Employer's right to organize business is not abused when selecting a superior based on superior qualifications.

Απόφαση 557 / 2009 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 557/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ηλία Γιαννακάκη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Θεμέλη, Ειρήνη Αθανασίου, Βαρβάρα Κριτσωτάκη και Παναγιώτη Κομνηνάκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 13 Ιανουαρίου 2009, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ" (ΟΤΕ), που εδρεύει στο Μαρούσι Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Μαρία Σωτηροπούλου - Πηλιχού.

Του αναιρεσιβλήτου: ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ανδρέα Ματθαίου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 7-7-2003 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1334/2006 του ίδιου Δικαστηρίου και 1163/2008 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 9-7-2008 αίτησή της και με τους από 11-12-2008 πρόσθετους λόγους. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Θεμέλης διάβασε την από 23-12-2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνουν δεκτοί ως βάσιμοι οι πρώτος και τρίτος λόγοι και ο λόγος του δικογράφου των προσθέτων λόγων αναίρεσης κατά το μέρος του από το άρθρο 559 αρ. 1 και 19 ΚΠολΔ και να απορριφθεί ο δεύτερος λόγος της από 9-7-2008 αίτησης και κατά τα λοιπά ο λόγος του δικογράφου των προσθέτων λόγων για αναίρεση της 1163/2008 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Η πληρεξούσια της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και των προσθέτων λόγων, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή τους, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ο εργοδότης ασκώντας το διευθυντικό του δικαίωμα, έχει την εξουσία να προσδιορίσει το περιεχόμενο της υποχρεώσεως του μισθωτού για παροχή εργασίας καθορίζοντας τους όρους της παροχής της, τον τόπο, το χρόνο και τον τρόπο, εφόσον οι όροι αυτοί δεν έχουν προσδιορισθεί από κανόνες δικαίου ή από την εργασιακή σύμβαση.

Έχει, δηλονότι, ο εργοδότης, ως διευθυντής της εκμετάλλευσης, την εξουσία να οργανώνει και να διευθύνει την επιχείρησή του με βάση τα κρινόμενα από αυτόν ως πλέον αποτελεσματικά δι' αυτήν κριτήρια. Το υπό το άνω περιεχόμενο δικαίωμα του εργοδότη δεν επιτρέπεται, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ, να ασκείται καταχρηστικά.

Δεν είναι όμως καταχρηστική, κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, η άσκηση του δικαιώματος του εργοδότη να τοποθετεί συγκεκριμένο εργαζόμενο ως προϊστάμενο ενός τμήματος ή ενός καταστήματος της επιχειρήσεώς του κατά παράλειψη άλλου μισθωτού, ο οποίος υπερέχει, έστω και καταφανώς, σε τυπικά και ουσιαστικά προσόντα έναντι του τοποθετηθέντος.

Και τούτο διότι δεν πρόκειται για απλή βαθμολογική ή μισθολογική προαγωγή, που εντάσσεται στα εκ της εργασίας δικαιώματα του μισθωτού, τα οποία ευλόγως συνδέονται με τις αντικειμενικώς εκτιμώμενες ικανότητες αυτού, αλλά για επιλογή του έχοντος την εκμετάλλευση εργοδότη που αφορά αποφασιστικώς την οργάνωση και διεύθυνση της επιχειρήσεως.

Για να είναι καταχρηστική στην περίπτωση αυτή η άσκηση του διευθυντικού δικαιώματος του εργοδότη απαιτείται η συνδρομή και άλλων πραγματικών περιστατικών, τα οποία, σε συνδυασμό με την καταφανή υπεροχή του παραλειφθέντος, να θεμελιώνουν προφανή υπέρβαση από μέρους του εργοδότη των ορίων που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός του δικαιώματος (Ολ.ΑΠ 25/2003).

Περαιτέρω κατά το άρθρο 10 παρ. 16 του Γενικού Κανονισμού Προσωπικού/Ο.Τ.Ε. "σε κάθε περίπτωση, εφόσον υπάρχει κενή θέση Προϊσταμένου Υπηρεσιακής Λειτουργίας στάθμης Διευθύνσεως, Υποδιευθύνσεως, Διαμερίσματος ή Συγκροτήματος, τοποθετείται Προϊστάμενος προσωρινά μέχρι πληρώσεως της θέσεως με τη διαδικασία της προκήρυξης, με απόφαση του Διευθύνοντα Συμβούλου, ύστερα από πρόταση των ιεραρχικά Προϊσταμένων".

Το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση, δέχθηκε, κατά την ανέλεγκτη κρίση, ότι ο ενάγων και ήδη αναιρεσίβλητος προσλήφθηκε την 14-11-1980 από την εναγομένη και ήδη αναιρεσείουσα, με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου, ως υπάλληλος και εξελίχθηκε μέχρι το βαθμό του ΥΠΟΤ/Τ-ΑΡ. Είναι πτυχιούχος του Τμήματος "Διαχείρισης Ανθρωπίνων Πόρων και Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών και κάτοχος πτυχίου Ηλεκτρονικού Μηχανικού ΤΕΙ.

Επίσης, όπως συνομολογείται, είναι κάτοχος και μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών στη Διοίκηση Επιχειρήσεων (MASTER in Businees Administration στη "Στρατηγική Διοίκηση" του Kingston University της Αγγλίας), ο οποίος αναγνωρίστηκε από το ΔΙΚΑΤΣΑ, ενώ έχει και άδεια ασκήσεως επαγγέλματος Ραδιοηλεκτρολόγου Β'. Γνωρίζει πολύ καλά την αγγλική γλώσσα.

Άσκησε υπεύθυνα καθήκοντα Προϊσταμένου του Τμήματος Διαχειριστικών Υπηρεσιών από 15-5-2000, ενώ από 10-11-2000 τοποθετήθηκε Προϊστάμενος της Υποδιεύθυνσης Υπηρεσιών Δικτύων Δεδομένων της Διεύθυνσης Εμπορικής Ανάπτυξης. Έχει συμμετάσχει σε διάφορες Ομάδες Εργασίας και Επιτροπής, έχει δε λάβει δύο φορές και υλική αμοιβή.

Το έτος 1999, με απόφαση του Υφυπουργού Εθνικής Οικονομίας ορίσθηκε αξιολογητής των προτάσεων χρηματοδότησης επενδυτικών προγραμμάτων του ιδιωτικού και ευρύτερου δημόσιου τομέα, στα πλαίσια υλοποίησης ενεργειών και δράσεων Πιλοτικών Εφαρμογών προηγμένων Τηλεπικοινωνιακών Υπηρεσιών Μέτρων του Ε.Π. "τηλεπικοινωνίες" του Κοινοτικού Πλαίσιου Στήριξης.

Κατά το έτος 2000 διαχειρίστηκε με επιτυχία τη σχέση με μεγάλο πελάτη της αναιρεσείουσας, συμβάλλοντας αποφασιστικά στην κατάρτιση με αυτόν σχετικής σύμβασης, με σημαντικό όφελος για την αναιρεσείουσα. Συμμετοχή του αναιρεσίβλητου σε επιμορφωτικά σεμινάρια δεν αποδείχθηκε. Με την ... απόφαση του Διευθυντή Πληροφορικής και Νέων Υπηρεσιών έλαβε υλική αμοιβή για την έγκαιρη υλοποίηση της σύμβασης μεταξύ εναγομένης και του Οίκου ALCATEL ITALA σχετικά με την αναβάθμιση και τον εμπλουτισμό του δικτύου HELLASPAC II.

Έλαβε, επίσης, αμοιβή και με την 2/Δ. 2332/29-9-1999 απόφαση του Γενικού Διευθυντή Εμπορικών Θεμάτων για την υποστήριξη που παρέσχε στην εξασφάλιση Δικτύων του ΟΠΑΠ. Έχει συμμετάσχει σε διάφορες Ομάδες Εργασίας με αντικείμενο διάφορες δραστηριότητες της αναιρεσείουσας. Με την .... απόφαση του Γενικού Διευθυντή Διοίκησης και Ανάπτυξης Ανθρώπινου δυναμικού των κεντρικών υπηρεσιών της εταιρίας και ανακαθορίστηκαν οι υπαγόμενες στους Γενικούς Διευθυντές της Επιχειρησιακής Μονάδας Σταθερής Τηλεφωνίας Υπηρεσιακές Λειτουργίες της αναιρεσείουσας.

Στα πλαίσια της αναδιοργάνωσης, καταργήθηκε η ως άνω Διεύθυνση Εμπορικής Ανάπτυξης και η αντίστοιχη Υποδιεύθυνση Υπηρεσιών Δικτύων Δεδομένων από 20.3.2003 και στη θέση αυτής συστάθηκε η (νέα) Διεύθυνση Προϊόντων και Εφαρμογών. Κατέχοντας μέχρι τότε την ανωτέρω θέση του Προϊσταμένου της Υποδιεύθυνσης Υπηρεσιών Δικτύων Δεδομένων, ο αναιρεσίβλητος υπέβαλε αίτηση για τις θέσεις του Προϊσταμένου της Διεύθυνσης Προγραμμάτων και της Διεύθυνσης Ανθρώπινου Δυναμικού, που προκηρύχθηκαν με την ....απόφαση του Γενικού Διευθυντή Διοίκησης και Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού της αναιρεσείουσας, πλην όμως παραιτήθηκε από την υποψηφιότητά του για τη θέση του Προϊσταμένου της Διεύθυνσης Ανθρώπινου Δυναμικού.

Στη συνέχεια, ενόψει της επικείμενης έναρξης λειτουργίας (από 20-3-2003) της ως άνω Διεύθυνσης Προϊόντων και Εφαρμογών, με την .... απόφαση του Γενικού Διευθυντή Διοίκησης και Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού, τοποθετήθηκαν, προσωρινά, σύμφωνα με το άρθρο 10 παρ. 16 του ΓΚΠ-ΟΤΕ, οι Προϊστάμενοι στις οκτώ Υποδιευθύνσεις της προαναφερόμενης Διεύθυνσης Προϊόντων και Εφαρμογών.

Μεταξύ άλλων, τοποθετήθηκε στην Υποδιεύθυνση Εμπορικής Υποστήριξης και Έργων ο .... ενώ ο αναιρεσίβλητος, μετά την κατάργηση από 20-3-2003 της θέσης του Προϊσταμένου της Υποδιεύθυνσης Υπηρεσιών Δικτύων Δεδομένων, την οποία αυτός κατείχε μέχρι τότε, μη επιλεγείς σε θέση Προϊσταμένου κατά τη γενομένη ως άνω αναδιοργάνωση των Κεντρικών Υπηρεσιών της αναιρεσείουσας, τέθηκε στη διάθεση της νέας Διεύθυνσης Προϊόντων και Εφαρμογών ως απλό στέλεχος, απογυμνωμένος από ουσιαστικά καθήκοντα και αρμοδιότητες, με αποτέλεσμα να περιφέρεται στους διαδρόμους της υπηρεσίας και να δημιουργούνται, έτσι, σε βάρος του μειωτικά σχόλια, για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, και μόνον στις 2-7-2003, με την 1/Δ.852/2-7-2003 απόφαση του Προϊσταμένου της ανωτέρω Διεύθυνσης, ορίστηκε Διευθυντής του έργου, που αφορούσε την "αναβάθμιση των συνδέσεων του ΟΠΑΠ".

Ότι ο αναιρεσίβλητος υπερείχε καταφανώς ως προς τα τυπικά και ουσιαστικά προσόντα έναντι του ανωτέρω .... Ειδικότερα ως προς α) τη γενική αρχαιότητα, β) τους τίτλους σπουδών, γ) την άσκηση υπεύθυνων καθηκόντων, δ) τη γνώση ξένης γλώσσας και ε) τις υλικές αμοιβές και τη συμμετοχή σε ομάδες εργασίας και επιτροπές.

Στη συνέχεια το Εφετείο έκρινε ότι, η επιλογή και η τοποθέτηση του ... ως Προϊσταμένου της Υποδιεύθυνσης Εμπορικής Υποστήριξης και Έργων και η αντίστοιχη παράλειψη (με ταυτόχρονη υποβάθμιση) του αναιρεσίβλητου, υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη, τα χρηστά ήθη και ο κοινωνικός και οικονομικός σκοπός του δικαιώματος της αναιρεσείουσας για την προσωρινή τοποθέτηση σε θέσεις Προϊσταμένων, υπό την έννοια της αξιοποιήσεως των ικανοτέρων υπαλλήλων προς το συμφέρον αυτής, και ότι ο αναιρεσίβλητος δικαιούται να αναγνωριστεί ότι η αναιρεσείουσα όφειλε να τον τοποθετήσει, προσωρινά, στη θέση του Προϊσταμένου της Υποδιεύθυνσης Εμπορικής Υποστήριξης και Έργων της Διεύθυνσης Προϊόντων και Εφαρμογών από 20-3-2003.

Επίσης, έκρινε ότι συνεπεία της καταχρηστικής, παράνομης και υπαίτιας συμπεριφοράς της αναιρεσείουσας, ο αναιρεσίβλητος υπέστη ηθική βλάβη, για την αποκατάσταση της οποίας επιδίκασε το ποσό των 900 Ευρώ. Με την κρίση του αυτή το Εφετείο παραβίασε ευθέως και εκ πλαγίου με ανεπαρκείς αιτιολογίες τις παραπάνω διατάξεις ουσιαστικού δικαίου, αφού, εκτός από την προκύπτουσα από τα προσόντα του αναιρεσίβλητου υπεροχή αυτού έναντι του τοποθετηθέντος προσωρινά του ...

ως Προϊσταμένου στην Υποδιεύθυνση Εμπορικής Υποστήριξης και Έργων, δεν έγιναν δεκτές άλλες περιστάσεις που να καθιστούν μη δικαιολογημένη και αντίθετη προς τα υπηρεσιακά συμφέροντα της αναιρεσείουσας τη μη εξακολούθηση της τοποθετήσεως, προσωρινά, του αναιρεσίβλητου σε θέση Προϊσταμένου και ειδικότερα δεν αναφέρονται περιστατικά, όπως π.χ.

προσωπική εμπάθεια, κομματική παρέμβαση ή άλλη παρεμφερή, που να δικαιολογούν την κρίση ότι η ενέργεια της αναιρεσείουσας δεν αποσκοπούσε στην κάλυψη των υπηρεσιακών αναγκών της και δεν έγινε προς το συμφέρον της. Επομένως οι πρώτος από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος του κυρίου δικογράφου αναίρεσης και ο δεύτερος του δικογράφου των προσθέτων λόγων αναίρεσης κατά το μέρος του από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., είναι βάσιμοι και πρέπει να γίνουν δεκτοί, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.)

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 1163/2008 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την ως άνω απόφαση. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο να πληρώσει στην αναιρεσείουσα εταιρία τα δικαστικά έξοδα που ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1800) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 3 Φεβρουαρίου 2009.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 10 Μαρτίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ