Supreme Court allows land claim against defendant who was legally notified but absent from appeal hearing.

Απόφαση 560 / 2019 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 560/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους δικαστές: Ασπασία Μαγιάκου, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη, Πέτρο Σαλίχο, Ιωάννη Φιοράκη, Παρασκευή Καλαϊτζή, Λάμπρο Καρέλο, εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 6 Φεβρουαρίου 2019, με την παρουσία και της γραμματέως Σπυριδούλας Τζαβίδη, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος Ε. Τ. του Γ., κατοίκου ... και, προσωρινά, ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Σπυρίδωνα Γκάνια, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Του αναιρεσιβλήτου Χ. Μ. του Χ., κατοίκου ..., ο οποίος δεν παραστάθηκε.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 23-6-2016 αγωγή του αναιρεσείοντος στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ξάνθης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 44/2017 του παραπάνω Δικαστηρίου και 71/2018 του Μονομελούς Εφετείου Θράκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 21-5-2018 αίτησή του. Για τη συζήτηση της αίτησης ορίστηκε δικάσιμος αυτή που αναφέρεται στην αρχή της απόφασης.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης, που έγινε με τη σειρά εγγραφής της στο πινάκιο, ο αναιρεσείων παραστάθηκε όπως αναφέρεται παραπάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 108, 110 παρ. 2, 498 παρ. 1, 568 παρ. 1 κ' 4 και 576 παρ. 1 κ' 2 ΚΠολΔ, ο Άρειος Πάγος ερευνά αυτεπάγγελτα, αν κλήθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα ο απολειπόμενος αντίδικος εκείνου που επισπεύδει τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης και, σε καταφατική περίπτωση, προχωρά, παρά την απουσία του, στη συζήτηση της υπόθεσης.

Εν προκειμένω, από την …94Ε/8-10-2018 έκθεση επίδοσης του αρμοδίου δικαστικού επιμελητή του Εφετείου Θράκης Β. Β., προκύπτει, ότι ο αναιρεσίβλητος κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα για συζήτηση της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης, καθόσον ακριβές αντίγραφο της εν λόγω αίτησης, με την κάτω απ' αυτή πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση για συζήτησή της για τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της απόφασης αυτής, του επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, με επιμέλεια του αναιρεσείοντος, που επισπεύδει τη συζήτησή της. Πλην, όμως, αυτός, όπως προκύπτει από τα πρακτικά της δίκης, δεν παρέστη κατά την εκφώνηση της υπόθεσης, που έγινε με τη σειρά εγγραφής της στο πινάκιο. Επομένως, η συζήτηση θα προχωρήσει, παρά την απουσία του, σαν να ήταν και αυτός παρών.

Η υπό κρίση αίτηση στρέφεται κατά της 71/2018 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Θράκης. Με την απόφαση αυτή έγινε δεκτή, αντιμωλία των διαδίκων, έφεση του αναιρεσιβλήτου κατά της 44/2017 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ξάνθης και απορρίφθηκε, ως καταχρηστική, διεκδικητική ακινήτου αγωγή του αναιρεσείοντος, ως προς το αίτημά της για απόδοση δυο από τα κτίσματα του επιδίκου οικοπέδου, η οποία αγωγή είχε γίνει δεκτή, λόγω ερημοδικίας του αναιρεσιβλήτου, με την ανωτέρω απόφαση του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου. Η αίτηση ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 495, 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ). Πρέπει, επομένως, να ερευνηθεί το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Κατά το άρθρο 281 ΑΚ, "η άσκηση του δικαιώματος απαγορεύεται, αν υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός του δικαιώματος". Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, για να θεωρηθεί καταχρηστική η άσκηση του δικαιώματος, πρέπει η προφανής υπέρβαση των ορίων που συνεπάγεται και τα οποία επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο οικονομικός ή ο κοινωνικός σκοπός του δικαιώματος, να προκύπτει από την προηγηθείσα συμπεριφορά του δικαιούχου και του υποχρέου ή από την πραγματική κατάσταση που δημιουργήθηκε ή από τις περιστάσεις που μεσολάβησαν ή από άλλα περιστατικά, τα οποία, χωρίς, κατά νόμο, να εμποδίζουν τη γέννηση ή να επάγονται την απόσβεση του δικαιώματος, καθιστούν μη ανεκτή την άσκησή του, σύμφωνα με τις αντιλήψεις του μέσου κοινωνικού ανθρώπου για το δίκαιο και την ηθική, επειδή αντιτίθεται στο περί δικαίου αίσθημα και την ηθική τάξη και προκαλεί έντονη εντύπωση αδικίας.

Απαιτείται, δηλαδή, για να χαρακτηρισθεί καταχρηστική η άσκηση του δικαιώματος, να έχει δημιουργηθεί στον υπόχρεο από τη συμπεριφορά του δικαιούχου, σε συνάρτηση και με εκείνη του υπόχρεου και μάλιστα εύλογα, η πεποίθηση ότι ο δικαιούχος δεν πρόκειται να ασκήσει το δικαίωμά του. Μόνη η μακροχρόνια αδράνεια του δικαιούχου και όταν ακόμη δημιούργησε στον υπόχρεο την παραπάνω πεποίθηση, δεν αρκεί για να καταστήσει καταχρηστική τη μεταγενέστερη άσκηση του δικαιώματος, αλλά απαιτείται να συντρέχουν επιπλέον ειδικές συνθήκες και περιστάσεις, προερχόμενες κυρίως από την προηγηθείσα συμπεριφορά του δικαιούχου και του υποχρέου, ενόψει των οποίων και της αδράνειας του δικαιούχου, η επακολουθούσα άσκηση του δικαιώματος, που τείνει στην ανατροπή της κατάστασης που δημιουργήθηκε υπό τις παραπάνω ειδικές συνθήκες και διατηρήθηκε για μακρύ χρόνο, να εξέρχεται των ορίων που τίθενται με τη διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ και να προκαλεί συνέπειες για τον υπόχρεο.

Το ζήτημα δε αν οι συνέπειες που επάγεται η άσκηση του δικαιώματος είναι επαχθείς για τον υπόχρεο, πρέπει να αντιμετωπίζεται και σε συνάρτηση με τις αντίστοιχες συνέπειες που μπορεί να επέλθουν εις βάρος του δικαιούχου από την παρακώλυση της ικανοποίησης του δικαιώματός του. Για την κατάφαση της καταχρηστικότητας δεν είναι απαραίτητο η άσκηση του δικαιώματος να προκαλεί αφόρητες ή δυσβάστακτες συνέπειες για τον υπόχρεο, θέτοντας σε κίνδυνο την οικονομική του υπόσταση, αλλά αρκεί, ταυτόχρονα, όμως και απαιτείται, να έχει δυσμενείς απλώς επιπτώσεις στα συμφέροντά του (ΟλΑΠ 6/2016).

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, αναίρεση, για ευθεία παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, επιτρέπεται, αν το δικαστήριο της ουσίας ερμήνευσε εσφαλμένα τον κανόνα αυτό, του προσέδωσε, δηλαδή, έννοια διαφορετική από την αληθινή ή δεν τον εφάρμοσε, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή τον εφάρμοσε, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, απαιτώντας περισσότερα ή αρκούμενο σε λιγότερα, αντίστοιχα, στοιχεία από όσα αξιώνει ο νόμος για την εφαρμογή του ή αν τον εφάρμοσε εσφαλμένα (ΟλΑΠ 7/2006).

Με το λόγο αυτό ελέγχονται και τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νομίμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων. Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση κλπ ορθά απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν, κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου, κρίθηκε νόμιμη (ΑΠ 1478/2017).

Εν προκειμένω, από την παραδεκτή επισκόπηση της έφεσης του αναιρεσιβλήτου (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) προκύπτει, ότι αυτός ζήτησε με την εν λόγω έφεσή του, να απορριφθεί ως καταχρηστική η κατ' αυτού διεκδικητική αγωγή του αναιρεσείοντος, η οποία είχε γίνει δεκτή, λόγω της ερημοδικίας του, από το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, το οποίο τον υποχρέωσε να αποδώσει στον αναιρεσείοντα τα δύο από τα κτίσματα που υπήρχαν στο επίδικο οικόπεδο, ήτοι τη διώροφη οικία εμβαδού 95,74 τμ και την παρακείμενη αποθήκη εμβαδού 21,05 τμ.

Θεμελίωσε δε ο αναιρεσίβλητος την ένστασή του αυτή στο ότι "επικουρικά, στην περίπτωση που ήθελε λανθασμένα κριθεί ότι ο αντίδικος είναι κύριος του επιδίκου ακινήτου και ότι επιπλέον δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 1095 ΑΚ, είναι προφανές από τα ανωτέρω ότι η άσκηση του προτεινόμενου δικαιώματος καθίσταται σφόδρα καταχρηστική.

Στόχος του αντιδίκου δεν είναι η προστασία του από μια υποτιθέμενη προσβολή της νομής του ή της κυριότητάς του αλλά ο εξοπλισμός του με ένα ισχυρό όπλο στη διαμάχη του με τη σύζυγό του. Ήτοι ο εξοπλισμός του με τη δυνατότητα να εκδιώξει εμένα και τη σύζυγό μου από την επί δεκαετίες οικία μας. Άλλωστε είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι ο αντίδικος καίτοι ισχυρίζεται ότι θέλει να εκμισθώσει το ακίνητο ώστε να "δρέπει τους καρπούς του", δεν καταφεύγει στη νομική οδό της αναζήτησης αποζημίωσης χρήσης του ακινήτου, αλλά επιδιώκει τα(η) βίαιη αποβολή μου από αυτό.

Τη στιγμή μάλιστα που "δρέπει τους καρπούς" της μέριμνας που λαμβάνω εγώ για τη δική του οικογένεια για την οποία ο ίδιος αδιαφορεί πλήρως. Και όλα αυτά τη στιγμή που πέρα από τα χρηματικά ποσά που δαπανώ για τη διατροφή της οικογενείας του, έχω καταβάλει τουλάχιστον το ποσό των 25.000,00 ευρώ το οποίο ο ίδιος ορίζει ως αξία του επιδίκου ακινήτου, μέσω της εφάπαξ καταβολής των 18.000,00 ευρώ.

Αλλά και ο ισχυρισμός του αντιδίκου ότι θα μένει ο ίδιος στο ακίνητο τυγχάνει ψευδής καθώς αφενός μένει ως επί το πλείστον στο εξωτερικό, αφετέρου τα κτίσματα εντός του οικοπέδου αποτελούν λειτουργικά περισσότερο μία κατοικία, παρά δυο αυτοτελείς οικίες καθώς έχουν την ίδια αυλή και βρίσκονται πολύ κοντά μεταξύ τους.

Η δε ταυτόχρονη συνύπαρξη στον χώρο αυτό τόσο της κόρης μου και των εγγονών μου όσο και του αντιδίκου μετά του νέου έρωτός του, αποτελεί αποκύημα νοσηρής φαντασίας παρά πραγματικά πιθανό ενδεχόμενο". Ο ισχυρισμός, όμως, αυτός είναι μη νόμιμος, διότι, ούτε στο προεκτεθέν περιεχόμενό του, ούτε σε άλλο σημείο της έφεσης αναφέρεται, ότι δημιουργήθηκε στον αναιρεσίβλητο η εύλογη πεποίθηση, ότι δεν θα ασκηθεί εναντίον του το ένδικο δικαίωμα του αναιρεσείοντος, ούτε ότι η άσκηση του δικαιώματος αυτού θα του προκαλέσει δυσμενείς συνέπειες, οι οποίες συνέπειες ούτε καν αναφέρονται, καίτοι, σύμφωνα με τη σκέψη που προεκτέθηκε, τα στοιχεία αυτά είναι αναγκαία για να θεωρηθεί νόμιμος ο ανωτέρω ισχυρισμός.

Επομένως, το Εφετείο, που με την προσβαλλόμενη απόφασή του, έκρινε νόμιμο τον παραπάνω ισχυρισμό, τον οποίο, στη συνέχεια, δέχτηκε και ως βάσιμο, απορρίπτοντας, ως καταχρηστική, την παραπάνω αγωγή του αναιρεσείοντος ως προς το αίτημά της για απόδοση των δυο ανωτέρω κτισμάτων, παραβίασε ευθέως τη διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ με κακή εφαρμογή, αφού την εφάρμοσε παρά τη μη συνδρομή των παραπάνω, αναγκαίων, για την εφαρμογή της, στοιχείων και, έτσι, αρκέσθηκε σε λιγότερα από τα στοιχεία που απαιτούνται για την εφαρμογή της.

Συνεπώς, υπέπεσε με την κρίση του αυτή στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, γι' αυτό πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος ο πρώτος λόγος αναίρεσης, με τον οποίο προβάλλεται η ανωτέρω πλημμέλεια, ενώ παρέλκει η έρευνα των λοιπών.

Μετά από αυτά, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση, να κρατηθεί η υπόθεση και να εκδικασθεί από το Δικαστήριο τούτο, αφού, μετά την απόρριψη με την προσβαλλόμενη απόφαση των λοιπών ισχυρισμών (λόγων έφεσης) του αναιρεσιβλήτου, δεν χρειάζεται άλλη διευκρίνιση (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ), στη συνέχεια να απορριφθεί ο ανωτέρω ισχυρισμός (λόγος έφεσης) του αναιρεσιβλήτου για καταχρηστική άσκηση του ενδίκου δικαιώματος του αναιρεσείοντος ως μη νόμιμος, ακολούθως δε, αφού, λόγω της ερημοδικίας του αναιρεσιβλήτου στο πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, με την άσκηση της έφεσής του, είχε εξαφανισθεί με την προσβαλλόμενη απόφαση η πρωτοβάθμια απόφαση, πρέπει να γίνει δεκτή στο σύνολό της η ανωτέρω αγωγή του αναιρεσείοντος, να διαταχθεί η επιστροφή σε αυτόν του παραβόλου που κατέθεσε (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί ο αναιρεσίβλητος, αφού ηττάται, στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, κατά παραδοχή του σχετικού νομίμου αιτήματος αυτού (άρθρα 176, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), σύμφωνα με το διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 71/2018 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θράκης.

Κρατεί την υπόθεση.

Δικάζει την από 23-6-2016 (αρ. εκθ. κατ. 16/16/23-6-2016) αγωγή του Ε. Τ. του Γ. κατά του Χ. Μ. του Χ..

Δέχεται την αγωγή αυτή.

Αναγνωρίζει τον ενάγοντα κύριο ενός οικοπέδου πεντακοσίων (500) και κατά νεότερη καταμέτρηση τετρακοσίων δέκα εννιά και εβδομήντα επτά (419,77) τμ, που βρίσκεται στον οικισμό ... του τέως Δήμου ... και νυν Δήμου ... και συνορεύει ανατολικά με ιδιοκτησία Δ. Γ., δυτικά και νότια με δρόμους του οικισμού και βόρεια με ιδιοκτησίες Μ. Ο. Σ. και Δ. Γ., υπάρχουν δε σ' αυτό: α) διώροφη οικία συνολικού εμβαδού 95,74 τμ, β) ισόγεια αποθήκη εμβαδού 21,05 τμ, γ) ισόγεια οικία εμβαδού 91,15 τμ και δ) τουαλέτα εμβαδού 5,96 τμ.

Υποχρεώνει τον εναγόμενο, να αποδώσει στον ενάγοντα τα παραπάνω με τα στοιχεία (α) και (β) κτίσματα. Διατάσσει την επιστροφή στον αναιρεσείοντα του παραβόλου που κατέθεσε. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, που ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 6 Μαρτίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 16 Μαΐου 2019.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ