Supreme Court dismisses appeal on land expropriation compensation unit price determination and standing issues.

Απόφαση 554 / 2014 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 554/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Νικόλαο Λεοντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή, Ιωάννα Πετροπούλου και Γεώργιο Σακκά Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 6 Δεκεμβρίου 2013, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσείοντων: 1. Φ. Γ. του Ν., 2 Φ. Κ. του Δ.,3 Ν. Γ. του Φ., 4 Ν. Ζ. του Α., 5Μ. συζ. Ν. Ζ. το γένος Δ. Κ., 6 Γ. Β. του Ε., 7 Ζ. Κ. του Ε., συζ. Γ. Β., 8Ι. Δ. του Ν., 9 Ό. συζ. Ι. Δ. το γένος Κ. Δ., 10 Δ. Τ. του Ν., 11 Μ. συζ. Δ. Τ. το γένος Φ., 12 Ν. Τ. του Δ., 13 Κ. Α. του Ν. και 14 Ε. , Κ. Α. το γένος Ν. Φ., απάντων κατοίκων ... οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τους πληρεξούσιους δικηγόρους τους Αθανασία Βαζάκα και Βασίλειο Παπαδημητρίου και κατέθεσαν προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Ο. συζ. Θ. Κ., το γένος Δ. Ζ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Αθανάσιο Καρελά και κατέθεσε προτάσεις, 2. Δήμου Χαλανδρίου, νομίμως εκπροσωπούμενου, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Θεόδωρο Παπασταθόπουλο και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 20-7-2009, 16-3-2009 και 22-6-2009 αιτήσεις των ήδη διαδίκων, που κατατέθηκαν στο Εφετείο Αθηνών για τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης σε απαλλοτριωθείσα έκταση, μετά την έκδοση της 66/2009 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

Εκδόθηκε η απόφαση 3286/2011 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 22-6-2012 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης, Γεώργιος Σακκάς, ανέγνωσε την από 9-4-2013 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Oι πληρεξούσιοι των αναιρεσειόντων ζήτησαν την παραδοχή της αιτήσεως, οι πληρεξούσιοι των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Από τις διατάξεις των άρθρων 2, 3, 30, 32, 34 και 70 παρ.1 του ν.δ. της 17-7/16-8-1923 "Περί σχεδίων πόλεων και κωμών" προκύπτει ότι η ρυμοτόμηση ακινήτου (καθορισμός αυτού ως κοινοχρήστου χώρου, δηλαδή οδού, πλατείας, άλσους κ.λπ.) συνιστά αναγκαστική απαλλοτρίωσή του προς εφαρμογή του οικείου σχεδίου πόλεως, η οποία κηρύσσεται από και με τη δημοσίευση στο ΦΕΚ (τ.Δ') του προεδρικού διατάγματος, που εγκρίνει ή τροποποιεί το ρυμοτομικό σχέδιο.

Έτσι με τη δημοσίευση στο ΦΕΚ του Προεδρικού Δ/τος περί αναθερήσεως ρυμοτομικού σχεδίου Δήμου, με το οποίο καθορίζεται η οριογραμμή (όχθη) ρέματος και εντός της νέας διαμορφούμενης λωρίδας περιλαμβάνονται ιδιωτικά συνεχόμενα ακίνητα, συνιστάται ρυμοτόμηση των ακινήτων αυτών και άρα επιβάλλεται αναγκαστική απαλλοτρίωσή τους προς εφαρμογή του οικείου σχεδίου πόλεως.

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ.1 εδ.α'του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται μόνο αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή.

Περαιτέρω, από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ.19 ΚΠολΔ προκύπτει ότι θεμελιώνεται λόγος αναιρέσεως για έλλειψη νόμιμης βάσεως, όταν το από τις αποδείξεις πόρισμα του δικαστηρίου σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης είναι ανεπαρκές ή αντιφατικό. Στην προκειμένη περίπτωση, με τους πρώτο και τρίτο λόγους αναιρέσεως πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση, διότι παραβίασε το νόμο, ήτοι τις διατάξεις των άρθρων 30-36 ν.δ.

της 17-7/16-8-1923 ¨περί σχεδίων πόλεων, κωμών κ.λπ" και 2 του ν.880/1979, με το να δεχθεί ότι η απλή οριοθέτηση του ρέματος Χαλανδρίου, που έγινε με το Π.Δ.14-12-1979, συνιστά ρυμοτομική απαλλοτρίωση και κατ'επέκεινα ότι οι παρόδιοι ιδιοκτήτες ωφελούνται και συμμετέχουν στην αποζημίωση (ν.5269/1931 και Β.Δ.7/13-5-1936), ενώ με το δεύτερο λόγο του αναιρετηρίου προβάλλεται η αιτίαση, ότι το Εφετείο εσφαλμένα δέχεται ότι η απαλλοτριούμενη έκταση βρίσκεται εντός του ρυμοτομικού σχεδίου και με τον τέταρτο λόγο κατά το πρώτο και δεύτερο σκέλος του ότι αντιφατικά δέχεται άλλοτε το χαρακτήρα της επίδικης έκτασης ως ρέματος και άρα κοινόχρηστο πράγμα και ως τέτοιο εκτός συναλλαγής και άλλοτε ότι αυτή είναι ιδιωτική και απαλλοτριώνεται με τον καθορισμό της οριογραμμής του ρεύματος.

Το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχτηκε τα ακόλουθα: "Ο καθορισμός της οριογραμμής του ρέματος συνιστά ρυμοτόμηση των ιδιωτικών ακινήτων που εμπίπτουν στη διαμορφούμενη λωρίδα, τα οποία θεωρούνται ότι έχουν απαλλοτριωθεί αναγκαστικά για λόγους δημοσίας ωφέλειας και συνεπώς εφαρμόζονται οι διατάξεις του ν.δ/τος της 17-7-1923 "περί σχεδίων πόλεων, κωμών κ.λπ.", καθώς και της κείμενης νομοθεσίας περί αναγκαστικών απαλλοτριώσεων και την καταβολή της αποζημιώσεως της ρυμοτομούμενης εδαφικής εκτάσεως" και στη συνέχεια δέχεται ανελέγκτως τα εξής: "Με το από 14.12.1979 ΠΔ που δημοσιεύθηκε στο υπ' αριθμ. 7/Δ/12.1.1980 ΦΕΚ "περί αναθεωρήσεως των ρυμοτομικών σχεδίων των δήμων Χαλανδρίου και Αμαρουσίου και των κοινοτήτων Μελισσιών, Πεντέλης και Νέας Πεντέλης" καθορίστηκαν οι οριογραμμές του ρέματος Πολύδροσου και τμήματος του ρέματος Πεντέλης (που είναι το ίδιο με το ρέμα Χαλανδρίου- Πεντέλης), τα οποία διέρχονται από τα ρυμοτομικά σχέδια των παραπάνω δήμων και κοινοτήτων.

Εξάλλου, με την υπ' αριθμ. 22368/Π-760/4.8.1892 απόφαση του Νομάρχη Ανατολικής Αττικής, που δημοσιεύθηκε νόμιμα (ΦΕΚ 874/Δ/18.8.1992), αφού ελήφθη υπόψη η κατά τα ανωτέρω οριοθέτηση των ρεμάτων, εγκρίθηκε η αναθεώρηση του εγκεκριμένου ρυμοτομικού σχεδίου παραρεμάτιας περιοχής Δήμου Χαλανδρίου, όπως αυτή εμφανίζεται στα σχετικά συνδημοσιευόμενα πρωτότυπα διαγράμματα.

Με τον καθορισμό των οριογραμμών των ως άνω ρεμάτων περιλήφθησαν εντός αυτών δύο συνεχόμενες ιδιοκτησίες, εκτάσεως 396,90 τμ. και 669,06 τμ., ήτοι συνολικής εκτάσεως 1.065,96 τ.μ., που περιλαμβάνονται μεταξύ της οριογραμμής του ρέματος Χαλανδρίου και της ρυμοτομικής γραμμής της οδού Ηρώδου Αττικού (απέναντι από το Ο.Τ 153), όπως η έκταση αυτή απεικονίζεται στο τοπογραφικό διάγραμμα του αρχιτέκτονα μηχανικού Μ.

Π. με τα περιμετρικά στοιχεία Α-Β-Γ-Ζ-Ε-Δ-Α, η οποία θεωρείται ως εντός σχεδίου ρυμοτομούμενη, κατ' αρθρ. 5 του ανωτέρω από 14.12.1979 ΠΔ (βλ. και το υπ' αριθμ.ΔΤΕ/α/1919/199/25.1.1996 έγγραφο του Υπουργείου ΠΕΧΩΔΕ, καθώς και το υπ' αριθμ. 737/53/18.1.2006 έγγραφο της Ν .Α. Αθηνών-Πειραιώς- Δ/νση Πολεοδομίας). Κατόπιν της υπ' αριθμ. 2767/14.2.2000 αιτήσεως της Ο.

Κ. (αιτούσας στην α' αίτηση), φερόμενης ως ιδιοκτήτριας της εν λόγω έκτασης και αφού ελήφθησαν υπόψη τα από 26.1.1989 (ΦΕΚ 35Δ) και 8.12.1989 (728Δ) πολεοδομικά δ/τα, με τα οποία κρίθηκαν τα ελάχιστα όρια επιφανείας και διαστάσεων οικοπέδων της περιοχής, εκδόθηκε η υπ1 αριθμ. 11/2000 Πράξη Αναλογισμού Αποζημιώσεως λόγω ρυμοτομίας της Νομαρχιακής Αυτοδιοικήσεως Αθηνών-Πειραιώς (Δ/νση Πολεοδομίας, Τομέας Ανατολικής Αθήνας) για την ως άνω απαλλοτριούμενη έκταση, η οποία, κατά το εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο της περιοχής, προβλέπεται να καταληφθεί από κοινόχρηστους χώρους.

Η πράξη αυτή κυρώθηκε με την υπ' αριθμ. 14070/308/12.10.2000 απόφαση της ΝΑ. Αθηνών-Πειραιώς (Νομαρχία Αθηνών, Δνση Πολεοδομίας, Τομέας Ανατολικής Αθήνας), που συνοδεύεται από το από Μαΐου 1998 τοπογραφικό διάγραμμα του αρχιτέκτονα μηχανικού Μ. Π., με εμπεριεχόμενο κτηματολογικό πίνακα, που συντάχθηκε στις 30.5.2000 από την Τεχνική Υπάλληλο της παραπάνω Υπηρεσίας Μ.

Χ. και θεωρήθηκε αυθημερόν από την Προϊσταμένη Δ Τμήματος Π. Φ., ενώ κατά της ως άνω κυρωτικής απόφασης δεν υποβλήθηκαν εμπρόθεσμα προσφυγές". Με τις παραδοχές αυτές το Εφετείο δεν παραβίασε τις ανωτέρω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή με το να δεχθεί ότι με τον καθορισμό των οριογραμμών των επιδίκων ρεμάτων περιλήφθησαν εντός αυτών δύο συνεχόμενες ιδιοκτησίες της αναιρεσίβλητης οι οποίες θεωρούνται ως εντός σχεδίου ρυμοτομούμενες κατ'άρθρ.5 του από 14-12-1979 Π.Δ., για τις οποίες εκδόθηκε η υπ'αριθμ.11/2000 Πράξη Αναλογισμού Αποζημιώσεως λόγω ρυμοτομίας της Νομαρχιακής Αυτοδιοικήσεως Αθηνών - Πειραιώς και προβλέπεται κατά το ρυμοτομικό σχέδιο της περιοχής να καταληφθούν από κοινόχρηστους χώρους.

Διέλαβε δε στην προσβαλλόμενη απόφασή του σαφείς, πλήρεις και μη αντιφατικές αιτιολογίες, που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθή εφαρμογή των ως άνω διατάξεων που εφάρμοσε. Επομένως, οι ανωτέρω λόγοι του αναιρετηρίου, από το άρθρο 559 αριθ.1 και 19 ΚΠολΔ, πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι.

2. Κατά το άρθρο 20 παρ.1 ν.2882/2001 "Κώδικας Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακινήτων", αρμόδιο να προσδιορίσει οριστικά την αποζημίωση είναι το Εφετείο στην περιφέρεια του οποίου βρίσκεται η απαλλοτριούμενη έκταση ή το μεγαλύτερο μέρος αυτής. Κρίθηκε ότι η διάταξη αυτή, με την οποία περιορίζεται η αρμοδιότητα του Εφετείου μόνο στον προσδιορισμό της τιμής μονάδας αποζημίωσης, είναι ανίσχυρη, διότι προσκρούει στη διάταξη του άρθρου 17 παρ.1, 2 και 4 του Συντάγματος, καθώς και στο άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ (Ολ.ΑΠ 10/2004, 11/2004).

Επομένως, στην περίπτωση που το Εφετείο δικάζει για τον καθορισμό της οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης, είναι αρμόδιο και για την αναγνώριση δικαιούχων αυτής, εφόσον υποβληθεί σχετικό αίτημα. Στην προκειμένη περίπτωση, με τον τέταρτο κατά το τρίτο σκέλος του λόγος αναιρέσεως οι αναιρεσείοντες πλήττουν την προσβαλλόμενη απόφαση με την αιτίαση, ότι το Εφετείο απέρριψε εσφαλμένα την ένστασή τους περί ελλείψεως ενεργητικής νομιμοποίησης της αιτούσας (αναιρεσίβλητης) για την υποβολή της ένδικης αίτησής της για καθορισμό της οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης των ακινήτων της, διότι δεν κατέστη κυρία της επίδικης απαλλοτριούμενης έκτασης, επειδή πρόκειται περί ρέματος και άρα πράγματος εκτός συναλλαγής.

Το Εφετείο σχετικά με τον ισχυρισμό αυτό δέχτηκε τα εξής: "Η αμφισβήτηση εκ μέρους των καθ'ων της κυριότητας της αιτούσας στην απαλλοτριούμενη έκταση προβάλλεται χωρίς έννομη επιρροή, καθόσον το Δικαστήριο, εν προκειμένω, περιορίζεται μόνο στον προσδιορισμό τιμής μονάδας αποζημίωσης, αφού δεν έχει υποβληθεί αίτημα για αναγνώριση δικαιούχων της απαλλοτρίωσης".

Έτσι που έκρινε δεν παραβίασε την ανωτέρω ουσιαστικού δικαίου διάταξη με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή και συνεπώς ο αντίθετος από το άρθρο 559 αριθ.1 ΚΠολΔ ανωτέρω λόγος του αναιρετηρίου πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Κατ'ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως και να καταδικαστούν οι αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη της πρώτης αναιρεσίβλητης Ο.

Θ. Κ., η οποία κατέθεσε προτάσεις (αρθρ.183 ΚΠολΔ). Δικαστική δαπάνη δεν επιδικάζεται υπέρ του δεύτερου αναιρεσιβλήτου Δήμου Χαλανδρίου, διότι δεν ζήτησε την καταδίκη των αναιρεσειόντων στη δικαστική του δαπάνη, αλλά της ομοδίκου του. Τέλος πρέπει να διαταχθεί να εισαχθεί το παράβολο στο δημόσιο ταμείο (αρθρ.495 παρ.4 εδ.ε'ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 22-6-2012 αίτηση για αναίρεση της 3286/2011 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη της πρώτης αναιρεσίβλητης, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2700) ευρώ. Και Διατάζει να εισαχθεί στο δημόσιο ταμείο το παράβολο με αριθμό διπλοτύπου 4428504 σειρά Χ της ΚΑ Δ.Ο.Υ.Αθηνών.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 12 Φεβρουαρίου 2014.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 7 Μαρτίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ