WK 10/04 · Sąd Najwyższy

WYROK Z DNIA 18 MAJA 2004 R.

WK 10/04

Konduktor rewizyjny Zakładu Przewozów Regionalnych Polskich Kolei

Państwowych nie jest funkcjonariuszem publicznym w rozumieniu art. 115 §

13 k.k., jak również nie korzysta z ochrony prawnokarnej funkcjonariusza

publicznego na podstawie ustawy szczególnej.

Przewodniczący: sędzia SN W. Błuś (sprawozdawca).

Sędziowie SN: E. Matwijów, B. Rychlicki.

Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk J. Żak.

Sąd Najwyższy w sprawie szer. rez. Tomasza B., skazanego za popełnienie

przestępstwa określonego w art. 222 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na

rozprawie w dniu 18 maja 2004 r. kasacji na korzyść, wniesionej przez Naczelnego

Prokuratora Wojskowego od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w Z. z

dnia 3 października 2003 r.,

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał

Garnizonowemu w Z. do ponownego rozpoznania.

Wojskowemu

Sądowi

Uzasadnienie:

Wyrokiem Wojskowego Sądu Garnizonowego w Z. z dnia 3 października 2003

r., szer. rez. Tomasz B. został uznany za winnego tego, że „w dniu 8 sierpnia 2003 r.

około godz.4 30 w pociągu relacji Poczdam-Kraków po minięciu stacji B., będąc w

stanie nietrzeźwości (2,03‰ alkoholu w wydychanym powietrzu) naruszył

nietykalność cielesną funkcjonariusza publicznego – konduktora tego pociągu

Eugeniusza G. w ten sposób, że uderzył go pięścią w twarz, nie powodując u niego

żadnych obrażeń ciała, a następnie po wyjściu na korytarz wagonu chwycił go za

koszulę, wyrywając z niej trzy guziki”, tj. popełnienia przestępstwa określonego w

art. 222 § 1 k.k., i za to skazany na karę 4 miesięcy pozbawienia wolności z

warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 2 lata oraz

karę grzywny w wysokości 50 stawek dziennych, przy przyjęciu jednej stawki za

równoważną kwocie 10 zł.

Wyrok zapadł w trybie art. 343 k.p.k. Strony nie wnosiły o sporządzenie

uzasadnienia i orzeczenie uprawomocniło się przed sądem pierwszej instancji.

Kasację na korzyść skazanego od tego orzeczenia wniósł Naczelny Prokurator

Wojskowy i zarzucając wyrokowi Wojskowego Sądu Garnizonowego w Z. „rażącą

obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 222 § 1 k.k., poprzez

niezasadne przypisanie szer. rez. Tomaszowi B. kwalifikowanego przestępstwa

polegającego na naruszeniu nietykalności cielesnej funkcjonariusza publicznego i w

konsekwencji skazanie tego żołnierza z art. 222 § 1 k.k., choć faktycznie popełniony

czyn stanowił występek z art. 217 § 1 k.k., albowiem pokrzywdzony w niniejszej

sprawie, Eugeniusz G. – konduktor rewizyjny w Zakładzie Przewozów

Regionalnych Polskich Kolei Państwowych w L. – nie jest funkcjonariuszem

publicznym i zgodnie z ustawową definicją przyjętą przez ustawodawcę w art. 115

§ 13 k.k., wymieniony nie posiadał tego przymiotu oraz nie mógł korzystać z

ochrony prawnej przewidzianej w powołanym przepisie ustawy karnej, przy czym

uchybienie to miało istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia”, wniósł o

uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji

do ponownego rozpoznania.

Po wysłuchaniu prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej podtrzymującego

kasację i wnioski w niej zawarte Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja Naczelnego Prokuratora Wojskowego jest zasadna w stopniu

oczywistym i dlatego należało ją uwzględnić. Wprawdzie akta sprawy będącej

przedmiotem kasacji nie zawierają uzasadnienia orzeczenia, co jest rezultatem braku

wniosku stron o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia oraz obowiązującej od dnia 1

lipca 2003 r. znowelizowanej treści art. 672 k.p.k., zezwalającej sądowi

wojskowemu na odstąpienie od zasady sporządzania uzasadnienia wyroku z urzędu,

to jednak przypisanie skazanemu czynu z art. 222 § 1 k.k., w ustalonym i

niekwestionowanym przez strony stanie faktycznym, stanowi tak rażące naruszenie

prawa materialnego, że nie było potrzeby zwracania się do sądu pierwszej instancji,

w trybie art. 449 a k.p.k., o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku.

Pokrzywdzony działaniem szer. rez. Tomasza B. Eugeniusz G. był w dniu 8

sierpnia 2003 r. konduktorem rewizyjnym w Zakładzie Przewozów Regionalnych

Polskich Kolei Państwowych w L. Jak słusznie podnosi autor kasacji, z tej

okoliczności nie można było wywieść, że był on wówczas funkcjonariuszem

publicznym, o którym mowa w art. 222 § 1 k.k. O tym kto może korzystać z

ochrony prawnej przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych decyduje art. 115 §

13 k.k. oraz treść uregulowań zawartych w aktach prawnych o randze ustawy. I tak,

wprawdzie Polskie Koleje Państwowe są spółką Skarbu Państwa, ale konduktor

rewizyjny wykonuje (...) wyłącznie czynności usługowe (art. 115 § 13 pkt 4 k.k.).

W tej sytuacji ustawa – Kodeks karny nie zapewnia osobom będącym konduktorami

rewizyjnymi ochrony przewidzianej w art. 222 § 1 k.k. Nie oznacza to jednak, jak

chce tego autor kasacji, że „kazuistycznie ustanowiona w tym przepisie lista osób,

którym przyznano status funkcjonariuszy publicznych musi być traktowana jako

pełna i niepodlegająca uzupełnieniu w drodze wykładni rozszerzającej czy też

analogii, gdyż skutkiem takiego zabiegu byłoby niemające oparcia w ustawie

zaostrzenie odpowiedzialności karnej w przypadku popełnienia przestępstwa na

szkodę osoby, której nie przysługuje szczególna ochrona prawna”. Pamiętać trzeba

bowiem, że obowiązują ustawy, które zapewniają określonym w tych aktach

prawnych osobom ochronę prawną przewidzianą dla funkcjonariuszy publicznych

(por. postanowienie SN z dnia 2 września 2000 r., I KZP 26/2000, OSNKW 2000, z.

9–10, poz. 88 ). Z tych powodów należało zbadać czy konduktor rewizyjny nie

korzysta z ochrony prawnej przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych na

mocy innych ustaw. Analiza ustaw regulujących kwestie związane z transportem

kolejowym, w szerokim znaczeniu, a mianowicie: z dnia 15 listopada 1984 r. –

Prawo przewozowe (Dz.U. z 2000 r., Nr 50, poz. 601 ze zm.), z dnia 8 września

2000 r. o komercjalizacji, rekonstrukcji i prywatyzacji przedsiębiorstwa

państwowego „Polskie Koleje Państwowe” (Dz.U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) oraz z

dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. Nr 86, poz. 789 ze zm.) nie

pozwala na ustalenie, że ochrona prawna, o której była mowa wyżej, przysługuje

konduktorowi rewizyjnemu.

W tej sytuacji sąd pierwszej instancji przypisując oskarżonemu popełnienie

przestępstwa określonego w art. 222 § 1 k.k., polegającego na naruszeniu

nietykalności cielesnej konduktora rewizyjnego, dopuścił się obrazy prawa

materialnego, o której mowa w art. 438 pkt 1 k.p.k., bowiem osobie tej nie

przysługuje ochrona prawna przewidziana dla funkcjonariusza publicznego,

określona w przepisach zarówno Kodeksu karnego, jak i innych ustaw.

Z tych względów należało uchylić zaskarżony wyrok i sprawę przekazać sądowi

pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.