού δικαστικού γραφολόγου και τεχνικού μου συμβούλου Φ. Γ. ΟΛΕΣ οι χειρόγραφες ενδείξεις (5η) επί των ΦΩΤΟΤΥΠΗΜΕΝΩΝ τοπογραφικών διαγραμμάτων Διανομής ...

του έτους 1934, ήτοι των χαρτών (1) και (2), θεωρημένων την 21-8-2015 από τον Διευθυντή Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής της Περιφερειακής Ενότητας Άρτας Δρ. Δ. Β., στα οποία απεικονίζεται η επίδικη έκταση της οριστικής διανομής έτους 1934 του αγροκτήματος ... πιθανολογείται ισχυρά ότι έχουν χαραχθεί στη θέση που εμφαίνονται τώρα :

α) σε χρόνο μεταγενέστερο εκείνου της αναγραφής των λοιπών στοιχείων των ως άνω τοπογραφικών διαγραμμάτων, β) με διαφορετικό γραφικό μέσο και γ) από διαφορετικό χαράκτη...... Η ένσταση αυτή πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμη, δοθέντος ότι μόνον η ισχυρή πιθανολόγηση του τεχνικού συμβούλου του διαδίκου Γ. Γ., χωρίς άλλα αποδεικτικά στοιχεία δεν αποδεικνύει την πλαστότητα.

Περαιτέρω ο εκκαλών ισχυρίζεται ότι "...το έγγραφο με τίτλο " Τοπογραφικό Διάγραμμα Διανομής ... έτους 1934" που προσάγει και επικαλείται ο αντίδικος και απεικινίζει ένα "κληροτεμάχιο" υπ'αρ. 5η δεν κάνει μνεία της συντάξασας Υπηρεσίας και δεν φέρει όνομα και υπογραφή του συντάξαντος ούτε την ημερομηνία συντάξεώς του .....Άλλωστε γι'αυτό εκδόθηκε η υπ'αρ. 170/2015 μη οριστική απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Ιωαννίνων....

Και διέταξε επίδειξη από τον εφεσίβλητο στον εκκαλούντα των εξής εγγράφων α) του πρωτοτύπου εγγράφου τοπογραφικού διαγράμματος διανομής ... του έτους 1934 και β) του πρωτοτύπου ή νόμιμου αντιγράφου του αρ. ...12.1927 πρωτοκόλλου προσωρινού διαχωρισμού του Η. Σ. του Προϊσταμένου του Γραφείου Εποικισμού Άρτης.....

Όμως όπως προκύπτει από την υπ'αριθμ. ...09-2015 έκθεση εγχειρίσεως εγγράφων ο ... κατέθεσε ενώπιον του Γραμματέα του Εφετείου Ιωαννίνων τα προς επίδειξη έγγραφα και συγκεκριμένα α) τα τοπογραφικά διαγράμματα Διανομής ... του έτους 1934, ήτοι τους χάρτες (1) και (2), θεωρημένα την 21-08-2015 από τον Διευθυντή Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής της Περιφερειακής Ενότητας Άρτας Δ.

Δ. Β. και β) το υπ'αριθμ. ...-12-1927 Πρωτόκολλο Προσωρινού Διαχωρισμού των απαλλοτριωθεισών και εξαιρεθεισών της απαλλοτριώσεως εκτάσεων του Αγροκτήματος ... του Η. Σ., Προϊσταμένου του Γραφείου Εποικισμού Άρτας, θεωρημένο την 21-08-2015 από τον αυτόν ως άνω Διευθυντή.

Συνεπώς ο σχετικός λόγος εφέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Τα ίδια αφού είπε και το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο και απέρριψε την από 14-09-2009 αγωγή ως αβάσιμη κατ'ουσίαν, έκανε δε δεκτή ως βάσιμη κατ'ουσίαν την από 7-08-2008 αγωγή, ουδόλως έσφαλε και συνεπώς η υπό κρίση από 21-12-2011 έφεση και οι λόγοι αυτής πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι".

Με τους πρώτο και δεύτερο λόγους αναίρεσης αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθ.8β του άρθρου 559 ΚΠολΔ συνιστάμενη: α) με τον πρώτο λόγο, στο ότι δεν έλαβε υπόψη τον ισχυρισμό του αναιρεσείοντος που στηρίζει το 4° λόγο έφεσης κατά της πρωτοβάθμιας απόφασης ότι η εκκαλούμενη απόφαση πλανήθηκε στην ανάγνωση της 47/1927 απόφασης της Επιτροπής Απαλλοτριώσεως που προσδιόρισε με σαφήνεια την απαλλοτριούμενη έκταση, προβαίνοντας σε αυθαίρετη και πεπλανημένη προσθήκη σε αυτήν της φράσης "ενν.των 3.500 στρεμμάτων", που δεν υπάρχει στην απόφαση, και β) με το δεύτερο λόγο, στο ότι δεν έλαβε επίσης υπόψη τον ισχυρισμό του αναιρεσείοντος που στηρίζει το 2ο λόγο έφεσης ότι "το τεμάχιο 5" δεν συνιστά κληροτεμάχιο και ως εκ τούτου δεν υπάγεται στο προστατευτικό καθεστώς του Αγροτικού Κώδικα περί προστασίας του δικαιούχου και απαγόρευσης κατάτμησης, ώστε να είναι δυνατή η κτήση κυριότητας και επί τμήματος με χρησικτησία από τρίτον.

Οι λόγοι αυτοί είναι προεχόντως αβάσιμοι, καθόσον όπως προκύπτει από τις σαφείς παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, το περιεχόμενο της οποίας αναλυτικά προεκτέθηκε, το Εφετείο, δεχόμενο ότι η επίδικη έκταση των 60.800 τμ, αποτελεί τμήμα μεγαλύτερης έκτασης 3.577,937 στρεμμάτων του υπ' αριθ. 5 κληροτεμαχίου της οριστικής διανομής του αγροκτήματος ...

που περιήλθε (το κληροτεμάχιο αυτό) στην κυριότητα του δικαιοπαρόχου του αναιρεσιβλήτου και, ακολούθως, ότι η έκταση αυτή περιήλθε σε αυτόν δυνάμει της υπ' αρ. .../-6-8-1965 απόφασης του Νομάρχη Άρτας, που μεταγράφηκε, ώστε έτσι ο αναιρεσίβλητος ... να καταστεί κύριος με παράγωγο τρόπο του κληροτεμαχίου αυτού, έλαβε υπόψη τους παραπάνω ισχυρισμούς και τους αντίστοιχους λόγους έφεσης που στήριζαν αυτούς και τους απέρριψε εκ των πραγμάτων.

Σε κάθε περίπτωση οι λόγοι αυτοί είναι απαράδεκτοι, καθόσον υπό την επίκληση της προαναφερόμενης αναιρετικής πλημμέλειας πλήττεται η ανέλεγκτη περί τα πράγματα κρίση του δικαστηρίου της ουσίας (άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ). Για να είναι ορισμένος ο από τον αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης, με τον οποίο προβάλλεται η αιτίαση ότι η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση, πρέπει να μνημονεύεται στο αναιρετήριο, εκτός άλλων, ο κανόνας δικαίου που φέρεται ότι παραβιάστηκε και μάλιστα ενάριθμα, προκειμένου να ελεγχθεί αν υπάρχει, σχετικά με την εφαρμογή του, έλλειψη αιτιολογιών ή αντίφαση ή ανεπάρκεια αυτών (ΑΠ 860/2018, ΑΠ 766/2017), καθώς και οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης ή η μνεία ότι αυτή στερείται παντελώς αιτιολογιών, με πληρότητα, χωρίς να αρκούν οι περιορισμένες, μεμονομένες και κατ' επιλογή του αναιρεσείοντος "αποσπασματικές" και όχι "πλήρεις" παραδοχές της απόφασης (ΟλΑΠ 32/1996, ΑΠ 860/2018, ΑΠ 739/2011).

Με τον έκτο λόγο αναίρεσης αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, συνιστάμενη στο ότι το Εφετείο "διατύπωσε ελλιπώς τα πραγματικά περιστατικά που οδηγούν στη θεμελίωση του υποτιθέμενου δικαιώματος του αναιρεσιβλήτου επί του με αριθ. 5 κληροτεμαχίου", " αφού δεν αναφέρονται τα κρίσιμα περιστατικά και δημόσια έγγραφα (κατά τον αναιρεσείοντα), ώστε έτσι δεν συνάγεται ο τρόπος περιέλευσης του κληροτεμαχίου στον αναιρεσίβλητο", ενώ επίσης ως προς τον ισχυρισμό του αναιρεσείοντος περί κυριότητας αυτού με έκτακτη χρησικτησία στην επίδικη έκταση με την άσκηση νομής από το Μάρτιο του 1981 από τον ίδιο με την προσμέτρηση της νομής των δικαιοπαρόχων του από το 1881, που απορρίφθηκε ως αβάσιμος, διέλαβε ελλιπείς αιτιολογίες αφού δεν γίνεται αναφορά στα κρίσιμα χρονικά διαστήματα και, επιπρόσθετα, αντιφατικές αιτιολογίες, με συνέπεια των ανωτέρω να καθίσταται αδύνατος ο έλεγχος αν εφαρμόσθηκαν ορθά οι διατάξεις του ουσιαστικού δικαίου ως προς την απόκτηση κυριότητας ή μη επί του επίδικου εκ μέρους του αναιρεσιβλήτου και, επίσης, οι διατάξεις ουσιαστικού δικαίου περί απόκτησης κυριότητας ή μη από τον αναιρεσείοντα.

Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος, προεχόντως, ως αόριστος και, κατά συνέπεια, απαράδεκτος, διότι δεν αναφέρονται στο αναιρετήριο ποιες είναι οι διατάξεις του ουσιαστικού δικαίου που παραβιάστηκαν με την εφαρμογή ή μη εφαρμογή τους, ούτε το σύνολο των κρίσιμων παραδοχών της προσβαλλόμενης, "παρά μόνο αποσπασματικά".

Σε κάθε περίπτωση ο λόγος αυτός είναι απαράδεκτος, διότι υπό την επίκληση της αναιρετικής αυτής πλημμέλειας πλήττεται η αναιρετικά ανέλεγκτη περί τα πράγματα κρίση του δικαστηρίου της ουσίας (άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ). Από τις διατάξεις των άρθρων 335 και 338 έως 341 ΚΠολΔ προκύπτει ότι το δικαστήριο, για να σχηματίσει τη δικανική πεποίθησή του, ως προς τη βασιμότητα ή μη των προβαλλόμενων από τους διαδίκους πραγματικών γεγονότων, τα οποία ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, υποχρεούται να λαμβάνει υπόψη όλα τα νόμιμα αποδεικτικά μέσα, τα οποία επικαλούνται και προσκομίζουν νόμιμα οι διάδικοι για άμεση ή έμμεση απόδειξη, χωρίς να είναι ανάγκη να γίνεται ειδική μνεία και χωριστή αξιολόγηση του καθενός από αυτά, κατ' αντιδιαστολή προς τα άλλα αποδεικτικά μέσα, τα οποία φέρονται ότι λήφθηκαν υπόψη προς σχηματισμό της κρίσης του.

Δεν αποκλείεται το δικαστήριο της ουσίας να μνημονεύει και να εξαίρει μερικά από τα αποδεικτικά μέσα, λόγω της κατά την ελεύθερη κρίση του, μεγαλύτερης σημασίας τους, αρκεί να καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο, από το όλο περιεχόμενο της απόφασης, ότι συνεκτιμήθηκαν όλα τα αποδεικτικά μέσα τα οποία επικαλέστηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι.

Η παράβαση της υποχρέωσης αυτής ιδρύει λόγο αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθ. 11γ ΚΠολΔ, υπό την αποκλειστική προϋπόθεση ότι το πραγματικό γεγονός, το οποίο επικαλείται ο διάδικος, ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, αφού μόνο ένα τέτοιο (ουσιώδες) γεγονός, καθίσταται αντικείμενο απόδειξης (ΟλΑΠ 2/2008, ΟλΑΠ 14/2005).

Εξάλλου, επί παραπόνου για μη λήψη υπόψη αποδεικτικών μέσων, που προσκομίστηκαν με επίκληση, πρέπει για το παραδεκτό του λόγου αυτού, να εξειδικεύονται στο αναιρετήριο τα αποδεικτικά μέσα, να προσδιορίζεται το περιεχόμενό τους και το παραδεκτό της προσαγωγής τους, να καθορίζεται ο ισχυρισμός το βάσιμο ή αβάσιμο του οποίου θα αποδεικνυόταν με τα αποδεικτικά αυτά μέσα, καθώς και οι λόγοι για τους οποίους ο ισχυρισμός αυτός ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Για τον έλεγχο όμως της ουσιαστικής βασιμότητας του λόγου αυτού αναίρεσης είναι αναγκαία η προσκόμιση των αποδεικτικών μέσων, που αφορά η σχετική αναιρετική αιτίαση, προκειμένου να διακριβωθεί το επικαλούμενο περιεχόμενο αυτών, με βάση το οποίο θα ελεγχθεί η μη λήψη του υπόψη του δικαστηρίου της ουσίας (ΑΠ 293/2016, ΑΠ 434/2016).

Με τους τρίτο, τέταρτο και πέμπτο λόγους αναίρεσης, αποδίδεται στην προσβαλλόμενη η πλημμέλεια από τον αριθ. 11γ του άρθρου 559 ΚΠολΔ, συνιστάμενη στο ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη του τα αποδεικτικά μέσα που επικαλέστηκε και προσκόμισε ο αναιρεσείων με τις προτάσεις του στη δευτεροβάθμια δίκη, μετά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση ήτοι 1) με τον τρίτο λόγο, ότι δεν έλαβε υπόψη τα υπ.αριθ.2527/14-2007 και 5295/4-12-2009 έγγραφα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων που εκδόθηκαν κατόπιν σχετικών αιτήσεων του αναιρεσείοντος και στα οποία αναφέρεται ότι "το τεμάχιο 5" που μεταβιβάστηκε με απόφαση του Νομάρχη στον αναιρεσίβλητο δεν έχει τη μορφή (χαρακτήρα) κληροτεμαχίου και δεν απαγορεύεται η κατάτμηση και προσκόμισε ο αναιρεσείων για την απόδειξη του σχετικού ισχυρισμού του. 2) με τον τέταρτο λόγο, ότι δεν έλαβε υπόψη α) το πρωτότυπο τοπογραφικό διάγραμμα (οριστικό) της οριστικής Διανομής ...

έτους 1934 (2 χάρτες) σε φωτοαντίγραφο επικυρωμένο από την υπάλληλο του αρμοδίου Τμήματος Τοπογραφίας -Επικοικισμού -Αναδασμού της Δ/σνης Αγροτικής Ανάπτυξης και Κτηνιατρικής της Περιφερειακής Ενότητας Άρτας της περιφέρειας Ηπείρου Β. Σ. β) την από 8-12-2015 έκθεση γνωμοδότησης του πολιτικού μηχανικού και τεχνικού συμβούλου του αναιρεσείοντος Π.

Χ., που προσκόμισε ο αναιρεσείων (μεταξύ άλλων για τα οποία δεν υπάρχει αιτίαση), προς απόδειξη σχετικού ισχυρισμού του περί πλαστότητας του προσκομισθέντος από τον αναιρεσίβλητο αντίστοιχου τοπογραφικού διαγράμματος της οριστικής διανομής ... έτους 1934, και του ισχυρισμού του ότι η επίδικη έκταση των 60.800 τμ βρίσκεται εκτός της έκτασης των 3.577,93 στρεμμάτων με " αριθμό.

… κληροτεμαχίου" και 3) με τον πέμπτο λόγο, ότι δεν έλαβε υπόψη την από 1-12-2013 έκθεση πραγματογνωμοσύνης των τοπογράφων μηχανικών Γ. Κ. και Χ. Μ., που διορίστηκαν με την 177/2013 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Ιωαννίνων, αφού, κατά τον αναιρεσείοντα, έγινε εσφαλμένη διαπίστωση από το Εφετείο ότι δεν λήφθηκε υπόψη από τους πραγματογνώμονες το με αριθ. 28/1928 πρωτόκολλο προσωρινού διαχωρισμού, παρά τη δήλωσή τους περί του αντιθέτου στο έγγραφο της έκθεσης πραγματογνωμοσύνης τους.

Όπως, όμως, προκύπτει από την στο σκεπτικό της προσβαλλόμενης απόφασης ενυπάρχουσα διαβεβαίωση ότι λήφθηκαν υπόψη και συνεκτιμήθηκαν όλα τα νόμιμα και αναλυτικά αναφερόμενα με επίκληση από τους διαδίκους προσαχθέντα έγγραφα και αποδεικτικά μέσα, μέχρι του πέρατος της συζήτησης, μεταξύ των οποίων και η δικαστική πραγματογνωμοσύνη, για την οποία γίνεται ειδική μνεία, και εκτιμάται ελεύθερα κατ' άρθρο 387 ΚΠολΔ, και στην οποία (απόφαση) μάλιστα γίνεται αναφορά και αξιολόγηση των περισσοτέρων από τα αποδεικτικά μέσα και της δικαστικής πραγματογνωμοσύνης, σε συνδυασμό και προς το σύνολο των αιτιολογιών της, καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο ότι το Εφετείο κατέληξε στο πιο πάνω αποδεικτικό του πόρισμα, αφού έλαβε υπόψη του και τα προαναφερόμενα έγγραφα, και τη δικαστική πραγματογνωμοσύνη, χωρίς μάλιστα να είναι υποχρεωμένο να κάνει μνεία ή χωριστή αξιολόγηση καθενός από αυτά και ουδεμία αμφιβολία δημιουργείται για τη συνεκτίμησή τους με τα υπόλοιπα αποδεικτικά μέσα.

Επομένως, οι λόγοι αυτοί είναι, αβάσιμοι. Σε κάθε περίπτωση ο τρίτος λόγος σχετικά με την έλλειψη της ιδιότητας (χαρακτήρα) της επίδικης έκτασης, αλλά και της μεγαλύτερης, ως κληροτεμαχίου, είναι αλυσιτελής, αφού όπως προκτέθηκε και προκύπτει από το περιεχόμενο της προσβαλλόμενης απόφασης, το Εφετείο δέχθηκε με κύριες και επάλληλες αιτιολογίες ότι ο ισχυρισμός του αναιρεσείοντος ότι κατέστη κύριος της επίδικης έκτασης των 60.800 τμ με έκτακτη χρησικτησία λόγω άτυπης δωρεάς από τον πατέρα του το 1981 και ότι οι δικαιοπάροχοί του ασκούσαν πράξεις νομής συνεχώς και επί μία τριαντακονταετία μέχρι την 11-9-1915, είναι αβάσιμος, ως αναπόδεικτος, και ότι σε κάθε περίπτωση και αν ακόμη ο απώτερος δικαιοπάροχός του είχε αποκτήσει κυριότητα μέχρι την 11-9-1915, αυτή αποσβέστηκε στη συνέχεια και επακολούθησε η κτήση κυριότητας με πρωτότυπο τρόπο από το Ελληνικό Δημόσιο, με βάση την αναγκαστική απαλλοτρίωση και από την δημοσίευση της σχετικής απόφασης στο ΦΕΚ, και ότι έκτοτε ήταν ανεπίδεκτο χρησικτησίας ως ανήκον στο Δημόσιο και, ακολούθως, ως ανήκον στον Δήμο κατ' άρθρο 1 παρ. 1 νδ 31/1968.

Περαιτέρω, δέχθηκε επίσης, ότι σε κάθε περίπτωση, μετά την 23-5-1968 με βάση τον αν 431/1968 επιτρέπεται η χρησικτησία στον κλήρο από τρίτον, με το μοναδικό όμως περιορισμό της μη κατάτμησης, ήτοι ισχύει η απαγόρευση της κτήσης κυριότητας επί τμήματος δια χρησικτησίας. Οι πρώτες παραπάνω κύριες και επάλληλες αιτιολογίες της προσβαλλόμενης, οι οποίες δεν πλήττονται επιτυχώς με λόγο αναίρεσης, στηρίζουν επαρκώς το διατακτικό της για τη μη απόκτηση κυριότητας του αναιρεσείοντος επί της επίδικης έκτασης με έκτακτη χρησικτησία, ώστε η τελευταία αιτιολογία (ως προς την απαγόρευση της κτήσης κυριότητας επί τμήματος κλήρου - (κληροτεμαχίου) με χρησικτησία, με την οποία συνέχεται ο ερευνώμενος τρίτος λόγος αναίρεσης, δεν επιδρά στο διατακτικό.

Κατ' ακολουθίαν τούτων πρέπει ν' απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, να διαταχθεί η εισαγωγή στο δημόσιο ταμείο του κατατεθέντος παραβόλου, σύμφωνα με το άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ, όπως ήδη ισχύει, και να καταδικαστεί ο αναιρεσείων, ως ηττηθείς διάδικος, στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου, κατά το σχετικό αίτημά του (άρθρα 176, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), μειωμένη κατ' άρθρο 281 παρ. 2 του Ν. 3463/2006 "Κύρωση του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων", κατά τα ειδικότερα αναφερόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 19-12-2018 αίτηση του Γ. Γ. για αναίρεση της 100/2018 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Ιωαννίνων.

Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο δημόσιο ταμείο.

Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσίβλητου, την οποία ορίζει στο ποσό των εξακοσίων (600) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 29 Απριλίου 2020.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 21 Μαΐου 2020.

H ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ