Supreme Court dismissed prosecutor's appeal regarding judge change after all evidence was presented in second instance. The court found no procedural violation occurred. The appeal was rejected due to lack of procedural error. The court ruled that the judge change did not violate procedural rights. The decision upheld the lower court's judgment. The case involved a murder conviction appeal. The court emphasized the finality of the trial process.

V KS 23/25 POSTANOWIENIE Dnia 10 lipca 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz w sprawie S. D.,oskarżonego z art. 148 § 1 k.k. i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w dniu 10 lipca 2025 r., skargi prokuratora na wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 14 lutego 2025 r., sygn. akt II AKa 372/24, uchylający wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 28 maja 2024 r., sygn. akt IV K 274/22, i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania, na podstawie art. 539e § 2 k.p.k., p o s t a n o w i ł:

1. oddalić skargę;

2. kosztami sądowymi postępowania skargowego obciążyć Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

S. D. został oskarżony o to, że:1.w dniu 8 marca 2022 r., w miejscowości S. gm. K., działając w zamiarze bezpośrednim pozbawienia życia, zadał matce M. D.1 osiemnaście ran kłutych szyi i karku, których kanały penetrowały głęboko do tkanki podskórnej i mięśni oraz częściowo do kręgosłupa w odcinku szyjnym z uszkodzeniem kręgów i obecnością krwi w kanale kręgowym oraz w przestrzeni podpajęczynówkowej, w wyniku czego na skutek wstrząsu krwotocznego spowodowanego krwawieniem zewnętrznym z doznanych ran kłutych oraz krwawieniem wewnętrznym do kanału kręgowego i przestrzeni podpajęczynówkowej mózgu w wyniku uszkodzenia kręgosłupa w odcinku szyjnym M.

D.1 zmarła, to jest o zbrodnię z art. 148 § 1 k.k.;2.w dniu 8 marca 2022 r., w miejscowości S. gm. K., działając w zamiarze bezpośrednim pozbawienia życia, zadał ojcu A. D.1 siedemnaście ran tłuczonych głowy, z których część spowodowała wielomiejscowe złamanie kości sklepienia czaszki po lewej stronie i stłuczenie mózgu, w wyniku czego na skutek ciężkich i mnogich uszkodzeń głowy, w tym czaszki i mózgu, które doprowadziły do uszkodzenia funkcji ośrodkowego układu nerwowego i zatrzymania oddechu i krążenia A. D.1 zmarł, to jest o zbrodnię z art. 148 § 1 k.k.;3.w dniu 11 marca 2022 r. w miejscowości S., wbrew przepisom ustawy posiadał środek odurzający w postaci suszu konopi innych niż włókniste tj. marihuany o łącznej masie […] grama z czego można uzyskać [..] pojedynczych porcji, to jest o występek z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii,Sąd Okręgowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 28 maja 2024 r., sygn. akt IV K 274/22:I. oskarżonego S. D. uznał za winnego tego, że:– w dniu 8 marca 2022 roku w S. gmina K., działając w zamiarze bezpośrednim pozbawienia życia M.

D.1, zadał wymienionej osiemnaście uderzeń nożem, czym spowodował osiemnaście ran kłutych szyi i karku, których kanały penetrowały głęboko do tkanki podskórnej i mięśni oraz częściowo do kręgosłupa w odcinku szyjnym z uszkodzeniem kręgów i obecnością krwi w kanale kręgowym oraz w przestrzeni podpajęczynówkowej mózgu, w wyniku czego M. D.1 zmarła śmiercią gwałtowną wskutek wstrząsu krwotocznego spowodowanego krwawieniem zewnętrznym z doznanych licznych ran kłutych szyi i karku oraz krwawieniem wewnętrznym do kanału kręgowego i przestrzeni podpajęczynówkowej mózgu w wyniku uszkodzenia kręgosłupa w odcinku szyjnym w przebiegu kanałów wymienionych ran kłutych szyi i karku, to jest popełnienia przestępstwa z art. 148 § 1 k.k., – w dniu 8 marca 2022 roku w S. gmina K., działając w zamiarze bezpośrednim pozbawienia życia A.

D.1, zadał wymienionemu siedemnaście uderzeń młotkiem, czym spowodował siedemnaście ran tłuczonych głowy, z których część spowodowała wielomiejscowe złamanie kości sklepienia czaszki po stronie lewej, rozerwanie opony twardej i stłuczenie mózgu oraz spowodował złamanie rogu górnego chrząstki tarczowatej po stronie prawej, w wyniku czego A. D.1 zmarł śmiercią gwałtowną wskutek ciężkich i mnogich uszkodzeń głowy, w tym kości czaszki i mózgu, które doprowadziły do uszkodzenia funkcji ośrodkowego układu nerwowego i zatrzymania oddechu i krążenia, to jest popełnienia przestępstwa z art. 148 § 1 k.k.,oraz ustalając, że czyny te stanowią ciąg przestępstw, przy zastosowaniu art. 91 § 1 k.k., na podstawie art. 148 §1 k.k. skazał go za to na karę dożywotniego pozbawienia wolności;II.na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł od oskarżonego S. D. na rzecz pokrzywdzonych:

A. D.2, J. D., M. D.2, P. D.1, D. D., I. D., P. D.2 kwoty po 200000 złotych tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę;III.oskarżonego S. D. uznał za winnego popełnienia czynu zarzuconego mu w punkcie III tj. występku z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii i za to – na podstawie art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii – wymierzył mu karę 3 miesięcy pozbawienia wolności;IV.na podstawie art. 91 § 2 k.k. w zw. z art. 88 k.k. połączył wymierzone oskarżonemu S. D. w punktach I i III kary pozbawienia wolności i orzekł karę łączną dożywotniego pozbawienia wolności.Od tego wyroku apelację wniósł obrońca oskarżonego, który – podnosząc zarzuty: wystąpienia w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 404 § 2 i 2a k.p.k. oraz art. 40 pkt 4 w zw. z art. 3 pkt 16 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2023.1860), obrazy przepisów postępowania mającej wpływ na treść orzeczenia, błędów w ustaleniach faktycznych mających wpływ na treść orzeczenia, obrazy prawa materialnego, a także rażącej niewspółmierności kary i środka kompensacyjnego – wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez umorzenie postępowania w stosunku do oskarżonego z uwagi na działanie oskarżonego w stanie niepoczytalności i zastosowanie środka zabezpieczającego oraz uchylenie pkt.

II wyroku, ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez stosowne obniżenie kar jednostkowych, a także kary łącznej oraz uchylenie rozstrzygnięcia z pkt. II lub obniżenie zasądzonego w tym punkcie od oskarżonego zadośćuczynienia.Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 14 lutego 2025 r., sygn. akt II AKa 372/24, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi meriti do ponownego rozpoznania. Wyrok Sądu odwoławczego został zaskarżony na niekorzyść oskarżonego przez prokuratora, który podniósł zarzut naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. poprzez uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w wyniku błędnego przyjęcia, iż zaistniała bezwzględna przyczyna odwoławcza w postaci nienależytej obsady sądu, w sytuacji gdy zachodzi wypadek z art. 404 § 2a k.p.k., tj. zmiana składu orzekającego nastąpiła z przyczyn losowych, a orzekanie w nowym składzie nie zagrażało prawidłowości orzekania w sprawie.Na podstawie tak sformułowanego zarzutu autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku jako Sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznaniaObrońca oskarżonego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.Skarga nie jest zasadna.Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 437 § 2 zd.

II k.p.k., uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeśli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. Z powiązania treści tego przepisu z art. 539a § 3 k.p.k., w którym wskazano podstawy skargi, jednoznacznie wynika, że Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę na wyrok sądu odwoławczego, ogranicza się do badania, czy w sprawie – na etapie postępowania przed sądem pierwszej lub drugiej instancji – zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza albo doszło do uchylenia wyroku mimo braku formalnych przeszkód określonych w art. 454 k.p.k. do wydania wyroku zmieniającego lub też konieczne jest przeprowadzenie na nowo w całości przewodu sądowego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2019 r., III KS 34/18, Prok. i Pr.-wkł. 2019/7-8/27; zob. też: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2018 r., V KS 15/18, LEX nr 2515959; zob. też: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2020 r., II KS 16/20, LEX nr 3093484; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2020 r., I KS 8/20, LEX nr 3177866).

Lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że Sąd drugiej instancji dokonał szczegółowej analizy realiów procesowych sprawy w kontekście zarzutu wystąpienia w sprawie uchybienia, o którym mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w związku ze zmianą ławnika. Sąd odwoławczy wskazał, że „zmiana w składzie orzekającym nastąpiła nie tylko po przeprowadzeniu kluczowych dla sprawy dowodów z osobowych źródeł dowodowych, ale wręcz po przeprowadzeniu wszystkich dowodów na rozprawie, w tym, wszystkich dowodów z osobowych źródeł dowodowych, co uzasadniało prowadzenie niniejszej sprawy od początku po zmianie jednego członka składu orzekającego w sprawie, co nie miało jednak miejsca” (s. 9 uzasadnienia wyroku).

Sąd odwoławczy zauważył również, że nowy ławnik nie zapoznał się z nagraniem pierwszego terminu rozprawy, podczas której odebrano wyjaśnienia od oskarżonego i przeprowadzono dowody z zeznań świadków (ibidem). Brak było również rzeczowego uzasadnienia postanowienia wydanego w trybie art. 404 § 2a k.p.k., co sprawiło, że Sąd Apelacyjny nie mógł zapoznać się z powodami wydania postanowienia o prowadzeniu sprawy w dalszym ciągu w zmienionym składzie. Sąd odwoławczy wskazał zatem na przyczyny, które legły u podstaw przekonania, że zmiana członka składu orzekającego w końcowej fazie przewodu sądowego, wbrew ogólnej deklaracji Sądu meriti, zagroziła prawidłowości orzekania w niniejszej sprawie, co implikowało stwierdzenie okoliczności, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., skutkującej koniecznością wydania orzeczenia kasatoryjnego.

Stanowisko Sądu odwoławczego jest zatem rzeczowo uargumentowane i jednoznaczne w swej wymowie, co nie pozostawia wątpliwości, że w sprawie nie doszło do obrazy art. 437 § 2 k.p.k., którą byłoby dotknięte orzeczenie Sądu II instancji.Warto na koniec zaznaczyć, w kontekście argumentacji wyrażonej w skardze co do charakteru stwierdzonego naruszenia, że nawet gdyby nie uznać go za bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., lecz potraktować jako obrazę prawa procesowego, o której mowa w art. 438 pkt 2 k.p.k., to i tak zachodziłaby konieczność uchylenia wyroku Sądu meriti.

Stwierdzenie obrazy art. 404 § 2a k.p.k. w realiach przedmiotowej sprawy wymagałoby bowiem, aby sprawę ponownie rozpoznał Sąd I instancji, a jego skład orzekający musiałby się zapoznać ze wszystkimi dowodami na rozprawie. Tymczasem oczywiste jest, że przeprowadzenie na nowo przewodu w całości stanowi jedną z przesłanek wydania orzeczenia kasatoryjnego, wskazaną w art. 437 § 2 k.p.k. Z tych względów, nie stwierdzając okoliczności, o których mowa w art. 439 § 1 k.p.k., które mogłyby dotyczyć Sądu odwoławczego, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu, obciążając Skarb Państwa kosztami postępowania skargowego.

Jeśli chodzi o wniosek obrońcy z urzędu o zasądzenie wynagrodzenia, to wobec treści art. 626 § 1 k.p.k. i charakteru postępowania skargowego tego rodzaju inicjatywa jest przedwczesna. [J.I.][r.g.]