Supreme Court dismisses appeal against local council's refusal to pay lawyer fees, ruling non-payment isn't a tort.

Απόφαση 1015 / 2018 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1015/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, κωλυομένου του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Γεωργίου Σακκά, Αβροκόμη Θούα, Μιλτιάδη Χατζηγεωργίου, Γεώργιο Αποστολάκη - Εισηγητή και Κυριάκο Οικονόμου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 26 Μαρτίου 2018, με την παρουσία και της γραμματέως, Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ε. Φ. του Γ., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε αυτοπροσώπως, λόγω της ιδιότητάς του ως δικηγόρος. Του αναιρεσιβλήτου: Δήμου Αγίας Βαρβάρας Αττικής, που εδρεύει στην Αγία Βαρβάρα, εκπροσωπείται νόμιμα και δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 9-12-2012 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4988/2013 του ίδιου Δικαστηρίου και 6956/2017 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 14-9-2017 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο ο αναιρεσείων, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο αυτοπροσώπως παραστάς αναιρεσείων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Όπως προκύπτει από την υπ' αριθ. 644β/6.11.2017 έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Αθηνών Δ. Α., ακριβές αντίγραφο της από 14.9.2017 αιτήσεως αναιρέσεως, με την πράξη καταθέσεως και ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την ορισθείσα δικάσιμο της 26ης Μαρτίου 2018, επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, με επιμέλεια του αναιρεσείοντος, στο νόμιμο εκπρόσωπο του αναιρεσίβλητου ο οποίος όμως δεν εμφανίσθηκε κατά την εκφώνηση της υποθέσεως με τη σειρά του πινακίου. Επομένως, πρέπει να δικασθεί ερήμην και να προχωρήσει η συζήτηση της αιτήσεως παρά την απουσία του, σύμφωνα με το άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Από τις διατάξεις των άρθρων 57, 59, 281, 299, 914 και 932 ΑΚ και 42, 44, 57 επ. του Κώδικα Δικηγόρων (ν. 4194/2013), σε συνδυασμό με τα άρθρα 63 παρ. 4και 91 επ. του προϊσχύσαντος ν . 3026/1954, προκύπτει ότι: (1) Χρηματική ικανοποίηση παρέχεται, με τη συνδρομή και του στοιχείου της υπαιτιότητας, στις περιπτώσεις παρανόμων ενεργειών (πράξεων ή παραλείψεων), με τις οποίες διαπράττεται αδικοπραξία ή προσβάλλεται η προσωπικότητα άλλου υπό οποιαδήποτε εκδήλωσή της (σωματική, ψυχική, πνευματική, κοινωνική). (2) Η μη εκπλήρωση από τον εντολέα-εργοδότη της υποχρέωσής του για την καταβολή στον δικηγόρο, που απασχολεί με έμμισθη εντολή, των οφειλόμενων σ' αυτόν πάγιων μηνιαίων αποδοχών, όπως αυτές είναι καθορισμένες από το νόμο ή από την τυχόν μεταξύ τους σύμβαση, δεν συνιστά αδικοπραξία με την έννοια του άρθρου 105 ΕισΝΑΚ και επομένως δεν δικαιολογεί την επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης, έστω και αν ο εργοδότης είναι Οργανισμός Τοπικής Αυτοδιοίκησης ή αλλο ν.π.δ.δ., διότι για τη θεμελίωση του σχετικού δικαιώματος του δικηγόρου για τη λήψη της αμοιβής του, που οφείλεται απευθείας από το νόμο ή από σύμβαση, δεν απαιτείται η έκδοση κάποιας διοικητικής πράξεως από τα αρμόδια όργανα του νομικού προσώπου.

Η για οποιοδήποτε λόγο άρνηση ή καθυστέρηση καταβολής της αμοιβής δεν παρακωλύει την εκ μέρους του δικηγόρου δικαστική επιδίωξη της απαιτήσεώς του, συνιστά δε παράβαση των εκ της συμβάσεως της έμμισθης εντολής υποχρεώσεων του εντολέα νομικού προσώπου και όχι αδικοπραξία (βλ. σχετ. ΑΠ 227/2011, ΑΠ 1489/1995). Εξάλλου, κατά το άρθρο 578 ΚΠολΔ, αν το αιτιολογικό της προσβαλλόμενης απόφασης κρίνεται εσφαλμένο, αλλά το διατακτικό της ορθό, ο Άρειος Πάγος απορρίπτει την αναίρεση, εκτός αν υπάρχει έννομο συμφέρον να αποτραπεί δεδικασμένο, οπότε αναιρείται η απόφαση μόνο ως προς την εσφαλμένη αιτιολογία της.

Η αντικατάσταση του αιτιολογικού της προσβαλλόμενης απόφασης από το αναιρετικό δικαστήριο συνίσταται στην, με την απόφασή του, υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών που δέχεται η προσβαλλόμενη απόφαση σε άλλο κανόνα δικαίου, εφόσον η υπαγωγή αυτή απολήγει σε πόρισμα με περιεχόμενο όμοιο προς το διατακτικό της απόφασης.

Ως αιτιολογικό νοείται η νομική αιτία, δηλαδή η διάταξη νόμου, που αποτελεί τη μείζονα πρόταση του νομικού συλλογισμού (ΑΠολομ 30/1998).

Εν προκειμένω, ο ενάγων και ήδη αναιρεσείων, με την υπό κρίση ενώπιον του Ειρηνοδικείου Αθηνών αγωγή του, ισχυρίσθηκε ότι την 16.3.1984 συνήψε με τον εναγόμενο και ήδη αναιρεσίβλητο Οργανισμό Τοπικής Αυτοδιοίκησης σύμβαση έμμισθης εντολής για την παροχή δικηγορικών υπηρεσιών αντί πάγιας μηνιαίας αμοιβής.

Ότι ο εντολέας του κατέστη υπερήμερος ως προς την καταβολή μέρους της αμοιβής του, που αντιστοιχεί στα έξοδα κίνησης των μηνών Σεπτεμβρίου, Οκτωβρίου, Νοεμβρίου και Δεκεμβρίου 2012 συνολικού ύψους 1.316 ευρώ, αρνούμενος την έκδοση των σχετικών χρηματικών ενταλμάτων λόγω καταργήσεως του επιδόματος αυτού δια νόμου.

Περαιτέρω, ισχυρίζεται ότι από την παράλειψη αυτή των οργάνων του εναγομένου υπέστη ηθική βλάβη, για την αποκατάσταση της οποίας πρέπει να του επιδικαστεί ως εύλογη χρηματική ικανοποίηση το ποσό των 10.000 ευρώ. Για τους λόγους αυτού ζήτησε να υποχρεωθεί ο εναγόμενος να του πληρώσει: α) 1.316 ευρώ για τα οφειλόμενα επιδόματα και β) 10.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, με το νόμιμο τόμο από την επίδοση της αγωγής.

Πριν από τη συζήτηση της υποθέσεως στον πρώτο βαθμό παραιτήθηκε από το πρώτο αίτημα περί καταψηφίσεως 1.316 ευρώ για τα οφειλόμενα επιδόματα. Το Ειρηνοδικείο με την υπ' αριθ. 4988/2013 οριστική απόφασή του δέχτηκε κατά τα λοιπά την αγωγή εν μέρει και του επιδίκασε χρηματική ικανοποίηση 500 ευρώ. Κατόπιν εφέσεως του εναγομένου και ήδη αναιρεσιβλήτου, εκδόθηκε η προσβαλλόμενη υπ' αριθ. 6956/2017 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών ως Εφετείου με την οποία έγινε δεκτή η έφεση, εξαφανίσθηκε η εκκαλούμενη και απορρίφτηκε η αγωγή κατά το περί χρηματικής ικανοποιήσεως αίτημά της ως μη νόμιμη με την αιτιολογία ότι με το ν. 4024/2011 (άρθρο 30) καταργήθηκε το ένδικο επίδομα και επομένως ο εναγόμενος ΟΤΑ δεν υπείχε υποχρέωση καταβολής του με περαιτέρω αποτέλεσμα να μην στοιχειοθετείται εκ του λόγου αυτού αδικοπραξία των οργάνων του.

Ωστόσο, το ορθό είναι, σύμφωνα και με τα προαναφερόμενα, ότι η μη εκπλήρωση από τον εντολέα-εργοδότη της υποχρέωσής του για την καταβολή στον δικηγόρο, που απασχολεί με έμμισθη εντολή, των οφειλόμενων σ' αυτόν πάγιων μηνιαίων αποδοχών, όπως αυτές είναι καθορισμένες από το νόμο ή τη σύμβαση, δεν συνιστά αδικοπραξία με την έννοια του άρθρου 105 ΕισΝΑΚ και επομένως δεν δικαιολογεί την επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης.

Εν τέλει, από τα προαναφερόμενα προκύπτει ότι το αιτιολογικό της προσβαλλόμενης απόφασης κρίνεται εσφαλμένο, αλλά το διατακτικό της ορθό. Σύμφωνα λοιπόν και με τις προαναφερόμενες αιτιολογίες, όλοι οι λόγοι της αιτήσεως αναιρέσεως, που αναφέρονται στο αυτό κεφάλαιο, πρέπει να απορριφθούν κατά το άρθρο 578 ΚΠολΔ, διότι ο αναιρεσείων δεν επικαλείται έννομο συμφέρον να αποτραπεί δεδικασμένο, προϋπόθεση αναγκαία για να αναιρεθεί η απόφαση μόνο ως προς την εσφαλμένη αιτιολογία της.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, η ένδικη αίτηση αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί και να διαταχθεί η εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του κατατεθέντος για την άσκησή της παραβόλου (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ). Θέμα δικαστικής δαπάνης δεν τίθεται εφόσον ο αναιρεσίβλητος λόγω της ερημοδικίας του δεν υποβλήθηκε σε έξοδα.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 14 Σεπτεμβρίου 2017 αίτηση του Ε. Γ. Φ. για αναίρεση της υπ' αριθ. 6956/2017 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

Διατάσσει την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του κατατεθέντος, για την άσκηση της ένδικης αίτησης αναίρεσης, παραβόλου.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 21 Μαΐου 2018.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 31 Μαΐου 2018.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ