Supreme Court allows appeal against IT allowance denial due to unconstitutional discrimination based on job title versus qualifications.

Απόφαση 554 / 2010 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 554/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Μίμη Γραμματικούδη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Χρήστο Αλεξόπουλο, Βασίλειο Λυκούδη, Γρηγόριο Κουτσόπουλο και Δημήτριο Μουστάκα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 19 Ιανουαρίου 2010, με την παρουσία και της γραμματέως Μαριάννας Νίκου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Πανεπιστημίου Αιγαίου Ν.Π.Δ.Δ. που εδρεύει στη ... και εκπροσωπείται νόμιμα από τον Πρύτανή του. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Μαρκόπουλο, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1)Ψ1 και 2)Ψ2 , κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γιάννη Καμπουρόπουλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2-5-2006 αγωγή και την από 1-3-2007 κλήση - παρεμπίπτουσα ανταγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων που κατατέθηκαν στο Ειρηνοδικείο Μυτιλήνης και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 76/2007 του ίδιου Δικαστηρίου και 95/2008 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Μυτιλήνης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά το αναιρεσείον με την από 23-9-2008 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης, Γρηγόριος Κουτσόπουλος ανέγνωσε την από 13-5-2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτός ο μοναδικός λόγος αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η διάταξη του άρθρου 4 παρ.1 του Συντάγματος που ορίζει ότι οι Έλληνες είναι ίσοι ενώπιον του νόμου, καθιερώνει όχι μόνο την ισότητα των Ελλήνων έναντι του νόμου, αλλά και την ισότητα του νόμου έναντι αυτών και συνεπώς δεσμεύει τον κοινό νομοθέτη, όταν πρόκειται να ρυθμίσει ουσιωδώς όμοια πράγματα, σχέσεις ή καταστάσεις και κατηγορίες προσώπων, να μη μεταχειρίζεται κατά τρόπο ανόμοιο της περιπτώσεις αυτές, εισάγοντας εξαιρέσεις και κάνοντας διακρίσεις, εκτός αν αυτό επιβάλλεται από λόγους κοινωνικούς ή δημόσιου συμφέροντος, η συνδρομή των οποίων είτε διαφοροποιεί την κατηγορία των προσώπων ή των πραγμάτων στα οποία αφορά, είτε καθιστά καταχρηστική και άρα αντίθετη στο άρθρο 25 παρ. 3 του Συντάγματος την άσκηση του εκ της ισονομίας ατομικού δικαιώματος στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Επομένως, αν γίνει με νόμο δικαιολογημένη ειδική ρύθμιση για μία κατηγορία προσώπων και αποκλεισθεί με αδικαιολόγητη δυσμενή διάκριση από τη ρύθμιση αυτή μια άλλη κατηγορία προσώπων, για την οποία συντρέχει ο ίδιος δικαιολογητικός λόγος ευνοϊκής μεταχειρίσεως η διάταξη που εισάγει τη δυσμενή αυτή διάκριση είναι ανίσχυρη ως αντισυνταγματική.

Προς αποκατάσταση δε της συνταγματικά επιβαλλόμενης ισότητας πρέπει να εφαρμοσθεί η διάταξη που ισχύει για την κατηγορία υπέρ της οποίας θεσπίστηκε η ειδική ρύθμιση και σε εκείνη την κατηγορία προσώπων, σε βάρος των οποίων έγινε η δυσμενής διάκριση, διότι μόνο με τον τρόπο αυτό αίρεται η κατάσταση που δημιουργήθηκε από την παραβίαση της ανωτέρω αρχής.

Εξάλλου, με την υπ' αριθ. 2048842/6017/0022/6-5-1989 κοινή απόφαση των Υπουργών Προεδρίας Κυβερνήσεως, Οικονομικών και Εργασίας (ΦΕΚ 455/12-6-1989 τ. Β'), που εκδόθηκε βάσει του άρθρου 7 παρ.2 της υπ' αριθ. 88555/3293/4-10-1988 κοινής αποφάσεως των Υπουργών Προεδρίας Κυβερνήσεως, Εσωτερικών, Οικονομικών και Εργασίας (ΦΕΚ 721 Ι 4-10-1988 τ. Β'), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 39 του Ν. 1836/1989 ορίζονται τα εξής: "Στο προσωπικό των παρακάτω αναφερομένων ειδικοτήτων των Υπηρεσιών - Διευθύνσεων - Τμημάτων και Κέντρων Πληροφορικής του Δημοσίου και των Ν.Π.Δ.Δ., χορηγείται ειδικό επίδομα, ως κίνητρο προσέλκυσης και παραμονής σε ποσοστό επί του βασικού μισθού του Μ.Κ. 28 του Ν.1505/1984 ως ακολούθως : 1) Αναλυτές Προγραμματιστές και Ηλεκτρονικοί Μηχανικοί και εμπειρογνώμονες πληροφορικής 40%, 2) Χειριστές - Χειρίστριες (Η/Υ, κοπτικών μηχανημάτων και εισαγωγής στοιχείων) 33%, 3) Κωδικογράφοι 20%.

Στη συνέχεια, με την υπ' αριθ. 2006402/481 /0022/30-1-1995 κοινή απόφαση των ίδιων Υπουργών (ΦΕΚ 62/31-1-1995 τ. Β'), που ίσχυσε από 1-1-1995, αυξήθηκε το παραπάνω επίδομα ως ακολούθως: 1) Αναλυτές Προγραμματιστές Ηλεκτρονικοί Μηχανικοί και Εμπειρογνώμονες Πληροφορικής σε είκοσι χιλιάδες (20.000) δρχ. από 1-1-1995 και σε τριάντα χιλιάδες από 1-7-1995. 2) Χειριστές - Χειρίστριες (Η/Υ, Κοπτικών Μηχανημάτων και Εισαγωγής Στοιχείων) σε δέκα έξι χιλιάδες πεντακόσιες (16.500) δρχ.

από 1-1-1995 και σε είκοσι πέντε χιλιάδες (25.000) δρχ. από 1-7-1995. 3) Κωδικογράφοι σε δέκα χιλιάδες (10.000) δρχ. από 1-1-1995 και σε δέκα πέντε χιλιάδες (15.000) δρχ. από 1 -7-1995. Περαιτέρω, με το άρθρο 8 του Ν. 2470/1997 ορίζονται τα εξής: "Πέρα από το βασικό μισθό του κάθε μισθολογικού κλιμακίου, όπως αυτός ορίζεται στο προηγούμενο άρθρο, χορηγούνται και τα εξής τακτικά επιδόματα, κατά μήνα: ....

Επίδομα Πληροφορικής, για τους ειδικευμένους υπαλλήλους που ανήκουν οργανικά σε κλάδους πληροφορικής, υπηρετούν σε νομοθετημένες υπηρεσίες, διευθύνσεις, τμήματα ή κέντρα πληροφορικής και κατέχουν τα προσόντα που ορίζονται στο Π,Δ.194/1988 (ΦΕΚ 84 Α'), καθώς και στους Ηλεκτρονικούς Μηχανικούς Ασφαλείας εναερίου κυκλοφορίας της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας, οριζόμενο κατά ειδικότητα ως εξής:

α. Αναλυτές Προγραμματιστές, Ηλεκτρονικοί Μηχανικοί σε τριάντα χιλιάδες (30.000) δραχμές, β. Χειριστές - Χειρίστριες Η/Υ, διατρητικών μηχανών και εισαγωγής στοιχείων σε είκοσι πέντε χιλιάδες (25.000) δραχμές. Σε περίπτωση που ανατίθεται, με απόφαση του οικείου προϊσταμένου διεύθυνσης, η αναπλήρωση των καθηκόντων των προαναφερόμενων θέσεων και ειδικοτήτων σε υπαλλήλους αντίστοιχης εξειδίκευσης άλλων κατηγοριών, το ανωτέρω επίδομα καταβάλλεται στους υπαλλήλους αυτούς με απόφαση του Υπηρεσιακού Συμβουλίου.

Το επίδομα αυτό καταβάλλεται μόνον εφόσον και για όσο διάστημα οι δικαιούχοι εργάζονται στις προαναφερόμενες ειδικότητες, με πλήρη και αποκλειστική απασχόληση στις υπηρεσίες που έχει προβλεφθεί η ειδική θέση. Για τη συνδρομή όλων των ανωτέρω προϋποθέσεων εκδίδεται, κάθε μήνα, βεβαίωση του οικείου προϊσταμένου, η οποία συνοδεύει τη μισθοδοτική κατάσταση, γ) Ειδικά στους κωδικογράφους και στους χειριστές κοπτικών μηχανημάτων, που απασχολούνται κατά πλήρες ωράριο εργασίας σε οργανωμένα κέντρα πληροφορικής, χορηγείται επίδομα οριζόμενο σε δεκαπέντε χιλιάδες (15.000) δραχμές.

Πλην των ανωτέρω περιοριστικά αναφερομένων περιπτώσεων, το επίδομα πληροφορικής δεν καταβάλλεται σε άλλες ειδικότητες, όπως σε χρήστες Η/Υ ή Προσωπικών Υπολογιστών, ούτε και σε εκπαιδευτικούς κλάδων πληροφορικής. Στους δικαιούχους του ανωτέρω επιδόματος δεν καταβάλλονται παράλληλα και τα διατηρούμενα με το άρθρο 10 του παρόντος επιδόματα, λόγω ειδικών συνθηκών εργασίας ...".

Με το άρθρο 10 παρ. 1 του πιο άνω νόμου διατηρήθηκαν στο ύψος που είχαν διαμορφωθεί κατά την έναρξη της ισχύος αυτού, πέραν από τα επιδόματα εορτών και άδειας του άρθρου 9 του ίδιου νόμου, ορισμένα επιδόματα και παροχές, μεταξύ των οποίων δεν περιλαμβάνεται το επίδομα πληροφορικής που χορηγήθηκε με τις ανωτέρω κοινές υπουργικές αποφάσεις, ενώ με την παράγραφο 4 του ίδιου άρθρου ορίστηκε ότι πέραν των ως άνω διατηρούμενων επιδομάτων και παροχών, όλα τα άλλα επιδόματα, αμοιβές και αποζημιώσεις που καταβάλλονται τους υπαλλήλους που εμπίπτουν στις διατάξεις αυτού κατά την έναρξη της ισχύος του με οποιαδήποτε ονομασία και από οποιαδήποτε πηγή, περιλαμβανομένων και εκείνων που χορηγήθηκαν με μορφή κινήτρου παραγωγικότητας ή αποδοτικότητας, καθώς και παροχές για κίνητρο προσέλκυσης και παραμονής καταργούνται, εφόσον δεν προβλέπεται ρητώς η χορήγηση τους από τις διατάξεις του νόμου αυτού.

Τέλος, κατά το άρθρο 31 του ίδιου νόμου, από την έναρξη της ισχύος του νόμου αυτού καταργούνται: α).....) Κάθε άλλη γενική ή ειδική διάταξη κατά το μέρος που αντίκειται στις διατάξεις του νόμου αυτού ή κατά το μέρος που ρυθμίζει θέματα που διέπονται από αυτόν. Από τις ανωτέρω διατάξεις του Ν. 2470/1997 προκύπτει, ότι από την έναρξη της ισχύος αυτού (1-1-1997) καταργήθηκαν, μεταξύ άλλων, και οι προαναφερόμενες υπ' αριθ. 88555/3293/4-10-1988, 2048842/6017/0022/6-5-1989 και 2006402/481/0022/30-1-1995 κοινές Υπουργικές αποφάσεις, με τις οποίες είχε προβλεφθεί η χορήγηση του επιδόματος πληροφορικής σε ορισμένες κατηγορίες υπαλλήλων, και ότι το προβλεπόμενο από τις διατάξεις του νόμου αυτού επίδομα πληροφορικής καταβάλλεται έκτοτε υπό διαφορετικές και αυστηρότερες προϋποθέσεις, μόνο σε ειδικευμένους υπαλλήλους που ανήκουν οργανικά σε κλάδους πληροφορικής, υπηρετούν κατά πλήρες ωράριο εργασίας σε νομοθετημένες υπηρεσίες, διευθύνσεις, τμήματα ή κέντρα πληροφορικής και κατέχουν τα προσόντα που ορίζονται στο Π.Δ. 194/1988, ενώ προβλέπεται ρητά ότι δεν καταβάλλεται τούτο σε απλές ειδικότητες, όπως σε χρήστες Η/Υ.

Ήδη δε από την έναρξη ισχύος του ν. 3205/2003 (1.4.2004), το ως άνω επίδομα πληροφορικής χορηγείται κατά τις διατάξεις του άρθρου 8 του ιδίου νόμου "......για τους ειδικευόμενους υπαλλήλους που ανήκουν οργανικά σε κλάδους πληροφορικής, υπηρετούν σε νομοθετημένες υπηρεσίες, κέντρα, διευθύνσεις ή τμήματα πληροφορικής και κατέχουν τα προσόντα που ορίζονται στο ΠΔ 50/2001...οριζόμενο κατά ειδικότητα ως εξής:

α) Αναλυτές προγραμματιστές, ηλεκτρονικοί Μηχανικοί σε 88 ευρώ...".

Στην προκείμενη περίπτωση το Πολυμελές Πρωτοδικείο που δίκασε ως Εφετείο δέχτηκε με την προσβαλλομένη απόφαση, όπως από αυτήν προκύπτει, τα ακόλουθα: Οι ενάγοντες και ήδη αναιρεσίβλητοι προσελήφθησαν ως υπάλληλοι κατηγορίας ΠΕ ειδικότητας Διοικητικού-Οικονομικού, από το εναγόμενο και ήδη αναιρεσείον το έτος 1997 και εντεύθεν με διαρκώς ανανεούμενες συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας ορισμένου χρόνου έως τον Οκτώβριο του 2001, οπότε διορίστηκαν με πράξη του πρύτανη του Πανεπιστημίου Αιγαίου (αναιρεσείον) σε συσταθείσες οργανικές θέσεις εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 2839/2000. Έκτοτε εργάζονται με πλήρη και αποκλειστική απασχόληση στην Μονάδα του Πανεπιστημίου Αιγαίου στη Χίο, εκτελούντες καθήκοντα αναλυτή προγραμματιστή. Ο πρώτος αναιρεσίβλητος είναι πτυχιούχος του Μαθηματικού Τμήματος της Φυσικομαθηματικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και ο δεύτερος είναι πτυχιούχος του τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεως της Σχολής Επιστημών του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Με την 2/6.2.2004 απόφαση του υπηρεσιακού Συμβουλίου Διοικητικού Προσωπικού του Πανεπιστημίου Αιγαίου και κατόπιν σχετικών αιτήσεων των αναιρεσιβλήτων μεταβλήθηκε αναδρομικά ο κλάδος κατάταξής τους, με τροποποίηση της 1610/13.3.2001 πράξης του πρύτανη του Πανεπιστημίου Αιγαίου, από ΠΕ Διοικητικού-Οικονομικού σε ΠΕ-Πληροφορικής.

Επίσης δέχτηκε το Εφετείο ότι οι τελευταίοι εργάζονται ως επιμορφωτές στον τομέα της πληροφορικής από 8.10.1998 (ο πρώτος) και από τις 28.2.2003 (ο δεύτερος) και εντεύθεν, στο αναιρεσείον, το οποίο ιδρύθηκε δυνάμει του ΠΔ 83/1984, που εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση των διατάξεων των άρθρων 5 παρ. 6 και 50 παρ. 6 του Ν.1268/1982, αποτελεί δε Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα, πλήρως αυτοδιοικούμενο, υπό την εποπτεία του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, το οποίο διέπεται από τις διατάξεις του ως άνω νόμου και της λοιπής περί ΑΕΙ νομοθεσίας και λειτουργεί ως ΝΠΔΔ.

Όμως δεν έχει συσταθεί νόμιμα Οργανισμός Διοικητικών Υπηρεσιών του εν λόγω ΝΠΔΔ, με αποτέλεσμα να μην υφίσταται νόμιμα συνεστημένο τμήμα πληροφορικής στην περιφερειακή Μονάδα Χίου, ώστε οι οργανικές θέσεις να καλύπτονται από τους αναιρεσίβλητους, οι οποίοι εντούτοις εκτελούν εν τοις πράγμασι τα σχετικά καθήκοντα, όπως προαναφέρθηκε.

Κατόπιν αυτών, το Πρωτοδικείο έκρινε ότι οι αναιρεσίβλητοι ότι ναι μεν εργάζονται σε μη νόμιμα συνεστημένη υπηρεσία πλην όμως λόγω της de facto απασχόλησής τους από το αναιρεσείον να συντρέχουν στο πρόσωπό τους οι προϋποθέσεις για τη χορήγηση του ως άνω ενδίκου επιδόματος και ειδικά για το χρονικό διάστημα από 1.1.2004 έως 8.5.2006.

Με τη κρίση του αυτή το Πολυμελές Πρωτοδικείο, παραβίασε, με εσφαλμένη εφαρμογή και ερμηνεία, τις προαναφερθείσες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις του Συντάγματος, του άρθρου 8 παρ. 1 ν. 2470/1997 και άρθρο 8§8 ν.3205/2003 και υπέπεσε στην από το άρθρο 560 παρ. 1 πλημμέλεια, η οποία προβάλλεται με το μοναδικό λόγο αναιρέσεως, αφού εσφαλμένα έκρινε ότι οι αναφερόμενες διατάξεις είναι αντισυνταγματικές κατά τη έννοια του άρθρου 4§1 του Συντάγματος, καθόσον δεν αρκεί πλέον για τη χορήγηση του επιδόματος πληροφορικής, η απλή ανάθεση καθηκόντων σχετικά με το αντικείμενο των ειδικοτήτων στις οποίες αυτό αναφέρεται, κατ' αποκλειστική ή τουλάχιστον κατά κύρια απασχόληση, αλλά απαιτείται να συντρέχουν οι προϋποθέσεις που έθεσε η παρ.

ΙΙ του άρθρου 8, μεταξύ των οποίων η κατοχή πτυχίου ή διπλώματος σπουδών στα αντικείμενα των ειδικοτήτων στις οποίες αναφέρεται το επίδομα πληροφορικής, όπως και η κατοχή οργανικής θέσης κλάδου πληροφορικής, ενώ δεν περιλαμβάνεται στις παραδοχές της αναιρεσιβαλλόμενης ότι οι αναιρεσίβλητοι είχαν δίπλωμα ή πτυχίο σπουδών στο αντικείμενο των ειδικοτήτων που αναφέρεται στο επίδομα πληροφορικής, και επομένως δεν είχαν τα ίδια προσόντα και δεν τελούσαν σε όμοια κατάσταση και με όμοιες συνθήκες εργασίας με εκείνους τους υπαλλήλους, στους οποίους αναφέρονται οι ως άνω διατάξεις και δεν ανήκουν με αυτούς στην ίδια κατηγορία.

Επομένως, πρέπει, ο λόγος αυτός αναίρεσης να γίνει δεκτός, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση το ίδιο Δικαστήριο που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές (αρθρ. 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 95/2008 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Μυτιλήνης, που δίκασε ως Εφετείο.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο ως άνω δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία προσδιορίζει σε χίλια πεντακόσια (1500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 8 Φεβρουαρίου 2010.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 23 Μαρτίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ