Supreme Court dismisses appeal on construction accident liability, upholding lower court's finding of causation.

Απόφαση 561 / 2015 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 561/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Νικόλαο Λεοντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Νικόλαο Πάσσο, Μιχαήλ Αυγουλέα, Χρήστο Βρυνιώτη και Γεώργιο Αναστασάκο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 17 Μαρτίου 2015, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΚΕΡΑΜΟΠΟΙΪΑ ΑΦΟΙ ΑΘ. Α. ΑΕ", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα και 2) Α. Α. του Γ., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Παναγιώτη Βασιλακόπουλο και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ε. χας Δ. Μ., το γένος Η. Σ., ενεργούσης ατομικώς και ως ασκούσης τη γονική μέριμνα των ανηλίκων τέκνων της Χ. Μ. και Ν. Μ., 2) Ι. Μ. του Ν., 3) Γ. Μ. του Ν., 4) Μ. συζ. Α. Π., το γένος Ν. Μ. και 5) Χ. Ν. Μ., κατοίκων ... οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αρίστιππο Μαστρογιάννη και δεν κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 5-12-2005 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Καλαμάτας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 33/2008 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 7/2013 του Εφετείου Καλαμάτας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 26-3-2013 αίτησή τους.

Εκδόθηκε η 606/2014 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία έκρινε την συζήτηση της υπόθεσης απαράδεκτη. Την υπόθεση επανέφεραν οι ήδη αναιρεσείοντες με την από 29-5-2014 κλήση τους. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκαν μόνο οι αναιρεσείοντες όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Αναστασάκος ανέγνωσε την από 7-2-2014 έκθεση του Αρεοπαγίτη Ανδρέα Δουλγεράκη, ο οποίος κωλύεται να συμμετάσχει στην σύνθεση, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1)Κανόνας δικαίου παραβιάζεται, κατ' άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, ή αν εφαρμοσθεί, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα. Η παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή εσφαλμένη υπαγωγή.2) Με τον αναιρετικό λόγο του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ ελέγχεται η ορθότητα της ελάσσονος πρότασης του νομικού συλλογισμού, από την άποψη αν οι παραδοχές της απόφασης πληρούν το πραγματικό του κανόνα δικαίου που το δικαστήριο εφάρμοσε.

Η ανεπαρκής ή αντιφατική αιτιολογία υπάρχει και όταν από το αιτιολογικό της απόφασης δεν προκύπτουν κατά τρόπο πλήρη, σαφή και χωρίς αντιφάσεις, τα πραγματικά περιστατικά τα οποία στηρίζουν τη διάπλαση ή διάγνωση που έλαβε χώρα. Ελλείψεις ως προς την εκτίμηση των αποδείξεων ή την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, όταν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δε συνιστούν ανεπαρκή ή ασαφή αιτιολογία.

Και 3) Τα διδάγματα κοινής πείρας, δηλαδή οι αρχές για την εξέλιξη των πραγμάτων, που συνάγονται από την παρατήρηση του καθημερινού βίου, την επιστημονική έρευνα και την εν γένει επαγγελματική ενασχόληση, μπορούν να χρησιμοποιηθούν είτε για να εξακριβωθεί η βασιμότητα των πραγματικών περιστατικών, που αποτέλεσαν το αντικείμενο της απόδειξης (ΚΠολΔ 336 § 4), είτε για να γίνει, μετά την εξακρίβωση της βασιμότητας αυτών, η υπαγωγή τους σε νομικούς κανόνες (ΚΠολΔ 559 αριθ. 1).Εξάλλου, από τα άρθρα 28 και 302 ΠΚ, προκύπτει ότι για τη θεμελίωση του εγκλήματος της ανθρωποκτονίας από αμέλεια απατούνται :

α) η εκ μέρους του δράστη μη καταβολή της, κατ' αντικειμενική κρίση, απαιτούμενης προσοχής, που πρέπει να καταβάλλεται από μέτριο συνετό και ευσυνείδητο άνθρωπο, που βρίσκεται με τις ίδιες πραγματικές περιστάσεις, βάσει των νομικών κανόνων, των επικρατουσων κατά τις συναλλαγές συνθηκών και της, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, κοινής πείρας και της λογικής, β) η δυνατότητα του δράστη, βάσει των προσωπικών αυτού γνώσεων, ικανοτήτων και προσωπικών ιδιοτήτων και κυρίως λόγω της υπηρεσίας ή του επαγγέλματος του, προς πρόβλεψη και αποφυγή του αξιοποίνου αποτελέσματος και γ) η ύπαρξη αντικειμενικού αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της ενέργειας ή παράλειψης του δράστη και του επελθόντος αποτελέσματος.

Περαιτέρω, από τις διατάξεις των άρθρων 297, 298, 330 και 914 ΑΚ σαφώς προκύπτει, ότι προϋποθέσεις της ευθύνης για αποζημίωση από αδικοπραξία είναι η υπαιτιότητα του υπόχρεου, η οποία υπάρχει και στην περίπτωση της αμέλειας, δηλαδή όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές, η παράνομη συμπεριφορά του υπόχρεου σε αποζημίωση έναντι εκείνου που ζημιώθηκε και η ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της παράνομης συμπεριφοράς και της ζημίας.

Αν η ζημία οφείλεται σε αποκλειστική υπαιτιότητα του παθόντος, δεν οφείλεται αποζημίωση, ενώ, αν διαπιστωθεί συντρέχον πταίσμα αυτού, το δικαστήριο μπορεί, σύμφωνα με το άρθρο 300 ΑΚ, να μην επιδικάσει αποζημίωση ή να μειώσει το ποσό αυτής. Η παράνομη συμπεριφορά, ως όρος της αδικοπραξίας, μπορεί να συνίσταται όχι μόνο σε θετική πράξη, αλλά και σε παράλειψη, εφόσον στην τελευταία αυτή περίπτωση, εκείνος που υπέπεσε στην παράλειψη ήταν υποχρεωμένος σε πράξη από το νόμο ή τη δικαιοπραξία είτε από την καλή πίστη, κατά την κρατούσα κοινωνική αντίληψη.

Αιτιώδης δε συνάφεια υπάρχει, όταν η πράξη ή η παράλειψη του ευθυνόμενου προσώπου ήταν, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, ικανή και μπορούσε αντικειμενικά να επιφέρει, κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων, το επιζήμιο αποτέλεσμα. Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, ότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχτηκε κυριαρχικά, ως αποδειχθέντα, επιτρέπουν το συμπέρασμα ορισμένο γεγονός να θεωρηθεί, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας (αρθρ. 336§4 ΚΠολΔ), ως πρόσφορη αιτία της ζημίας, υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, γιατί είναι κρίση νομική, αναγόμενη στην ορθή ή μη υπαγωγή από το δικαστήριο της ουσίας των διδαγμάτων της κοινής πείρας στην αόριστη νομική έννοια της αιτιώδους συνάφειας, η παράβαση των οποίων ιδρύει τον αναιρετικό λόγο τού άρθρου 559 αριθ. 1 εδαφ.

β ΚΠολΔ (ΑΠ 228/2012, 1.741/2006). Περαιτέρω, από τα άρθρα 914 και 932 ΑΚ, 1 και 16 ΚΝ 551/7975 (του κωδικοποιηθέντος διά του ΒΔ 24-7-25-8-7920 και διατηρηθέντος σε ισχύ και μετά τη εισαγωγή του Αστικού Κώδικα) προκύπτει ότι χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη ή ψυχική οδύνη οφείλεται και επί εργατικού ατυχήματος, όταν συντρέχουν οι όροι της αδικοπραξίας.

Οι διατάξεις του άρθρου 16§ 1 ΚΝ 551/1915, κατά τις οποίες ο παθών από εργατικό ατύχημα δικαιούται να εγείρει αγωγή κατά το κοινό αστικό δίκαιο και να ζητήσει πλήρη αποζημίωση, μόνο όταν το ατύχημα δύναται να αποδοθεί σε δόλο του εργοδότη ή των απ' αυτόν προστηθέντων προσώπων ή όταν επήλθε σε εργασία, κατά την οποία δεν τηρήθηκαν οι διατάξεις νόμων, διαταγμάτων ή κανονισμών σε σχέση προς τους όρους ασφαλείας των εργαζομένων και εξ αιτίας της μη τήρησης των διατάξεων αυτών, αναφέρονται στην επιδίκαση αποζημίωσης για περιουσιακή ζημία και όχι στη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης, για την οποία, ελλείψει πρόβλεψης του ανωτέρω νομοθετήματος, εφαρμόζονται μόνο οι γενικές διατάξεις (ΟλΑΠ 1117/1986 και ΑΠ 11/2072).

Επομένως, για να δικαιούται ο παθών σε εργατικό ατύχημα ή οι οικείοι του θανόντος χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης, αντίστοιχα, αρκεί να συνετέλεσε στην επέλευση του ατυχήματος πταίσμα του εργοδότη ή των απ' αυτόν προστηθέντων προσώπων με την έννοια του άρθρου 914 ΑΚ, δηλαδή αρκεί να συντρέχει οποιαδήποτε αμέλεια αυτών και όχι μόνο η ειδική αμέλεια ως προς την τήρηση των όρων ασφαλείας του άρθρου 16§1 ΚΝ 551/7975.

Τέτοια αμέλεια του εργοδότου (πέραν της από το άρθρο 16§1 ΚΝ 551/7975 ειδικής τοιαύτης) συντρέχει, όταν το ατύχημα οφείλεται στη μη τήρηση όρων προς διαφύλαξη της υγείας, της σωματικής ακεραιότητας και της ζωής των εργαζομένων, οι οποίοι απορρέουν από τη γενική διάταξη του άρθρου 662 ΑΚ, από την κοινή αντίληψη, την υποχρέωση προνοίας και την απαιτουμένη κατά τις συναλλαγές επιμέλεια, όπως, όταν ο εργοδότης παρέλειψε να επιστήσει την προσοχή του εργαζομένου ως προς τον τρόπο εκτέλεσης της ανατεθείσας σ' αυτόν εργασίας προς αποφυγή του εγκείμενου στην εκτέλεση αυτής κινδύνου ζωής ή υγείας του απασχολουμένου και γενικά όταν δεν συμμορφώθηκε προς τις διατάξεις των άρθρων 7§§1&8 και 12 ΠΔ 17/1996.

Η παράλειψη αυτή ενημέρωσης του εργαζομένου από τον εργοδότη αίρεται, όταν ο εργαζόμενος γνωρίζει, όπως στην περίπτωση μακροχρόνιας απασχόλησης του, τα ληπτέα μέτρα και τους ακολουθητέους κανόνες για αποτροπή ατυχήματος κατά την εκτέλεση της εργασίας, οπότε και μόνον η εκ μέρους του εργοδότου ανωτέρω γνωστοποίηση είναι άνευ αντικειμένου.

Επιπλέον από τις ίδιες ως άνω διατάξεις, σε συνδυασμό προς αυτές των άρθρων 63§1, 67 και 71 ΑΚ, συνάγεται ότι επί ευθύνης νομικού προσώπου, όπως ανώνυμης εταιρείας, από αδικοπραξία, ευθύνεται εις ολόκληρον και ο νόμιμος εκπρόσωπος αυτής, εφόσον είναι υπαίτιος της παράνομης και άδικης πράξης, κατά την οποία και μόνο περίπτωση υφίσταται παθητική νομιμοποίηση του.

Στην περίπτωση εργατικού ατυχήματος πρέπει, σε κάθε περίπτωση, στο αγωγικό δικόγραφο να εκτίθεται σε τί συνίσταται η αμέλεια του εργοδότη ή των απ' αυτόν προστηθέντων οργάνων. Κατά δέ το άρθρο 932 ΑΚ το για χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης επιδικαζόμενο εύλογο χρηματικό ποσό προσδιορίζεται μετά από εκτίμηση του βαθμού πταίσματος, του είδους της προσβολής και της περιουσιακής και κοινωνικής κατάστασης των μερών βάσει των κανόνων της κοινής πείρας και λογικής.

Τέτοια χρηματική ικανοποίηση μπορεί να επιδικασθεί και υπέρ του ανηλίκου τέκνου, εφόσον αυτό είχε την ικανότητα να αντιληφθεί το θάνατο το γονέα του και εξ αιτίας του θανάτου πράγματι υπέστη ψυχική οδύνη. Τέλος, από τα άρθρα 1, 2§1γ3 και 4§1 ΠΔ 31/1990 "περί μηχανημάτων εκτελέσεως τεχνικών έργων - αδειών χειριστών", το οποίο έχει ήδη καταργηθεί με το άρθρο 14§3 ΠΔ 113/2012 αλλά εφαρμόζεται ως ισχύον κατά το χρόνο έκδοσης της εκκαλουμένης απόφασης, συνάγεται ότι για το χειρισμό ανυψωτικού μηχανήματος γερανοφόρου οχήματος (παπαγάλου) μετ' ικριώματος (βέλους) ανυψωτικής ικανότητος κάτω των τριών τόννων, του οποίου το υδραυλικό σύστημα ανυψώσεως λαμβάνει κίνηση από τον κινητήρα του αυτοκινήτου, ήτοι λαμβάνει κινητήριον δύναμη από κινητήρα εσωτερικής καύσεως (θερμικόν), δεν απαιτείται η από τις ως άνω διατάξεις απαιτούμενη άδεια μηχανοδηγού - χειριστού.

Στην προκειμένη περίπτωση, το εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση του, δέχθηκε τα παρακάτω, κρίσιμα για την έρευνα των λόγων αναίρεσης πραγματικά περιστατικά : Η πρώτη εναγομένη ανώνυμη εταιρεία, έχει ως αντικείμενο επαγγελματικής δραστηριότητας την παραγωγή προϊόντων κεραμοποιίας, διατηρεί εργοστάσιο παραγωγής των ως άνω προϊόντων στον ...

νομού Μεσσηνίας, είναι ιδιοκτήτρια ορυχείων εξόρυξης του κατάλληλου χώματος και έχει χώρους αποθήκευσης των προϊόντων της σε άλλα μέρη της Ελλάδας, απασχολεί συνολικά περί τους εκατόν εργαζομένους, διενεργεί πωλήσεις των προϊόντων αυτής σε όλη την ελληνική επικράτεια και στο εξωτερικό, διαθέτει οργανωμένο δίκτυο διανομής των προϊόντων αυτής και κατά τον ως άνω χρόνο είχε στην κατοχή της για τη διενέργεια της μεταφοράς και παράδοσης των προϊόντων της δέκα τέσσερα φορτηγά αυτοκίνητα, εκ των οποίων δέκα ήσαν γερανοφόρα έχοντα προσαρμοσμένα επ' αυτών ανυψωτικά μηχανήματα εκφορτώσεως εμπορευμάτων.

Την 2αν Απριλίου 2001 προσέλαβε το Δ. Ν. Μ., ο οποίος είχε γεννηθεί την 25η Μαρτίου 1969, ήταν έγγαμος με δύο ανήλικα τέκνα και διέθετε την ...7-5-1990 άδεια ικανότητας οδήγησης οχημάτων Γ κατηγορίας του Υπουργείου Μεταφορών και Επικοινωνιών, για να εργασθεί με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου, ως οδηγός φορτηγού αυτοκινήτου.

Από το χρόνο της πρόσληψης του τον προόριζε για απασχόληση όχι μόνο στην οδήγηση ενός εκ των γερανοφόρων φορτηγών αυτοκινήτων της, αλλά και στο χειρισμό του επ' αυτού προσαρμοσμένου ανυψωτικού μηχανήματος μετά ικριώματος (βέλους) εργοστασιακού οίκου "Νυονa C.Ο.Ρ.Μ.Α. Sρa" τύπου "G 1830/Ν 3L", το οποίο, διά του βασικού βραχίονος (μήκους 11,90 μέτρων), είχε ανυψωτική ικανότητα φορτίου βάρους μέχρι 1.200 κιλών και διά του επιπροσθέτου βραχίονος (μήκους 17,80 μέτρων) είχε αντίστοιχη ικανότητα ανύψωσης φορτίων βάρους μέχρι 400 κιλών.

Ο χειρισμός του ως άνω ανυψωτικού μηχανήματος γινόταν εκτός του θαλάμου οδήγησης του φορτηγού με χειρομοχλούς ευρισκόμενους όπισθεν του ως άνω κουβουκλίου επί της βάσης του ανυψωτικού μηχανήματος, ενώ το υδραυλικό σύστημα ανύψωσης ελάμβανε ενέργεια και κίνηση από τον κινητήρα εσωτερικής καύσης του φορτηγού αυτοκινήτου.

Για το χειρισμό αυτού του μηχανήματος δεν απαιτείτο άδεια μηχανοδηγού - χειριστού, διότι τούτο ελάμβανε κίνηση από θερμικό κινητήρα και είχε ανυψωτική ικανότητα βάρους κάτω των τριών τόνων, μη συμπεριλαμβανόμενο έτσι στα γερανοφόρα οχήματα μετά ικριώματος ανυψωτικής ικανότητος άνω των τριών τόνων ή εις κάποια άλλη εκ των δώδεκα κατηγοριών των διά θερμικών κινητήρων λαμβανόντων κίνηση κινητών ή μεταθετών μηχανημάτων τεχνικών έργων, για τα οποία απαιτείτο άδεια μηχανοδηγού - χειριστού βάσει των προαναφερομένων διατάξεων του ως άνω Προεδρικού Διατάγματος.

Στο χειρισμό των συγκεκριμένου τύπου ανυψωτικών μηχανημάτων είχαν αρχικά εκπαιδευθεί επί δεκαήμερο ο δεύτερος εναγόμενος, νόμιμος εκπρόσωπος της πρώτης εναγομένης και ο εκ των εμπειροτέρων οδηγών της πρώτης Π. Β. από Ιταλούς ειδικούς τεχνικούς της κατασκευάστριας εταιρείας C.Ο.Ρ.Μ.Α., οι οποίοι είχαν έλθει για το σκοπό αυτό, στον εργοστασιακό χώρο της εναγομένης κατά την αγορά και προσαρμογή των ανυψωτικών μηχανημάτων στα δέκα τέσσερα φορτηγά της εργοδότιδας, περί το έτος 1990.

Ακολούθως οι ως άνω εκπαιδευθέντες ανέλαβαν την εκπαίδευση και των υπόλοιπων οδηγών. Αμέσως μετά την ανάληψη εργασίας εκ μέρους του προαναφερθέντος οδηγού Δ. Μ. ο δεύτερος εναγόμενος ανέθεσε σ' αυτόν την οδήγηση του ... φορτηγού αυτοκινήτου (γερανοφόρου οχήματος). Ανέλαβε δε προσωπικά τη θεωρητική κατάρτιση του νεοπροσληφθέντος σχετικά με τη φύση και τον τρόπο λειτουργίας του ικριώματος (βέλους) του γερανοφόρου οχήματος και παράλληλα ανέθεσε στον Π.

Β. την πρακτική εκπαίδευση του στη χρήση του προπεριγραφέντος ανυψωτικού μηχανήματος. Η εκπαίδευση διήρκεσε ένα μήνα. Ειδικότερα, μετά τη θεωρητική κατάρτιση, η οποία διήρκεσε λιγότερο της εβδομάδας, ακολούθησε η πρακτική εκπαίδευση. Ο νεοπροσληφθείς, μετέβαινε μετά του έμπειρου οδηγού Π. Β. στους συμφωνηθέντες τόπους παράδοσης των πωληθέντων προϊόντων της εργοδότιδας και παρακολουθούσε τον εκπαιδευτή του στη χρήση του ανυψωτικού μηχανήματος, διδασκόμενος τον τρόπο λειτουργίας του.

Μετά παρέλευση δωδεκαημέρου, κατά τη διενέργεια της εκφορτωτικής διαδικασίας, άρχισε να χειρίζεται ο ίδιος το ανυψωτικό μηχάνημα υπό την επίβλεψη του εκπαιδευτή του, για αντίστοιχο χρονικό διάστημα. Όμως, η βασική εκπαίδευση ήταν ανεπαρκής, διότι τόσο κατά το θεωρητικό όσο και κατά το πρακτικό σκέλος της, δεν ήταν πλήρης, κατ' άρθρον 12 ΠΔ 17/1996, η ανάλυση προς τον εκπαιδευόμενο από τους εκπαιδευτές, Α.

Α. και Π. Β., ολόκληρου του φάσματος της επικινδυνότητας πρόκλησης ηλεκτροπληξίας από τη διενέργεια της εκφόρτωσης πλησίον ηλεκτροφόρων καλωδίων μέσης τάσης, λαμβανομένου υπόψη ότι ουδόλως εκτέθηκε στον εκπαιδευθέντα ο κίνδυνος επαγωγής και μετάδοσης του ηλεκτρικού ρεύματος όχι μόνο με την επαφή του ανυψωτικού μεταλλικού βραχίονος με τα ηλεκτροφόρα καλώδια μέσης τάσης της ΔΕΗ, αλλά και με την απλή προσέγγιση τούτου σ' αυτά από απόσταση μικρότερη του ενός μέτρου.

Επιπλέον, η συγκεκριμένη εκπαίδευση προσέφερε στον ως άνω οδηγό τη βασική πρακτική ικανότητα χρήσης και χειρισμού του ανυψωτικού μηχανήματος, πλην, όμως σε δυσχερείς περιπτώσεις εκφόρτωσης, όπως οι αφορώσες φορτία εκφορτούμενα από το φορτηγό σε υψηλότερους ορόφους οικοδομών (τρίτο και άνω υπέρ το ισόγειο) ευρισκόμενους σε ικανό ύψος από το έδαφος και κοντά σε ηλεκτροφόρα καλώδια απαιτείτο, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας (άρθρον 336§4 ΚΠολΔ), μέχρι τη συμπλήρωση τουλάχιστον τριμήνου διαρκούς εμπειρικής εργασίας στο χειρισμό του ανυψωτικού μηχανήματος, η διενέργεια της εκφόρτωσης να γίνεται με την παρουσία στον τόπο εκφόρτωσης άλλου έμπειρου προσώπου της εργοδότιδας εταιρείας (κουμανταδόρου) προς το σκοπό υποβοήθησης της εκφορτωτικής διαδικασίας, αφενός με την υπόδειξη της κατάλληλης και ασφαλούς θέσης για την ακινητοποίηση και σταθεροποίηση του γερανοφόρου φορτηγού, προς έναρξη της εκφόρτωσης (και μάλιστα σε ασφαλή απόσταση από εναέρια ηλεκτροφόρα καλώδια) και αφετέρου με τη συνεχή παρακολούθηση της διαδικασίας εκφόρτωσης και καθοδήγησης ή προειδοποίησης του μη αποκτήσαντος επαρκή εμπειρία χειριστή, για τα εμπόδια και τους κινδύνους κατά τη διάρκεια των ανοδικών και καθοδικών κινήσεων και ελιγμών του βραχίονος του ανυψωτικού μηχανήματος.

Σε κάθε περίπτωση, σε τέτοιες δυσχερείς περιπτώσεις απαιτείτο, στην περίπτωση μη ορισμού επιβοηθητικού καθοδηγητικού προσώπου από τον εργοδότη, η εκ μέρους αυτού ενημέρωση των, κατά την εκφόρτωση, παρισταμένων παραληπτών των υπό εκφόρτωση υλικών (εργολάβου ή ιδιοκτήτου της οικοδομής) και επιβλέποντος μηχανικού για τη μη ύπαρξη επαρκούς εμπειρίας στο πρόσωπο του αποστελλομένου για διενέργεια της εκφόρτωσης χειριστού και η επισήμανση όχι μόνο των εκ των άρθρων 56, 78, 79 και 111 ΠΔ 1073/1981 απορρεουσών υποχρεώσεων αυτών αλλά και της, εκ λόγων προνοίας, επιπρόσθετης υποχρέωσης αυτών για ορισμό έμπειρου προσώπου για την επίβλεψη, καθοδήγηση και γενικά υποβοήθηση της εκφορτωτικής διαδικασίας από τον μη έμπειρο χειριστή.

Μέχρι και την 19ην Ιουλίου 2001 ο οδηγός Δ. Μ. είχε διενεργήσει ως οδηγός του ... γερανοφόρου οχήματος: α) έξι δρομολόγια προς Μεγαλόπολη νομού Αρκαδίας, Εξωχώριον, Μεσσήνη, Πύλο, Στούπα νομού Μεσσηνίας και Αγίους Θεοδώρους νομού Κορινθίας για την παράδοση ειδών κεραμοποιίας, σκυροδέματος και άσβεστου β) οκτώ δρομολόγια εντός της πόλης της Καλαμάτας για την παράδοση υλικών σκυροδέματος, πλακιδίων, μεταλλικών ελασμάτων και λίθων γ) επτά δρομολόγια προς νήσο Ζάκυνθο, Καλαμάκι νομού Κορινθίας, Αγίους Αναργύρους και Γαλάτσι νομού Αττικής, νήσο Λευκάδα και Μεσσήνη νομού Μεσσηνίας για την παράδοση ακανόνιστων λίθων, ειδών κεράμου και οπτόπλινθων και δ) δέκα τέσσερα δρομολόγια εντός της πόλης της Καλαμάτας για την παράδοση οπτόπλινθων, σκυροδέματος και πλακών προς τεχνικές εταιρείες και ιδιώτες οικοδομών Τα παραπάνω, με στοιχεία "α" και "β", μεταφερθέντα υλικά, τα οποία είχαν ως παραλήπτες κυρίως ιδιοκτήτες αποθηκών εμπορίας οικοδομικών υλικών, δεν εκφορτώθηκαν με τη χρήση του προσαρμοσμένου στο γερανοφόρο φορτηγό ανυψωτικού μηχανήματος αλλά με τη συνδρομή περονοφόρου ανυψωτικού μηχανήματος τύπου "κλάρκ" ή άλλων μέσων εκ μέρους των παραληπτών.

Αντίθετα τα με στοιχεία "γ" και "δ" αναφερόμενα υλικά εκφορτώθηκαν από τον οδηγό Δ. Μ. με τη χρήση του προσαρμοσμένου στο γερανοφόρο φορτηγό ανυψωτικού μηχανήματος, διότι οι παραλήπτες δεν ήταν ιδιοκτήτες αποθηκών εμπορίας οικοδομικών υλικών, δυνάμενοι να διαθέτουν ιδιόκτητα τροχοφόρα ανυψωτικά μηχανήματα αλλά έξι από αυτούς ήταν τεχνικές εταιρείες, δύο πολιτικός και αρχιτέκτων μηχανικός αντίστοιχα,, μία κατασκευάστρια εταιρεία και οι λοιποί ήταν ιδιοκτήτες οικοδομών, μη δυνάμενοι να διαθέτουν ίδια εκφορτωτικά μηχανήματα για την εκφόρτωση των υλικών.

Παρά τη διενέργεια των με στοιχεία "γ" και "δ" ως άνω εκφορτώσεων με τη χρήση του προσαρμοσμένου στο φορτηγό ανυψωτικού μηχανήματος ο προαναφερόμενος οδηγός δεν διέθετε την απαιτούμενη εμπειρία και επιτηδειότητα στο χειρισμό, από τον ίδιο του ανυψωτικού μηχανήματος, για την εκφόρτωση φορτίων υλικών σε επιφάνειες ορόφων οικοδομών απέχουσες ικανό ύψος από την επιφάνεια του εδάφους.

Τούτο, διότι με βάση τις ημερομηνίες έκδοσης των με στοιχεία "γ" και "δ" αναφερομένων φορτωτικών ο ως άνω οδηγός, ο οποίος ουδέποτε πριν την πρόσληψη του είχε χειρισθεί οποιοδήποτε εκφορτωτικό μηχάνημα, διέθετε πραγματική εμπειρία στο χειρισμό, μόνος του, του ανυψωτικού μηχανήματος μόλις ενός και ημίσεος μηνός.

Την 20ήν Ιουλίου 2001 και περί ώρα 07:30 έως 07:50 μετέβη, οδηγώντας το ... γερανοφόρο φορτηγό αυτοκίνητο, στην επί της συμβολής των οδών ... και ... εντός της πόλης της Καλαμάτας ευρισκομένη και με βάση την ...7-2-2001 οικοδομική άδεια της Πολεοδομίας Καλαμάτας, στο όνομα των ιδιοκτητών Χ. και Σ. Κ., νεοαναγειρόμενη οικοδομή, για να εκφορτώσει και παραδώσει την από τους ιδιοκτήτες αγορασθείσα ποσότητα 9.760 τεμαχίων οπτοπλίνθων, η οποία είχε συσκευασθεί σε είκοσι τέσσερεις ξύλινες συσκευασίες.

Η ως άνω οικοδομή επί υποστυλωμάτων, η οποία ευρίσκετο επί οικοπέδου έχοντος ανατολική πρόσοψη μήκους 19,40 μέτρων και βόρεια πλευρά μήκους 18 μέτρων, αποτελείτο από τρείς ορόφους, δώματος και υπογείου, είχε ήδη κατασκευασθεί ως προς τον εξ οπλισμένου σκυροδέματος σκελετό αυτής και ευρίσκετο στο στάδιο κατασκευής της τοιχοποιίας του τρίτου υπέρ το ισόγειο ορόφου με οπτοπλινθοδομή.

Η εκφόρτωση και εναπόθεση των δια του γερανοφόρου φορτηγού μεταφερομένων οπτοπλίνθων είχε συμφωνηθεί να γίνει, με προσαρμοσμένο στο γερανοφόρο φορτηγό ανυψωτικό μηχάνημα, στην επιφάνεια(πάτωμα)του τρίτου υπέρ το ισόγειο ορόφου, η οποία έχει ύψος 9,95 μέτρων από της φυσικής στάθμης του εδάφους. Ο ως άνω οδηγός ακινητοποίησε το γερανοφόρο φορτηγό κατά μήκος (παραλλήλως) της ανατολικής πρόσοψης της οικοδομής επί της οδού ...

και σε απόσταση πέντε μέτρων από την πρόσοψη και κάτω από τα ηλεκτροφόρα καλώδια της ΔΕΗ, τα οποία ήταν μέσης τάσης (22.000 Βολτ) και σε ύψος έξι περίπου μέτρων από το έδαφος, άν και υπήρχε δυνατότητα ακινητοποίησης και σταθεροποίησης του φορτηγού είτε επί της ίδιας ανατολικής πρόσοψης της οικοδομής σε εγγύτερη των πέντε μέτρων απόσταση και όχι κάτω από τα εναέρια ηλεκτροφόρα καλώδια είτε στον ακάλυπτο χώρο της βόρειας πλευράς της οικοδομής, όπου υπήρχε διαμορφωμένος ικανός χώρος εκφόρτωσης των εργοταξιακών οχημάτων και δεν παρεμβάλλονταν εναέρια ηλεκτροφόρα καλώδια μεταξύ του ανυψωτικού ικριώματος του γερανοφόρου οχήματος και του σημείου εναπόθεσης των υπό εκφόρτωση υλικών.

Ο ακάλυπτος χώρος επί της βόρειας πλευράς του οικοπέδου, πέραν του εκ 18 μέτρων προαναφερθέντος μήκους αυτού, είχε πλάτος 4,35 μέτρων από το άκρο των εξωστών του πρώτου ορόφου της βόρειας πλευράς της οικοδομής έως του βορείου άκρου του οικοπέδου, ενώ, λαμβανομένου υπόψη, ότι το πλάτος των εξωστών της βόρειας πλευράς του πρώτου ορόφου εκυμαίνετο από 1,20 έως 1,80 μέτρων και το ύψος αυτών από τη φυσική στάθμη του εδάφους ήταν 3,65 μέτρα, συνάγεται ότι το διαθέσιμο πλάτος του βορείου ακαλύπτου χώρου του ως άνω οικοπέδου για την ακινητοποίηση και σταθεροποίηση του γερανοφόρου φορτηγού, το οποίο διέθετε πλάγιους πόδας σταθεροποίησης, μεγίστης έκτασης 0,78 μέτρου, καθένα από αυτά υπερέβαινε τα μέτρα και επαρκούσε για την σταθεροποίηση του ως άνω οχήματος, η οποία επετυγχάνετο διά της πλαγίας και κατακόρυφου έκτασης του, προς την πλευρά της εκφόρτωσης, τυγχάνοντος προβόλου σε απόσταση μέχρι 0,78 μ.

από το περίγραμμα του πλαισίου του φορτηγού και διά της κατακόρυφου εξόδου - καθόδου του από την αντίθετη πλευρά της εκφόρτωσης προβόλου. Η καταλληλότητα και επάρκεια του βορείου ακάλυπτου χώρου για την εκφόρτωση των προαναφερόμενων υλικών προκύπτει και δια συναγωγής δικαστικού τεκμηρίου από την 25/10-8-2001 έκθεση αυτοψίας του κατά την ημέρα συντέλεσης του ατυχήματος Χ.

Γ., Τεχνικού Επιθεωρητού του Τμήματος Τεχνικής και Υγειονομικής Επιθεώρησης Μεσσηνίας του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας της Περιφερειακής Διευθύνσεως ΚΕΠΕΚ Δυτικής Αττικής και Πελοποννήσου. Αν και ο επιβλέπων πολιτικός μηχανικός, Ε. Κ., απουσίαζε από τον τόπον της οικοδομής, παρευρίσκονταν εκεί ο εργολάβος Γ.

Κ. και οι υπεργολάβοι - εργάτες οπτοπλινθοδομής Π. και Γ. Κ., οι οποίοι επεσήμαναν προς τον οδηγό - χειριστή του γερανοφόρου φορτηγού ότι η απ' αυτόν επιλεγείσα θέση ακινητοποίησης του φορτηγού κάτω από τα εναέρια ηλεκτροφόρα καλώδια εγκυμονούσε κίνδυνο ηλεκτροπληξίας και του πρότειναν να διενεργήσει την εκφόρτωση με ακινητοποίηση του φορτηγού είτε σε σημείο πλησιέστερο προς την ανατολική πρόσοψη είτε στον βόρειο ακάλυπτο χώρο του οικοπέδου, τα οποία εναλλακτικά σημεία είχαν κατά το παρελθόν επιλεγεί αφενός από το χειριστή της αντλίας έκχυσης υγρού σκυροδέματος και τους οδηγούς των οχημάτων μεταφοράς των αναγκαίων για το οπλισμένο σκυρόδεμα σιδηρών ράβδων και αφετέρου από τους οδηγούς της πρώτης εναγομένης εργοδότιδας εταιρείας κατά την εκφόρτωση οπτοπλίνθων για την κατασκευή της τοιχοποιίας των πρώτου και δευτέρου ορόφων της οικοδομής.

Ο Δ. Μ. απάντησε ότι δεν εφοβείτο τα εναέρια ηλεκτροφόρα καλώδια της ΔΕΗ αλλά μόνο το εναέριο καλώδιο του ΟΤΕ και αποφάσισε να αρχίσει δοκιμαστικό χειρισμό από το ήδη επιλεγέν εσφαλμένο σημείο. Με τη χρήση του χειριστηρίου ανύψωσε το βραχίονα του γερανού και εναπέθεσε στην επιφάνεια του τρίτου υπέρ το ισόγειο ορόφου τον τροχοφόρο κάδο, ο οποίος επρόκειτο να χρησιμοποιηθεί για τη μεταφορά των οπτοπλίνθων από το σημείον εκφόρτωσης αυτών πλησίον του χείλους του πατώματος του τρίτου ορόφου σε εσώτερο σημείο της επιφάνειας αυτού.

Όμως, μετά την εναπόθεση του τροχοφόρου κάδου στην επιφάνεια του τρίτου ορόφου και κατά τη διάρκεια της διενέργειας του χειρισμού καθόδου του ανυψωτικού ικριώματος από σφάλμα του ως άνω χειριστή ο μεταλλικός βραχίων του γερανού προσέγγισε σε απόσταση ημίσεος μ. τα εναέρια ηλεκτροφόρα καλώδια μέσης τάσης.

Τότε συντελέσθηκε εκκένωση ηλεκτρικού ρεύματος 22.000 Βολτ από τα ηλεκτροφόρα καλώδια προς τον ανυψωμένο μεταλλικό βραχίονα του γερανοφόρου μηχανήματος και από το μεταλλικό βραχίονα προς τους χειρομοχλούς του χειριστηρίου και μέσω αυτών στα χέρια και σε όλο το σώμα του χειριζόμενου τους χειρομοχλούς οδηγού Δ.

Μ., ο οποίος συνταράχθηκε από την ισχυρότατη προσβολή του ηλεκτρικού ρεύματος και έπεσε στο έδαφος, όπου δέχθηκε επιπρόσθετο πλήγμα εκκένωσης ηλεκτρικού ρεύματος από τις επί του εδάφους στοιβαγμένες σιδηρές ράβδους, στις οποίες μετεδίδετο το ως άνω ηλεκτρικό φορτίο, ενώ ο ανυψωτικός βραχίων του γερανοφόρου είχε πλέον ήδη έλθει σε επαφή μετά των εναέριων ηλεκτροφόρων καλωδίων.

Αφού ο Π. Μ. πλησίασε τον επί του εδάφους πεσμένο χειριστή, ώθησε με το πόδι του το πόδι του πληγέντος για να διακόψει την επαφή του μετά παρακείμενης σιδηράς ράβδου, η οποία συνέχιζε να μεταδίδει στο σώμα του πληγέντος ηλεκτρικό ρεύμα και επιπλέον με οικοδομικό ξύλο ώθησε το χειριστήριο του ανυψωτικού ικριώματος του γερανού για να παύσει ο βραχίων αυτού να έχει επαφή μετά των εναέριων καλωδίων και να σταματήσει η μετάδοση του ηλεκτρικού ρεύματος προς το ως άνω όχημα.

Όμως, παρά τις ενέργειες αυτές και τις μαλάξεις στον παθόντα αυτός απεβίωσε αμέσως από ηλεκτροπληξία. Με βάση τα παραπάνω, συνυπαίτιος του θανάσιμου τραυματισμού του είναι ο ίδιος ο θανών κατά ποσοστόν 80%, διότι, από υπερεκτίμηση της μικράς εργασιακής εμπειρίας του στη χρήση του ανυψωτικού μηχανισμού, του γερανοφόρου μηχανήματος σε συνδυασμό με την άγνοια αυτού για τη δυνατότητα μετάδοσης της ηλεκτρικής ενέργειας όχι μόνο με την επαφή του μεταλλικού βραχίονος του ανυψωτικού ικριώματος του γερανοφόρου οχήματος μετά των ηλεκτροφόρων καλωδίων αλλά και από μικρή απόσταση ημίσεος μέτρου (πριν από επαφή) δεν έδειξε την προσήκουσα προσοχή στην επισήμανση του παρισταμένου εργολάβου και των λοιπών εργαζομένων στην οικοδομή προσώπων περί του ακαταλλήλου της επιλεγείσας θέσης για την ακινητοποίηση του γερανοφόρου οχήματος κάτω από τα εναέρια καλώδια, για τη διενέργεια της εκφόρτωσης των μεταφερθέντων οπτοπλίνθων ούτε δέχθηκε την ορθή πρόταση αυτού (εργολάβου) και των λοιπών παρισταμένων στην οικοδομή προσώπων για την ακινητοποίηση του φορτηγού στο υποδειχθέν κατάλληλο μέρος του ακαλύπτου χώρου της βόρειας πλευράς του οικοπέδου ή έστω στον σε εγγύτερη απόσταση από την ανατολική πρόσοψη της οικοδομής υφιστάμενο ελεύθερο χώρο, ούτως ώστε να διασφαλισθεί η μη παρεμβολή ηλεκτροφόρων καλωδίων δυναμένων να θέσουν σε κίνδυνο τη ζωή ή τη σωματική ακεραιότητα του χειριστού ή των παρευρισκομένων προσώπων κατά τη διάρκεια της εκφορτωτικής διαδικασίας, αλλά αντιθέτως, ενώ είναι γνωστό τοις πάσιν ο εν γένει, άνευ προστατευτικών μέτρων, κίνδυνος εργασίας εγγύς των εναέριων ηλεκτροφόρων καλωδίων και δή μέσης τάσης (άρθρον 336§1 ΚΠολΔ), αυτός ενέμεινε στην εσφαλμένη απόφαση του για τη στάθμευση του γερανοφόρου οχήματος στην άκρως επικίνδυνη θέση κάτω από τα εναέρια καλώδια μέσης τάσης, γνωρίζων ότι αυτά εγκυμονούσαν μεγάλο κίνδυνο πρόκλησης ηλεκτροπληξίας διά της μετ' αυτών επαφής οιουδήποτε μεταλλικού σκέλους του ανυψωτικού ικριώματος αλλά ελπίζοντας ότι διά των καταλλήλων χειρισμών μπορούσε να αποφύγει την επαφή.

Κυρίως δε εξ αιτίας της εμμονής του στην ως άνω εσφαλμένη επιλογή της θέσης εκφόρτωσης και της με εσφαλμένο χειρισμό αυτού προσέγγισης του μεταλλικού του ανυψωτικού μηχανήματος σε απόσταση ημίσεος περίπου μ. από των ως άνω ηλεκτροφόρων καλωδίων προκλήθηκε η μετάδοση του ηλεκτρικού ρεύματος μέσης τάσης στο σώμα του (η οποία συνεχίσθηκε και μετά την επαφή του ανυψωτικού βραχίονος μετά των ως άνω καλωδίων) και επήλθε αιτιωδώς ο εξ ηλεκτροπληξίας θάνατος του.

Συνυπαίτιος, όμως, της επέλευσης του επιδίκου θανατηφόρου εργατικού ατυχήματος είναι και ο δεύτερος εναγόμενος νόμιμος εκπρόσωπος της πρώτης εναγομένης, διότι, δεν κατέβαλε, ως ώφειλε και ηδύνατο, την από ένα μέσο συνετό εργοδότη -εκπαιδευτή απαιτούμενη επιμέλεια τόσο σε σχέση προς την εκπαίδευση του ως άνω οδηγού - χειριστού στον ασφαλή χειρισμό γερανοφόρων οχημάτων τύπου παπαγάλου ανυψωτικής ικανότητας βάρους κάτω των τριών τόννων όσο και σε σχέση προς τη λήψη των γενικών μέτρων προνοίας για την εξασφάλιση της αποτροπής εργατικού ατυχήματος κατά το χειρισμό τέτοιου τύπου ανυψωτικού μηχανισμού από το συγκεκριμένο χειριστή, ο οποίος είχε λάβει βασική μόνο εκπαίδευση στο χειρισμό αλλά δεν είχε ακόμη αποκτήσει επαρκή εμπειρία για την, από μόνο του, διενέργεια της διαδικασίας εκφόρτωσης σε δυσχερείς περιπτώσεις, όπως η προπεριγραφείσα.

Ειδικότερα, ενώ είχε ορίσει στα εργασιακά καθήκοντα του προαναφερόμενου οδηγού όχι μόνο την οδήγηση του γερανοφόρου οχήματος μετά ικριώματος αλλά και το χειρισμό του ανυψωτικού μηχανήματος του ως άνω γερανοφόρου φορτηγού και επιπλέον ενώ είχε αναλάβει προσωπικά τη θεωρητική κατάρτιση του στον τρόπο λειτουργίας του ανυψωτικού μηχανήματος και εν γένει στη φύση, τις παραμέτρους και τις συνθήκες παροχής της τοιαύτης εργασίας, όμως δεν ανέλυσε πλήρως σ' αυτόν τους κινδύνους από την παρεμβολή εναέριων ηλεκτροφόρων καλωδίων κατά τη διαδικασία εκφόρτωσης και δή τον κίνδυνο μετάδοσης της ηλεκτρικής ενεργείας όχι μόνο με την επαφή του μεταλλικού βραχίονος μετά των ως άνω καλωδίων αλλά και με την απλή προσέγγιση τούτων σε απόσταση ημίσεος περίπου μ.

από αυτά. Επιπλέον, άν και εγνώριζε ότι ο συγκεκριμένος χειριστής παρά τη μηνιαία βασική εκπαίδευση του δεν είχεν αποκτήσει την προσήκουσα εμπειρία για τη διεξαγωγή της διαδικασίας εκφόρτωσης σε δυσχερείς περιπτώσεις εναπόθεσης των υπό εκφόρτωσιν υλικών σε επιφάνειες ορόφων απεχουσών ικανόν ύψος από το έδαφος και ευρισκομένων πλησίον εναέριων ηλεκτροφόρων καλωδίων μέσης τάσης, όμως δεν όρισε έμπειρο συνοδευτικό του ως άνω χειριστού πρόσωπο (κουμανταδόρο) για την επιλογή της κατάλληλης θέσης σταθεροποίησης του γερανοφόρου οχήματος και για την παροχή καθοριστικής καθοδηγητικής συνδρομής κατά τη διάρκεια των ανοδικών και καθοδικών ελιγμών του ανυψωτικού βραχίονος του γερανοφόρου χάριν εξασφαλίσεως της ομαλής και ακίνδυνου εκτέλεσης της διαδικασίας εκφόρτωσης και αποτροπής εργατικού ατυχήματος αλλά απέστειλε τον μη εισέτι έμπειρο χειριστή Δ.

Μ. να διενεργήσει μόνος τη δυσχερή αυτή εκφόρτωση στον τρίτο όροφο της οικοδομής των Χ. και Σ. Κ., η οποία, όπως ήταν σ' αυτόν γνωστό, ευρίσκετο εντός κατοικημένης περιοχής και πλησίον εναέριων ηλεκτροφόρων καλωδίων. Επιπλέον, δεν ενημέρωσε εκ των προτέρων τον εργολάβο ή τον επιφορτισμένο με την επίβλεψη πολιτικό μηχανικό περί της αποστολής χειριστού λαβόντος μόνο βασική εκπαίδευση αλλά μη εισέτι αποκτήσαντος επαρκή εμπειρία διά την άνευ καθοδηγητικού προσώπου διενέργεια της συγκεκριμένης εκφόρτωσης, ούτως ώστε να επιμεληθούν τα ως άνω πρόσωπα του ορισμού τέτοιου καθοδηγητικού προσώπου για την ασφαλή διενέργεια της συγκεκριμένου τύπου εκφόρτωσης, η οποία κατά τις προηγούμενες ημέρες είχε γίνει από άλλους πεπειραμένους οδηγούς -χειριστές της εργοδότιδας άνευ χρείας καθοδηγητικού προσώπου.

Κατ' αυτό τον τρόπο συνέβαλεν αιτιωδώς στην πρόκληση του προπεριγραφέντος θανατηφόρου εργατικού ατυχήματος, καθώς ο απ' αυτόν αποσταλείς Δ. Μ. εξ απειρίας, εγκατέστησε το γερανοφόρο όχημα σε πολύ επικίνδυνη θέση κάτω από τα εναέρια καλώδια και διενήργησε τον προπεριγραφέντα μοιραίο για την ζωή του καθοδικό ελιγμό μετακίνησης του ανυψωτικού μεταλλικού βραχίονος σε εγγυτάτη από τα ως άνω καλώδια απόσταση, εκ της οποίας άρχισε και διά της εν συνεχεία επαφής συνεχίσθηκε η θανατηφόρος εκκένωση του ηλεκτρικού ρεύματος τάσεως 22.000 Βολτ μέσω του γερανοφόρου μηχανήματος στο σώμα του θανόντος.

Η αιτιώδης συνάφεια της προπεριγραφείσας παράλειψης του δεύτερου εναγομένου στην πρόκληση του θανατηφόρου εργατικού ατυχήματος δεν διεκόπη με την εκ μέρους των παρισταμένων εργολάβου οικοδομής και υπεργολάβων -εργατών επισήμανση της επικινδυνότητας της επιλεγείσας θέσης εγκατάστασης του γερανοφόρου οχήματος κάτω από τα εναέρια καλώδια και την εκ μέρους αυτών υπόδειξη δύο εναλλακτικών θέσεων ασφαλούς διενεργείας της διαδικασίας εκφόρτωσης, διότι η τοιαύτη επισήμανση -συμβουλή - υπόδειξη, μη τυγχάνουσα αρκούντως διευκρινιστική (και δή ως προς τον κίνδυνο μετάδοσης του ηλεκτρικού ρεύματος όχι μόνο δια της επαφής αλλά και από εγγύτατη απόσταση από τα ηλεκτροφόρα καλώδια) και σε κάθε περίπτωση μη εμπεριέχουσα απαγορευτικό αλλά απλώς συμβουλευτικό χαρακτήρα, δεν ηδύνατο να αναπληρώσει ολοκληρωτικώς τις προπεριγραφείσες παραλείψεις του νομίμου εκπροσώπου της εργοδότιδας και να ανακόψει πλήρως τον αιτιώδη σύνδεσμο μεταξύ αμελούς συμπεριφοράς του δευτέρου εναγομένου και επελθόντος αποτελέσματος αλλά απλώς είναι πρόσφορη αφενός για τη θεμελίωση παραλλήλου πταίσματος επιπρόσθετων προσώπων και αφετέρου για τη στοιχειοθέτηση συνυπαιτιότητας του ιδίου του θανόντος.

Συνυπεύθυνη, συνακολούθως, μετά του δευτέρου εναγομένου νομίμου εκπροσώπου της τυγχάνει και η πρώτη εναγομένη εργοδότις τόσον για τις παραλείψεις του ως άνω οργάνου της όσο και διά τις παραλείψεις του απ' αυτήν προστηθέντος εκπαιδευτού οδηγού -χειριστή στην πρακτική εκπαίδευση του θανόντος. Δέχθηκε ακόμη το Εφετείο ότι από το θάνατο του ως άνω οδηγού, ο οποίος ήταν ηλικίας 32 ετών, υπέστησαν ψυχική οδύνη 1) η πρώτη ενάγουσα, σύζυγος του, η οποία ήταν τότε ηλικίας 29 ετών, 2) τα ανήλικα τέκνα της, ηλικίας τότε 7 και 5 ετών, αντίστοιχα, τα οποία αισθάνθηκαν έντονα την απώλεια του πατέρα των, 3) οι δεύτερος (συμβολαιογράφος), τρίτος (ηλεκτρολόγος) και τέταρτη (έγγαμη) ενάγοντες, αδελφοί του θανόντος, και 4) η πέμπτη ενάγουσα μητέρα του, λαμβανομένων δε υπόψη του είδους του πταίσματος του δεύτερου εναγομένου, νομίμου εκπροσώπου της πρώτης εναγομένης εργοδότιδας, του πταίσματος του απ' αυτήν προστηθέντος εκπαιδευτού οδηγού στην εκπαίδευση του θανόντος, του ποσοστού συνυπαιτιότητος του θύματος, των συνεπειών της αδικοπραξίας, της οικονομικής και κοινωνικής κατάστασης των εναγόντων και του δεύτερου εναγομένου και της οικονομικής ευρωστίας της πρώτης εναγομένης εργοδότιδας, πρέπει να αναγνωρισθεί ότι για την αποκατάσταση της ψυχικής οδύνης αυτών, δικαιούνται η πρώτη ενάγουσα το ποσό των 8.000 ευρώ δι' εαυτήν και των 8.000 ευρώ, αντίστοιχα, για καθένα από τα παραπάνω ανήλικα τέκνα, οι δεύτερος, τρίτος και τέταρτη το ποσό των 4.000 ευρώ, καθένας και η πέμπτη ενάγουσα το ποσό των 7.000 ευρώ.

Με τις παραδοχές αυτές απέρριψε την έφεση των εναγόντων, δέχθηκε, εν μέρει, την έφεση των εναγομένων και επιδίκασε στους αναιρεσίβλητους τα παραπάνω ποσά.

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο ορθά ερμήνευσε τις προαναφερόμενες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις, διέλαβε δε στην απόφαση του επαρκείς, σαφείς και δίχως αντιφάσεις αιτιολογίες, οι οποίες στηρίζουν, επαρκώς, το αποδεικτικό πόρισμα του και καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο της, ως προς την ορθή εφαρμογή των παραπάνω διατάξεων.

Επομένως, ο, περί του αντιθέτου, μοναδικός λόγος αναίρεσης, κατά το πρώτο και τρίτο μέρος του, από τους αρ.1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με τα οποία, αντίστοιχα, προβάλλεται η παραβίαση των παραπάνω διατάξεων και η έλλειψη νόμιμης βάσης, είναι αβάσιμος. Ακόμη, το Εφετείο, με το να δεχθεί, ειδικότερα, ότι 1) σε δυσχερείς περιπτώσεις εκφόρτωσης, όπως οι αφορώσες φορτία εκφορτούμενα από το φορτηγό σε υψηλότερους ορόφους οικοδομών, ευρισκόμενους σε ικανό ύψος από το έδαφος και κοντά σε ηλεκτροφόρα καλώδια απαιτείται, κατά τα διδάγματα της κοινής, μέχρι τη συμπλήρωση τουλάχιστον τριμήνου διαρκούς εμπειρικής εργασίας στο χειρισμό του ανυψωτικού μηχανήματος, η διενέργεια της εκφόρτωσης να γίνεται με την παρουσία στον τόπο εκφόρτωσης άλλου έμπειρου προσώπου προς το σκοπό υποβοήθησης της εκφορτωτικής διαδικασίας, αφενός με την υπόδειξη της κατάλληλης και ασφαλούς θέσης για την ακινητοποίηση και σταθεροποίηση του γερανοφόρου φορτηγού προς έναρξη της εκφόρτωσης (και μάλιστα σε ασφαλή απόσταση από εναέρια ηλεκτροφόρα καλώδια) και αφετέρου με τη συνεχή παρακολούθηση της διαδικασίας εκφόρτωσης και καθοδήγησης ή προειδοποίησης του μη αποκτήσαντος επαρκή εμπειρία χειριστή, για τα εμπόδια και τους κινδύνους κατά τη διάρκεια των ανοδικών και καθοδικών κινήσεων και ελιγμών του βραχίονος του ανυψωτικού μηχανήματος και 2) η αιτιώδης συνάφεια της παράλειψης του δεύτερου εναγομένου στην πρόκληση του θανατηφόρου εργατικού ατυχήματος δεν διεκόπη με την εκ μέρους των παρισταμένων εργολάβου οικοδομής και υπεργολάβων- εργατών επισήμανση της επικινδυνότητας της επιλεγείσας θέσης εγκατάστασης του γερανοφόρου οχήματος κάτω από τα εναέρια καλώδια και την εκ μέρους αυτών υπόδειξη δύο εναλλακτικών θέσεων ασφαλούς διενεργείας της διαδικασίας εκφόρτωσης, διότι η τοιαύτη επισήμανση, μη τυγχάνουσα αρκούντως διευκρινιστική και σε κάθε περίπτωση μη εμπεριέχουσα απαγορευτικό αλλά απλώς συμβουλευτικό χαρακτήρα, δεν ηδύνατο να αναπληρώσει ολοκληρωτικώς τις προπεριγραφείσες παραλείψεις του νομίμου εκπροσώπου της εργοδότιδας και να ανακόψει πλήρως τον αιτιώδη σύνδεσμο μεταξύ αμελούς συμπεριφοράς του δεύτερου εναγομένου και επελθόντος αποτελέσματος, δεν υπέπεσε, κατά την υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών που δέχθηκε στην αόριστη νομική έννοια της αιτιώδους συνάφειας, στην πλημμέλεια της παραβίασης των διδαγμάτων της κοινής πείρας και λογικής και ειδικότερα του επικαλούμενου από τους αναιρεσείοντες διδάγματος ότι "η μετάδοση-κυκλοφορία του ηλεκτρισμού και εξ επαγωγής" (δηλ.

άνευ επαφής των δύο αγωγών αλλά και δια διαπηδήσεως μέσω του αέρος και δημιουργίας σπινθήρα)" και εκείνου που δέχθηκε το δικαστήριο ότι "σε δυσχερείς περιπτώσεις εκφόρτωσης, όπως οι αφορώσες φορτία εκφορτούμενα από φορτηγό σε υψηλότερους ορόφους οικοδομών (τρίτο και άνω υπέρ το ισόγειο) ευρισκόμενους σε ικανό ύψος από το έδαφος και κοντά σε ηλεκτροφόρα καλώδια απαιτείτο, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, μέχρι τη συμπλήρωση τουλάχιστον τριμήνου διαρκούς εμπειρικής εργασίας στο χειρισμό του ανυψωτικού μηχανήματος, η διενέργεια της εκφόρτωσης να γίνεται με την παρουσία στον τόπο εκφόρτωσης άλλου έμπειρου προσώπου της εργοδότιδας εταιρείας (κουμανταδόρου)".

Επομένως, ο ίδιος λόγος αναίρεσης, κατά το δεύτερο μέρος του, από το άρθρο 559 αρ. 1β ΚΠολΔ είναι αβάσιμος. Κατόπιν αυτών η αίτηση αναίρεσης πρέπει ν'απορριφθεί και να καταδικασθούν οι αναιρεσείοντες, στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων (ΚΠολΔ 183).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την αίτηση αναίρεσης κατά της απόφασης 7/2013 του Εφετείου Καλαμάτας. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων εκατό (1.100) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 1 Απριλίου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 5 Μαΐου 2015.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ