Supreme Court reverses appeal court on tort liability for unauthorized terrace occupation and remands case.
Greece (EL)
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court of Greece annulled the Second Instance Court's decision regarding a tort claim for unauthorized occupation of a terrace. The appellants argued that the respondent company's voluntary use of the space constituted a tort under Article 914 of the Civil Code, warranting damages for lost utility. The court found the lower court erred in applying Article 601 regarding lease expiration instead of the tort provisions, as the facts clearly demonstrated an intentional and unlawful interference with property rights. Consequently, the judgment was set aside, the case remanded for retrial before a different panel, and the respondent was ordered to pay the appellants' legal costs.
Legislator headnote
AI generatedArticles 914, 297, 298 of the Civil Code; Article 559(1) of the Code of Civil Procedure: When a third party voluntarily occupies another's property without permission, causing damage to the owner's utility, the act constitutes a tort requiring compensation under the Civil Code, and the appellate court must apply the correct legal basis rather than a lease-related provision.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Απόφαση 17 / 2010 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 17/2010
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
Δ' Πολιτικό Τμήμα
ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση, Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη και Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Αρεοπαγίτες.
ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Νοεμβρίου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:
Των αναιρεσειόντων: 1) ..., κατοίκου ..., 2) ..., ως υπεισελθούσας στη θέση του θανόντος συνεκμισθωτού ..., 3) ..., ως κληρονόμων και υπεισελθόντων στη θέση του εκμισθωτή ..., οι οποίοι παραστάθηκαν μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Δημητρίου Μπελαντή και κατέθεσαν προτάσεις.
Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Εταιρίας με την επωνυμία "ΤΕΜΠΑ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗ-ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΙΔΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ, ΥΔΡΑΥΛΙΚΩΝ, ΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ, ΚΟΛΥΜΒΗΤΙΚΩΝ ΔΕΞΑΜΕΝΩΝ" και τον διακριτικό τίτλο "ΤΕΜΠΑ ΑΕ", που εδρεύει στο Νέο Ηράκλειο Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ξενοφώντα Παπαρρηγόπουλο και κατέθεσε προτάσεις.
Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 4/3/2002 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4247/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 602/2007 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 8/2/2008 αίτησή τους.
Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ελευθέριος Μάλλιος ανέγνωσε την από 3/11/2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πρώτου λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως και την απόρριψη του δευτέρου. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Από τις διατάξεις των άρθρων 914, 297 και 298 ΑΚ προκύπτει, ότι για τη θεμελίωση ευθύνης προς αποζημίωση, λόγω αδικοπραξίας απαιτείται, παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του υπόχρεου, υπαιτιότητα, με τη μορφή της αμέλειας ή του δόλου, επέλευση ζημίας και αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της παράνομης συμπεριφοράς και της επελθούσας ζημίας, ο οποίος υπάρχει όταν, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, η συμπεριφορά του δράστη ήταν αντικειμενικώς ικανή να επιφέρει, κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων, το επιζήμιο αποτέλεσμα.
Παράνομη είναι η συμπεριφορά που αντίκειται σε απαγορευτικό ή επιτακτικό κανόνα δικαίου. Υπαίτια δε είναι η συμπεριφορά στην περίπτωση του άμεσου δόλου (πρόθεσης), όταν ο υπαίτιος επιδιώκει (θέλει) την επέλευση του ζημιογόνου αποτελέσματος. Αδικοπραξία, κατά την έννοια του άρθρου 914 ΑΚ, η οποία θεμελιώνει αξίωση προς αποζημίωση του κυρίου, αποτελεί και η χωρίς δικαίωμα, παρά τη θέλησή του, αυθαίρετη χρήση της ιδιοκτησίας του από τρίτον.
Με τον προβλεπόμενο από το άρθρο 559 αριθ.1 ΚΠολΔ λόγο αναιρέσεως, ελέγχεται η παραβίαση από το δικαστήριο της ουσίας κανόνα ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή.
Στην προκείμενη περίπτωση, οι ενάγοντες, στην κρινόμενη αγωγή, όπως αυτή παραδεκτά περιορίστηκε και διορθώθηκε , μεταξύ άλλων, εκθέτουν ότι ο δικαιοπάροχός τους ..., με το από 3.9.1992 ιδιωτικό συμφωνητικό μισθώσεως, εκμίσθωσε στην εναγομένη το περιγραφόμενο λεπτομερώς κατάστημα, δηλαδή ένα θάλαμο επιφανείας 400 τ.μ.
μετά δύο μικρών δωματίων πίσω απ' αυτόν, για να χρησιμοποιηθεί προς άσκηση εμπορίας ειδών κεντρικής θέρμανσης, υδραυλικών, κλιματισμού και κολυμβητικών δεξαμενών. Ότι οι ίδιοι υπεισήλθαν στη θέση του προαναφερομένου μισθωτή, μετά το θάνατό του, ως κληρονόμοι του. Για τους αναφερόμενους δε σ' αυτή λόγους, με το πρώτο κεφάλαιο αυτής, ζήτησαν την αναπροσαρμογή του μισθώματος, το οποίο δεν αποτελεί αντικείμενο της αιτήσεως αναιρέσεως.
Επιπλέον ισχυρίστηκαν με το επίδικο δεύτερο κεφάλαιο, το οποίο παραπέμφθηκε στην τακτική διαδικασία, τα ακόλουθα: "2. Επειδή επιπλέον, η εναγομένη εταιρεία "ΤΕΜΠΑ ΑΕ", χρησιμοποιεί, εκτός του μισθίου θαλάμου, από πενταετίας, (από τις αρχές του έτους 1996), χωρίς την άδεια και εντολή μας, την ταράτσα του άνω θαλάμου, έχει διασκευάσει αυτήν, την έχει επεκτείνει όπισθεν, έτσι ώστε να φθάνει μέχρι την ταράτσα δύο (2) δωματίων, που υπάρχουν όπισθεν του θαλάμου, και έχει διαμορφώσει έτσι έναν υπαίθριο χώρο περίπου 500 τετραγωνικών μέτρων.
Πλάι στο θάλαμο (στο μέσον) και στην οδό ... και ... έχει διαμορφώσει ένα μεγάλο αναβατόριο, (με διαστάσεις 4 χ 5 μέτρα), μέχρι την ταράτσα και έρχονται μεγάλα αυτοκίνητα, τα οποία ξεφορτώνουν στο αναβατόριο μεγάλα υδροφόρα βαρέλια και δεξαμενές, τα οποία ανεβάζονται στην ταράτσα. Αυτόν τον χώρο κατέλαβε η εταιρεία "ΤΕΜΠΑ ΑΕ", αυτοβούλως, χωρίς την άδεια και έγκριση μας, και χωρίς να μας παράσχει οποιαδήποτε αποζημίωση χρήσεως.
Επειδή η αντίδικος πρέπει να υποχρεωθεί να μας καταβάλει ως ληξιπρόθεσμη αποζημίωση χρήσεως για το διάστημα από την 1-1-1997 ως και την 31-12-2001 ευρώ 1.467,35 μηνιαίως, (κατ' ελάχιστη εκτίμηση ευρώ 2,93 ανά μ2 ), και συνολικά ευρώ 8.804, με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής μέχρι την εξόφληση". Η αγωγή, ως προς το δεύτερο κεφάλαιο, με αυτό το περιεχόμενο και αίτημα, είναι νόμιμη στηριζόμενη στις διατάξεις των άρθρων 914, 297 και 298 ΑΚ.
Επομένως το Εφετείο, που, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, θεώρησε ότι, υπό τα εκτιθέμενα περιστατικά, αφορά αποζημίωση από το άρθρο 601 ΑΚ, "χωρίς να γίνεται επίκληση λήξης εγκύρου συμβάσεως μισθώσεως της ταράτσας", και την απέρριψε ως μη νόμιμη, έσφαλε στην ερμηνεία και εφαρμογή του νόμου, κατά το βάσιμο πρώτο λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, αφού υπήγαγε τα πραγματικά περιστατικά της αποζημιώσεως στη διάταξη του άρθρου 601 ΑΚ, (βάση η οποία δεν προβάλλεται) και όχι στην προβληθείσα βάση από αδικοπραξία, η οποία τελεί υπό διαφορετικές προϋποθέσεις (ΟλΑΠ 968/1973, ΑΠ 18/1993, ΑΠ 1899/2008), εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση, η οποία, με την αναφορά του άρθρου 914 ΑΚ, είχε δεχθεί, ότι το, ως άνω, δεύτερο κεφάλαιο της αγωγής στηρίζεται σε αδικοπραξία, δηλαδή, κατ' εκτίμηση, σε ζημία των εναγόντων από παράνομη και υπαίτια από την εναγομένη κατάληψη και χρήση αυτοβούλως (με πρόθεση) της ταράτσας, από την οποία αφ' ενός μεν ωφελήθηκε η αναιρεσίβλητη, με τη χρήση της ως αποθηκευτικού χώρου, αφού εξοικονόμησε τη δαπάνη για τα μισθώματα, στην οποία θα υποβαλλόταν, αν μίσθωνε άλλο όμοιο χώρο, αφετέρου δε κατέστη ανέφικτη η οικονομική αξιοποίησή της από αυτούς (αναιρεσείοντες), με χρήση της, όπως ως αποθήκης, ως διαφημιστικού χώρου κλπ.
Η επιφάνεια αυτής προσδιορίζεται στην αγωγή σε 500 τ.μ. και, κατά τα εκτιθέμενα στην αγωγή, διακρίνεται από τον ισόγειο μίσθιο χώρο, δηλαδή το θάλαμο 400 τ.μ. μετά δύο μικρών δωματίων, πίσω απ' αυτόν. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, παρελκούσης της έρευνας του δευτέρου λόγου αναιρέσεως, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, εφόσον είναι δυνατή ή σύνθεσή του από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί η αναιρεσίβλητη, που χάνει τη δίκη στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων (άρθρ. 176 και 183 ΚΠολΔ), όπως στο διατακτιό..
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Αναιρεί την 602/2007 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.
Παραπέμπει την υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως. Και
Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, που ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.
Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 11 Δεκεμβρίου 2009. Και
Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 8 Ιανουαρίου 2010.
Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ