Supreme Court allows appeal against appellate court dismissal of property ownership claim due to vague description.

Απόφαση 562 / 2019 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 562/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους δικαστές: Ασπασία Μαγιάκου, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη, Πέτρο Σαλίχο, Ιωάννη Φιοράκη, Παρασκευή Καλαϊτζή, Λάμπρο Καρέλο, εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 20 Φεβρουαρίου 2019, με την παρουσία και της γραμματέως Σπυριδούλας Τζαβίδη, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: α) Α. Ν. Α. και β) Κ. συζ. Α. Α., το γένος Α. Ρ., κατοίκων ... (...), οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Δημήτριο Σαββόπουλο, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Του αναιρεσιβλήτου: Ζ. Ε. Κ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσιο δικηγόρο του Μαρία Κουκουμπέτσου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, η οποία διορίστηκε με την 26/2019 πράξη του Προέδρου του Αρείου Πάγου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 17-2-2009 αγωγή των αναιρεσειόντων στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Ηρακλείου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 48/2012 του παραπάνω Δικαστηρίου και 87/2017 του Τριμελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 15-3-2018 αίτησή τους, η συζήτηση της οποίας ορίστηκε για τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της απόφασης αυτής.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης, που έγινε με τη σειρά εγγραφής της στο πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως αναφέρεται παραπάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η υπό κρίση αίτηση στρέφεται κατά της 87/2017 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης. Με την απόφαση αυτή έγινε δεκτή, αντιμωλία των διαδίκων, έφεση του αναιρεσιβλήτου κατά της 48/2012 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ηρακλείου και, αφού εξαφανίστηκε η απόφαση αυτή, απορρίφθηκε, ως αόριστη, αγωγή αναγνωριστική κυριότητας ακινήτου των αναιρεσειόντων, η οποία είχε γίνει δεκτή, λόγω ερημοδικίας του αναιρεσιβλήτου, με την ανωτέρω απόφαση του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου. Η αίτηση ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 495, 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ). Πρέπει, επομένως, να ερευνηθεί το παραδεκτό και βάσιμο του λόγου της (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Κατά τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 1094 ΑΚ και 70, 117, 118 αρ. 4 και 216 παρ. 1 ΚΠολΔ, για το ορισμένο αγωγής διεκδικητικής ή αναγνωριστικής κυριότητας ακινήτου, απαιτείται, αλλά και αρκεί, ως προς την περιγραφή του πράγματος, να προσδιορίζεται τούτο στο δικόγραφο της αγωγής κατά θέση, έκταση, ιδιότητα και όρια, ώστε ουδεμία αμφιβολία να γεννάται για την ταυτότητά του.

Αν δε φέρεται ως τμήμα μεγαλύτερου ακινήτου, απαιτείται και ο προσδιορισμός της θέσης του μέσα στο μεγαλύτερο ακίνητο (ΑΠ 299/2011). Η περιγραφή αυτή του ακινήτου μπορεί να γίνεται και με την αποτύπωσή του σε τοπογραφικό διάγραμμα υπό κλίμακα, εφ' όσον τούτο ενσωματώνεται στο δικόγραφο της αγωγής (ΑΠ 933/2012).

Εξάλλου, η νομική αοριστία της αγωγής, που συνδέεται με τη νομική εκτίμηση του εφαρμοστέου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, ελέγχεται ως παράβαση από το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, αν το Δικαστήριο, για το σχηματισμό της κρίσης του για τη νομική επάρκεια της αγωγής, αξίωσε περισσότερα στοιχεία από όσα απαιτεί ο νόμος για τη θεμελίωση του ασκουμένου δικαιώματος ή αρκέσθηκε σε λιγότερα.

Η ποιοτική δε αοριστία, η επίκληση, δηλαδή, των στοιχείων του νόμου, χωρίς αναφορά περιστατικών και η ποσοτική αοριστία, ήτοι η μη αναφορά όλων των στοιχείων που απαιτούνται κατά το νόμο για τη θεμελίωση του αιτήματος της αγωγής, ελέγχονται από τους αριθ. 8 και 14, αντίστοιχα, του άρθρου 559 ΚΠολΔ, αν το δικαστήριο έκρινε ορισμένη την αγωγή, λαμβάνοντας υπόψη του γεγονότα που δεν αναφέρονται σ' αυτή ή, αντίθετα, την έκρινε αόριστη, μη λαμβάνοντας υπόψη του τέτοια γεγονότα (ΑΠ 45/2016).

Επίσης, κανόνες ουσιαστικού δικαίου, η παραβίαση των οποίων ιδρύει το λόγο αναίρεσης από τον αριθ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, είναι αυτοί που ρυθμίζουν τις βιοτικές σχέσεις, την κτήση, δηλαδή, των δικαιωμάτων και τη γένεση των υποχρεώσεων και επιβάλλουν κυρώσεις για τη μη τήρησή τους. Ως δικονομικοί δε κανόνες θεωρούνται εκείνοι που καθορίζουν τον τρόπο (τη διαδικασία), τα όργανα και τη μορφή της ένδικης προστασίας, για την πραγμάτωση των δικαιωμάτων που αναγνωρίζονται από το ουσιαστικό δίκαιο.

Τέτοιοι δικονομικοί κανόνες είναι και οι διατάξεις των άρθρων 117, 118 και 216 παρ. 1 ΚΠολΔ, που ορίζουν τα στοιχεία που πρέπει να αναφέρονται στο δικόγραφο της αγωγής για την ακριβή περιγραφή του αντικειμένου της διαφοράς (ΑΠ 514/2002). Κατά συνέπεια, στην περίπτωση των κανόνων αυτών, στοιχειοθετείται ο λόγος αναίρεσης από τους αριθ. 8 και 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ.

Εν προκειμένω, από την παραδεκτή επισκόπηση της από 17-2-2009 αγωγής των αναιρεσειόντων (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), προκύπτει, ότι αυτοί ζήτησαν με την εν λόγω αγωγή τους, να αναγνωρισθούν συγκύριοι, κατά 1/2 εξ αδιαιρέτου καθένας, ενός ακινήτου στη θέση "…" της κτηματικής περιφέρειας του χωριού …. του Δήμου …., εμβαδού 112.298,04 τμ.

Το ακίνητο αυτό περιγράφεται ως προς το εμβαδόν, τα όρια, τις πλευρές και τα μήκη αυτών, με τους αριθμούς 1...30 - 82 - 81 - 80 - 31 - 34...40 - 1, στο από μηνός Απριλίου 2008 τοπογραφικό διάγραμμα του τοπογράφου μηχανικού Ι. Μ., που επισυνάπτεται στην αγωγή και με όμορους, κατά πλευρά, ιδιοκτήτες τους αναφερόμενους. Συγκεκριμένα, συνορεύει, σύμφωνα με το τοπογραφικό αυτό διάγραμμα και τα αναφερόμενα στην αγωγή:

βόρεια - βορειοανατολικά, σε πλευρά του τοπογραφικού διαγράμματος 39 -40 - 1 - 2, μήκους 30,65 + 87,20 + 66,15 μ, με ιδιοκτησία διαδόχων Φ., βορειοδυτικά, σε πλευρά του τοπογραφικού διαγράμματος 39 - 38 - 37 - 36 - 35, μήκους 98,36 + 100,45 + 15,12 + 146,88 μ, με ιδιοκτησία κληρονόμων Α., δυτικά, σε πλευρά του τοπογραφικού διαγράμματος 35 - 34 - 31, μήκους 50,77 + 70,26 μ, με ιδιοκτησίες διαδόχων Σ., νότια, σε πλευρές του τοπογραφικού διαγράμματος 31 - 80 - 81 - 82 και 30 - 29 - 28 - 27 - 26, μήκους 21,87 + 18,16 + 16,36 μ και 22,88 + 8,72 + 70,06 + 54,13 μ, με ιδιοκτησία διαδόχων Λ., νότια - νοτιοανατολικά, σε πλευρά του τοπογραφικού διαγράμματος 26 - 25 - 24 - 23 - 22 - 21, μήκους 48,55 + 27,13 + 6,68 + 5,18 + 13,39 μ, με ρυάκι και ανατολικά, σε πλευρά του τοπογραφικού διαγράμματος 82 - 30, μήκους 11,03 μ, με ιδιοκτησία διαδόχων Λ.

και σε πλευρά του ίδιου τοπογραφικού διαγράμματος 21- 20 - 19 - 18 - 17 - 16 - 15 - 14 - 13 - 12 - 11 - 10 - 9 - 8 - 7 - 6 - 5 - 4 - 3 - 2, μήκους 34,89 + 32,26 + 21,69 + 32,51 + 31,59 + 33,06 + 35,63 + 19,85 + 11,62 + 15,58 + 24,09 + 13,97 + 44,00 + 12,54 + 25,37 + 10,76 + 9,66 + 11,01 + 19,11 μ, με ρυάκι. Την αναγνώριση ζήτησαν οι αναιρεσείοντες, λόγω αμφισβήτησης της συγκυριότητάς τους από τον εναγόμενο - αναιρεσίβλητο.

Αυτός, σύμφωνα με την αγωγή, αμφισβήτησε τη συγκυριότητά τους ενός τμήματος του παραπάνω ακινήτου με το να συμπεριλάβει το τμήμα τούτο στο αναφερόμενο τοπογραφικό διάγραμμα που συνέταξε, ως πολιτικός μηχανικός, για την επίσης αναφερόμενη πώληση μεγαλύτερου ακινήτου, ως τμήμα του ακινήτου αυτού. Το ανωτέρω τμήμα έχει εμβαδόν 3.460,81 τμ, εικονίζεται στο παραπάνω τοπογραφικό διάγραμμα Ι.

Μ. με τους αριθμούς 64 - 83 - 27 - 28 - 54...63 - 64, ως επί μέρος, διακεκριμένο, τμήμα του προαναφερθέντος μεγαλυτέρου ακινήτου των 112.298,04 τμ, προσδιορίζονται δε στο εν λόγω διάγραμμα, πλην του εμβαδού του, η θέση του στο νότιο τμήμα του μεγαλύτερου ακινήτου, τα όριά του, οι πλευρές του και τα μήκη αυτών. Συγκεκριμένα, το τμήμα τούτο των 3.460,81 τμ, σύμφωνα με το παραπάνω τοπογραφικό διάγραμμα και τα αναφερόμενα στην αγωγή, συνορεύει:

βόρεια, σε πλευρά του τοπογραφικού διαγράμματος 59 - 60 - 61, μήκους 41,51 + 16,61 μ, με το υπόλοιπο τμήμα του μεγαλύτερου ακινήτου, ανατολικά, σε πλευρά του τοπογραφικού διαγράμματος 61 - 62 - 63 - 64 - 83 - 27, μήκους 18,77 + 18,33 + 17,11 +, 18,62 + 3,07 μ, με υπόλοιπο τμήμα του μεγαλύτερου ακινήτου, νότια - νοτιοδυτικά, σε πλευρά του τοπογραφικού διαγράμματος 27 - 28, μήκους 70,06 μ, με ιδιοκτησία κληρονόμων Λ.

και δυτικά, σε πλευρά του τοπογραφικού διαγράμματος 28 - 54...59, μήκους 7,69 + 5,92 + 5,81 + 1,84 + 2,61 + 36,78 μ, με υπόλοιπο τμήμα του παραπάνω μεγαλύτερου ακινήτου. Του υπολοίπου τμήματος του μεγαλυτέρου ακινήτου αμφισβήτησε, σύμφωνα με την αγωγή, ο εναγόμενος τη συγκυριότητα των εναγόντων με την κατάθεσή του, ως μάρτυρας, στην αναφερόμενη αστική δίκη, κατά την οποία ισχυρίσθηκε, ότι το τμήμα τούτο ανήκε κατά κυριότητα στον ίδιο και σε συγγενείς του.

Το δεύτερο τούτο τμήμα είναι το υπόλοιπο τμήμα του παραπάνω μεγαλυτέρου ακινήτου, μετά την αφαίρεση εκείνου των 3.460,81 τμ που προαναφέρθηκε. Προσδιορίζεται δε στο παραπάνω τοπογραφικό και το δεύτερο τούτο τμήμα ως προς τη θέση, τα όρια, τις πλευρές του και τα μήκη αυτών, αναγκαστικά, άλλωστε, αφού προσδιορίζονται εκεί, ως προς τα στοιχεία αυτά, τόσο το μεγαλύτερο ακίνητο, όσο και το παραπάνω πρώτο τμήμα του, ενώ το εμβαδόν του δευτέρου αυτού τμήματος ευχερώς βρίσκεται με την αφαίρεση από το αναφερόμενο εμβαδόν του όλου ακινήτου εκείνου του πρώτου τμήματος και είναι (112.298,04 - 3.460,81 =) 108.837,23 τμ.

Η παραπάνω περιγραφή στο ενσωματωμένο στην αγωγή τοπογραφικό διάγραμμα τόσο ολοκλήρου του επιδίκου ακινήτου, όσο και των δυο ανωτέρω επί μέρους τμημάτων αυτού είναι πλήρης, ώστε ουδεμία αμφιβολία να γεννάται ως προς την ταυτότητά τους, αφού περιέχει όλα τα στοιχεία, που, σύμφωνα με τη σκέψη που προεκτέθηκε, απαιτούνται, κατά νόμο, για τούτο.

Άλλωστε, αφού περιγράφεται πλήρως το όλο ακίνητο, που, ως αντικείμενο της αμφισβήτησης, αποτελεί το αντικείμενο της δίκης, ήταν, ούτως ή άλλως, περιττή η περιγραφή των δυο επί μέρους τμημάτων του, καθόσον μ' αυτή προσδιορίζονται οι τρόποι αμφισβήτησης της κυριότητας των εναγόντων, οι οποίοι, όμως, τρόποι, δεδομένου ότι για το ορισμένο της αγωγής, ως αναγνωριστικής, αρκούσε η αναφορά της αμφισβήτησης, μπορούσαν να προκύψουν από τις αποδείξεις.

Επομένως, το Εφετείο, που απέρριψε με την προσβαλλόμενη απόφασή του την παραπάνω αγωγή ως αόριστη, με την αιτιολογία ότι "δεν προσδιορίζεται σ' αυτήν σε ποιο ακριβώς σημείο του μείζονος ακινήτου βρίσκεται το αμφισβητούμενο τμήμα, του οποίου ο εναγόμενος ισχυρίζεται ότι είναι κύριος, ούτε αναφέρεται η έκταση και τα ακριβή όριά του.

Ειδικότερα μετά την αφαίρεση του τμήματος 3460,81 τμ, που...κατά τους ισχυρισμούς τους ανήκει στους ενάγοντες, δεν προσδιορίζεται η ταυτότητα του επιδίκου", ενώ η αγωγή αυτή είναι πλήρης και ορισμένη, παρά το νόμο κήρυξε απαράδεκτο και υπέπεσε, έτσι, στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 14 ΚΠολΔ.

Συνεπώς, πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος ο μοναδικός, κατά την κύρια βάση του, λόγος αναίρεσης, με τον οποίο προβάλλεται η ανωτέρω πλημμέλεια.

Μετά από αυτά, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί, όμως, από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση, αφού χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ), να διαταχθεί η επιστροφή στους αναιρεσείοντες του παραβόλου που κατέθεσαν (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί ο αναιρεσίβλητος, αφού ηττάται, στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων, κατά παραδοχή του σχετικού νομίμου αιτήματος αυτών (άρθρα 176, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), σύμφωνα με το διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 87/2017 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Διατάσσει την επιστροφή στους αναιρεσείοντες του παραβόλου που κατέθεσαν. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων, που ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 20 Μαρτίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 16 Μαΐου 2019.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ