Supreme Court dismisses appeal in traffic collision case, upholding lower court's finding of driver negligence at a STOP sign intersection.

Απόφαση 557 / 2016 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 557/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Σακκά, Σοφία Ντάντου, Γεώργιο Χοϊμέ και Αλεξάνδρα Κακκαβά, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 16 Σεπτεμβρίου 2016, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Α.Ε.Ε.Γ.Α. με την επωνυμία "... Α.Ε.Γ.Α.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Νικόλαο Ανδροβιτσανέα με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Κ. Τ. του Β. και 2) Β. Τ. του Χ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ευστάθιο Γραμμένο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 28-9-2011 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Σερρών και συνεκδικάστηκε με την από 29-1-2013 αγωγή άλλων προσώπων, μη διαδίκων στην παρούσα δίκη.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 21/2014 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 557/2015 του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 2-9-2015 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Σακκάς διάβασε την από 22-8-2016 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της από 2-9-2015 αιτήσεως για αναίρεση της 557/2015 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 10 του ΓπΝ/1911, 297 έως 300, 330 εδ. β' και 914 του ΑΚ προκύπτει, ότι σε περίπτωση συγκρούσεως μεταξύ δύο οχημάτων η ευθύνη προς αποζημίωση προϋποθέτει συμπεριφορά παράνομη και υπαίτια, επέλευση ζημίας και ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συμπεριφοράς του οδηγού και της ζημίας.

Μορφή υπαιτιότητας είναι και η αμέλεια, η οποία υπάρχει όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια, που απαιτείται στις συναλλαγές, δηλαδή αυτή, που, αν είχε καταβληθεί, με μέτρο τη συμπεριφορά του μέσου συνετού και επιμελούς οδηγού αυτοκινήτου, θα καθιστούσε δυνατή την αποτροπή της συγκρούσεως. Εξάλλου κατά το άρθρο 4 παρ. 3 του Κ.Ο.Κ. (ν. 2696/1999) ορίζεται ότι η πινακίδα Ρ-2 (υποχρεωτική διακοπή πορείας) τοποθετείται πριν από κόμβο και σημαίνει υποχρεωτική διακοπή πορείας του οχήματος πριν από την είσοδο στον κόμβο, καθώς και παραχώρηση προτεραιότητας στα οχήματα, τα οποία κινούνται στην οδό προς την οποία πλησιάζει.

Από τη διάταξη αυτή σε συνδυασμό με τις διατάξεις των άρθρων 12 παρ. 1, 19 παρ. 1, 2 και 3 και 21 παρ. 1 και 2 του ΚΟΚ προκύπτει ότι όταν σε ισόπεδο κόμβο μια οδός τέμνει καθέτως άλλη σε σχήμα "Τ", ήτοι καταλήγει σ' αυτήν χωρίς να συνεχίζεται, και υπάρχει πινακίδα Ρ-2 (STOP) για τον κινούμενο στην τέμνουσα οδό οδηγό, αλλά ίδια πινακίδα και για τον κινούμενο από δεξιά εκείνον οδηγό, οφείλουν και οι δύο οδηγοί στα πλαίσια των ανωτέρω διατάξεων να οδηγούν με σύνεση και με διαρκώς τεταμένη την προσοχή, να έχουν τον έλεγχο του οχήματός τους, να ρυθμίζουν την ταχύτητά τους ανάλογα με τις κρατούσες συνθήκες, να την μειώνουν πλησίον των ισόπεδων οδικών κόμβων, να βεβαιώνονται αν πρόκειται να εισέλθουν αριστερά ή δεξιά σε άλλη οδό, ότι μπορούν να το πράξουν χωρίς κίνδυνο ή παρακώλυση των λοιπών χρηστών της οδού και να χρησιμοποιήσουν τους δείκτες κατεύθυνσης για να καταστήσουν έγκαιρα γνωστή την πρόθεσή τους να αλλάξουν κατεύθυνση προς τα αριστερά ή δεξιά κατά περίπτωση και τέλος να διακόπτουν υποχρεωτικά την πορεία τους πριν από τον οδικό κόμβο και να εισέρχονται σ' αυτόν με ιδιαίτερη προσοχή.

Περαιτέρω, κατ' άρθρο 559 αρ. 1 εδ. α' ΚΠολΔ ιδρύεται λόγος αναιρέσεως και αν παραβιάστηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου, εσωτερικού ή διεθνούς. Ο κανόνας παραβιάζεται είτε με ψευδή ερμηνεία, η οποία υπάρχει, όταν αποδίδεται στον κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε με μη ορθή εφαρμογή, η οποία εκδηλώνεται, όταν εφαρμόζεται κανόνας, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή όταν δεν εφαρμόζεται, ενώ έπρεπε, ή όταν εφαρμόζεται εσφαλμένως.

Κατά δε το εδάφιο β' του αυτού ως άνω άρθρου και αριθμού, η παραβίαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας αποτελεί λόγο αναιρέσεως μόνο, αν τα διδάγματα αυτά αφορούν την ερμηνεία κανόνων δικαίου ή την υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων σε αυτούς, όταν δηλαδή το δικαστήριο εσφαλμένως χρησιμοποιεί ή παραλείπει να χρησιμοποιήσει διδάγματα της κοινής πείρας, για να ανεύρει με βάση αυτά την αληθινή έννοια κανόνα δικαίου ή για να υπαγάγει ή μη τα πραγματικά περιστατικά της διαφοράς στον κανόνα αυτόν (ΑΠ 32/1999).

Εξάλλου, έλλειψη νόμιμης βάσης της αποφάσεως, η οποία στοιχειοθετεί τον προβλεπόμενο από τη διάταξη του αριθμού 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ λόγο αναιρέσεως, συντρέχει και όταν η απόφαση έχει αντιφατικές ή ανεπαρκείς αιτιολογίες σε ζήτημα, που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Αντιφατικότητα ή ανεπάρκεια της αιτιολογίας, κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, υπάρχει, όταν στο αιτιολογικό, που αποτελεί την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, αναφέρονται αντιφατικώς ή ανεπαρκώς τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης κι έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί, αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που εφαρμόστηκε, ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που δεν εφαρμόστηκε.

Δεν ιδρύεται όμως ο αναιρετικός αυτός λόγος, αν η αντίφαση ή η ανεπάρκεια ανάγεται στην αναιρετικώς ανέλεγκτη εκτίμηση των αποδείξεων (άρθρ. 561 παρ. 1 ΚΠολΔ) και ειδικότερα στην ανάλυση και αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αρκεί τούτο να εκτίθεται στην απόφαση σαφώς. Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, το Εφετείο, αναφορικώς με την υπαιτιότητα των εμπλακέντων στο ένδικο αυτοκινητικό ατύχημα, δέχθηκε, ανελέγκτως, ως προκύψαντα από τις αποδείξεις, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Στις 30-3-2010 και περί ώρα 12.55, ο δεύτερος των εναγόντων Β.

Τ., οδηγούσε το με αριθμ. κυκλοφορίας ... ιδιωτικής χρήσης φορτηγό αυτοκίνητο, ιδιοκτησίας του πρώτου ενάγοντος Κ. Τ. και κινείτο στην επαρχιακή οδό ... Σερρών με πορεία από ... προς Σέρρες. Κατά τον ίδιο χρόνο ο πρώτος εναγόμενος οδηγούσε το με αριθμ. κυκλοφορίας ... ιδιωτικής χρήσης επιβατηγό αυτοκίνητο, το οποίο ήταν ασφαλισμένο για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη στην δεύτερη εναγομένη ασφαλιστική εταιρία με την επωνυμία "...." και κινείτο στην παράδρομη οδό που συνδέει την Ε.Ο.

Σερρών Προμαχώνα με την επαρχιακή οδό ...Σερρών, με σκοπό να κινηθεί αριστερά, προς .... Τόσο στην επαρχιακή οδό ... Σερρών και σε απόσταση είκοσι τουλάχιστον μέτρων πριν από την σχηματιζόμενη διασταύρωση, όσο και επί της παράδρομης οδού που συνδέει την Ε.Ο. Σερρών Προμαχώνα με την παραπάνω επαρχιακή οδό υπάρχουν ρυθμιστικές πινακίδες Ρ-2 [STOP], υποχρεωτικής διακοπής της πορείας των κινούμενων οχημάτων, πριν από την είσοδό τους στη διασταύρωση.

Ο δεύτερος των εναγόντων οδηγός του φορτηγού αυτοκινήτου, όταν έφθασε στην ρυθμιστική πινακίδα Ρ-2 [STOP], που υπήρχε στη πορεία του, σταμάτησε, ελέγχοντας την κίνηση των οχημάτων που κινούνταν στη παράδρομη οδό, δεξιά σε σχέση με την πορεία του και στη συνέχεια, όταν δεν αντιλήφθηκε κάποιο όχημα να κινείται πλησίον της διασταύρωσης, εισήλθε στη διασταύρωση διανύοντας την απόσταση τουλάχιστον είκοσι μέτρων μετά την ρυθμιστική πινακίδα Ρ-2 [STOP], όπως εμφαίνεται στις προσκομιζόμενες φωτογραφίες, με ταχύτητα η οποία δεν υπερέβαινε αυτή των 50 χλμ.

Όταν δε έφθασε στο μέσο του κόμβου, καθόσον κινείτο ευθεία και το εμπρόσθιο τμήμα του φορτηγού είχε περάσει τον νοητό άξονα [μέσον] της παράδρομης οδού, ο πρώτος εναγόμενος, κινούμενος επί της παράδρομης οδού, εισήλθε ανέλεγκτα στο κόμβο, παραβιάζοντας την ρυθμιστική πινακίδα υποχρεωτικής διακοπής της πορείας Ρ-2 [STOP] που υπήρχε στη συμβολή της εν λόγω οδού με την επαρχιακή οδό, με ταχύτητα η οποία ξεπερνούσε τα 50 χλμ/ώρα [δεν μπορεί να προσδιοριστεί επακριβώς], δεν υπερέβαινε όμως την επιτρεπόμενη των 90 χλμ/ώρα [άρθρ. 20 παρ. 2 του ν. 2696/ 1999] και εισερχόμενος στην κάθετη οδό, με σκοπό να κινηθεί αριστερά, επέπεσε με το εμπρόσθιο δεξιό μέρος του αυτοκινήτου του στην δεξιά πλευρά του φορτηγού και ειδικότερα στο τμήμα αυτού μετά τον μπροστινό δεξιό τροχό και προς τα πίσω, όπως εμφαίνεται από τις προσκομιζόμενες φωτογραφίες.

Το σημείο δε σύγκρουσης των οχημάτων εντοπίζεται στο μέσον της λωρίδας κυκλοφορίας όπου κινείτο ο οδηγός του φορτηγού και στο μέσον της διασταύρωσης. Εξαιτίας της σύγκρουσης και του ελιγμού προς τα αριστερά τον οποίο ενήργησε ο τελευταίος οδηγός αυτό ανατράπηκε, με αποτέλεσμα να υποστεί εκτεταμένες υλικές ζημίες στην αριστερή πλευρά του και να τραυματιστεί ελαφρά ο οδηγός του.

Αποκλειστικά υπαίτιος για το ένδικο αυτοκινητικό ατύχημα είναι ο πρώτος εναγόμενος οδηγός, ο οποίος δεν κατέβαλε την απαιτούμενη επιμέλεια, που όφειλε ως οδηγός και μπορούσε να καταβάλει, όπως θα έπραττε οποιοσδήποτε άλλος μέσος οδηγός, ευρισκόμενος υπό παρόμοιες συνθήκες, καθόσον δεν είχε διαρκώς τεταμένη την προσοχή του [άρθρ. 12 παρ. 1 του ν. 2696/ 1999], αλλά οδηγούσε χωρίς σύνεση και προσοχή, καθώς, μολονότι πλησίαζε σε ισόπεδο οδικό κόμβο, δεν κατέβαλε ιδιαίτερη προσοχή για να μην προκαλέσει επί του κόμβου κίνδυνο ή παρακώλυση της κυκλοφορίας, ρυθμίζοντας την ταχύτητα του οχήματός του, ώστε να μπορεί να διακόψει την πορεία αυτού, ενόψει της υπάρχουσας στη πορεία του ρυθμιστικής πινακίδας υποχρεωτικής διακοπής της πορείας STOP, αλλά εισήλθε στη διασταύρωση, εν προκειμένω της επαρχιακής οδού ...Σερρών, χωρίς να ανακόψει την ταχύτητά του, όταν ήδη βρισκόταν στο μέσον της διασταύρωσης, με ευθεία κατεύθυνση, το προαναφερόμενο φορτηγό αυτοκίνητο, στη δεξιά πλευρά του οποίου και επέπεσε.

Υπαιτιότητα του δεύτερου ενάγοντος στην επέλευση του ένδικου τροχαίου δεν αποδεικνύεται, καθόσον αποδεικνύεται ότι αυτός ασκούσε τον πλήρη έλεγχο του αυτοκινήτου και κινούμενος με ταχύτητα που δεν υπερέβαινε τα 50 χλμ/ώρα δηλαδή πολλή μικρότερη από την επιτρεπόμενη των 80 χλμ/ώρα [άρθρ. 20 παρ. 2 του ν. 2696/1999], εισήλθε στον κόμβο διαπιστώνοντας προηγουμένως, όπως προαναφέρθηκε, ότι η παρόδια οδός ήταν ελεύθερη.

Συγκεκριμένα, όπως αποδεικνύεται και από τις προσκομιζόμενες φωτογραφίες, οι υλικές ζημίες που υπέστησαν τα εμπλεκόμενα οχήματα, εντοπιζόμενες στο εμπρόσθιο τμήμα για το ιδιωτικής χρήσης επιβατηγό αυτοκίνητο και στη δεξιά πλευρά για το φορτηγό [οι ζημίες στην αριστερή πλευρά προκλήθηκαν από την ανατροπή], δεν καταδεικνύουν σφοδρή σύγκρουση, λόγω υπερβολικής ταχύτητας των εμπλεκομένων οδηγών ή κάποιου εξ αυτών, όπως αβάσιμα η εκκαλούσα ισχυρίζεται.

Περαιτέρω, το γεγονός ότι η σύγκρουση επήλθε αφού ο δεύτερος των εναγόντων εισήλθε στη διασταύρωση των ως άνω οδών, διαπίστωση που ενισχύεται εκτός από την κατάθεση του πρώτου μάρτυρα και από τα σημεία σύγκρουσης των οχημάτων, ενισχύει την κρίση ότι δεν διέθετε περιθώριο είτε για τροχοπέδηση είτε για αποφευκτικό ελιγμό.

Εδώ πρέπει να αναφερθεί ότι για εξακρίβωση του ποιος έχει την προτεραιότητα στον οδικό κόμβο, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η θέση των οχημάτων και η κατάσταση γενικά της συγκεκριμένης υπό κρίση περίπτωσης κατά τη χρονική στιγμή κατά την οποία ο κάθε οδηγός παίρνει την απόφαση να διέλθει από τον ισόπεδο κόμβο δηλαδή κατά την χρονική εκείνη στιγμή κατά την οποία ο κάθε οδηγός αντιλαμβάνεται ή πρέπει να αντιλαμβάνεται την άφιξη στον κόμβο του άλλου οχήματος- Εξάλλου, η περί ρύθμισης της προτεραιότητας διάταξη του άρθρου 26 του ν. 2696/1999 νοείται ότι υπάρχει, συγχρονισμός των κινήσεων των οδηγών οι οποίοι προσεγγίζουν στον ισόπεδο οδικό κόμβο δηλ.

ότι αυτοί συνεχίζοντας να κινούνται με την κεκτημένη και εντός των ορίων του νόμου ταχύτητα, αδυνατούν συγχρόνως να διέλθουν χωρίς να συναντηθούν και συγκρουστούν στο κόμβο. Αντίθετα, η παραπάνω διάταξη δεν εφαρμόζεται στη περίπτωση έλλειψης συγχρονισμού, δηλαδή όταν το ένα όχημα εισέρχεται στη διασταύρωση τη στιγμή που το άλλο όχημα που θα είχε προτεραιότητα [ως εξ δεξιών ερχόμενο], όπως στη περίπτωση που πρόκειται, βρίσκεται ακόμη σε απόσταση τέτοια, η οποία να μην μπορεί να καλυφθεί και να καταλήξει έτσι σε σύγκρουση καθ' υπέρβαση της ταχύτητας που επιβάλλουν οι περιστάσεις, ενόψει του κόμβου".

Με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο, δεν παραβίασε ευθέως, με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή, τη διάταξη του άρθρου 4 παρ. 3 (πινακίδα Ρ-2) του Κ.Ο.Κ. (ν. 2696/1999) αναφορικά με την προτεραιότητα του οδηγού του φορτηγού αυτοκινήτου στην έχουσα σχήμα "Τ" συμβολή των ανωτέρω οδών, ο οποίος έβαινε στην τέμνουσα οδό, εφόσον δέχτηκε ότι ο οδηγός του φορτηγού αυτοκινήτου όταν έφθασε στην πινακίδα Ρ-2 (STOP), που υπήρχε στην πορεία του σταμάτησε, ελέγχοντας την κίνηση των οχημάτων που κινούνταν στην παράδρομη οδό, δεξιά σε σχέση με την πορεία του και στη συνέχεια, όταν δεν αντιλήφθηκε κάποιο όχημα να κινείται πλησίον της διασταύρωσης, εισήλθε σ' αυτήν διανύοντας απόσταση τουλάχιστον 20 μέτρων μετά την πινακίδα Ρ-2 (STOP) και όταν έφθασε στη μέση του κόμβου και το εμπρόσθιο τμήμα του φορτηγού είχε περάσει το μέσον της παράδρομης οδού, ο πρώτος εναγόμενος, κινούμενος επί της παράδρομης οδού, εισήλθε ανέλεγκτα στον κόμβο, παραβιάζοντας την πινακίδα Ρ-2 (STOP), που υπήρχε στη συμβολή της εν λόγω οδού με την επαρχιακή οδό και εισερχόμενος στην κάθετη οδό, με σκοπό να κινηθεί αριστερά, επέπεσε με το εμπρόσθιο δεξιό μέρος του αυτοκινήτου του στη δεξιά πλευρά του φορτηγού και στο τμήμα αυτού μετά τον μπροστινό δεξιό τροχό και προς τα πίσω, το σημείο δε σύγκρουσης των οχημάτων εντοπίζεται στο μέσον της λωρίδας κυκλοφορίας, όπου εκινείτο ο οδηγός του φορτηγού και στο μέσον της διασταύρωσης.

Επομένως ο πρώτος λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθ. 1 εδ. α' ΚΠολΔ με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Περαιτέρω, δεν υπάρχει καμία αντίφαση μεταξύ των ανωτέρω παραδοχών ως προς την είσοδο στη διασταύρωση πρώτου του οδηγού του φορτηγού αυτοκινήτου.

Συνεπώς ο δεύτερος από το άρθρο 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως και να καταδικαστεί η αναιρεσείουσα εταιρεία στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, οι οποίοι κατέθεσαν προτάσεις (άρθρ. 176 και 183 ΚΠολΔ). Τέλος πρέπει να διαταχθεί να εισαχθεί το παράβολο στο δημόσιο ταμείο (άρθρο 495 παρ. 4 εδ. ε' ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 2-9-2015 αίτηση της εταιρείας "... Α.Ε.Γ.Α." για αναίρεση της 557/2015 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ. Και

Διατάζει να εισαχθεί στο δημόσιο ταμείο το παράβολο με αριθμούς ... ΤΑΧΔΙΚ και ... Δημοσίου.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 7 Οκτωβρίου 2016.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 24 Οκτωβρίου 2016.

H ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ