Supreme Court quashes lower court ruling on insurance coverage due to missing evidence of driver's fault regarding alcohol consumption.

Απόφαση 1016 / 2013 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1016/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Γιαννούλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γρηγόριο Κουτσόπουλο, Παναγιώτη Ρουμπή, Δημητρούλα Υφαντή και Παναγιώτη Χατζηπαναγιώτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 22 Φεβρουαρίου 2013, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Κ. Κ. του Α., κατοίκου ... ο οποίος εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου του Λάζαρο Χατζηθέμελη, ο οποίος ανακάλεσε την δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΙNTERLIFE A.A.E.Γ.Α." ("ΙΝΤΕΡΛΑϊΦ Α.Α.Ε.Γ.Α.") που εδρεύει στο 14ο χλμ της Ε.Ο. Θεσσαλονίκης- Πολύγυρου, όπως εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου της Δημήτριο Παπαδόπουλο βάσει δηλώσεως κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την 31554/23-7-2008 αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις:22202/2009 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2037/2011 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 10-4-2012 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Παναγιώτης Χατζηπαναγιώτης ανέγνωσε την από 17-2-2013 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την αποδοχή των υπό στοιχεία Β αριθμός 1, Β αριθμός 2 και Γ αριθμός 1, τρίτου, τέταρτου και πέμπτου λόγων, αντίστοιχα, της από 10-4-2012 αιτήσεως αναιρέσεως και την απόρριψη των λοιπών λόγων αυτής.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι.- Κατά τις διατάξεις των άρθρων 2 § 1, 6 § 1, 10 § 1 και 11 § 1 του Ν. 489/1976 "περί της υποχρεωτικής ασφαλίσεως της εξ ατυχημάτων αυτοκινήτων αστικής ευθύνης" ο κύριος ή κάτοχος αυτοκινήτου που κυκλοφορεί μέσα στην Ελλάδα, επί οδού, υποχρεούται να έχει καλύψει με ασφάλιση την εκ τούτου έναντι τρίτων αστική ευθύνη, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος (2 § 1).

Η ασφάλιση πρέπει να καλύπτει την αστική ευθύνη του κυρίου, του κατόχου και κάθε οδηγού ή προστηθέντος για την οδήγηση ή υπεύθυνου του ασφαλισμένου αυτοκινήτου (6 § 1). Το πρόσωπο που ζημιώθηκε έχει από την ασφαλιστική σύμβαση και μέχρι το ποσό αυτής ιδία αξίωση κατά του ασφαλιστή (10 § 1). Ο ασφαλιστής δεν μπορεί να αντιτάξει κατά του προσώπου που ζημιώθηκε, όταν τούτο ασκεί την κατά το άρθρο 10 § 1 αξίωση, ενστάσεις που απορρέουν από την ασφαλιστική σύμβαση, επιφυλασσομένου σε αυτόν του δικαιώματος αγωγής κατά του ασφαλισμένου, του αντισυμβαλλομένου και του οδηγού (11 § 1).

Περαιτέρω κατά τη διάταξη του άρθρου 25 αριθμ. 8 της υπ' αριθ. Κ4/585/5 - 4 - 1978 απόφασης του Υπουργού Εμπορίου "περί καθορισμού των γενικών όρων του ασφαλιστηρίου του καλύπτοντος την εξ ατυχημάτων αυτοκινήτων αστικήν ευθύνη" (ΦΕΚ 795/1978 ΑΕ και ΕΠΕ) αποκλείονται από την ασφάλιση ζημίες που προκαλούνται "καθ' όν χρόνον ο οδηγός του αυτοκινήτου οχήματος ετέλει υπό την επίδρασιν οινοπνεύματος ή τοξικών ουσιών, κατά την έννοιαν και τις προϋποθέσεις του άρθρου 42 του Κ.Ο.Κ.".

Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 9 § 2 του Ν. 2496/1997, τον λήπτη της ασφάλισης βαρύνουν όλες οι υποχρεώσεις που απορρέουν από την ασφαλιστική σύμβαση, εκτός από εκείνες που από τη φύση τους πρέπει να εκπληρωθούν από τον ασφαλισμένο. Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων, της τελευταίας εφαρμοζομένης συμπληρωματικά και στην ασφάλιση της αστικής ευθύνης εξ αυτοκινητικών ατυχημάτων, συνάγεται, ότι η ρήτρα στο ασφαλιστήριο για εξαίρεση από την ασφαλιστική κάλυψη των ζημιών που προκαλούνται κατά το χρόνο που ο οδηγός έχει καταναλώσει οινόπνευμα περισσότερο του επιτρεπτού από τον ΚΟΚ, αποτελεί αληθώς καλυμμένο συμβατικό ασφαλιστικό βάρος.

Όμως προϋπόθεση για την λειτουργία αυτής, σε βάρος του λήπτη της ασφάλισης, ο οποίος δεν έχει τις υποχρεώσεις από την ασφαλιστική σύμβαση που μπορούν να εκπληρωθούν μόνο από τον ασφαλισμένο οδηγό του αυτοκινήτου, είναι να υφίσταται υπαιτιότητα αυτού (άρθρο 330 ΑΚ). Επομένως, ο ασφαλιστής που υποχρεώθηκε να καταβάλει αποζημίωση σε ζημιωθέντα τρίτο χωρίς να έχει ευθύνη, λόγω της συμβατικής εξαίρεσης από την ασφαλιστική κάλυψη των ζημιών που προκαλούνται όταν ο οδηγός του ασφαλισμένου αυτοκινήτου ευρίσκεται σε μέθη, δεν δικαιούται να στραφεί αναγωγικά κατά του κυρίου και μη οδηγού του ζημιογόνου αυτοκινήτου και να αξιώσει από αυτόν τα καταβληθέντα ποσά, αν τον τελευταίο δεν βαρύνει υπαιτιότητα σε σχέση με το γεγονός ότι ο οδηγός του αυτοκινήτου του, βρισκόταν υπό την επίδραση οινοπνεύματος όταν προξένησε το ατύχημα (ΑΠ 991/2011, ΑΠ 1517/2006).- Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, αναφορικά με την από 19.7.2008 αγωγή (αναγωγή) της ήδη αναιρεσίβλητης ασφαλιστικής εταιρίας, με την οποία ζήτησε αυτή να υποχρεωθεί ο ήδη αναιρεσείων, κύριος του ασφαλισμένου από αυτήν υπ' αριθμ.

κυκλοφορίας ... ΙΧΕ αυτοκινήτου, από υπαιτιότητα του οδηγού του οποίου, τελούντος σε μέθη, προκλήθηκε το αναφερόμενο αυτοκινητικό ατύχημα, να της καταβάλει το ποσό των 300.000 ευρώ, το οποίο κατέβαλε αυτή στον ενάγοντα της υπ' αριθμ. 16886/11.4.2007 κύριας αγωγής, διότι με όρο του ασφαλιστηρίου συμβολαίου αποκλείσθηκαν από την ασφάλιση ζημίες προξενούμενες από οδηγό που τελεί υπό την επίδραση οινοπνεύματος, δέχθηκε με την προσβαλλόμενη απόφασή του τα ακόλουθα :

Με το υπ' αριθμ. ... ασφαλιστήριο συμβόλαιο η ήδη αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρία είχε ασφαλίσει το υπ' αριθμ. κυκλοφορίας ... ΙΧΕ αυτοκίνητο κατά του κινδύνου πρόκλησης υλικών ζημιών και σωματικών βλαβών σε τρίτους, για το από 22.7.2006 έως 22.9.2006 χρονικό διάστημα, το οποίο ανήκε κατά κυριότητα στον ήδη αναιρεσείοντα.

Στο ως άνω ασφαλιστήριο συμβόλαιο είχε περιληφθεί ως γενικός όρος ασφάλισης ότι η ασφαλιστική σύμβαση διέπεται, μεταξύ άλλων, και από τις διατάξεις της ΑΥΕ Κ4/585/5.4.1978. Μεταξύ δε των όρων αυτής περιλαμβάνεται και εκείνος του άρθρου 25 αριθμ. 8, σύμφωνα με τον οποίο αποκλείονται από την ασφάλιση ζημίες προξενούμενες "καθ' ον χρόνον ο οδηγός του αυτοκινήτου οχήματος ετέλει υπό την επίδρασιν οινοπνεύματος ή τοξικών ουσιών, κατά την έννοιαν και τας προϋποθέσεις του άρθρου 42 του Κ.Ο.Κ.".

Παράλληλα, στο άρθρο 8 περ. 7 του προαναφερόμενου ασφαλιστηρίου συμβολαίου γίνεται ειδική μνεία του όρου εξαίρεσης από την ασφαλιστική κάλυψη και χρησιμοποιείται η ίδια ακριβώς διατύπωση με τον ως άνω όρο του άρθρου 25 αριθμ. 8 της ΑΥΕ Κ4/585/5.4.1978. Δέχθηκε δε περαιτέρω το Εφετείο, ότι ο κατά τον χρόνο του ενδίκου ατυχήματος (29.7.2006) οδηγός του πιο πάνω ΙΧΕ αυτοκινήτου Μ.

Μ. του Α., ευρίσκετο υπό την επίδραση οινοπνεύματος, η περιεκτικότητα του οποίου στον οργανισμό του ανερχόταν σε ποσοστό τριάντα τριών εκατοστών του γραμμαρίου ανά λίτρο αίματος (0,33 gr/Ι). Και ναι μεν η περιεκτικότητα αυτή οινοπνεύματος στο αίμα του εν λόγω οδηγού αυτοκινήτου δεν υπερβαίνει το ανώτατο όριο που καθορίζεται στο άρθρο 42 § 1 του Ν. 2696/1999 (Κ.Ο.Κ.) και είναι 0,50 γραμμάρια ανά λίτρο αίματος (0,50 gr/I), πλην όμως υπερβαίνει το ανώτατο όριο που καθορίζεται στην υπ' αριθμ. 43500/5691/2002 απόφαση των Υπουργών Υγείας - Πρόνοιας, Μεταφορών και Επικοινωνιών και Δημόσιας Τάξης και είναι 0,20 γραμμάρια ανά λίτρο αίματος (0,20 gr/I) και εφόσον αποδείχθηκε (κατά την εφετειακή απόφαση) ότι ο οδηγός αυτός ήταν κάτοχος αδείας ικανότητας οδηγού ισχυρής στην Ελλάδα για χρονικό διάστημα μικρότερο των δύο ετών, ως εκδοθείσα στις 22.6.2006, επήλθε η ενεργοποίηση της ρήτρας απαλλαγής της ενάγουσας και ήδη αναιρεσίβλητης ασφαλιστικής εταιρίας.

Με βάση δε τις ως άνω παραδοχές το Εφετείο έκρινε ότι η υπ' αριθμ. 22202/2009 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, η οποία είχε δεχθεί ότι το ποσοστό οινοπνεύματος στο αίμα του οδηγού του ασφαλισμένου στην αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρία ζημιογόνου αυτοκινήτου ήταν τριάντα τρία εκατοστά του γραμμαρίου (0,33ο /οο), ήτοι ανώτερο από το επιτρεπόμενο για τον συγκεκριμένο οδηγό όριο των είκοσι εκατοστών του γραμμαρίου (0,20ο/οο) και ότι η κατανάλωση της μικρής αυτής ποσότητας οινοπνεύματος δεν επηρέασε καθ' οιονδήποτε τρόπο την οδηγική συμπεριφορά του, ούτε ότι συνετέλεσε στην πρόκληση του ενδίκου τροχαίου ατυχήματος και ως εκ τούτου δεν συνέτρεχε περίπτωση εξαίρεσης της ασφαλιστικής κάλυψης του ζημιογόνου αυτοκινήτου και ακολούθως απέρριψε την αγωγή, έσφαλε.

Κατόπιν δε τούτου έκανε δεκτή την από 29.7.2009 και με αριθμό κατάθεσης 3382/2009 έφεση της ήδη αναιρεσίβλητης, εξαφάνισε την εκκαλουμένη απόφαση και αφού κράτησε και δίκασε κατ' ουσία την αγωγή την έκανε δεκτή. Μεταξύ, όμως, των ανωτέρω παραδοχών, με βάση τις οποίες το δικαστήριο εκείνο κατέληξε στο προαναφερόμενο αποδεικτικό πόρισμά του, ουδόλως διαλαμβάνεται και παραδοχή περί υπαιτιότητας του αναιρεσείοντος σε σχέση με το γεγονός ότι ο οδηγός του αυτοκινήτου του βρισκόταν υπό την επίδραση οινοπνεύματος όταν προξένησε το ένδικο ατύχημα, στοιχείο απαραίτητο για την ενεργοποίηση του όρου του άρθρου 25 αριθμ. 8 της υπ' αριθμ.

Κ4/585/5-4-1978 ΑΥΕ, ούτε και εκτίθεται ο τρόπος με τον οποίο περιήλθε το ζημιογόνο όχημα στην κατοχή του υπαίτιου του ενδίκου ατυχήματος οδηγού. Οι ελλείψεις δε αυτές καθιστούν αδύνατο τον αναιρετικό έλεγχο της ορθότητας της εφαρμογής του εφαρμοσθέντος από το εφετείο ως άνω κανόνος ουσιαστικού δικαίου. Κατά συνέπεια ο υπό στοιχεία Β αριθμός 1 τρίτος λόγος της αναίρεσης, εκ του άρθρου 559 αριθμ. 19 (και όχι 1) του Κ.Πολ.Δ.

και ο υπό στοιχεία Β αριθμός 2 τέταρτος λόγος αυτής, ομοίως εκ του άρθρου 559 αριθμ. 19 Κ.Πολ.Δ., με τους οποίους προσάπτονται στην εφετειακή απόφαση οι προαναφερόμενες αιτιάσεις, είναι βάσιμοι και πρέπει να γίνουν δεκτοί. Κατ' ακολουθίαν, παρελκούσης της εξέτασης των λοιπών λόγων, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, η σύνθεση του οποίου είναι δυνατή από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρ. 580 § 3 Κ.Πολ.Δ.), να καταδικασθεί η αναιρεσίβλητη στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος (άρθρ. 176, 183 Κ.Πολ.Δ.), ο οποίος κατέθεσε και προτάσεις, και να διαταχθεί η επιστροφή στον αναιρεσείοντα του κατατεθέντος από αυτόν για την άσκηση της αναίρεσης παραβόλου (άρθρ. 495 § 4 Κ.Πολ.Δ., όπως η § 4 προστέθηκε με το άρθρο 12 § 2 του Ν. 4055/2012, που άρχισε να ισχύει από 2.4.2012, σύμφωνα με το άρθρο 113 αυτού).-

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 2037/2011 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης, ειδικής διαδικασίας αυτοκινήτων.-

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.- Διατάσσει την επιστροφή στον αναιρεσείοντα του παραβόλου που κατατέθηκε από αυτόν για την άσκηση της αναίρεσης.- Και

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.-

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 12 Απριλίου 2013.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 27 Μαΐου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ