Supreme Court remands case for retrial due to lower court's failure to verify specific offset agreement terms.

Απόφαση 55 / 2012 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 55/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Δημήτριο Πατινίδη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γρηγόριο Κουτσόπουλο, Δημήτριο Μουστάκα, Χριστόφορο Κοσμίδη και Νικόλαο Τρούσα, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 8 Νοεμβρίου 2011, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Ε. Μ. του Χ., κατοίκου ..., 2) Λ. Π. του Γ., κατοίκου ..., 3) Η. Κ. του Η., κατοίκου ..., 4) Χ. Β. του Π., κατοίκου ..., 5) Μ. Τ. του Β., κατοίκου ..., 6) Σ. Ο. του Α., κατοίκου ..., 7) Κ. Π. του Α., κατοίκου ..., 8) Ε. Β. του Κ., κατοίκου ..., 9) Φ. Κ. του Κ., κατοίκου ..., 10) Ε. Δ. του Κ., κατοίκου ..., 11) Γ. Σ. του Ε., κατοίκου ... και 12) Κ. Δ. του Γ., κατοίκου ... . Οι 1ος και 8ος αναιρεσείοντες δεν εμφανίστηκαν στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο. Οι λοιποί εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ανδρέα Περράκη και κατέθεσαν προτάσεις.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΑ ΑΚΙΝΗΤΑ Α.Ε.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία υποκατέστησε κατόπιν συγχωνεύσεως με απορρόφηση την αρχικά αναιρεσίβλητη εταιρεία με την επωνυμία "ΟΛΥΜΠΙΑΚΑ ΑΚΙΝΗΤΑ Α.Ε." και η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Παναγιώτα Καρανικήτα και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25/7/2005 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων και άλλων προσώπων που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αμαρουσίου. Εκδόθηκε η 782/2006 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου και η 6082/2009 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησαν οι αναιρεσείοντες με την από 27/10/2009 αίτησή τους, επί της οποίας εκδόθηκε η 1691/2010 απόφαση του Αρείου Πάγου που κήρυξε την συζήτηση απαράδεκτη. Την υπόθεση επανέφεραν προς συζήτηση οι αναιρεσείοντες με την από 2/5/2011 κλήση τους.

Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γρηγόριος Κουτσόπουλος ανέγνωσε την από 12/11/2010 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του παρόντος δικαστηρίου Αρεοπαγίτη Σαράντη Δρινέα, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή αμφοτέρων των λόγων αναιρέσεως κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος και την απόρριψή τους κατά τα λοιπά.

Ο πληρεξούσιος των παραστάντων αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, η πληρεξούσια της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Όπως προκύπτει από τις υπ'αριθμ. .../7-9-2011 και .../7-9-2011, και .../8-9-2011 και .../8-9-2011 εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Αθηνών ..., κατόπιν παραγγελίας του δικηγόρου των αναιρεσειόντων Ε. Μ. και Ε. Β., ακριβές αντίγραφο της από 27-10-2009 αιτήσεως αναιρέσεως μετά της υπ' αυτήν πράξεως ορισμού δικασίμου για τη αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας συνεδρίαση και κλήσεως προς εμφάνιση κατά την δικάσιμο αυτήν επιδόθηκε στους αναιρεσείοντες Ε. Μ. και Ε. Β.. Επομένως, εφόσον οι τελευταίοι δεν παραστάθηκαν στην παραπάνω δικάσιμο κατά την εκφώνηση της υποθέσεως εκ του οικείου πινακίου δια νομίμους διορισμένου πληρεξουσίου δικηγόρου (ΚΠολΔ 94 παρ.1, 96, 97), ούτε παραστάθηκαν στο ακροατήριο για να διορίσουν πληρεξούσιο δικηγόρο, πρέπει η υπόθεση να συζητηθεί σαν να ήταν και οι απολιπόμενοι πιο πάνω αναιρεσείοντες, εφόσον αυτοί έχουν από τους ομοδίκους τους ως άνω αναιρεσείοντες κλητευθεί νομίμως και εμπροθέσμως.

Με το άρθρο 2 παρ.1 του ΑΝ 539/1945, όπως τροποποιήθηκε μεταγενεστέρως, ρυθμίζονται οι όροι και οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες κάθε μισθωτός από την έναρξη της εργασίας του σε υπόχρεη επιχείρηση δικαιούται να λάβει ετήσια κανονική άδεια με αποδοχές. Στο άρθρ. 5 του ίδιου νόμου, όπως ισχύει, ορίζεται ότι: "1. Πάσα συμφωνία μεταξύ εργοδότου και μισθωτού περιλαμβάνουσα την εγκατάλειψιν του εις άδειαν δικαιώματος του μισθωτού ή την παραίτησιν τούτου από του εν λόγω δικαιώματος και εάν προβλέπη την καταβολήν εις αυτόν επηυξημένης αποζημιώσεως, θεωρείται ανύπαρκτος.

Επιφυλασσομένων των διατάξεων της κειμένης νομοθεσίας, εργοδότης αρνούμενος την χορήγησιν εις μισθωτόν αυτού της νομίμου κατ' έτος αδείας του, υποχρεούται όπως άμα τη λήξει του έτους, καθ'ο δικαιούται αδείας ο μισθωτός και μετά προηγουμένην διαπίστωσιν της παραλείψεως ταύτης υπό οργάνου του Υπουργείου Εργασίας, καταβάλη εις αυτόν τας αντιστοίχους αποδοχάς των ημερών αδείας, ηυξημένας κατά 100%".

Επίσης, με το άρθρ. 3 § 16 του Ν. 4504/1966 ρυθμίζονται οι όροι και οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες χορηγείται στους μισθωτούς το επίδομα αδείας, το οποίο καταβάλλεται μαζί με τις αποδοχές αδείας, κατά δε το άρθρ. 3 § 8 του ΑΝ 539/1945, "αι αποδοχαί μετά του επιδόματος αδείας προκαταβάλλονται εις τον μισθωτόν κατά την έναρξιν της αδείας".

Περαιτέρω, με το άρθρ. 2 του Ν. 2598/1998 "Οργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων - Αθήνα 2004", συνεστήθη νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου με τη μορφή ανώνυμης εταιρείας και την επωνυμία "Οργανωτική Επιτροπή Ολυμπιακών Αγώνων - Αθήνα 2004 Α.Ε." υπό τους διαλαμβανόμενους στο άρθρο αυτό όρους και προϋποθέσεις ως προς τους σκοπούς και τον τρόπο λειτουργίας, διοίκησης, στελέχωσης κ.λ.π.

αυτής. Με το άρθρ. 16 § 8 του Ν. 2947/2001 προστέθηκε στο πιο πάνω άρθρ. 2 του Ν. 2598/1998 παράγραφος 23, με την οποία ορίσθηκε ότι "Η Οργανωτική Επιτροπή Ολυμπιακών Αγώνων - Αθήνα 2004 Α.Ε." δικαιούται το έτος 2004 να προβαίνει σε τμηματική χορήγηση της ετήσιας αδείας του προσωπικού της, καθώς και σε χορήγηση αυτής μόνο μετά το πέρας των Ολυμπιακών Αγώνων.

Για το προσωπικό της "Οργανωτικής Επιτροπής Ολυμπιακών Αγώνων - Αθήνα 2004 Α.Ε." επιτρέπεται συμφωνία συμψηφισμού των πάσης φύσεως εργασιακών αξιώσεων με το επί πλέον των ελάχιστων νόμιμων αποδοχών καταβαλλόμενο ποσό". Από τον συνδυασμό των διατάξεων που προαναφέρθηκαν προκύπτει ότι με τον Ν. 2598/1998, όπως συμπληρώθηκε με το άρθρ. 16 § 8 του Ν. 2947/2001, παρασχέθηκε η δυνατότητα να συμφωνηθεί με τις ατομικές συμβάσεις του απασχολουμένου με σχέση εξαρτημένης εργασίας προσωπικού στην εταιρεία "Αθήνα 2004 Α.Ε.", να συμψηφίζονται (ορθότερο να καταλογίζεται) στις υπέρτερες των νομίμων αποδοχές του οι κάθε φύσεως εργασιακές αξιώσεις, στις οποίες μπορεί να συμπεριληφθούν και οι αποδοχές και το επίδομα αδείας, των οποίων άλλως, κατά τη μάλλον κρατούσα άποψη και υπό την ισχύ των διατάξεων των άρθρ. 2 § 1, 3 § 8 και 5 § 1 του ΑΝ 539/1945 και 3 § 16 του Ν. 4504/1966, δεν είναι επιτρεπτός ο καταλογισμός στον υπέρτερο των νομίμων αποδοχών καταβαλλόμενο μισθό.

Άλλωστε, όπως επισημαίνεται στην αιτιολογική έκθεση του Ν. 2947/2001, με την πιο πάνω προσθήκη του άρθρ. 16 §β 8 αυτού ρυθμίζεται αφενός μεν για την απρόσκοπτη τέλεση των αγώνων η δυνατότητα της Εταιρείας να απαλλαγεί από την υποχρέωση εξάντλησης της θερινής άδειας του προσωπικού κατά το έτος 2004 και παρέχεται η ευχέρεια μεταφοράς αυτής μετά το τέλος των Ολυμπιακών Αγώνων και αφετέρου "προβλέπεται η δυνατότητα της συμφωνίας συμψηφισμού των πάσης φύσεως αξιώσεων από την εργασιακή σχέση με το καταβαλλόμενο επί πλέον των ελάχιστων νόμιμων αποδοχών ποσό, λόγω και της κυμαινόμενης νομολογίας περί αυτών (υπερεργασία, υπερωρίες, ιδιόρρυθμη υπερωριακή απασχόληση, μελλοντικές αυξήσεις αποδοχών από συλλογική σύμβαση εργασίας, μελλοντικά τυχόν νέα επιδόματα κ.λ.π.".

Τέλος, από τη διάταξη του άρθρ. 560 αρ.1 του Κ.Πολ.Δ. προκύπτει ότι λόγος αναίρεσης κατά των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων για ευθεία παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου ιδρύεται, αν αυτός δεν εφαρμοσθεί ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αν εφαρμοσθεί, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, αντίστοιχα δε όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου τα πραγματικά περιστατικά ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται με βάση τον ουσιαστικό κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Πολυμελές Πρωτοδικείο που δίκασε ως Εφετείο, δέχθηκε τα ακόλουθα: Οι ενάγοντες και ήδη αναιρεσείοντες προσλήφθηκαν από τον νόμιμο εκπρόσωπο της εναγόμενης εταιρείας με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΩΝ ΑΓΩΝΩΝ - ΑΘΗΝΑ 2004 Α.Ε." και ήδη εκπροσωπουμένης από την αναιρεσίβλητη εταιρεία με την επωνυμία "ΟΛΥΜΠΙΑΚΑ ΑΚΙΝΗΤΑ Α.Ε.", ως υποκατάστατος εκ του νόμου αυτής, με συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου στις 1-6-2002, 13-5-2002, 15-4-2002, 5-7-2002, 15-10-2002, 8-7-2002, 16-9-2002, 17-4-2002, 28-8-2002, 13-5-2002, 16-5-2002, 9-9-2002 και 30-4-2001 αντίστοιχα ο καθένας από αυτούς.

Απασχολήθηκαν από την εναγομένη, η οποία είχε αναλάβει την οργάνωση και διεξαγωγή των Ολυμπιακών Αγώνων του έτους 2004, μέχρι τις 31-10-2004, 30-11-2004, 30-11-2004, 31-10-2004, 30-11-2004, 31-10-2004, 31-10-2004, 31-10-2004, 30-9-2004, 30-9-2004, 30-11-2004, 30-9-2004 και 30-11-2004 αντίστοιχα ο καθένας από αυτούς, οπότε αποχώρησαν λόγω λήξης των συμβάσεών τους. Κατά τον χρόνο της αποχώρησής των οι αναιρεσείοντες εδικαιούντο ορισμένες ημέρες αδείας και το αντίστοιχο επίδομα αδείας, που η εναγομένη δεν τους είχε χορηγήσει.

Με τον 3ο όρο όμως της ατομικής σύμβασης εργασίας, που είχε καταρτισθεί με καθένα των αναιρεσειόντων, προβλεπόταν ότι με τις καταβαλλόμενες αποδοχές αυτών, οι οποίες είναι υπέρτερες των ελαχίστων νομίμων, συμψηφίζονται όλα ανεξαιρέτως τα επιδόματα, οι προσαυξήσεις, οι πρόσθετες παροχές ή αποζημιώσεις εργασίας που προβλέπονται από το νόμο.

Ο όρος αυτός, που πρόβλεπε τον συμψηφισμό όλων των αποδοχών των αναιρεσειόντων με τις καταβαλλόμενες αποδοχές, οι οποίες ήταν υπέρτερες των νομίμων, ήταν έγκυρες και για τον συμψηφισμό των αποδοχών αδείας και του επιδόματος αδείας, διότι η σύναψη της συγκεκριμένης συμφωνίας συμψηφισμού προβλεπόταν ειδικά από τον νόμο, δηλαδή από το άρθρ. 16 § 8 του Ν. 2947/2001, το οποίο όριζε ότι για το προσωπικό της εναγομένης επιτρέπεται συμφωνία συμψηφισμού των πάσης φύσεως εργασιακών αξιώσεων με το επί πλέον των ελάχιστων νόμιμων αποδοχών καταβαλλόμενο ποσό.

Οι αναιρεσείοντες, είπε το Δικαστήριο της ουσίας, ελάμβαναν τις αναλυτικά αναφερόμενες για τον καθένα από αυτούς αποδοχές, οι οποίες ήταν υπέρτερες εκείνων που εδικαιούντο σύμφωνα με τις οικείες ΣΣΕ βάσει των προσόντων και της ειδικότητας που δήλωσαν κατά την πρόσληψή τους και η αποζημίωση αδείας που δικαιούνται για τις ομοίως αναλυτικά αναφερόμενες ημέρες μη ληφθείσας αδείας και το αντίστοιχο επίδομα αυτής, συμψηφίζονται, δυνάμει της σχετικής συμφωνίας ενός εκάστου με την εναγομένη (3ος όρος της συμβάσεως εργασίας αυτών), με τις καταβαλλόμενες αποδοχές τους, οι οποίες ήταν υπέρτερες των νομίμων.

Με βάση τις παραδοχές αυτές το Πολυμελές Πρωτοδικείο δέχθηκε τον ισχυρισμό περί υπάρξεως συμφωνίας συμψηφισμού, που είχε προτείνει πρωτοδίκως η εναγομένη και τον οποίο το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο είχε κρίνει μη νόμιμο και είχε επιδικάσει τις ένδικες αξιώσεις και αφού δέχθηκε την έφεση της εναγομένης, απέρριψε την αγωγή των αναιρεσειόντων ως ουσία αβάσιμη.

Δεν διευκρινίζεται όμως στην προσβαλλόμενη απόφαση ότι στον σχετικό ισχυρισμό της εναγομένης αναφέρεται ότι οι υπέρτερες των νομίμων αποδοχές θα συμψηφίζονταν και με τις συγκεκριμένες ένδικες αξιώσεις των αναιρεσειόντων, δηλαδή τις αποδοχές και το επίδομα αδείας και όχι μόνο ο νόμος παρείχε τη δυνατότητα συμψηφισμού και αυτών των απαιτήσεων.

Κρίνοντας έτσι το Πολυμελές Πρωτοδικείο αρκέσθηκε σε στοιχεία λιγότερα από τα αξιούμενα από την προαναφερθείσα ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρ. 16 § 8 του Ν. 2947/2001 για την παραδοχή της ενστάσεως συμψηφισμού (καταλογισμού) της εναγομένης ως ουσιαστικά βάσιμης και ακολούθως για την απόρριψη της αγωγής των αναιρεσειόντων, αφού για τη στήριξη του ισχυρισμού αυτού θα έπρεπε να αναφέρεται και ότι οι υπέρτερες των νομίμων αποδοχές θα συμψηφίζονται με τις ως άνω ένδικες αξιώσεις, μη αρκούντος του ότι με "τον 3ο όρο της ατομικής συμβάσεως εργασίας, που είχε καταρτίσει καθένας των εναγόντων με την εναγομένη προβλεπόταν ότι με τις καταβαλλόμενες αποδοχές των εναγόντων, οι οποίες είναι υπέρτερες των ελαχίστων νομίμων συμψηφίζονται όλα ανεξαιρέτως τα επιδόματα, οι προσαυξήσεις, οι πρόσθετες παροχές ή αποζημιώσεις εργασίας που προβλέπονται από τον νόμο" και ότι ο όρος αυτός, έτσι διατυπούμενος, "ήταν έγκυρος και για τον συμψηφισμό των αποδοχών αδείας και του επιδόματος αδείας".

Επομένως, οι ενιαίως κρινόμενοι λόγοι αναιρέσεως από το άρθρ. 560 αρ. 1 του Κ.Πολ.Δ., κατά το μέρος που με αυτούς αποδίδεται η παραπάνω πλημμέλεια, είναι βάσιμοι. Κατά συνέπεια πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, αφού είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ.3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 6082/2009 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, που δίκασε ως Εφετείο.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα των παραστάντων αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες τριακόσια (2.300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 22 Νοεμβρίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 17 Ιανουαρίου 2012.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ