Supreme Court refers case to Plenary regarding constitutionality of public broadcaster interest rate rules.

Απόφαση 1362 / 2011 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Περίληψη:

Συνταγματική και υπερνομοθετική (ΕΣΔΑ) κατοχύρωση της ιδιοκτησίας. Περιεχόμενο της ιδιοκτησίας. ΕΡΤ. Φύση αυτής. Προνόμια υπέρ του Δημοσίου. Ισχύουν και υπέρ της ΕΡΤ, μολονότι λειτουργεί ως Α.Ε. Παραπέμπει στην Τακτική Ολομέλεια για να κριθεί, αν οι σχετικές διατάξεις του ν. 1730/1987, είναι συνταγματικές ή όχι.

Αριθμός 1362/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ρένα Ασημακοπούλου, Αντιπρόεδρο, Αθανάσιο Κουτρομάνο, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Ευφημία Λαμπροπούλου και Γεράσιμο Φουρλάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 23 Μαΐου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Εταιρείας περιορισμένης ευθύνης με την επωνυμία "Μάραντ Ελλάς Διαφημίσεις- Δημόσιες Σχέσεις - Εκδόσεις - Μάρκετινγκ Εταιρεία περιορισμένης Ευθύνης", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Αποστολίδη.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΑ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΑΕ (ΕΡΤ ΑΕ)" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Λάλλα.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 1-7-2002 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3709/2007 του ίδιου Δικαστηρίου και 4893/2008 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 16-3-2009 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Χρυσόστομος Ευαγγέλου ανέγνωσε την από 12-3-2010 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψη της, καθένας δε την καταδίκη της αντιδίκου της στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με το άρθρο 6 παρ. 1 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών (ΕΣΔΑ), που κυρώθηκε με το Ν.Δ. 53/1974 και έχει υπερνομοθετική ισχύ (άρθρο 28 παρ. 1 του Συντάγματος), ορίζεται ότι "κάθε πρόσωπο έχει δικαίωμα όπως η υπόθεση του δικαστεί δικαίως, δημοσίως και εντός λογικής προθεσμίας υπό ανεξαρτήτου και αμερόληπτου δικαστηρίου, νομίμως λειτουργούντος, το οποίο θα αποφασίσει είτε επί των αμφισβητήσεων επί των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων του αστικής φύσεως, ενώ με το άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής αυτής Σύμβασης, που επίσης κυρώθηκε με το Ν.Δ. 53/1974 και έχει σύμφωνα με το άρθρο 28 παρ. 1 του Συντάγματος αυξημένη έναντι των κοινών νόμων τυπική ισχύ, ορίζεται ότι "πάν φυσικόν ή νομικόν πρόσωπο δικαιούται σεβασμόν της περιουσίας του.

Ουδείς δύναται να στερηθεί της ιδιοκτησίας του, ειμή δια λόγους δημόσιας ωφέλειας και υπό τους προβλεπόμενους υπό του νόμου ή των γενικών αρχών του διεθνούς δικαίου όρους". Οι προαναφερθείσες διατάξεις δεν θίγουν το δικαίωμα κάθε κράτους να θέτει σε ισχύ νόμους, τους οποίους κρίνει αναγκαίους προς ρύθμιση της χρήσης αγαθών σύμφωνα με το δημόσιο συμφέρον ή προς εξασφάλιση της καταβολής φόρων ή άλλων εισφορών ή προστίμων.

Στην κατά τα ανωτέρω προεκτεινόμενη περιουσία περιλαμβάνονται όχι μόνο τα από το άρθρο 17 του Συντάγματος προστατευόμενα εμπράγματα δικαιώματα αλλά και όλα τα περιουσιακής φύσεως δικαιώματα και τα νομίμως κεκτημένα οικονομικά συμφέροντα, άρα και τα περιουσιακά ενοχικά δικαιώματα και ειδικότερα οι περιουσιακού χαρακτήρα απαιτήσεις είτε αναγνωρισμένες με δικαστική ή διοικητική απόφαση, είτε απλώς γεννημένες κατά το εθνικό δίκαιο, εφόσον υπάρχει νόμιμη προσδοκία, με βάση το ισχύον πριν από την προσφυγή στο δικαστήριο νομοθετικό καθεστώς ότι μπορούν να ικανοποιηθούν δικαστικά (Ολ.Α.Π. 31/2007, Ολ.Α.Π. 40/1998).

Οι προαναφερθείσες διατάξεις του άρθρου 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ, που εξασφαλίζουν σε κάθε πρόσωπο το δικαίωμα να δικάζεται η υπόθεση του δίκαια και αμερόληπτα, καθώς και του άρθρου 1 του Προσθέτου Πρωτοκόλλου αυτής, που επιβάλλει τον σεβασμό της περιουσίας του προσώπου, δεν θίγουν το δικαίωμα κάθε Κράτους να θέτει περιορισμούς στην ικανοποίηση των αξιώσεων των πολιτών, όπως είναι και η άσκηση των αξιώσεών τους εντός ορισμένου χρόνου, όταν συντρέχουν λόγοι γενικότερου κοινωνικού ή δημοσίου συμφέροντος που να δικαιολογούν τη ρύθμιση (Ολ.

Α.Π. 3/06). Εξάλλου, από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 1 παρ. 1, 3α και 2 παρ.1 του Ν. 1730/1987 προκύπτει ότι η Ελληνική Ραδιοφωνία και Τηλεόραση είναι Ν.Π.Ι.Δ., που λειτουργεί με την μορφή ανώνυμης εταιρείας υπό την επωνυμία "ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΑ - ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ Α.Ε. (ΕΡΤ-ΑΕ)" κατά τους κανόνες της ιδιωτικής οικονομίας υπό την εποπτείαν του Κράτους, ενώ με την παρ. 5 του άρθρου 14 του ίδιου ως άνω νόμου 1730/1987 ορίζεται ότι "Οι διατάξεις για την παραγραφή αξιώσεων, για τόκους προσωποκράτηση και εκτέλεση δικαστικών αποφάσεων, που ισχύουν υπέρ του Δημοσίου, εφαρμόζονται και υπέρ της "ΕΡΤ-ΑΕ" και των εταιρειών που ιδρύονται με αποκλειστικά κεφάλαια της.

Οι διατάξεις της παραγράφου αυτής, εκτός από εκείνες για τόκους, δεν εφαρμόζονται για τις αξιώσεις του προσωπικού των εταιρειών αυτών που προέρχονται από την παροχή εργασίας τους για τις οποίες εφαρμόζεται η ισχύουσα νομοθεσία. Επομένως, κατά την εν λόγω ρύθμιση αναγνωρίζεται το δικαίωμα στα ΝΠΙΔ να καταβάλλουν ποσοστό τόκου υπερημερίας (6%) μικρότερο από εκείνο που καταβάλλουν οι ιδιώτες, όπως συμβαίνει για το Ελληνικό Δημόσιο, με βάση τις εφαρμοζόμενες διατάξεις του άρθρου 21 του από 26.6./10.7.1944 Κωδ.

Δ/τος.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει, το Εφετείο αναγνώρισε ότι η αναιρεσίβλητη ΕΡΤ Α.Ε. οφείλει να καταβάλει στην αναιρεσείουσα τόκους υπερημερίας 6% επί του κεφαλαίου των 41.085,84 ευρώ, το οποίο αναγνώρισε ως οφειλόμενο, εφαρμόζοντας τη διάταξη του άρθρου 21 του Κώδικα Νόμων περί δικών του Δημοσίου. Με τον μοναδικό από το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ λόγο του αναιρετηρίου προβάλλεται η αιτίαση ότι το Εφετείο εσφαλμένα εφάρμοσε τη διάταξη του άρθρου 14 παρ. 5 του ν. 1730/1987, η οποία ορίζει ότι οι διατάξεις για τόκους που ισχύουν υπέρ του Δημοσίου εφαρμόζονται και υπέρ της ΕΡΤ ΑΕ , καθόσον αυτή δεν ήταν εφαρμοστέα, ως αντικείμενη στις διατάξεις των άρθρων 4 παρ. 1, 20 παρ. 1 του Συντάγματος, 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ και 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ. Κατόπιν αυτού δημιουργείται το γενικότερου ενδιαφέροντος ζήτημα, αν η ρύθμιση του άρθρου 14 παρ. 5 του ν.1730/1987 είναι ή όχι αντίθετη στις ανωτέρω διατάξεις του Συντάγματος και της ΕΣΔΑ. Το ίδιο ζήτημα έχει άλλωστε παραπεμφθεί στην Τακτική Ολομέλεια με την υπ' αριθ. 1000/2010 απόφαση του Τμήματος τούτου. Ως εκ τούτου, πρέπει ο λόγος αναιρέσεως, αναφορικά με το παραπάνω ζήτημα, να παραπεμφθεί στην Τακτική Ολομέλεια του Αρείου Πάγου (άρθρα 563 παρ. 2β' ΚΠολΔ και 23 παρ. 2 του ν. 1756/1988).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Παραπέμπει στην Τακτική Ολομέλεια του Αρείου Πάγου τον μοναδικό λόγο της από 16-3-2009 αίτησης της εταιρίας με την επωνυμία ΜΑΡΑΝΤ ΕΛΛΑΣ ΕΠΕ για αναίρεση της υπ' αριθ. 4893/2008 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 13 Ιουλίου 2011.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 26 Αυγούστου 2011.

Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ