Supreme Court dismisses appeal on debt restructuring plan, ruling late objections valid due to procedural delays.

Απόφαση 554 / 2019 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 554/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Σοφία Ντάντου, Μαρία Τζανακάκη, Αντώνιο Τσαλαπόρτα και Ελένη Φραγκάκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 11 Ιανουαρίου 2019, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Α. Ο. του Γ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ανδρέα Βροντάκη.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "... Τράπεζα 1 ΑΕ", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "… Τράπεζα 2 ΑΕ", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, ως καθολικής διαδόχου της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία " Τράπεζα 3... ΑΕ" και 3) ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "... Τράπεζα 4 ΑΕ", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, εκ των οποίων η 1η εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Σοφία Βρέττα, ενώ οι 2η και 3η δεν παραστάθηκαν.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 31-5-2012 αίτηση της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Κολυμβαρίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 343/2013 οριστική του Ειρηνοδικείου Χανίων και 627/2014 μη οριστική και 19/2016 οριστική του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χανίων. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 14-1-2018 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Σοφία Ντάντου, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκαν μόνο η αναιρεσείουσα και η 1η των αναιρεσιβλήτων όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης, η πληρεξούσια της 1ης των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την έννοια του άρθρου 576 παρ. 2 ΚΠολΔ, αν κατά τη συζήτηση της αναίρεσης δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί αλλά δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος κάποιος από τους διαδίκους, ο Άρειος Πάγος ερευνά αυτεπαγγέλτως, αν ο απολειπόμενος διάδικος επέσπευσε εγκύρως τη συζήτηση, οπότε συζητεί την υπόθεση σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι, ή, αν τη συζήτηση επέσπευσε ο αντίδικος του απολειπομένου διαδίκου, οπότε εξετάζει αυτεπαγγέλτως, αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν η κλήση για συζήτηση δεν επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα ο Άρειος Πάγος κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση και η υπόθεση επαναφέρεται για συζήτηση με νέα κλήτευση. Στην αντίθετη περίπτωση προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί (ΑΠ 1753/2017, ΑΠ 1747/2017, ΑΠ 242/2015).

Στην προκειμένη περίπτωση από τις υπ' αριθμ. …56Ε'/ 8.5.2018 και …61Ε'/8.5.2018 εκθέσεις επίδοσης του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Αθηνών Σωτηρίου Λ., τις οποίες προσκομίζει και επικαλείται η αναιρεσείουσα, προκύπτει ότι, μετά από έγγραφη παραγγελία του πληρεξουσίου Δικηγόρου της αναιρεσείουσας, η οποία επισπεύδει τη συζήτηση της αναίρεσης, αυτή κοινοποιήθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στις δεύτερη και τρίτη των αναιρεσιβλήτων Τραπεζών, για να παραστούν κατά την δικάσιμο, που αναφέρεται στην αρχή της απόφασης, οι οποίες δεν εμφανίστηκαν και δεν κατέθεσαν δήλωση μη παράστασης κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, όταν η υπόθεση εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το οικείο πινάκιο. Επομένως, εφόσον οι απολειπόμενες δεύτερη και τρίτη των αναιρεσιβλήτων δεν εμφανίστηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου, αν και κλητεύθηκαν νόμιμα και εμπρόθεσμα, πρέπει, σύμφωνα με τις προαναφερόμενες διατάξεις του άρθρου 576 παρ. 2 περ. α' και γ' ΚΠολΔ, να προχωρήσει η συζήτηση της υπόθεσης παρά την απουσία αυτών.

Κατά τις διατάξεις των άρθρων 4 παρ. 5 και 5 του Ν. 3869/ 2010, όπως ίσχυε, μετά την τροποποίησή του με το άρθρο 85 παρ. 3 του Ν. 3996/2011, κατά τον χρόνο της εκδίκασης της ένδικης αίτησης ρύθμισης των ληξιπρόθεσμων οφειλών της αιτούσας οφειλέτριας και ήδη αναιρεσείουσας ενώπιον του Πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου στις 15.4.2013, "...Ο οφειλέτης το αργότερο μέσα σε ένα μήνα από την υποβολή της αίτησης, επιδίδει στους πιστωτές αντίγραφο της αίτησης με ορισμό δικασίμου για τη συζήτηση της αίτησης με πρόσκληση να υποβάλουν στην γραμματεία του Δικαστηρίου εγγράφως τις παρατηρήσεις τους και να δηλώσουν αν συμφωνούν με το προτεινόμενο σχέδιο διευθέτησης των οφειλών μέσα σε αποκλειστική προθεσμία δύο μηνών από την υποβολή της αίτησης...

Οι πιο πάνω πιστωτές μπορούν με έγγραφό τους που κατατίθεται στη γραμματεία του αρμόδιου Δικαστηρίου να προτείνουν τροποποιήσεις του σχεδίου. Με την πάροδο της προθεσμίας αυτής άπρακτης, "τεκμαίρεται" ότι ο πιστωτής συμφωνεί με το σχέδιο διευθέτησης των οφειλών. Στην πρόσκληση γίνεται μνεία για τη συνέπεια αυτή...".

Από τις διατάξεις αυτές και εκείνη του άρθρου 7 του Ν. 3869/2010 προκύπτει ότι ο νόμος αυτός χρησιμοποιώντας τη διατύπωση "τεκμαίρεται", δημιούργησε τεκμήριο και μάλιστα μαχητό περί της πλασματικής-σιωπηρής αποδοχής εκ μέρους των πιστωτών του προτεινόμενου σχεδίου διευθετήσεως των οφειλών από τους οφειλέτες, λόγω παρέλευσης της δίμηνης προθεσμίας υποβολής των αντιρρήσεων κατά του εν λόγω σχεδίου.

Επομένως οι πιστωτές που δεν έχουν υποβάλει εντός του διμήνου από της επιδόσεως σ' αυτούς της αιτήσεως ρυθμίσεως των οφειλών τις αντιρρήσεις τους κατά του σχεδίου, έχουν τη δυνατότητα, με βάση τις προαναφερθείσες ουσιαστικές διατάξεις του Ν. 3869/2010, όπως ίσχυαν μετά την τροποποίησή τους με το Ν. 3996/2011, οι οποίες ίσχυαν κατά τον χρόνο εκδικάσεως της ένδικης αιτήσεως, επικαλούμενοι ότι μόνη η παρέλευση της δίμηνης προθεσμίας δεν σημαίνει και αποδοχή του προτεινόμενου σχεδίου διευθετήσεως των οφειλών, να ανατρέψουν το μαχητό τεκμήριο της πλασματικής - σιωπηρής αποδοχής τους.

Αυτό ενισχύεται και από τη διάταξη του άρθρου 5 παρ. 1 του Ν. 3869/2010, όπως ισχύει μετά την τροποποίησή του με το άρθρο 13 παρ. 1 του Ν. 4161/2013, κατά το οποίο "...ο οφειλέτης, πρέπει εντός δεκαπέντε (15) ημερών από την κατάθεση να επιδώσει την αίτηση στους πιστωτές... Εντός μηνός από την επίδοση, οι πιστωτές οφείλουν να καταθέσουν στο φάκελλο τις απόψεις τους για το σχέδιο ρύθμισης των οφειλών του αιτούντος.

Αν πληρούνται οι προϋποθέσεις συναίνεσης... επέρχεται ο προδικαστικός συμβιβασμός των μερών....". Και τούτο γιατί η άπρακτη πάροδος της προθεσμίας του ενός μηνός δεν επιφέρει δυσμενείς κυρώσεις σε βάρος των πσιτωτών με τη δημιουργία τεκμηρίου συμφωνίας με το σχέδιο του οφειλέτη, όπως προβλεπόταν στο αρχικό, και ήδη αντικατασταθέν με τον ως άνω Ν. 4161/2013, κείμενο του Ν. 3869/2010.

Στην προκειμένη περίπτωση το Μονομελές Πρωτοδικείο Χανίων, που δίκασε ως Εφετείο, κατά την εκουσία δικαιοδοσία, αναφορικά με την παράλειψη της πρώτης πιστώτριας και ήδη πρώτης αναιρεσίβλητης να υποβάλλει εμπρόθεσμα έγγραφες παρατηρήσεις επί του υποβληθέντος σχεδίου διευθετήσεως των οφειλών της αιτούσας οφειλέτριας και ήδη αναιρεσείουσας δέχθηκε, ανελέγκτως, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "...Στην προκείμενη περίπτωση, με τον πρώτο λόγο της υπό κρίση έφεσης, η εκκαλούσα διατείνεται ότι από εσφαλμένη εκτίμηση το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο διέλαβε την εκπρόθεσμη από την πλευρά της υποβολή αντιρρήσεων ως πρόθεση συγκατάθεσης στο σχέδιο για τη διευθέτηση των οφειλών της αντιδίκου και επικύρωσε το συμβιβασμό, ενώ η καθυστερημένη -μετά την πάροδο της δίμηνης προθεσμίας- υποβολή των αντιρρήσεων οφειλόταν σε σπουδαίο λόγο και δη στην αύξηση του όγκου των αιτήσεων των οφειλετών της για την υπαγωγή στις διατάξεις του ν. 3869/2010 και στις τεχνικές δυσκολίες στην επεξεργασία τους που συνεπάγεται αυτή.

Από την επισκόπηση του φακέλου της δικογραφίας προκύπτει ότι η αιτούσα και ήδη εφεσίβλητη επέδωσε αντίγραφο της υπό κρίση αίτησης μετά του σχεδίου διευθέτησης των οφειλών της προς τις δανείστριες τράπεζες μεταξύ των οποίων και η εκκαλούσα στις 15- 06-2012 και 21-06-2012 (βλ. σχετ. τις υπ' αριθμ. ...57Δ/15-6-2012, ...8Δ/21-6-2012 και ...89/21-6-2012 εκθέσεις επίδοσης του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Αθηνών Χ.

Τ.) με αποτέλεσμα να επέλθει ως ουσιαστική συνέπεια της επίδοσης η έναρξη της δίμηνης προθεσμίας για την υποβολή αντιρρήσεων εκ μέρους των πιστωτών. Εν συνεχεία, οι δεύτερη και τρίτη των εφεσιβλήτων, ήτοι η "... Τράπεζα 3Α.Ε." (της οποίας καθολική διάδοχος είναι η δεύτερη εφεσίβλητη) και η "... Τράπεζα 4 Α.Ε." υπέβαλαν εμπροθέσμως τις αντιρρήσεις τους κατά του προτεινόμενου σχεδίου εντός της δίμηνης προθεσμίας, ήτοι στις 30-7-2012 και 8-8-2012 αντίστοιχα.

Αντίθετα, η εκκαλούσα "Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος Α.Ε." υπέβαλε τις αντιρρήσεις της την 9-11-2012, ήτοι μετά την πάροδο 4,5 μηνών. Αποτέλεσμα αυτού, ήταν το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο κατά την εκδίκαση της υπό κρίση αίτησης να θεωρήσει κατά τεκμήριο την εκπρόθεσμη υποβολή των αντιρρήσεων εκ μέρους της εκκαλούσας ως συγκατάθεση στο σχέδιο διευθέτησης και εφαρμόζοντας εν συνεχεία τις διατάξεις των άρθρων 4, 5 και 7 του ν. 3869/2010 να υποκαταστήσει τη συγκατάθεση των λοιπών πιστωτών (καθότι η εκκαλούσα κατείχε άνω του 50% των εμπραγμάτως εξασφαλισμένων απαιτήσεων) και να προχωρήσει στην επικύρωση του συμβιβασμού.

Ωστόσο, όπως ήδη προεκτέθηκε το ανωτέρω τεκμήριο είναι μαχητό και επιτρέπεται η ανταπόδειξη.

Εν προκειμένω, η καθ' ης η αίτηση και ήδη εκκαλούσα επικαλείται ειδικούς λόγους που την εμπόδισαν από την εμπρόθεσμη υποβολή των αντιρρήσεων και συγκεκριμένα, τεχνικές δυσκολίες στην εμπρόθεσμη επεξεργασία του σχεδίου, λόγω του όγκου των αιτήσεων που κατατίθενται καθημερινά από τους δανειολήπτες στα πιστωτικά ιδρύματα.

Επικαλείται, επίσης, ότι η καθυστέρηση αυτή δεν σήμαινε συγκατάθεσή της στο σχέδιο διευθέτησης, κατά του οποίου έστω και εκπροθέσμως εξέφερε τις αντιρρήσεις της. Ο παραπάνω λόγος κρίνεται βάσιμος καθώς η καθής η αίτηση και ήδη εκκαλούσα πράγματι κατέθεσε μετά την πάροδο τεσσάρων μηνών από την επίδοση της αίτησης τις αντιρρήσεις της κατά του σχεδίου στην αιτούσα και ήδη πρώτη των εφεσιβλήτων εκδηλώνοντας τη διαφωνία της σε αυτό, ενώ τα ίδια επανελαβε και κατά την παράστασή της στο ακροατήριο του Πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου.

Από την όλη διαδικασία συνάγεται ότι η απώλεια της δίμηνης προθεσμίας οφειλόταν σε σπουδαίο λόγο, ήτοι στη συσσώρευση δικογραφιών και στην καθυστέρηση επεξεργασίας τους και όχι στην αληθινή πρόθεση της εκκαλούσας να συγκατατεθεί στο σχέδιο συμβιβασμού, καθώς έστω και καθυστέρημένα, ήτοι σε χρονικό διάστημα τεσσάρων μηνών, εξέφρασε τη διαφωνία της σε αυτό.

Το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, το οποίο έκρινε διαφορετικά εσφαλμένα ερμήνευσε το νόμο και έκρινε τις αποδείξεις. Επομένως, θα πρέπει να γίνει δεκτός ο ως άνω λόγος έφεσης και ως βάσιμος στην ουσία του...".

Ειδικότερα, σύμφωνα με τις ανωτέρω παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, η πρώτη αναιρεσίβλητη πιστώτρια Τράπεζα, αφού κατέθεσε τις παρατηρήσεις - αντιρρήσεις της κατά του προτεινόμενου σχεδίου της αναιρεσείουσας στις 9.11.2012 δηλαδή μετά την πάροδο 4,5 μηνών από της επιδόσεως της ένδικης αιτήσεως στη συνέχεια κατά την ενώπιον του Ειρηνοδικείου Χανίων (πρώην Κολυμβαρίου) συζήτηση της ένδικης αιτήσεως ρυθμίσεως των ληξιπρόθεσμων οφειλών κατά τον Ν. 3869/2010, παραστάθηκε και κατέθεσε προτάσεις, με τις οποίες δήλωσε ότι δεν συμφωνεί με το προτεινόμενο σχέδιο διευθετήσεως των οφειλών και ότι αντιτίθεται στη δημιουργία του τεκμηρίου περί πλασματικής - σιωπηρής συναίνεσης του σχεδίου διευθετήσεως, λόγω εκπρόθεσμης υποβολής των παρατηρήσεών της κατά του προτεινόμενου σχεδίου διευθετήσεως των οφειλών (βλ. τις από 15.4.2013 προτάσεις της πρώτης αναιρεσίβλητης που κατατέθηκαν επί της έδρας κατά τη συζήτηση της υπόθεσης, ενώπιον του Ειρηνοδικείου Κολυμβαρίου).

Το Εφετείο με το να δεχθεί ότι η εκπρόθεσμη υποβολή αντιρρήσεων της πρώτης πιστώτριας Τράπεζας και ήδη πρώτης αναιρεσίβλητης στο σχέδιο, που είχε υποβάλει η αναιρεσείουσα οφειλέτρια, οφειλόταν σε σπουδαίο λόγο και συγκεκριμένα στη συσσώρευση δικογραφιών και στην καθυστέρηση επεξεργασίας τους και όχι στην αληθινή πρόθεση αυτής να συγκατατεθεί στο προτεινόμενο σχέδιο διευθέτησης οφειλών της αναιρεσείουσας οφειλέτριας και στη συνέχεια να προβεί στη ρύθμιση των οφειλών της αναιρεσείουσας οφειλέτριας, ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις διατάξεις των ουσιαστικών διατάξεων των άρθρων 4 παρ. 5, 5 και 7 παρ. 1, 2, 3, 4 του Ν. 3869/2010, όπως αυτός ίσχυε μετά την τροποποίησή του με το Ν. 3996/2011 και πριν την τροποποίησή του με το Ν. 4161/2013, λόγω του χρόνου καταθέσεως της ένδικης αιτήσεως στις 8.6.2012 (με αριθμό καταθ. 12/8.6.2012) και της επιδόσεως αυτής στις αναιρεσίβλητες Τράπεζες στις 15.6.2012 και 21.6.2012 (υπ' αριθμ. ...575/15.6. 2012, ...845/21.6.2012 και ...8α/21.6.2012 εκθέσεις του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Αθηνών Χ. Τ.). Επομένως ο μοναδικός λόγος αναιρέσεως με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση, η από τον αριθμ. 1 του άρθρ. 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια της εσφαλμένης ερμηνείας και εφαρμογής των προαναφερθεισών ουσιαστικών διατάξεων του Ν. 3869/2010, όπως ίσχυαν μετά την τροποποίησή τους με το Ν. 3996/2011 είναι αβάσιμος και πρέπει ν' απορριφθεί.

Κατ' ακολουθία των ανωτέρω, η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως πρέπει ν' απορριφθεί και να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου που κατέθεσε η αναιρεσείουσα, στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρο 495 παρ. 4 εδ. ε' ΚΠολΔ), όπως ισχύει και εφαρμόζεται στην προκειμένη υπόθεση μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο 1 άρθρο τρίτο του Ν. 4335/2015, που ισχύει κατ' άρθρο 1 άρθρο ένατο παρ. 2 και 4 αυτού για τα ένδικα μέσα, που κατατίθενται από 1.1.2016. Στην παρούσα απόφαση δεν περιλαμβάνεται διάταξη για τα δικαστικά έξοδα, σύμφωνα με το άρθρο 8 παρ. 6 εδ. β' του Ν. 3869/2010, που εφαρμόζεται και στην αναιρετική δίκη (ΑΠ 156/2018, ΑΠ 1208/2017).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 14.1.2018 αίτηση για αναίρεση της 19/2016 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χανίων. Και Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου, που έχει καταθέσει η αναιρεσείουσα, στο Δημόσιο Ταμείο.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 5 Απριλίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 14 Μαΐου 2019.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ