Supreme Court dismisses appeal regarding administrative contract jurisdiction, ruling the contract is administrative due to public purpose.

Απόφαση 55 / 2019 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 55/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Αβροκόμη Θούα - Εισηγήτρια, Γεώργιο Αποστολάκη, Θεόδωρο Κανελλόπουλο και Κυριάκο Οικονόμου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 8 Οκτωβρίου 2018, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου με την επωνυμία "...", ως καθολικού διαδόχου του καταργηθέντος νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου με την επωνυμία "...", που εδρεύει στη …και εκπροσωπείται νόμιμα από τον Περιφερειάρχη …. Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Ανθή Βακράτσα, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Της αναιρεσίβλητης: ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "....", που εδρεύει στη Λάρισα και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Φίλιππο Κώτσιου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25-4-2013 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Λάρισας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 8/2015 του ίδιου Δικαστηρίου και 218/2017 του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 16-10-2017 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Σε εκτέλεση της διάταξης του άρθρου 94 του Συντάγματος, εκδόθηκε ο νόμος 1406/1983,με το άρθρο 1 παρ.2 του οποίου, υπήχθησαν στη δικαιοδοσία των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων, μεταξύ άλλων, και οι διαφορές που αναφύονται κατά την εφαρμογή της νομοθεσίας των διοικητικών συμβάσεων (εδ.1), δηλαδή εκείνες οι διαφορές που προέρχονται από διοικητική σύμβαση και ανάγονται στο κύρος, την ερμηνεία κατ την εκτέλεση αυτής ή σε οποιαδήποτε παρεπόμενη της σύμβασης αυτής αξίωση.

Η σύμβαση είναι διοικητική, αν ένα από τα συμβαλλόμενα μέρη είναι το Ελληνικό Δημόσιο ή νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου και με τη σύναψη της σύμβασης επιδιώκεται η ικανοποίηση σκοπού, τον οποίον ο νόμος έχει αναγάγει σε δημόσιο, το δε Ελληνικό Δημόσιο ή το οικείο νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, είτε βάσει του κανονιστικού καθεστώτος που διέπει τη σύμβαση, είτε βάσει ρητρών, που προβλέπονται κανονιστικώς και έχουν περιληφθεί στη σύμβαση και που αποκλίνουν από το κοινό δίκαιο, βρίσκεται, προς ικανοποίηση του εν λόγω σκοπού, σε υπερέχουσα θέση απέναντι στο αντισυμβαλλόμενο μέρος, δηλαδή σε θέση μη προσιδιάζουσα στον δυνάμει των διατάξεων του ιδιωτικού δικαίου συναπτόμενο συμβατικό δεσμό (Α.Ε.Δ. 28/2011, 21/2009, 14/2007, 10/2003).

Θεωρείται δε ότι παρεκκλίνουν από το κοινό δίκαιο και παρέχουν υπερέχουσα θέση στο Δημόσιο ή ν.π.δ.δ., οι διατάξεις ή οι ρήτρες εκείνες, που παρέχουν στα ανωτέρω, (Δημόσιο ή ν.π.δ.δ.), τη δυνατότητα να εξασφαλίζουν τα συμφέροντά τους, επιβάλλοντας κυρώσεις για παραβάσεις της σύμβασης ή γενικότερα, επεμβαίνοντας μονομερώς προς διαμόρφωση του συμβατικού δεσμού (ΑΠ 901/2011).

Η σύμβαση για να χαρακτηριστεί ως διοικητική πρέπει να συγκεντρώνει σωρευτικά τα προαναφερθέντα γνωρίσματα. Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την επισκόπηση (άρθρ. 561 παρ. 2 ΚπολΔ) της από 25.4.2013 ασκηθείσας ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λάρισας αγωγής της ενάγουσας και ήδη αναιρεσίβλητης, η τελευταία εκθέτει:

Ότι δυνάμει της σύμβασης παροχής υπηρεσιών, που καταρτίστηκε στη Λάρισα στις 23.12.2010 για το έργο: "Μεταφορά μαθητών Α/θμιας και Β/θμιας εκπαίδευσης του Νομού Λάρισας με λεωφορεία για το σχολικό έτος 2010-2011", μεταξύ της τότε Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Λάρισας (την οποία διαδέχθηκε η εναγόμενη Περιφέρεια Θεσσαλίας και ήδη αναιρεσείουσα) και αυτής (ενάγουσας), ως αναδόχου του έργου, της ανατέθηκε, δυνάμει της 14/10.9.2010 (α/α 47) απόφασης της Ν.Ε.

Προγραμματισμού Ανάπτυξης και Πολεοδομίας Ν.Α. Λάρισας, ύστερα από μειοδοτικό διαγωνισμό, που προκηρύχθηκε με την 2/2010 Διακήρυξη και κατακυρώθηκε με την 3050/13.9.2010 απόφαση του Νομάρχη Λάρισας και ανέλαβε την εκτέλεση του ανωτέρω έργου. Ότι, καίτοι το ολοκλήρωσε σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην ανωτέρω σύμβαση η εναγόμενη και ήδη αναιρεσείουσα εξακολουθεί να της οφείλει το ποσό των 58.610,47 ευρώ, που αντιστοιχεί σε μέρος της οφειλόμενης συμβατικής αμοιβής της.

Με βάση τα ανωτέρω, ζητεί να υποχρεωθεί η τελευταία να της καταβάλει το ποσό αυτό με το νόμιμο τόκο από την επομένη ημέρα έκδοσης κάθε τιμολογίου παροχής υπηρεσιών για το αντίστοιχο ποσό, άλλως από την επομένη ημέρα της επίδοσης της αγωγής. Κατά τα εκτιθέμενα στην αγωγή, αλλά και τα προβλεπόμενα στην αναφερόμενη σε αυτή επίμαχη από 23.12.2010 σύμβαση παροχής υπηρεσιών, η οποία επισκοπείται επίσης, προκύπτουν τα ακόλουθα:

Η εν λόγω σύμβαση, 1) συνήφθη μεταξύ νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου (της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Λάρισας) και ιδιώτη (της ήδη αναιρεσίβλητης), 2) εξυπηρετεί δημόσιο σκοπό, ήτοι την ευχερή πρόσβαση των μαθητών που κατοικούν μέσα στα όρια της άνω Αυτοδιοίκησης στα εκεί δημόσια σχολεία, ώστε να απολαύσουν το δημόσιο αγαθό της παιδείας και 3) το νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, δηλαδή η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Λάρισας, βρίσκεται προς ικανοποίηση αυτού του σκοπού σε υπερέχουσα έναντι της αντισυμβαλλομένης του θέση, εφόσον η εν λόγω σύμβαση διέπεται από τις διατάξεις του νόμου 2286/1995 "περί προμηθειών του Δημόσιου τομέα" και του Π.Δ/τος 118/2007 περί "Κανονισμού Προμηθειών Δημοσίου", (όπως ίσχυαν τότε), οι οποίες της παρέχουν τη δυνατότητα μονομερούς επέμβασης στο συμβατικό δεσμό, με την άσκηση ελέγχου για την ορθή εκτέλεση της σύμβασης και την επιβολή διοικητικών κυρώσεων με εκτελεστές διοικητικές πράξεις, όπως την επιβολή μονομερώς ποινικής ρήτρας, την κήρυξη του εργολάβου έκπτωτου, την κατάθεση εγγυήσεως καλής εκτελέσεως της συμβάσεως κ.λ.π.

ΣΤΕ1/07/2003). Επομένως, η προαναφερθείσα σύμβαση από την οποία προήλθε η ένδικη διαφορά είναι διοικητική, εφόσον συγκεντρώνει σωρευτικά όλα τα απαιτούμενα προεκτεθέντα γνωρίσματα.

Το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, έκρινε, ότι "με το ανωτέρω περιεχόμενο και τα αιτήματα η εισαγόμενη με την ένδικη τη αγωγή διαφορά δεν φέρει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά διοικητικής διαφοράς ουσίας, που προσιδιάζει στην άσκηση δημόσιας εξουσίας, αλλά περί ιδιωτικής τοιαύτης" και, κατ' αποδοχή της από 26-3-2015 έφεσης της αναιρεσίβλητης, εξαφάνισε την 8/2015 απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου(Μονομελούς Πρωτοδικείου Λάρισας, που είχε κρίνει αντιθέτως και είχε απορρίψει την αγωγή,κατά τη διάταξη του άρθρου 4 του ΚΠολΔ, ως απαράδεκτη,ελλείψει δικαιοδοσίας,την οποία στη συνέχεια δέχθηκε ως βάσιμη.

Έτσι όμως που έκρινε το Εφετείο, χωρίς να εκτιμήσει πραγματικά γεγονότα ή το περιεχόμενο της επίμαχης σύμβασης (ώστε να ανακύψει ζήτημα ανελέγκτου της επί της ουσίας κρίσης του), αλλά μόνο το περιεχόμενο της αγωγής,υπερέβη, κατά τα προεκτεθέντα, τη δικαιοδοσία του. Επομένως, είναι βάσιμος ο συναφής πρώτος από το άρθρο 559 αριθμ.4 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης και πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, ενώ παρέλκει η εξέταση του δεύτερου αναιρετικού λόγου, λόγω της πλήρους αναιρετικής εμβέλειας του γενόμενου δεκτού.

Ενόψει δε του ότι η υπόθεση δεν χρειάζεται άλλη διευκρίνηση,πρέπει να κρατηθεί και να δικαστεί από το παρόν Δικαστήριο (αρθρ. 580 παρ.3εδ.α), να ερευνηθεί κατ' ουσίαν η ασκηθείσα από την αναιρεσίβλητη από 26 Μαρτίου 2015 έφεση με την οποία παραπονείται για την απόρριψη της αγωγής της λόγω έλλειψης δικαιοδοσίας του δικάσαντος δικαστηρίου και να απορριφθεί ως αβάσιμη.

Τέλος, πρέπει να διαταχθεί η εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του κατατεθέντος από την αναιρεσίβλητη παραβόλου για την άσκηση της έφεσής της (αρθρ. 495 Αριθμ.3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί, λόγω της ήττας της, στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας και για τους δύο βαθμούς δικαιοδοσίας (αρθρ. 176, 183 ΚΠολΔ), μειωμένα όμως κατ' άρθρο 22 παρ.1 Ν.3693/1957 και την κατ' εξουσιοδότηση αυτού υπ' αριθμ. 134423 Οικ/8.12.1992/20.1.1993 κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης ,σε συνδυασμό με τα άρθρα 38 παρ.2 του Ν.2218/1994 και 283§2 εδ.

β και 285 του Ν.3852/2010 (σχ.ΑΠ306/2008, 202/2004)) όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 218/2017 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας.

Κρατεί και δικάζει την υπόθεση.

Απορρίπτει την από 26 Μαρτίου 2015 έφεση της αναιρεσίβλητης κατά της 8/2015 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λάρισας.

Διατάσσει την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του κατατεθέντος από την τελευταία παραβόλου.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας και των δύο βαθμών δικαιοδοσίας, τα οποία ορίζει στο ποσό των οκτακοσίων (800) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 13 Νοεμβρίου 2018.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 14 Ιανουαρίου 2019.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ