Supreme Court dismisses appeal against appellate court's retrial order under ne peius rule. Appellate court correctly applied ne peius rule when first instance acquitted defendant. Court held retrial alone insufficient to override ne peius prohibition. Appeal dismissed as inadmissible under procedural law. Key issue: scope of ne peius rule in retrials.

V KS 9/23 POSTANOWIENIE Dnia 11 grudnia 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Bednarek w sprawie J. D. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 11 grudnia 2023 r. skargi obrońcy oskarżonego na wyrok Sądu Okręgowego w Toruniu z 25 października 2022 r., sygn. IX Ka 201/22 uchylający pkt V wyroku Sądu Rejonowego w Toruniu z 5 listopada 2021 r., sygn. II K 1518/18 i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 539 e § 2 k.p.k. postanowił 1. oddalić skargę;

2. kosztami postępowania skargowego obciążyć oskarżonego.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z 5 listopada 2021 r. Sąd Rejonowy w Toruniu uznał J. D. winnym popełnienia czynu zarzucanego mu aktem oskarżenia i za to na podstawie art. 207 § 1 k.k. wymierzył mu karę 9 miesięcy pozbawienia wolności, warunkowo zawieszając wykonanie kary pozbawienia wolności na okres 3 lat. W pkt V wyroku Sąd Rejonowy w Toruniu uniewinnił oskarżonego od czynu zarzucanego mu w pkt 2 aktu oskarżenia. Apelację od wyroku złożył obrońca oskarżonego, pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej i kurator małoletniej oskarżycielki posiłkowej.

Obrońca zarzucił rozstrzygnięciu mająca wpływ na treść zaskarżonego wyroku obrazę przepisów postępowania karnego. Odwołujący wniósł o zmianę wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego. Pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej i kurator małoletniej oskarżycielki posiłkowej zarzucili rozstrzygnięciu obrazę przepisów postępowania karnego i błąd w ustaleniach faktycznych. Autorzy apelacji wnieśli o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wyrokiem z 25 października 2022 r. Sąd Okręgowy w Toruniu, sygn.

IX Ka 201/22, zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej uznania J. D. za winnym popełnienia przestępstwa z art. 207 § 1 k.k. Uchylił pkt V zaskarżonego wyroku i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w Toruniu do ponownego rozpoznania w zakresie czynu zarzucanego oskarżonemu J. D. w pkt 2 aktu oskarżenia. Skargę od powyższego wyroku wniósł obrońca oskarżonego zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisu art. 437 § 2 k.p.k. poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w celu przesłuchania dwóch świadków oraz w razie potrzeby odebrania od oskarżonego uzupełniających wyjaśnień, w sytuacji gdy sąd II instalacji nie usunął stwierdzonych uchybień stanowiących jedną z podstaw odwoławczych określonych w art. 438 pkt 1-3 i w konsekwencji nie mógł prawidłowo stwierdzić, że zachodzą podstawy do wydania wyroku skazującego.

Skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Skarga nie jest zasadna i jako taka podlegała oddaleniu.Na podstawie art. 539a § 3 k.p.k. skarga od wyroku sądu odwoławczego uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania może być wniesiona wyłącznie z powodu naruszenia art. 437 k.p.k. lub z powodu uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k. Kognicja Sądu Najwyższego w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi obejmuje badanie czy w danej sprawie, na etapie postępowania przed sądem pierwszej lub drugiej instancji, zachodzi bezwzględna przyczyna odwoławcza (art. 439 § 1 k.p.k.) albo czy sąd odwoławczy zasadnie uznał, że ma miejsce wypadek wskazany w art. 454 k.p.k. czy też konieczne jest przeprowadzenie na nowo przewodu w całości.Z treści uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego wynika, że podstawą wydania wyroku kasatoryjnego w zakresie czynu zarzucanego w pkt 2 aktu oskarżenia, była treść przepisu art. 454 k.p.k.

Zgodnie z brzmieniem art. 454 § 1 k.p.k. sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji lub co do którego w pierwszej instancji umorzono postępowanie. W przedmiotowej sprawie, sąd odwoławczy dokonując własnej oceny dowodów odnoszących się do zarzucanego oskarżanemu czynu z art. 197 § 1 k.p.k. doszedł do przekonania, że w odniesieniu do oskarżonego powinien zapaść wyrok skazujący. Z tego powodu - mając na uwadze określoną w art. 454 k.p.k. regułę ne peius uchylił zaskarżony wyrok.

Wbrew twierdzeniom autora skargi takie rozstrzygnięcie było prawidłowe. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego możliwość uchylenia wyroku uniewinniającego, umarzającego albo warunkowo umarzającego postępowanie karne i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania związana z regułą ne peius określoną w art. 454 § 1 k.p.k. (art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k.) zachodzi dopiero wtedy, gdy sąd odwoławczy - w wyniku usunięcia stwierdzonych uchybień stanowiących jedną z podstaw odwoławczych określonych w art. 438 pkt 1-3 k.p.k. (czyli np. po uzupełnieniu postępowania dowodowego, dokonaniu prawidłowej oceny dowodów, poczynieniu prawidłowych ustaleń faktycznych) - stwierdza, że zachodzą podstawy do wydania wyroku skazującego czemu stoi na przeszkodzie zakaz określony w art. 454 § 1 k.p.k.

Sama tylko możliwość wydania takiego wyroku w ponownym postępowaniu przed sądem pierwszej instancji jest niewystarczająca dla przyjęcia wystąpienia reguły ne peius określonej w art. 454 § 1 k.p.k. (tak: postanowienie SN z 8.06.2022 r., I KS 19/22, LEX nr 3450324). Sąd odwoławczy dokonując własnej oceny zeznań pokrzywdzonej K.D., siostry pokrzywdzonej i wyjaśnień oskarżonego doszedł do przekonania, że w tym zakresie winien zapaść wyrok skazujący, co z uwagi na treść art. 454 k.p.k. nie było możliwe. Trafny więc jest wniosek, iż w układzie procesowym jaki wystąpił w przedmiotowej sprawie, Sąd odwoławczy nie miał możliwości wydania innego orzeczenia niż kasatoryjne, bowiem na przeszkodzie temu stał zakaz wynikający z art. 454 § 1 k.p.k., co zostało podkreślone w uzasadnieniu zaskarżonego skargą wyroku.Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak na wstępie.[SOP] [ał]